II SA/Gd 1027/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt SKO GD/4064/25 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Pani J. P. (Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 5 listopada 2025 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z 24 czerwca 2022 r. Skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy Stary Dzierzgoń o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad niepełnosprawną córką M. P. Decyzją z 10 sierpnia 2022 r. Wójt, na podstawie art. 17, art. 23 ust. 4aa i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy", "SKO") decyzją z 5 stycznia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 4 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 232/23 oddalił skargę pani J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 5 stycznia 2023 r., nr SKO Gd/4471/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 stycznia 2025 r., sygn. akt I OSK 24/24 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 4 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 232/23. Pismem z 13 czerwca 2025 r. Skarżąca wniosła do Wójta Gminy Dzierzgoń o wydanie decyzji administracyjnej w oparciu o uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2025 r. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że zgodnie z art. 17 ust 1 pkt 1 u.ś.r. przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co wynika z tego wyroku. Następnie Skarżąca pismem z 7 lipca 2025 r. zwróciła się do Wójta o wypłacenie świadczenia pielęgnacyjnego za lata 2022, 2023, 2024 i 2025, wskazując, że domaga się wyrównania świadczenia, ponieważ z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że świadczenie przysługuje jej, jako matce. W piśmie z 12 sierpnia 2025 r. Skarżąca kolejny raz domagała się wydania decyzji w oparciu o uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z 10 września 2025 r. Wójt odmówił wszczęcia postępowania w sprawie żądania wydania decyzji. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem o sygn. akt I OSK 24/24 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 232/23 w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 5 stycznia 2023 r., nr SKO Gd/4471/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym sprawa przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest ostatecznie rozstrzygnięta i prawomocna. Organ nie może wydać kolejnego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy miałoby ono dotyczyć sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco.  W wyniku wniesionego zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowieniem z 5 listopada 2025 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że organ I instancji trafnie przyjął, że wystąpiła "inna uzasadniona przyczyna" powodująca brak możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie objętej wnioskiem złożonym przez panią J. P. w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad córką M. P. Postępowanie bowiem zostało zakończone ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 5 stycznia 2023 r., SKO Gd/4471/22, utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starym Dzierzgoniu, wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Stary Dzierzgoń z 10 sierpnia 2022 r., odmawiającą przyznania tego świadczenia. Decyzja Kolegium poddana została kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który wyrokiem z 4 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 232/23 oddalił skargę pani J. P. Skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona z kolei wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2025 r., sygn. akt I OSK 24/24. Wnioskiem z dnia 13 czerwca 2025 r. Skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy Stary Dzierzgoń o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie przyznania tego samego świadczenia w związku z opieką nad tym samym dzieckiem za okres od dnia 1 czerwca 2022 r., a zatem zachodzi tu tożsamość zarówno podmiotowa jak i przedmiotowa. We wniesionej do Sadu skardze, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2025 r., sygn. akt I OSK 24/24 Skarżąca wskazała, że mając na uwadze treść skargi kasacyjnej - wszystkie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. zostały spełnione. Niepełnosprawna legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniami, a zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje Skarżącej. Mając na uwadze powyższe, Skarżąca wniosła o wydanie wyroku ustalającego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) - dalej jako "p.p.s.a.", sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Poza kompetencjami Sądu jest zatem rozstrzyganie o przyznawaniu bądź odmowie przyznawania określonych uprawnień wynikających z norm materialnego prawa administracyjnego. Rola Sądu ogranicza się do kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji we wskazanym wyżej zakresie. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji, doprowadziła do wniosku, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób uzasadniający jego eliminację z obrotu prawnego. Przedmiotem sądowej kontroli legalności w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 5 listopada 2025 r., utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy Stary Dzierzgoń z 10 września 2025 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego. W przedmiotowym postanowieniu odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji dotyczącej przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, ze względu na uprzednie rozstrzygnięcie sprawy ostateczną i prawomocną decyzją administracyjną. Za podstawę prawną postanowienia przyjęto art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. – dalej "k.p.a."), zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przepis ten ustanawia dwie autonomiczne podstawy wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, z których pierwsza obejmuje wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a druga – zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się przy tym, że "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w powołanym przepisie, to sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (zob. wyrok NSA z 20 listopada 2017 r., II GSK 1706/17; orzeczenia.nsa.gov.pl). Są to przypadki tzw. "pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania" a więc np.: a) wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych; b) wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; c) wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją; d) wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; e) wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (zob. Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211 – 212). Jedną więc z "uzasadnionych przyczyn" zobowiązujących organ administracji publicznej do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną (zob. wyrok NSA z 9 października 2014 r., I OSK 493/13; wyrok NSA z 15 października 2013 r., II OSK 1395/12, orzecznictwo dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie organy trafnie przyjęły, że zachodzą "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Wydanie bowiem decyzji w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną, skutkuje nieważnością tej decyzji, co wynika wprost z treści art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 26 maja 1981 r., SA 895/81, publ. ONSA nr 1, poz. 47). Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. M. Jaśkowska (w:), M. Jaśkowska, B. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz, Kraków 2005 r., s. 968). W rozpoznawanej sprawie przeszkodą do wszczęcia postępowania, w odniesieniu do wniosku Skarżącej z 13 czerwca 2025 r., w ocenie organów obu instancji był fakt wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzji z 5 stycznia 2023 r., sygn. akt SKO Gd/4471/22, utrzymującej w mocy decyzję z 10 sierpnia 2022 r. Wójta Gminy Stary Dzierzgoń, odmawiającej Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organy podniosły również, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 24/24 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 4 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 232/23, oddalającego skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 5 stycznia 2023 r. Sąd rozpoznający tę sprawę podziela powyższe stanowisko organów obu instancji. W sprawie zainicjowanej wnioskiem z 24 czerwca 2022 r., zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 5 stycznia 2023 r. Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką. Organy administracji odmówiły Skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, co finalnie zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarżąca, pomimo niekorzystnego dla niej wyroku NSA, wywodzi z niego podstawę do przyznania świadczenia, którego jej odmówiono i żąda wydania stosownej decyzji, powołując się na art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zinterpretowany w jej ocenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 stycznia 2025 r. Innymi słowy, Skarżąca domaga się od organu administracji takiego działania, jakie byłoby uzasadnione w przypadku uzyskania korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia sądu administracyjnego, to jest rozstrzygnięcia uchylającego zaskarżoną decyzję o odmowie przyznania świadczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W rozpoznawanej sprawie sytuacja jest diametralnie inna niż widzi to Skarżąca, ponieważ wbrew jej stanowisku, z sentencji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika wprost, że odmowa przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na jej wniosek z 24 czerwca 2022 r. była zgodna z prawem, a wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzja z 5 stycznia 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Stary Dzierzgoń z 10 sierpnia 2022 r., odmawiającą Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ostatecznie i prawomocnie weszła do obrotu prawnego. Natomiast wydanie kolejnej decyzji w sprawie załatwionej decyzją ostateczną stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) i nie jest możliwe - na wyżej wskazano, dopóki taka ostateczna decyzja nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w ramach któregoś z tzw. nadzwyczajnych postępowań, określonych w k.p.a. lub ustawach szczególnych (art. 16 k.p.a.). W niniejszej sprawie, złożony przez Skarżącą wniosek nie dotyczył, żądania wszczęcia któregokolwiek ze szczególnych trybów postępowania, zmierzających do zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej. Skarżąca powołując się na przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, domagała się wydania korzystnej dla niej decyzji, nie zważając, że przedmiotowa sprawa została już prawomocnie zakończona. Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo stwierdziły zaistnienie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Okoliczności te były na tyle oczywiste, że nie wymagały analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, organ pierwszej instancji dysponował bowiem wszelkimi niezbędnymi materiałami pozwalającymi na zajęcie wskazanego stanowiska. W takich przypadkach, tj. wystąpienia jednej z przyczyn wymienionych w art. 61a § 1 k.p.a., odmowa wszczęcia postępowania ma wręcz charakter obligatoryjny (por. wyrok WSA w Gliwicach z 12 maja 2021 r., II SA/Gl 64/21). Jednocześnie trzeba podkreślić, że w niniejszej sprawie Sąd dokonuje jedynie kontroli postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania i nie odnosi się oceny przysługujących Skarżącej uprawnień na podstawie u.ś.r., leżących poza granicami niniejszego postępowania. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a., w myśl którego, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.