II SA/Kr 1523/25
WyrokWSA w Krakowie2026-03-11
Skład orzekający: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, Piotr Fronc, Mirosław Bator, Anna Kopeć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy usunięcie drzew bez zezwolenia, nawet w sytuacji, gdy skarżący twierdzi, że działał w stanie wyższej konieczności (zagrożenie dla linii energetycznej, zasłanianie pól uprawnych), uzasadnia nałożenie administracyjnej kary pieniężnej?Ratio decidendi
Odpowiedzialność za usunięcie drzew bez zezwolenia ma charakter obiektywny i nie opiera się na winie. Wystarczające jest ustalenie bezprawnego działania, czyli usunięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia lub zgody posiadacza nieruchomości. Stan wyższej konieczności, jako przesłanka zwalniająca z kary, wymaga zaistnienia nagłej, nieprzewidywalnej sytuacji stwarzającej poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości, co nie miało miejsca w analizowanej sprawie. Ustna zgoda pracownika urzędu nie jest formą zezwolenia.Stan faktyczny
Starosta wymierzył W. B. karę pieniężną za usunięcie 25 sztuk drzew bez zezwolenia. W. B. odwołał się, twierdząc, że działał w stanie wyższej konieczności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję w części dotyczącej wysokości kary za dwa drzewa, ale utrzymało karę za pozostałe drzewa. W. B. złożył skargę do WSA, podtrzymując argument o stanie wyższej konieczności i zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych oraz materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: Specjalista Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 29 września 2025 r. znak: SKO.Oś/4170/355/2025 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala skargę.
Starosta P. decyzją z dnia 4 sierpnia 2025 r. nr ROŚ.6120.21.2025 działając na podstawie art. 90 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 i 3, art. 89 ust. 1, art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz art. 104 K.p.a. wymierzył W. B. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia 25 sztuk drzew rosnących w pasie drogowym drogi gminnej na działce nr [...] położonej w miejscowości L. K., gmina P. W uzasadnieniu decyzji organ opisał przebieg postępowania w sprawie, w którym wskazano na dokonanie ustaleń co do faktu usunięcia drzewa, gatunku, jak również okoliczność konieczności uzyskania zezwolenia na jego usunięcie. Wskazano, że w dniu 4 kwietnia 2025 r., została przeprowadzona przez organ I instancji wizja lokalna w terenie, z udziałem przedstawicieli Gminy P. oraz W. B., który został wskazany jako sprawca usunięcia drzew. W wyniku oględzin stwierdzono, że na wskazanym terenie dokonano usunięcia drzew. Na podstawie widocznych śladów (m.in. pni oraz pozostałości po wycince) ustalono, że usunięto 25 szt. drzew różnych gatunków. W toku prowadzonego postępowania W. B. przyznał się do dokonania usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia oraz bez zgody właściciela nieruchomości, co potwierdzają oględziny oraz dołączona dokumentacja fotograficzna. Organ I instancji wskazał również, że 11 czerwca 2025 r., po uzyskaniu informacji, o uprzątnięciu terenu i usunięciu zakrzaczeń uniemożliwiających wcześniejsze wejście w teren, pracownicy organu ponownie udali się na miejsce, celem dokonania oględzin i wykonania pomiarów. Na miejscu było możliwe dokonanie pomiarów obwodów pni na działce, a także rozpoznania gatunków drzew, które zostały usunięte. Czynności te przeprowadzono bez udziału stron, gdyż mimo uprzedniego poinformowania o czasie i zakresie planowanych oględzin, żadna ze stron postępowania nie stawiła się na miejscu. W toku przeprowadzonych czynności wyjaśniających ustalono także stan drzew i krzewów będących przedmiotem postępowania i stwierdzono, że wszystkie pozostawione pnie są zdrowe. Organ I instancji doszedł więc do przekonania, że na podstawie zgromadzonego materiału i ustaleń dokonanych podczas oględzin za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia i zgody posiadacza nieruchomości zobowiązany był wymierzyć administracyjną karę pieniężną.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł W. B. twierdząc, że działał w stanie wyższej konieczności w ramach wycinki 25 sztuk drzew.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 29 września 2025 r. nr SKO.Oś/4170/355/2025 uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wysokości kary za usunięcie drzew oznaczonych w tabeli zawartej w pkt 1 decyzji w jej pkt 8 i pkt 18 oraz w zakresie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie 25 sztuk drzew i orzekło w ten sposób, że:
1/ w tabeli zawartej pkt 1 zaskarżonej decyzji, w jej pkt 8 tj. Robinia
akacjowa o średnicy pnia 26 cm, stawka w zależności od rodzaju i
gatunku drzewa oraz obwodu pnia wynosi 12 zł, a przez to opłata za
usunięcie tego egzemplarza wynosi [...] zł, zaś administracyjna kara
pieniężna w wysokości dwukrotnej opłaty wynosi [...] zł;
2/ w tabeli zawartej pkt 1 zaskarżonej decyzji, w jej pkt 18 tj. klon
zwyczajny o średnicy pnia 34 cm, stawka w zależności od rodzaju i
gatunku drzewa oraz obwodu pnia wynosi 25 zł, a przez to opłata za
usunięcie tego egzemplarza wynosi [...] zł, zaś administracyjna kara
pieniężna w wysokości dwukrotnej opłaty wynosi [...] zł;
3/ administracyjna kara pieniężna za usunięcie 25 szt. drzew wynosi
[...] zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie, zgodnie z danymi zawartymi w aktach sprawy, mamy do czynienia z sytuacją, w której na działce [...] położonej w miejscowości L. K., gmina P. , stanowiącej pas drogowy drogi gminnej doszło do usunięcia 25 sztuk drzew bez wymaganego zgłoszenia i bez zgody .właściciela nieruchomości. Mowa tu o następujących drzewach, których obwody pni na wysokości 130 cm wynoszą odpowiednio: jesion wyniosły (110,7 cm), jesion wyniosły (115,2 cm), jesion wyniosły (118,8 cm), robinia akacjowa (142,2 cm), jesion wyniosły (143,1 cm), robinia akacjowa (62,1 cm), robinia akacjowa (75,6 cm), robinia akacjowa (93,6 cm), robinia akacjowa (82,8 cm), klon zwyczajny (86,4 cm), klon zwyczajny (63 cm), klon zwyczajny (126 cm), klon zwyczajny (110,7 cm), klon zwyczajny (72 cm), robinia akacjowa (68,4 cm), klon zwyczajny (75,6 cm), robinia akacjowa (104,4 cm), klon zwyczajny (99 cm), klon zwyczajny (125,1 cm), klon zwyczajny (111,6 cm), klon zwyczajny (90 cm), klon zwyczajny (153 cm), klon zwyczajny (90 cm), klon zwyczajny (164,7 cm), klon zwyczajny (131,4 cm). Działka, na której zostały wycięte drzewa oznaczona jest numerem [...], i stanowi pas drogowy drogi gminnej [...] Nieruchomość, ta stanowi własność Gminy P. Wskazać należy, że w zakresie ustalenia faktu dokonania wycinki drzew na nieruchomości nie pozostają żadne wątpliwości - wynika to w sposób jasny z twierdzeń przedstawionych przez właściciela nieruchomości, a także z przeprowadzonych oględzin nieruchomości oraz twierdzeń W. B., który wskazał, iż dokonał wycinki objętych sprawą drzew. Kolejnym elementem, który należało przeanalizować w niniejszej sprawie był fakt uzyskania przez podmiot dokonujący wycinki zezwolenia na dokonanie owej wycinki lub legitymowania się brakiem wniesienia sprzeciwu przez organ właściwy, bądź spełnienia innych przesłanek wyłączających konieczność uzyskania zezwolenia bądź zgłoszenia planowanej wycinki, a także legitymowaniem się zgodą posiadacza nieruchomości w przypadku, gdy wycinka dokonywana była przez nie posiadacza nieruchomości. Zgodnie z danymi zawartymi w aktach sprawy, a to zeznaniami strony oraz twierdzeniami prezentowanymi przez organ I instancji oraz właściciela nieruchomości tj. Gminę P. nie zostało udzielone zezwolenie na wycinkę drzew na nieruchomości nr [...] w miejscowości L. K. ani nie został zgłoszony zamiar dokonania wycinki drzew na tejże nieruchomości. Ponadto wskazać należy, że dokonujący wycinki nie legitymował się zgodą właściciela nieruchomości, w tym przypadku Gminy P. , co zostało potwierdzone przez dokonującego wycinki drzew oraz przez Gminę P. . Zebrany materiał dowodowy, szczególnie w postaci protokołów oględzin oraz dokumentu przekazania sprawy do rozpoznania wg właściwości Staroście P. wskazują, że W. B. nie legitymował się zezwoleniem bądź dokumentami potwierdzającymi dokonane zgłoszenie zamiaru wycinki drzew, a także nie posiadał zgody właściciela nieruchomości na wycinkę przedmiotowych drzew.
Organ nie podzielił zarzutu dotyczącego błędu w ustaleniach faktycznych poprzez brak uznania, że skarżący działał w stanie wyższej konieczności w ramach wycinki drzew, oraz że drzewa stwarzały bezpośrednie i nagłe zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego przez ich styczność z liniami energetycznymi. Nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż przez fakt, że drzewa te znajdują się w bliskiej odległości z linią energetyczną, z samego tego faktu stwarzają bezpośrednie zagrożenie, a ich wycinka dokonywana jest w stanie wyższej konieczności. W zakresie tym stanowisko podobne prezentują sądy administracyjne podając, że w przypadku zagrożenia dla funkcjonowania linii energetycznej o zezwolenie winien wystąpić właściciel nieruchomości bądź urządzeń przesyłowych, dla których zagrożenie stwarzają drzewa bądź krzewy (vide: Wyrok WSA w Krakowie z 29.05.2025 r., II SA/Kr 255/25). Ponadto, sądy administracyjne wskazują, że stan wyższej konieczności to zaistnienie nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której usunięcie, zniszczenie lub uszkodzenie drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Powinien być to stan nagły i stwarzający na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. życie lub zdrowie ludzkie), że nie można oczekiwać na przybycie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu (por. np.: wyrok NSA z 8 października 2019 r., sygn. II OSK 2752/17, wyrok WSA w Lublinie z 2 sierpnia 2023 r., sygn. II SA/Lu 584/23). Bez wątpienia w rozpatrywanej sprawie nie mamy do czynienia ze stanem wyższej konieczności. O owym stanie nie przesądzają podniesione wyżej zarzuty w zakresie niebezpieczeństwa dla linii energetycznej a także zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego z powodu lokalizacji drzew w pasie drogowym, oraz fakt, że drzewa rosły w bliskiej odległości od pola uprawnego i przez fakt zaciemniania pola, w konsekwencji doprowadzały do zmniejszania plonów. W sprawie skarżący nie złożył żadnych wyjaśnień ani dowodów, które mogłyby skutkować przyjęciem, że drzewa te były wycięte w stanie wyższej konieczności. Wskazać tu również należy, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, iż bezprawne usunięcie lub zniszczenie drzew stanowi delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony. Postępowanie w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia jest postępowaniem, którego celem jest ukaranie sprawcy nielegalnego czynu za popełnienie deliktu administracyjnego. Tym samym ta kara jest nakładana w związku z naruszeniem interesu publicznego (wyrok WSA w Krakowie z 29.05.2025 r., II SA/Kr 255/25). W tym świetle bez znaczenia pozostają twierdzenia strony, że drzewa zasłaniały pola uprawne, że drzewa były przeznaczone do wycinki, że odwołujący otrzymał ustną zgodę od pracownika wydziału ochrony środowiska na dokonanie wycinki, że sąsiedzi i właściciele działek sąsiednich wielokrotnie zwracali się do odwołującego z prośbą o wycinkę przedmiotowych drzew. Tym samym Kolegium nie podzieliło wniosku o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków na okoliczność oznaczenia drzew i planowaną wycinkę oraz na zagrożenie dla życia i zdrowia drzew posadowionych w pasie drogowym oraz uwagi właścicieli sąsiednich nieruchomości o konieczności dokonania wycinki drzew. Organ podzielił zarzut naruszenia art. 85 ust. 1 ustawy w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów poprzez niewłaściwe zastosowanie odpowiednich stawek w zakresie drzew oznaczonych w tabeli w treści decyzji numerami 8 i 18. Zgodnie z rozporządzeniem, w przypadku drzewa gatunku robinia akacjowa, którego obwód pnia mierzonego na wysokości 130 cm nie przekracza 100 cm, wysokość stawki opłaty wynosi 12 zł, a nie jak to przyjął organ I instancji - 15 zł. Ponadto w przypadku drzewa gatunku klon zwyczajny, którego obwód pnia mierzonego na wysokości 130 cm nie przekracza 100 cm, wysokość stawki opłaty wynosi 25 zł, a nie jak to przyjął organ I instancji 30 zł. W związku z powyższym wysokość opłaty za wycięcie drzewa gatunku robinia akacjowa, oznaczonego w treści decyzji (w przedstawionej w niej tabeli) numerem 8 wynosi [...] zł, a dwukrotność kary wynosi [...] zł, oraz w przypadku drzewa gatunku klon zwyczajny oznaczonego w treści decyzji numerem 18 wynosi [...] zł, a dwukrotność kary wynosi [...] zł. W związku z powyższym wysokość kary za wycięcie 25 szt. drzew objętych niniejszą sprawą wynosi [...] zł.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł W. B. zarzucając naruszenie:
1/ art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało przyjęciem przez organ administracji niekorzystnych dla skarżącego domniemań faktycznych i błędne ustalenie, że skarżący nie działał w stanie wyższej konieczności w ramach wycinki 25 sztuk drzew różnych gatunków, jak również, że drzewa, wycięte przez skarżącego, nie stwarzały bezpośredniego i nagłego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego, a przedmiotowe drzewa były zdrowe i nie zostały przeznaczone do wycięcia ani usunięcia, jak również bezpodstawnego braku rozpoznania zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych, a które to wnioski prowadziły do ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy, podczas gdy, organ był zobowiązany do kompleksowego wyjaśnienia sprawy poprzez zgromadzenie całego materiału dowodowego, a w szczególności przeprowadzenia dowodów wskazanych przez skarżącego w treści odwołania, prowadzących do wniosku, że skarżący w sposób oczywisty działał w stanie wyższej konieczności w ramach wycinki 25 sztuk drzew różnych gatunków, przedmiotowe drzewa zasłaniały pola uprawne, doprowadzając w konsekwencji do zmniejszenia plonów uprawnych, jak również rosły w kolizji z liniami energetycznymi, w bezpośredniej linii pasa drogowego stwarzając bezpośrednie i realne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego, a także drzewa rosły w bezpośredniej linii pasa drogowego i z tego powodu zostały przeznaczone do wycięcia, co poświadcza oznaczenia kory drzew kolorem czerwonym, natomiast sam skarżący otrzymał ustną zgodę od pracownika wydziału ochrony środowiska Gminy P. na wycięcie przedmiotowych drzew na własny koszt, wskazując, że Gmina ponosi koszt wycięcia w wysokości 4000,00 zł, co będzie stanowiło oszczędność po stronie Gminy, a sąsiedzi i właściciele sąsiednich działek, wielokrotnie zwracali się do odwołującego z prośbą o wycinkę przedmiotowych drzew, wskazując na zagrożenie zdrowia i życia ludzkiego;
2/ art. 80 w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie rozważenia całego zgromadzonego materiału dowodowego oraz dokonanie jego dowolnej a nie swobodnej oceny, co w następstwie doprowadziło do ustaleń niezgodnych ze stanem faktycznym sprawy, jak również zaniechanie przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego bez uzasadnienia dla ich pominięcia na etapie administracyjnym;
3/ art. 7 oraz art. 8 K.p.a., poprzez dokonanie niezgodnych z rzeczywistym stanem faktycznym sprawy ustaleń i wydanie orzeczenia naruszającego podstawowe prawa konstytucyjne skarżącego, co narusza zasadę zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, utrzymując w mocy decyzję stojącą w oczywistej sprzeczności z interesem społecznym oraz słusznym interesem obywateli, a zamiast tego wymierzenie skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej za wycięcie 25 sztuk drzew, przeznaczonych do wycięcia, względem to których drzew, właściciele sąsiednich działek zgłaszali potrzebę natychmiastowego wycięcia, z uwagi na bezpośrednie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego, w sytuacji gdy wydanie zaskarżonej decyzji stoi w oczywistej sprzeczności z interesem społecznym oraz słusznym interesem obywateli;
4/ art. 7a k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i brak rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść odwołującego, w zakresie w jakim skarżący wskazał, że 25 sztuk drzew, były przeznaczone do wycięcia, zgodnie z kolorystycznym oznaczeniem na korach drzew (kolor czerwony), a w konsekwencji przyjęcie, że działanie skarżącego było zgodne z interesem społecznym oraz słusznym interesem obywateli;
5/ art. 89 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, poprzez jego niezastosowanie i brak przyjęcia, że w zaistniałym stanie faktycznym, usunięcie 25 sztuk drzew, przez skarżącego, nastąpiło w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, skutkującym brakiem podstawy do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej;
6/ art 86 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, poprzez jego niezastosowanie i brak przyjęcia, że w zaistniałym stanie faktycznym, usunięcie 25 sztuk drzew, które zagrażały bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, oraz zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego, podlega wyłączeniu z opłaty za ich usunięcie, bowiem ich usunięcie zmierzało do przywrócenia gruntu do użytkowania, zgodnie z przeznaczeniem terenu, a w tym zakresie jako pas drogowy;
7/ art 86 ust. 415 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody w zw. z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, poprzez jego niezastosowanie i brak przyjęcia, że w zaistniałym stanie faktycznym, usunięcie 25 sztuk drzew nie podlega opłacie za usunięcie, a zatem skarżący nie powinien zostać obciążony opłatą za usunięcie 25 drzew w wysokości 2-krotności opłaty, a jedynie w wysokości jej 1-krotności;
8/ art 86 ust. 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody w zw. z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, poprzez jego niezastosowanie i brak przyjęcia, że w zaistniałym stanie faktycznym, usunięcie 9 sztuk drzew nie podlega opłacie za usunięcie, bowiem obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza 120 cm w przypadku robinii akacjowej, ujętej w pozycji 6, 7, 8, 9 15, 17 tabeli nr 1 zaskarżonej decyzji, oraz nie przekracza 80 cm w przypadku klonu zwyczajnego, ujętego w pozycji 11,14,16 tabeli nr 1 zaskarżonej decyzji, a zatem skarżący nie powinien zostać obciążony opłatą za usunięcie 9 drzew wskazanych powyżej, a względnie powinien zostać obciążony administracyjną karą pieniężną jedynie w wysokości jej 1-krotności. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.
Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji, o nałożeniu kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia oraz zgody właściciela nieruchomości. Skarżący, który poddał wycince 25 drzew różnych gatunków z należącej do Gminy P. pobocza działki drogowej, zarzuca, że działał w stanie wyższej konieczności. Wycięte drzewa zagrażały bowiem bezpieczeństwu ruchu drogowego, zasłaniały pola uprawne oraz zagrażały napowietrznej linii energetycznej. W ocenie sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 88 ust 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 13 (dalej; ustawa) wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za: usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia (pkt 1) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości (pkt 2). Administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było (art. 89 ust. 1 ustawy). Jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10% (art. 89 ust. 4 ustawy). Wysokość stawek opłat za usunięcie drzew określona jest w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330). Zgodnie z załącznikiem nr 1 do ww. rozporządzenia, stawka opłaty w zł za 1 cm obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm uzależniona jest od gatunku drzewa oraz obwodu pnia drzewa w cm mierzonego na wysokości 130 cm wynoszącego do 100 cm i od 101 cm. Czynności, o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu - wykonuje starosta (art. 90 ust. 1 ustawy).
Odpowiedzialność z tytułu popełnienia deliktu administracyjnego, jakim jest nielegalne usuniecie lub zniszczenie drzew, jest zobiektywizowana. Karę ponosi posiadacz nieruchomości, na której rosło zniszczone lub usunięte drzewo lub podmiot, który usunął drzewo bez zgody posiadacza. Wystarcza tu zatem wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc nielegalnego usunięcia drzewa, by ziściły się przesłanki nałożenia kary pieniężnej na sprawcę tego deliktu. W orzecznictwie podkreśla się, że odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew bez zezwolenia nie jest oparta na zasadzie winy, lecz ma (jak mowa wyżej) charakter obiektywny. Oznacza to, że wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary administracyjnej, jest bezprawne działanie, tj. sprzeczne zarówno z wymogiem uprzedniego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, jak i z wymogiem uzyskania zgody posiadacza nieruchomości na to usunięcie. Bezprawne usunięcie drzew stanowi zatem delikt, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie. Za przyjęciem tego poglądu przemawia przede wszystkim to, że ani przepisy ustawy o ochronie przyrody, ani ogólne normy prawa administracyjnego nie pozwalają wyprowadzić innych przesłanek nałożenia kary za usunięcie drzew niż bezprawność działania (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 907/17 ). Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 u.o.p. oznacza, także, że nieistotna z punktu widzenia tej postaci odpowiedzialności jest także świadomość sprawcy deliktu o konieczności uzyskania stosownego zezwolenia lub zgody właściciela, albo jej brak. Bez znaczenia pozostają także pobudki i motywy, jakimi kieruje się osoba nielegalnie usuwająca drzewo lub zlecająca dokonanie wycinki (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2022 r., III OSK 6300/21 z dnia 17 marca 2026 r. III OSK 1249/23).
W niniejszej sprawie, niespornym jest, że skarżący wycinki 25 sztuk drzew różnych gatunków dokonał bez zgody i wiedzy właściciela nieruchomości, na której drzewa te rosły i bez uzyskania wymaganej decyzji o zezwoleniu na wycinkę, którą zresztą mogła być udzielona jedynie właścicielowi nieruchomości - Gminie P. jako posiadaczowi nieruchomości (art. 83 ust 1 ustawy). Jak mowa wyżej odpowiedzialność za usunięcie (wycinkę) drzew jest zobiektywizowana. Wycinka taka to delikt administracyjny. Dla nałożenia kary za popełnienie tego deliktu wystarczającym jest ustalenie, że skarżący wycinki dokonał nie mając administracyjnej zgody na wycinkę ani zezwolenia właściciela gruntu. Nie jest przy tym ważne, z jakich pobudek działał ani czy miał wiedzę o grożącej mu karze Okoliczności, na które powołuje się skarżący nie zdejmują z niego tej odpowiedzialności.
Co do powołania się w skardze na działanie przez skarżącego w stanie wyższej konieczności tj. ziszczenia się przesłanki, o której mowa w art. 89 ust 7 ustawy (w przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej) w żadnym razie nie można uznać, że przesłanka ta wystąpiła. Co do zasady zgodzić się należy z organem, że w orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że stan wyższej konieczności to zaistnienie nagłej, niespodziewanej, niedającej się przewidzieć sytuacji, w której usunięcie (wycinka) drzew jest jedyną możliwością usunięcia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu i życiu czy też mieniu. Oznacza to, że stan wyższej konieczności uzasadniający natychmiastowe usunięcie albo zniszczenie drzewa lub krzewu albo uszkodzenie drzewa i zwalniający z obowiązku poniesienia administracyjnej kary pieniężnej, musi być stanem nagłym i stwarzającym na tyle poważne zagrożenie dla dóbr prawnych o wyższej wartości niż drzewa lub krzewy (np. życie lub zdrowie ludzkie), że nie można oczekiwać na przybycie uprawnionych służb lub na uzyskanie odpowiedniego zezwolenia właściwego organu. Samo tylko przekonanie strony o niebezpieczeństwie nie uzasadnia zatem wycięcia drzewa bez uzyskania stosownego zezwolenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2025 r. III OSK 1283/22, z dnia 9 września 2025 r. III OSK 132/24, z dnia 13 czerwca 2024 r., III OSK 2159/22 z dnia 20 lipca 2023 r. III OSK 2673/21). Dodatkowo dodać należy, że na zaistnienie stanu wyższej konieczności uzasadniającego odstąpienie od wymierzenia kary, nie może powoływać się każdy. Na wystąpienie takiego stanu może powołać się podmiot mający pewne zobowiązania do zachowania pewnych standardów bezpieczeństwa lub osoba, która znajdzie się w sytuacji zagrażającej życiu lub zdrowiu. Dla przykładu, na wystąpienie stanu wyższej konieczności może powołać się właściciel nieruchomości na której, wskutek zjawisk atmosferycznych nastąpiło uszkodzenie drzewa które realnie zagraża bezpieczeństwu właścicielowi tej nieruchomości, jego domownikom lub osobom postronnym. Na stan wyższej konieczności może powołać się też właściciel sieci przesyłowych, gdy w związku ze zdarzeniami nagłymi uszkodzone drzewa zagrażają tej sieci w sposób zagrażający zdrowiu lub życiu. Nie można jednak przyjąć, że w stanie wyższej konieczności działa podmiot, który z cudzej działki wycina drzewa choćby miał przekonanie, że stwarzają one jakiemukolwiek niesprecyzowane bliżej niebezpieczeństwo.
Skarżący także bezzasadnie powołuje się na ustną zgodę pracownika wydziału ochrony środowiska Gminy P. na wycinkę drzew. Zgoda na wycinkę drzew dokonuje się w formie decyzji administracyjnej a nie ustnej zgody anonimowego pracownika urzędu gminnego. Okoliczność ta jest zresztą nieweryfikowalna przez sąd. Także bezzasadne są zarzuty dotyczące tego, że drzewa były przeznaczone do wycinki czy, że gmina dysponowała zgodą na dokonanie takiej wycinki. Jak mowa wyżej, odpowiedzialność za usunięcie drzew jest obiektywna. Wystarczy wykazanie związku przyczynowo między skutkiem w postaci usunięcia drzewa (drzew) a działaniem podmiotu, który takiego usunięcia dokonał sam nie dysponując stosowną zgodą administracyjną – o ile ta jest wymagana tj. nie wystąpią okoliczności, o których mowa w art. 83f ustawy. Nawet posiadanie zgody na usunięcie drzew przez inny podmiot, nie zwalnia z odpowiedzialności sprawcy deliktu polegającego na usunięciu drzewa bez zezwolenia. Zezwolenie bowiem wydawane jest konkretnemu podmiotowi i tylko adresat tego zwolnienia lub podmiot przez niego upoważniony (działający na zlecenie posiadacza zezwolenia) może dokonać legalnej wycinki drzew. Powołanie się na art. 86 ust 1 pkt 7 ustawy, jest także bezzasadne. Skarżący przywołuje tylko część tego przepisu, który w rzeczywistości ma brzmienie - nie nalicza się opłat za usunięcie drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza:
a)120 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,
b) 80 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew
- w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Stan, który wynika z dyspozycji przepisu art. 86 ust 1 pkt 7 w niniejszej sprawie w sposób oczywisty nie zaistniał tj. wycinka drzew, jakiej dopuścił się skarżący nie nastąpiła w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na zasadzie art. 151 P..p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło