C 965/52

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr J. Marowski (sprawozdawca). Sędziowie: dr A. Hołowczak, J. Szreter.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Piotra R. przeciwko Państwowemu Przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" o rentę i odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 28 listopada 1951 r.,zaskarżony wyrok w części zasądzającej rentę miesięczną ponad 178 zł 30 gr uchylił i sprawę w tym zakresie Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki zasądził od "Polskich Kolei Państwowych" na rzecz powoda sumę 4.500 zł tytułem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną spowodowane uszkodzeniem ciała przez pociąg, a zarazem zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda dożywotnią rentę po 397,50 zł miesięcznie.Sąd Wojewódzki ustalił zgodnie z orzeczeniem biegłego, że powód przez amputację jednej nogi w połowie uda, a w drugiej większej części stopy utracił zdolność do pracy w 100%. Na podstawie zaświadczenia Lubelskiej Fabryki Gwoździ i Łańcuchów z dnia 21 listopada 1951 r., w której to fabryce powód do chwili wypadku był zatrudniony jako kowal, Sąd ustalił, że powód zarabiałby, gdyby stosunek najmu pracy trwał z nim w dalszym ciągu, kwotę 750 zł miesięcznie.Ponieważ powód otrzymuje z Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych rentę wypadkową w sumie 202 zł 50 gr, przeto przysługiwałoby mu prawo do żądania zasądzenia kwoty 547 zł 50 gr miesięcznie (750 - 202,50 = 547,50).Powód żąda tylko kwoty 397 zł 50 gr wychodząc z obliczenia zarobków w dniu wypadku, a zatem żądanie jego jest całkowicie słuszne.W związku z tym, że według orzeczenia biegłego stopień utraty zdolności do pracy mógłby ulec zmniejszeniu w przypadku przeprowadzenia procesu rehabilitacyjnego, pozwane przedsiębiorstwo będzie mogło wystąpić o zmniejszenie renty stosownie do wysokości odzyskania przez powoda zdolności do pracy.Powyższy wyrok zaskarżyła rewizją strona pozwana w części dotyczącej zasądzenia renty dożywotniej ponad 178 zł 30 gr w stosunku miesięcznym i w części dotyczącej kosztów procesu wnosząc o uchylenie go w zaskarżonych częściach z powodu naruszenia art. 158 § 1 k.z.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak słusznie zarzuca strona skarżąca, może zachodzić sprzeczność pomiędzy pismem Z.U.S., z którego wynika, że powód zarabiał w czasie od lipca do września 1949 r. od 11.880 zł do 13.385 zł, a zaświadczeniem Państwowej Fabryki Gwoździ i Łańcuchów w Lublinie z dnia 29 listopada 1950 r. i z dnia 22 listopada 1951 r., że powód, gdyby pozostał w pracy, zarabiałby po 600 zł czy 750 zł miesięcznie. Nie jest bowiem notoryczne, żeby zarobki w tym czasie w takim stopniu wzrastały. Sąd Wojewódzki zatem opierając się wyłącznie na wspomnianych zaświadczeniach bez wzięcia pod uwagę odpisu pisma Z.U.S. i bez wyjaśnienia, czy uznaje, że stwierdzone w nim zarobki powoda były, jak to on wyjaśnił, zarobkami okresu próbnego, obraził art. 242 i 337 k.p.c. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy i już z tego względu wyrok Sądu Wojewódzkiego w zaskarżonej części podlega uchyleniu z mocy art. 384 k.p.c.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy mieć na względzie, że według art. 161 § 2 k.z. powodowi należy się renta odpowiadająca wyrządzonej szkodzie, według zaś art. 157 § 1 k.z. odszkodowanie obejmuje i korzyść, której poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Wbrew zatem zdaniu strony skarżącej ustawa nie ogranicza renty do zarobku, jaki miał poszkodowany w chwili wypadku. Renta może być wyższa, w szczególności wtedy, gdy wynagrodzenie za pracę wzrasta lub należy uważać za prawdopodobne, że poszkodowany uzyskałby dalsze kwalifikacje.Słusznie natomiast zwraca uwagę strona skarżąca, że z mocy art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.z. przy oznaczaniu dożywotniej renty wypadkowej należy mieć na względzie wiek poszkodowanego, a w związku z tym wyjaśnić przy pomocy biegłego, jak długo przypuszczalnie poszkodowany byłby w pełni, a następnie częściowo zdolny do pracy, jeśliby wypadkowi nie uległ. Jeśli czas przypuszczalnej zdolności do pracy byłby, w stosunku do przypuszczalnego okresu życia względnie krótki, mogłoby to odpowiednio wpływać na zmniejszenie renty obliczonej według przypuszczalnych zarobków poszkodowanego z czasu ustalenia renty. W danym przypadku należy również mieć na względzie zwiększenie się potrzeb powoda na skutek możliwej konieczności stałej pomocy osób trzecich w związku z rodzajem kalectwa. Przy zupełnej bezradności uwzględnienie konieczności stałej opieki może doprowadzić nawet do zasądzenia renty wyższej od zarobków. O ile by powód uzyskał kiedykolwiek pewną zdolność do pracy przez wyuczenie się zawodu odpowiadającego stanowi jego zdrowia, stronie pozwanej przysługiwałoby powództwo z art. 163 § 2 k.z.