I SA/Lu 704/03

WyrokWSA w Lublinie2004-05-05

Skład orzekający: Irena Szarewicz-Iwaniuk, Halina Chitrosz, Władysław Sobuś

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c., z wyłączeniem wierzytelności i niektórych ruchomości, podlega przepisom ustawy o VAT, czy też korzysta z wyłączenia na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedaż przedsiębiorstwa z umownym wyłączeniem wierzytelności nie oznacza, że zbyty majątek nie stanowi zorganizowanego kompleksu praw, obowiązków i rzeczy zdolnego do realizacji zadań gospodarczych. Nawet jeśli pewne ruchomości nie zostały odebrane przez nabywcę, nie oznacza to ich wyłączenia z nabycia. W związku z tym, sprzedaż przedsiębiorstwa w takim kształcie podlega przepisom ustawy o VAT, a wyłączenie na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT nie ma zastosowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Syndyka Masy Upadłości na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za kilka miesięcy w latach 1999 i 2001. Syndyk kwestionował opodatkowanie sprzedaży towarów używanych i sprzedaży przedsiębiorstwa, zarzucając wadliwe oznaczenie strony postępowania. Organy podatkowe uznały, że sprzedaż towarów używanych nie korzystała ze zwolnienia, a sprzedaż nie stanowiła sprzedaży przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego za sierpień 2001 r. i ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego za ten miesiąc. W pozostałej części skargę oddalono.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Halina Chitrosz (spr.), NSA Władysław Sobuś, Protokolant asyst.Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2004 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości [...] Sp. z o.o. w likwidacji w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: IX i X 1999 r. oraz I, IV i VIII 2001r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2003 r., Nr [...] – obie w części określającej zobowiązanie podatkowe za miesiąc sierpień 2001r. oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe za ten miesiąc w kwocie 7.357 zł ( siedem tysięcy trzysta pięćdziesiąt siedem złotych ); II. oddala skargę w pozostałej części; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie, o którym mowa w punkcie I wyroku; IV. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Syndyka Masy Upadłości "[...]" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w L. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn. I SA/Lu704/03 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 233§1pkt.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. Nr 137, poz.926, z późn. zm. / Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego dnia [...] lipca 2003r., Nr [...] w zakresie określenia podatku od towarów i usług za miesiące: wrzesień i październik 1999r. oraz styczeń, kwiecień i sierpień 2001r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego za te miesiące. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż Urząd Skarbowy w dniu [...] lipca 2003r., wydając decyzję Nr [...] określił spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" w L. w likwidacji zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące: wrzesień i październik 1999r. oraz styczeń, kwiecień i sierpień 2001r. oraz ustalił za te miesiące dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Decyzja organu podatkowego I instancji została zaskarżona przez syndyka masy upadłości, który twierdził, iż to rozstrzygnięcie jest wadliwe. Zarzucał, iż sprzedaż towarów używanych korzystała ze zwolnienia przedmiotowego od podatku VAT, zaś sprzedaż przedsiębiorstwa w ogóle spod działania tej ustawy została wyłączona. Kwestionował nadto nieprawidłowe oznaczenie strony jako "masy upadłości". Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż wniesione odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie z przyczyn następujących: Sprzedaż towarów dokonywana w toku likwidacji majątku masy upadłości była udokumentowana fakturami i rachunkami uproszczonymi, a syndyk stosował do niej zwolnienie przedmiotowe wynikające z przepisu art. 7 ust.1 pkt.5 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem zwolnienie od podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego sprzedaży towarów używanych, ma zastosowanie, jeżeli jest dokonywana przez użytkownika, pod warunkiem że w stosunku do tych towarów nie przysługiwało sprzedającemu prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Organ odwoławczy stwierdził, iż spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" była zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT prowadzącym wyłącznie sprzedaż opodatkowaną i przysługiwało jej prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług. Syndyk nie okazał w toku postępowania dowodów zakupu zbywanych rzeczy ruchomych, co uniemożliwia ustalenie wysokości stawki podatku VAT, przenosząc ciężar udowodnienia tej kwestii na organ podatkowy. Twierdzenie syndyka o zakupie tych rzeczy jeszcze przed wejściem w życie ustawy o VAT, jako nie udowodnione zostało uznane za chybione. W tym stanie rzeczy brak było – w ocenie organu odwoławczego – możliwości do zastosowania zwolnienia przedmiotowego, o którym wyżej mowa. Zwrócono w tej części jednak uwagę na fakt, iż organ odwoławczy wszedł w posiadanie aktu notarialnego, do którego odwoływał się syndyk jako dowodu na okoliczność ustalenia sposobu i czasu nabycia zakwestionowanych ruchomości przez spółkę. Dokument ten – wbrew temu, co wywodził syndyk nie wyjaśnił wątpliwości co do podstaw zastosowania powyższego zwolnienia. Syndyk nie przedstawił żadnych innych dowodów, mimo że był do tego wzywany, co prowadzi do wniosku, iż nie może być skutecznie postawiony zarzut naruszenia przepisów postępowania. Odnosząc się natomiast do zagadnienia sprzedaży przedsiębiorstwa i zastosowania przez syndyka przepisu art. 3ust.1 pkt.1 ustawy o VAT – Organ II instancji stwierdził, iż w sytuacji gdy ze sprzedaży zostały na podstawie zawartej umowy sprzedaży wyłączone wierzytelności oraz rzeczy ruchome, takie jak: klawiatura do komputera, kasa metalowa, wózek paletowy, kasy fiskalne – nie ma mowy o sprzedaży przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55 kc. To zaś z kolei uniemożliwia wyłączenie dokonanej z czynności spod działania ustawy o VAT. Jeśli zaś chodzi o postanowienie sędziego komisarza wydane w dniu 2 maja 2001r. w przedmiocie wyrażenia zgody na sprzedaż przedsiębiorstwa z wolnej ręki – organ uznał, iż jego treść nie przesądza o tym, że zawartą przez syndyka umowę należy traktować jako umowę sprzedaży przedsiębiorstwa jako całości. Ustosunkowując się do ustaleń, co do spóźnionego rozliczenia podatku należnego z tytułu dokonanej sprzedaży komisowej grzejników – organ odwoławczy podkreślił, iż uznaje je za prawidłowe, co potwierdził także syndyk nie formułując w tym kierunku żadnych zarzutów. Na powyższą decyzję Syndyk Masy Upadłości "[...]" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w L. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wywodząc, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Zarzucając organom podatkowym naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie art. 3 ust.1pkt.1 i art. 7 ust.1pkt. 5 ustawy o VAT, a także przepisów postępowania, co do art. 180§1 oraz 187§1 Ordynacji podatkowej – syndyk w uzasadnieniu skargi stwierdził również, iż w zaskarżonej decyzji wadliwie określono stronę postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z dniem 1 stycznia 2004r. - na mocy przepisu art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm. / do rozpoznania niniejszej skargi stał się właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Na podstawie tego przepisu do postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 /. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem / art. 1§ 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych / - Sąd w pierwszej kolejności uznaje za stosowne odnieść się do zarzutu wadliwego określenia zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji strony postępowania. Ukształtowany jest w orzecznictwie sądowo-administracyjnym pogląd, że jakkolwiek na skutek ogłoszenia upadłości upadły traci z mocy prawa zarząd i możliwość korzystania oraz rozporządzenia swoim majątkiem na rzecz syndyka masy upadłości, to jednak nie tracąc osobowości prawnej, nadal pozostaje podatnikiem; jest podmiotem praw i obowiązków materialnoprawnych i do niego należy obowiązek zapłacenia podatku / por. wyroki NSA z dnia 9 września 1998r., III SA 546/97, LEX nr 35197; z dnia 23 listopada 2000r., I SA 1333/00, Glosa 2001/7/28; z dnia 7 lipca 1999r., I SA 290/97, LEX nr 38071: z dnia 25 czerwca 1997r., III SA 1888/95, LEX nr 30815; z dnia 25 czerwca 1997r., III SA 198/96, LEX nr 30280 /. Syndyk obejmując majątek upadłego i zarządzając nim działa za upadłego, sam nie będąc odrębnym podmiotem praw i obowiązków podatkowych. Jeżeli zatem zarząd majątkiem polega - tak jak w niniejszej sprawie - również i na wielokrotnej sprzedaży przedmiotów majątkowych wchodzących w skład masy upadłości (czyli towarów w rozumieniu art. 4pkt. 1 ustawy o VAT), to sprzedaż ta podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1pkt. 1 tej ustawy. To, że sprzedaż taka wykonywana była w sposób częstotliwy nie budzi niczyjej wątpliwości. W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1995 r. sygn. akt AZP 10/95 (OSNAPiU nr 22, poz. 270) oraz w licznych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. np. wyroki: z dnia 18 listopada 1997r., sygn. akt SA/Sz 990/96, LEX 32015; z dnia 25 czerwca 1997r., III SA 1888/95, LEX 30815; z dnia 21 listopada 1997r., ISA/Lu 1119/96, LEX 32020), przyjmuje się, że ogłoszenie upadłości nie zwalnia upadłego z obowiązków podatkowych. W myśl tych orzeczeń - syndyk działając za upadłego obowiązany jest wykonać obowiązek podatkowy upadłego, tj. naliczyć i odprowadzić do urzędu skarbowego podatek VAT od sprzedaży towarów. Ustawa o VAT nie przewiduje bowiem zwolnienia sprzedaży dokonywanej w toku postępowania upadłościowego z podatku (por. art. 7 i 14 ustawy). Sprzedaż ta podlega opodatkowaniu niezależnie od tego, czy została dokonana z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa (art. 2 ust. 4 ustawy). Upadły podmiot pozostaje zatem w dalszym ciągu podatnikiem podatku VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy VAT obowiązanym do zapłaty podatku od czynności określonych w art. 2 tej ustawy, z tym, że w czynnościach tych reprezentuje upadłego syndyk. Oczywiste jest jednak i to, że syndyk nie jest podmiotem zobowiązanym podatkowo i tak przyjęły organy podatkowe w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, przy pełnej akceptacji wyżej przedstawionych poglądów, określenie jako strony niniejszego postępowania, a w dalszej konsekwencji wydanie decyzji na "Masę Upadłości Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" w L. nie było dość szczególnym rozwiązaniem. Nie ulega żadnej wątpliwości na tle dotychczasowego orzecznictwa, jakie się utrwaliło na gruncie przepisów Prawa upadłościowego z 1934r., a zachowującego swoją aktualność także pod rządami ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze / Dz. U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm. /, iż masa upadłości stanowi oznaczenie wszystkich przedmiotów majątkowych wchodzących w jej skład i jest ona przedmiotem, a nie podmiotem prawa. Masa upadłości również i w doktrynie nie jest postrzegana jako samodzielny podmiot praw i obowiązków / por. Komentarze do Prawa upadłościowego pod red. Stanisława Gurgula, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2000r, str.368 /. Trafność tych twierdzeń nie mogła jednak stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem nie każde naruszenie prawa wywołuje skutek w postaci uchylenia decyzji. Skutek taki wywołuje tylko takie naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w ocenie Sądu w okolicznościach tej konkretnej sprawy, uchybienie, jakiego dopuścił się organ I instancji, a w ślad za nim i organ odwoławczy nie miało istotnego wpływu na jej wynik. Stawiając powyższą tezę Sąd kierował się oceną, iż syndyk jako osoba reprezentująca upadłą spółkę nie miał i nie mógł mieć wątpliwości co do tego, iż decyzje organów obu instancji zostały skierowane do tejże spółki, i że to na niej ciąży obowiązek wykonania zobowiązań podatkowych nimi określonych. Niedopełnienie zatem wymogu prawidłowego oznaczenia w treści decyzji jej adresata / art. 210§1pkt.3 Ordynacji podatkowej /, jako chociażby "spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" w L. w upadłości", czy też nawet biorąc pod uwagę fakt pozostawania na gruncie prawa podatkowego podatnikiem, jako "spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" w L. w likwidacji" nie wpłynęło w żaden sposób na jej prawa / por. także wyrok NSA z dnia 19 lipca 1996r., SA/Gd1193/95, Monitor Podatkowy 1997/5/148 /. Dopisanie natomiast przy oznaczeniu strony treści "na ręce Syndyka Masy Upadłości" nie było żadnym uchybieniem mogącym mieć jakiekolwiek znaczenie. Tym samym omawiany w tym miejscu zarzut nie miał - zdaniem Sądu żadnego przełożenia na wydane rozstrzygnięcie, a w szczególności nie mógł doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji również i z tego powodu. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisu art. 7 ust.1pkt.5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym / Dz. U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm./, zważyć przede wszystkim należy, iż przewidziane w tym przepisie zwolnienie przedmiotowe nie zawiera żadnych szczególnych przesłanek, którymi należałoby się kierować w sytuacji ogłoszenia upadłości podatnika. W czynnościach, jakie są podejmowane przez syndyka na gruncie ustawy o VAT, jak to już wyżej podniesiono – upadły zachowuje w dalszym ciągu status podatnika. Podatek od towarów i usług jednoznacznie dotyczy wykonywania czynności wymienionych w art. 2 ustawy o VAT / por. także wyrok NSA z dnia 28 grudnia 1998r., SA/Sz 1492/99, LEX nr 53191i z dnia 16 lutego 2000r., I SA/Lu 1256/98, LEX nr 42906, z dnia 10 sierpnia 1999r., SA/Rz 363/98, LEX nr 42513/. Spór pomiędzy stronami, co do możliwości skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego wymienionego w przepisie art. 7 ust.1pkt.5 Ustawy o VAT w zakresie sprzedaży rzeczy ruchomych używanych wchodzących w skład masy upadłości sprowadza się do jego odmiennej interpretacji. O ile organ podatkowy twierdzi, iż niemożliwość skorzystania z jego dobrodziejstwa wynika, z nie wykazania przez syndyka, czy w stosunku do tych towarów nie przysługiwało sprzedającemu prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, o tyle syndyk wywodzi, iż towary te weszły do masy upadłości, jako nabyte jeszcze przed wejściem w życie ustawy o VAT, a zatem ich sprzedaż w ogóle pod przepisy tej ustawy nie podpada. Wskazywał także na ogromne trudności z wykazaniem zaistnienia tego warunku. Zwolnienie przedmiotowe, którego dotyczy spór, a mające swoją podstawę w przepisie art. 7 ust.1pkt.5 Ustawy o VAT zależy od wykazania, że w stosunku do towarów używanych nie przysługiwało sprzedającemu prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Ustawodawca kwestię tą przesądził jednoznacznie, a jakakolwiek interpretacja rozszerzająca w tej części musi się zakończyć niepowodzeniem. Dowód w tym zakresie – wbrew temu, co uważa syndyk obciąża jego, a nie organ podatkowy i to niezależnie od tego, że trudności w tym zakresie zarówno w kontekście rodzaju sprzedanych rzeczy, ich niewielkiej wartości, jak i wykazania ich nabycia przez upadłą spółkę są oczywiste. Wprawdzie przepis art. 122 ordynacji podatkowej nakłada na organy podatkowe obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy / por. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2000r., III SA 1252/99, LEX nr 43953 /. Podatnik nie może czuć się zaś zwolnionym od współdziałania z organem podatkowym w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza jeśli nie udowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony / por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2000r., I SA/Lu 249/99, LEX nr 45373 /. Trudno uznać za zasadny w omawianej kwestii, zarzut określony jako naruszenie przepisów postępowania w zakresie art. 180§1 i art. 187§1 Ordynacji podatkowej. Syndykowi bowiem w istocie rzeczy chodziłoby o to, aby to organy podatkowe wykazały, że nie mógł on skorzystać z omawianego zwolnienia przedmiotowego. Według zaś ogólnych reguł dowodzenia, obowiązujących także i w prawie podatkowym, to nie organ, a podatnik / tu: syndyk / ma obowiązek udowodnić fakt zaistnienia zdarzenia, z którego wyprowadza skutki prawne. Wskazać tu jednak trzeba, iż organ odwoławczy doprowadził do tego, że w aktach podatkowych znalazł się protokół ze Zgromadzenia Wspólników z dnia 8 listopada 1995r. / akt notarialny Nr Rep. [...] /, do którego ogólnikowo odwoływał się syndyk. Ocena tego dokumentu dokonana przez organ II instancji jest trafna, gdyż z jego treści istotnie w żaden sposób nie wynika, czy zakwestionowane towary były w spółce i od kiedy. Odnosząc się natomiast do wskazania, iż na tą okoliczność należy przesłuchać A. W. i K. L. wnoszących aport do spółki, stwierdzić należy, iż byłoby to zbędne, skoro wniesienie aportu nastąpiło na mocy w/w aktu notarialnego, z którego treści, jak już zaznaczono nie wynika, aby do spółki wniesiono sprzedane przez syndyka rzeczy ruchome, których dotyczy spór. Natomiast ogólny wniosek, co do tego, że należy przesłuchać innych ewentualnych świadków będących w tamtym czasie pracownikami spółki – także ze względu na swoją lakoniczność – musiał zostać oceniony przez organ odwoławczy negatywnie. Z tych wszystkich powodów Sąd nie znajduje uzasadnienia dla zarzutu naruszenia przepisu art. 7 ust.1 pkt. 5 ustawy o VAT, a także w jego kontekście - wskazanych przepisów art. 180§1 i art. 187§1 Ordynacji podatkowej. Przechodząc do ostatniej spornej kwestii w niniejszej sprawie, zważyć przede wszystkim trzeba, iż zgodnie z art. 3 ust.1 pkt.1 ustawy o VAT, jej przepisów nie stosuje się do sprzedaży przedsiębiorstwa lub zakładu (oddziału) samodzielnie sporządzającego bilans / w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 kwietnia 1997r. /. Ustawodawca w przepisach prawa podatkowego nie daje definicji "przedsiębiorstwa" na użytek tego prawa, a zatem zasadne jest przyjęcie określonego pojęcia w takim znaczeniu, w jakim funkcjonuje ono w innych gałęziach prawa. Otóż zgodnie z przepisem art. 551 kc, który z uwagi na to, iż akt notarialny sprzedaży przedsiębiorstwa został zawarty w dniu 31 sierpnia 2001r., będzie miał zastosowanie w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 września 2003r. – przedsiębiorstwo należy rozumieć jako zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, obejmującym wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, w szczególności: 1) firmę (nazwę), znaki towarowe i inne oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorstwo, 2) księgi handlowe, 3) nieruchomości i ruchomości należące do przedsiębiorstwa, w tym produkty i materiały, 4) patenty, wzory użytkowe i zdobnicze, 5) zobowiązania i obciążenia, związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, 6) prawa wynikające z najmu i dzierżawy lokali zajmowanych przez przedsiębiorstwo. Organy podatkowe z brzmienia tego przepisu wywiodły, iż wyłączenie z umowy sprzedaży wierzytelności oraz kilku ruchomości samo przez się prowadzi do oceny, iż nie można mówić o sprzedaży przedsiębiorstwa w powyższym znaczeniu. Za przedsiębiorstwo, w świetle powołanego wyżej przepisu należy uznawać pewien zorganizowany kompleks majątkowy przeznaczony do produkcji dóbr bądź świadczenia usług, składający się z rzeczy i praw połączonych węzłem funkcji w obrocie gospodarczym i zdolny do procesu produkcji (vide: Kodeks cywilny, Komentarz, tom 2 pod redakcją F. Błachuty i innych, Warszawa 1972 r., Wydawnictwo Prawnicze, str. 1239 oraz glosa S. Buczkowskiego do wyroku z dnia 10 stycznia 1972 r. I CR 359/71 OSPiKA 1972/12 poz. 232). Trafnie wywodzi skarżący syndyk, iż organom podatkowym umknęła z pola widzenia treść przepisu art. 552 kc, stosownie do którego czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych / por. wyrok SN z dnia 1 kwietnia 2003r., IV CKN 366/01, Biuletyn SN 2003/10/10 /. O ile zatem co do zasady, zgodnie z art. 551 kc - czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko to co wchodzi w jego skład, o tyle przepis art. 552 kc dopuszcza wyłączenie z woli stron poszczególnych składników majątku przedsiębiorstwa. Nie oznacza to jednak wcale, że czynność prawna nie ma w takiej sytuacji za przedmiot przedsiębiorstwa w powyższym znaczeniu. Istotnym w takim stanie rzeczy jest natomiast ustalenie, czy zbyty majątek stanowi na tyle zorganizowany kompleks praw, obowiązków i rzeczy, że zdolny jest do realizacji rzeczonych zadań gospodarczych. Treść aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 2001r. / § 4 / wskazuje, iż przedmiotem umowy sprzedaży było przedsiębiorstwo upadłej spółki w rozumieniu art. 551 kc, z wyłączeniem wierzytelności. W §3 pkt.2 tej umowy zawarto klauzulę, iż "w skład przedsiębiorstwa upadłego w rozumieniu art. 551 kc poza opisanymi w tym akcie nieruchomościami wchodzą: firma "[...]", księgi handlowe oraz elementy wyposażenia biurowego: laptop, fotel obrotowy, krzesło obrotowe, wieszak ścienny, kasa fiskalna "P" i dwa regały biurowe". Istotne jest przy tym, co bezzasadnie bagatelizują organy podatkowe, iż transakcja ta miała miejsce w realizacji prawomocnego postanowienia sędziego komisarza z dnia [...] maja 2001r. zezwalającego syndykowi na sprzedaż z wolnej ręki przedsiębiorstwa upadłej spółki wskazanej imiennie osobie, za kwotę 725.000zł, w trybie art. 113 §1 i §3 Prawa upadłościowego z 1934r. - właśnie z wyłączeniem wierzytelności. Rzeczą Sądu orzekającego z punktu widzenia istoty sprawy jest ocena, czy syndyk na mocy w/w aktu notarialnego dokonał czynności, o której mowa w art. 3 ust.1 pkt.1 ustawy o VAT, a więc takiej, która podlegała wyłączeniu spod działania jej przepisów. Materiał dowodowy sprawy daje odpowiedź pozytywną. Sprzedaż przedsiębiorstwa z umownym wyłączeniem wierzytelności nie oznacza bowiem, że zbyty majątek nie stanowi na tyle zorganizowanej masy praw, obowiązków i rzeczy, że uniemożliwiał realizację zadań gospodarczych przez nabywcę. Nawet sam ustawodawca nie wymieniał w pierwotnym brzmieniu przepisu art. 551 kc wierzytelności jako jednego z elementów niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych. Dopiero nadając temu przepisowi nową treść z dniem 25 września 2003r. w punkcie 4 jako jeden ze składników przedsiębiorstwa wskazano "wierzytelności". Zapis taki, zdaniem Sądu i tak nie zabraniałby wyłączyć z czynności prawnej mającej za przedmiot "przedsiębiorstwo" właśnie owych wierzytelności, albowiem taką możliwość przewiduje w dalszym ciągu przepis art. 552 kc. Okoliczność, iż pewne rzeczy ruchome / regał, klawiatura do komputera, kasetka metalowa na gotówkę, 2 kasy fiskalne, wózek paletowy / znalazły się w posiadaniu syndyka w dniu rozpoczęcia kontroli w żadnym razie nie uzasadnia tezy przeciwnej, prezentowanej przez organy podatkowe. Za nieuprawniony zaś całkowicie należy uznać pogląd organu I instancji, iż rzeczy te zostały wyłączone z nabycia, albowiem sama treść aktu notarialnego / §3pkt.2 / temu jednoznacznie przeczy. Powielenie zaś tego stanowiska przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a następnie w odpowiedzi na skargę jest już zupełnie niezrozumiałe, zwłaszcza gdy się zważy, iż syndyk jednoznacznie w odwołaniu wskazywał, iż w/w ruchomości "nie zostały wyłączone ze sprzedaży, a jedynie nie zostały odebrane przez nabywcę" z różnych przyczyn, na które wskazywał w uzasadnieniu tegoż odwołania. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie tylko w zakresie naruszenia przepisu art. 3ust.1 pkt.1 ustawy o VAT, co wywołuje na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit. "a" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skutek uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego za miesiąc sierpień 2001r. i ustalenia za ten miesiąc dodatkowego zobowiązania podatkowego /art. 27 ust.1 pkt. 6 ustawy o VAT /. Skargę w pozostałej części oddalono na podstawie art. 151 ww. ustawy. Orzeczenie w punkcie II wyroku uzasadnione jest przepisem art. 152, zaś o kosztach postępowania art. 206 w zw. z art. 200 tejże ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło