ToC 426/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Gałecki.Sędziowie: T. Szurlewicz, dr K. Karakulski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Pauliny W. przeciwko Edwardowi S. o eksmisję, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pozwanego na wyrok Sądu Okręgowego w Gdyni z dnia 2 czerwca 1950 r.,skargę kasacyjną oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka wniosła w pozwie o usunięcie pozwanego z jednopokojowego mieszkania zajmowanego w baraku - altance na terenie ogródków działkowych w Gdyni.Według twierdzeń pozwu strony pozostawały w związku małżeńskim, który wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdyni z dn. 5 stycznia 1949 r. został rozwiązany z winy pozwanego. Żądanie eksmisji uzasadniała powódka tym, że barak, w którym strony mieszkają, stanowi jej wyłączną własność i że dalsze zamieszkiwanie z pozwanym jest niemożliwe, gdyż tenże oddaje się nałogowo pijaństwu, powódkę w ordynarny sposób przezywa oraz stale urządza awantury.Sąd Grodzki powództwo oddalił, lecz Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu I instancji i orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.Sąd Okręgowy ustalił, że barak stanowi wspólną własność stron. Z istoty zaś stosunku współwłasności wynika, że stosownie do postanowień art. 90 w związku z art. 28 prawa rzeczowego każdy ze współwłaścicieli uprawniony jest do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do jej używania i korzystania z niej w granicach określonych ustawą. Skoro jednakże, jak ustalił Sąd Okręgowy, pozwany jest nałogowym alkoholikiem i urządza stale awantury, co wykazują akta procesu rozwodowego, orzeczenie eksmisji usprawiedliwione jest względami społecznymi.Na powyższy wyrok złożył pozwany skargę kasacyjną z wnioskiem o zmianę wyroku Sądu Okręgowego i o oddalenie powództwa lub o uchylenie tegoż wyroku i o odesłanie sprawy do ponownego rozpoznania, opierając ją na obu podstawach zaskarżenia przewidzianych w art. 426 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty skarżącego oparte na obrazie przepisów art. 82, 83, 90 Pr. rzecz, w połączeniu z art. 2 i 29 dekr. o post. niesp. z zakresu prawa rzeczowego są nieuzasadnione.Istnienie stosunku współwłasności nie może w danym przypadku stanowić przeszkody do usunięcia pozwanego z mieszkania, należącego wspólnie do obu stron. Tak przepisy ustawiające istotne znamiona własności (art. 28 pr. rzecz.), jak również postanowienia regulujące stosunki wynikające ze współwłasności - tłumaczone być powinny w związku z ogólną normą, która określa sposób wykonania praw prywatnych i granice ich ochrony (por. art. 5 Przepisów ogólnych prawa cywilnego z dnia 12 listopada 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 67, poz. 369), zastąpiony przez art. 3 Przepisów ogólnych prawa cywilnego z dn. 18 lipca 1950 r. (Dz. U. z 1950 r. Nr 34, poz. 311). Jeżeli więc w okolicznościach sprawy zachodzi sytuacja tego rodzaju, że pozwany będąc współwłaścicielem baraku czyni ze swego prawa użytek, który narusza zasady współżycia społecznego w Państwie Ludowym, zasadnie Sąd Okręgowy kierując się względami społecznymi nakazał eksmitowanie pozwanego, aby wykluczyć dalsze szykanowanie powódki przez pozwanego. Zasady współżycia społecznego wymagają, aby każdy korzystał ze swoich uprawnień w sposób, który nie narusza praw innego. O ile je przekracza, powinien ponosić skutki swego działania. Błędnie wywodzi skarżący, że powódka może tylko na drodze postępowania niespornego poszukiwać zabezpieczenia swoich praw, jeżeli postępowanie drugiego współwłaściciela zagraża jej prawom. W przypadku nie chodzi o roszczenia określone w art. 2 dekr. o post. niesp. z zakresu prawa rzecz., których rozpoznanie przekazane jest do postępowania niespornego, gdyż spór dotyczy eksmisji opartej na dopuszczaniu się przez pozwanego wykroczeń, z powodu których dalsze wspólne zajmowanie baraku staje się niemożliwe.