2 CR 343/57

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 13.V.1957 r. sprawy z powództwa Pawła i Heleny P. przeciwko Romanowi i Janinie S. o eksmisję na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 5.IV.1956 r. sygn. III Cr. 93/56 uchylił zaskarżony wyrok oraz zmienił wyrok Sądu Powiatowego i oddalił powództwo.Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się na podstawie art. 382 k.z. orzeczenia eksmisji pozwanych z ich mieszkania, zajmowanego w dwurodzinnym domu, stanowiącym własność powodów, uzasadniając, że pozwani na skutek wszczynania częstych kłótni i awantur wykraczają przeciw obowiązującemu porządkowi domowemu.Sąd Powiatowy w Prudniku wyrokiem z dnia 15.IX.1955 r. powództwo oddalił, przy czym ustalił, że incydenty jakie miały miejsce między stronami, są wynikiem zachowania się powodów, a zwłaszcza powódki Heleny P., która będąc osobą chorą nerwowo i ulegając częstym rozdrażnieniom wszczynała różne incydenty liczne nie tylko z pozwanymi i ich dziećmi, ale także z innymi mieszkańcami sąsiednich domów.Na skutek rewizji powodów Sąd Wojewódzki w Opolu wyrokiem z dnia 24.XI.1955 r. uchylił wymieniony wyrok Sądu Powiatowego i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania, polecając przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego przede wszystkim odnośnie stanu zdrowia powódki, oraz rozważenie zasadności powództwa ze stanowiska art. 3 przepisów ogólnych prawa cywilnego w związku z art. 382 k.z.W wyniku tegoż rozpoznania ponownego Sąd Powiatowy uwzględnił powództwo w oparciu o art. 3 przep. og. pr. cyw. w związku z art. 382 k.z., podkreślając jednakże równocześnie, że przewód sądowy nie stwierdził, ażeby pozwani w jakikolwiek sposób swoim zachowaniem się choć w części przyczynili się do powstania "incydentów". Rewizję pozwanych od tego wyroku Sąd Wojewódzki w Opolu oddalił, podzielając całkowicie stanowisko Sądu Powiatowego i powołując się dodatkowo w uzasadnieniu na przepis art. 1 przep. og. pr. cyw.Prawomocny wyrok Sądu Wojewódzkiego w Opolu, oddalający rewizję pozwanych zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, zarzucając obrazę przepisów art. 382 k.z., art. 16 dekretu z dnia 28.VII.1948 r. o najmie lokali, art. 1 i 3 przep. og. pr. cyw. oraz naruszenie interesu Państwa Ludowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Powiatowy ustalił, że przyczyną powstałych między stronami incydentów było postępowanie samych powodów, którzy swoim zachowaniem się wywoływali zgorszenie u innych mieszkańców i sąsiadów. Pozwani zaś ani w części nie przyczynili się do powstania nieporozumień i zajść między stronami. Powódka jest jednak osobą chorą nerwowo i ze względu na ten jej stan zdrowia wskazane jest, aby pozwani wyprowadzili się.W świetle powyższych ustaleń, nie zakwestionowanych przez Sąd Wojewódzki, orzeczenie eksmisji jest zupełnie bezpodstawne i narusza przepis art. 382 k.z. Orzeczenie zaś eksmisji pozwanych w oparciu o art. 3 przep. og. pr. cyw. było błędne tym bardziej, że stanowi w warunkach przedmiotowej sprawy samodzielną podstawę powództwa, a jak podkreślił słusznie Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 25.IV.1955 r. 4 Cr. 395/55/ Nowe Prawo nr 12/55/ art. 3 przep. og. pr. cyw. nie może stanowić samodzielnej podstawy powództwa z wyjątkiem sytuacji, przewidzianej w art. 573 § 1 pkt 2 k.p.c., tj. gdy powództwo o umorzenie egzekucji w całości lub w części, zmierzające do zastosowania art. 3 przep. og. pr. cyw., oparte jest na zdarzeniach, które nastąpiły po sporządzeniu aktu notarialnego, stanowiącego tytuł egzekucyjny.Norma art. 3 przep. og. pr. cyw. nie pozwala jedynie czynić użytku z prawa w takich okolicznościach, w których narusza to zasady współżycia społecznego, może ona stanowić również przesłankę obrony dłużnika przed skierowanym przeciwko niemu roszczeniem, naruszającym te zasady, nie rodzi natomiast samodzielnych roszczeń; tym mniej zaś nie może korzystać z tego przepisu z powołaniem się na zasady współżycia społecznego ten, kto sam zasady te w sposób rażący narusza, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie.Wbrew poglądowi Sądu Wojewódzkiego orzeczenia eksmisji pozwanych w omawianych warunkach nie mógł również uzasadniać art. 1 przep. og. pr. cyw. W szczególności w świetle ustaleń sądów, że pozwani nie dopuścili się żadnych uchybień, uzasadniających eksmitowanie ich z zajmowanego mieszkania, zastosowania art. 1 wymienionych przepisów nie mogła w tych warunkach uzasadniać także okoliczność, że o ile chodzi o powódkę awanturnicze jej wystąpienia wynikały głównie z jej nerwowych zaburzeń chorobowych oraz że w interesie przywrócenia porządku domowego celowe byłoby ostateczne rozstanie się stron. Przeciwnie - orzeczenie eksmisji w omawianych warunkach w interesie właścicieli domu, którzy sami bez jakiejkolwiek winy pozwanych doprowadzili do nieznośnego stanu naprężenia w stosunkach domowych - jest rażącym pokrzywdzeniem pozwanych i stanowi właśnie wbrew odmiennym poglądom Sądu Wojewódzkiego jaskrawe naruszenie zasady, wyrażonej w art. 1 przep. og. pr. cyw.