II SA/Wr 2894/02
WyrokWSA we Wrocławiu2004-05-04
Skład orzekający: Barbara Adamiak, Anna Moskała, Jerzy Strzebińczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy o przyjęciu statutu związku międzygminnego może zawierać postanowienia dotyczące powoływania sekretarza zgromadzenia, ustalania wynagrodzenia członkom zarządu i innych organów związku, zasad zwoływania posiedzeń zgromadzenia oraz możliwości utajnienia głosowania, które są sprzeczne z przepisami ustawy o samorządzie gminnym dotyczącymi rady gminy, stosowanymi odpowiednio do zgromadzenia związku?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy o przyjęciu statutu związku międzygminnego, która zawiera postanowienia sprzeczne z przepisami ustawy o samorządzie gminnym dotyczącymi rady gminy (stosowanymi odpowiednio do zgromadzenia związku), narusza prawo. Dotyczy to w szczególności postanowień dotyczących powoływania sekretarza zgromadzenia, ustalania wynagrodzenia członkom zarządu i innych organów związku, zasad zwoływania posiedzeń zgromadzenia oraz możliwości utajnienia głosowania. Natomiast postanowienie dotyczące ustalania wynagrodzenia członkom zarządu i innych organów związku, utożsamiane z dietami lub zwrotem kosztów, nie stanowi istotnego naruszenia prawa.Stan faktyczny
Rada Miejska Wałbrzycha podjęła uchwałę w sprawie przyjęcia Statutu Związku Wodociągów i Kanalizacji. Wojewoda Dolnośląski zaskarżył niektóre postanowienia statutu do sądu, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o samorządzie gminnym. W szczególności kwestionowano zapisy dotyczące ustalania wynagrodzenia członkom zarządu i innych organów związku, powoływania sekretarza zgromadzenia, zasad zwoływania posiedzeń oraz możliwości utajnienia głosowania. Gmina Wałbrzych wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym nie są stosowane wprost do związków międzygminnych.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 13 ust. 1 (w zakresie powołania Sekretarza Zgromadzenia Związku), § 15 ust. 2 pkt 1 i 3, § 17 ust. 3 i § 19 ust. 2 (w zakresie dotyczącym Sekretarza Zgromadzenia Związku). W pozostałym zakresie skargę oddalił i orzekł o niewykonalności zaskarżonej uchwały w zakresie, w jakim stwierdzono jej nieważność.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie - Sędzia NSA Anna Moskała - Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Protokolant - Iwona Procajło po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 maja 2004 r. sprawy ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Miejskiej Wałbrzycha z dnia 10 października 2002 r., Nr LVII/153/2002 w przedmiocie przyjęcia Statutu Związku Wodociągów i Kanalizacji I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części przyjęcia postanowień zawartych w §§: § 13 ust. 1 (w zakresie dotyczącym powołania Sekretarza Zgromadzenia Związku), § 15 ust. 2 pkt 1 i 3, § 17 ust. 3 i § 19 ust. 2 (w zakresie dotyczącym Sekretarza Zgromadzenia Związku), II. dalej idącą skargę oddala, III. określa, że zaskarżona uchwala nie może być wykonana, w zakresie w jakim stwierdzono jej nieważność. IV.
W dniu 10 października 2002 r. Rada Miejska Wałbrzycha podjęta uchwałę Nr LVII/153/2002 w sprawie przyjęcia Statutu Związku Wodociągów i Kanalizacji.
Niektóre postanowienia przyjętego Statutu zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu Wojewoda Dolnośląski. Działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity - Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.) organ nadzoru wniósł o stwierdzenie nieważności:
1) § 10 pkt 15 Statutu, zarzucając temu postanowieniu istotne naruszenie art. 4 piet 3 i 5 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (tekst jednolity -Dz. z 2001 r., Nr 142, poz. 1593 ze zm.) oraz art. 22 § 1 i art. 772 Kodeksu pracy;
2) § 13 ust. 1 oraz § 19 ust. 2 Statutu, w zakresie w jakim przewidują one wybór i status prawny Sekretarza Zgromadzenia, twierdząc, że zakwestionowane zapisy naruszają w istotny sposób art. 19 ust. 1 w związku z art. 69 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym;
3) § 15 ust. 2 pkt 1 i 3 Statutu, wywodząc, że zapisy tam przyjęte naruszają art. 20 ust. 3 w związku z art. 69 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym;
4) § 17 ust. 3 Statutu, który - w ocenie skarżącego - w sposób istotny narusza art. 14 w związku z art. 69 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym.
W uzasadnieniu skargi podniesiono następującą argumentację.
1. Zgodnie z § 10 pkt 15 Statutu, do właściwości Zgromadzenia miałoby należeć ustalanie wynagrodzenia członkom Zarządu i innych organów Związku. Takimi organami - stosownie do § 8 Statutu - są: Zgromadzenie oraz Zarząd Związku. Wykładnia obydwu cytowanych przepisów Statutu łącznie wskazuje, że do właściwości Zgromadzenia należy ustalanie wynagrodzenia członkom Zarządu oraz członkom Zgromadzenia.
Powołana wcześniej ustawa o pracownikach samorządowych określa status prawny pracowników zatrudnionych w biurach (ich odpowiednikach) związków jednostek samorządu terytorialnego oraz zakładów budżetowych utworzonych przez te związki (art. 1 pkt 4). Samorządowi pracownicy związku międzygminnego są zatrudniani: 1) na podstawie wyboru - przewodniczący zarządu związku i pozostali członkowie zarządu jeżeli statut związku tak stanowi, 2) na podstawie mianowania - pracownicy zatrudniani na stanowiskach pracy określonych w statucie związku międzygminnego, 3) na podstawie umowy o pracę - pozostali pracownicy samorządowi (art. 2). Czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje za pracodawcę - biuro związku międzygminnego - przewodniczący zgromadzenia związku jednostek samorządu terytorialnego wobec członków zarządu tego związku, a przewodniczący zarządu związku (jako kierownik biura) - wobec pozostałych pracowników biura związku międzygminnego (art. 4 pkt 3 i 5).
Zgodnie z postanowieniami kodeksu pracy, pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę. Warunki realizacji tego prawa określają przepisy prawa pracy oraz polityka państwa w dziedzinie płac, w szczególności poprzez ustalanie najniższego wynagrodzenia za pracę (art. 13). Przez nawiązanie stosunku pracy, pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem (art. 22 § 1). Warunki wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą ustalają układy zbiorowe pracy, zgodnie z przepisami działu jedenastego, z zastrzeżeniem przepisów art., 772-775 (art. 77'). Pracodawca zatrudniający co najmniej 5 pracowników, nie objętych zakładowym układem zbiorowym pracy ani ponadzakłado-
2
Sygn. akt: 3 II SA/Wr 2894/02
wym układem zbiorowym pracy odpowiadającym wymaganiom określonym w § 3, ustała warunki wynagradzania za pracę w regulaminie wynagradzania. W regulaminie wynagradzania, o którym mowa w § 1, pracodawca może ustalić także inne świadczenia związane z pracą i zasady ich przyznawania. Regulamin wynagradzania obowiązuje do czasu objęcia pracowników zakładowym układem zbiorowym pracy lub ponadzakła-dowym układem zbiorowym pracy ustalającym warunki wynagradzania za pracę oraz przyznawania innych świadczeń związanych z pracą w zakresie i w sposób umożliwiający określanie, na jego podstawie, indywidualnych warunków umów o pracę. Regulamin wynagradzania ustala pracodawca. Jeżeli u danego pracodawcy działa zakładowa organizacja związkowa, pracodawca uzgadnia z nią regulamin wynagradzania (art. 772 ust. 1-4).
Cytowane przepisy kodeksu pracy jednoznacznie wskazują, że wynagrodzenie za pracę stanowi element stosunku pracy łączącego pracownika i pracodawcę. Uwzględniając zasadę autonomiczności stosunku pracy, przepisy kodeksu wskazują na strony stosunku pracy jako podmioty uprawnione do ustalenia wynagrodzenia za pracę (element umowy o pracę, element układu zbiorowego). Wynagrodzenie może także wynikać z jedno stronnych czynności pracodawcy (regulamin wynagradzania). Wpływ podmiotów trzecich na wynagrodzenie wynikające ze stosunku pracy musi wynikać w przepisów ustawowych bądź rozporządzeń wykonawczych. Nie jest zatem dopuszczalna ingerencja podmiotów trzecich w treść stosunku pracy (w tym wobec wynagrodzenia za pracę) bez ustawowego upoważnienia.
Wynagrodzenie pracowników samorządowych (pracowników jednostek organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego) zostało uregulowane w ustawie oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2000 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego.
Ustawa o pracownikach samorządowych przewidziała jedynie w art. 4 pkt 1 specjalną regulację dotyczącą ustalania wynagradzania pracowników samorządowych. Zgodnie z tym przepisem, czynności w sprawach z zakresu prawa pracy za urząd gminy w stosunku do przewodniczącego zarządu gminy dokonuje rada gminy lub w zakresie ustalonym przez nią w odrębnej uchwale jej przewodniczący, przy czym upoważnienie to nie może obejmować prawa do ustalania przez przewodniczącego wynagrodzenia przewodniczącego zarządu gminy. Natomiast wskazane rozporządzenie przewidziało udział organów jednostek samorządu terytorialnego w ustalaniu wynagrodzenia pracowników zatrudnionych u innych pracodawców - samorządowych jednostkach organizacyjnych. Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia, zgromadzenie związku ustala najniższe wynagrodzenie zasadnicze w I kategorii zaszeregowania, określone w tabeli miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego dla pracowników jednostek organizacyjnych związku. Zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia wartość jednego punktu w złotych ustala pracodawca (kierownik jednostki organizacyjnej związku), w porozumieniu ze zgromadzeniem związku, stosownie do swoich możliwości finansowych. Wskazane trzy przypadki wyczerpują katalog czynności, które mogą podejmować organy związku wobec wynagrodzenia pracowników biura i jednostek organizacyjnych związku. Przepis § 3 ust. 3 rozporządzenia wskazuje, że wynagrodzenie takich pracowników ustala się jako sumę najniższego wynagrodzenia zasadniczego oraz iloczynu liczby punktów ustalonych dla poszczególnych kategorii w tabeli stanowiącej załącznik Nr 2 do rozporządzenia i wartości jednego punktu w złotych. Oprócz wynagrodzenia zasadniczego, pracownikowi przysługują inne elementy wynagrodzenia, np. dodatek funkcyjny, dodatek specjalny, dodatek stażowy, nagrody, premie, itp. Uwzględniając prawo zgromadzenia związku do ustalenia najniższego wynagrodzenia zasadniczego w I kategorii
3
Sygn. akt: 3 II SA/Wr 2894/02
zaszeregowania oraz prawa do uczestnictwa w trybie porozumienia przy ustalaniu wartości jednego punktu w złotych należy uznać, że ustalenia wynagrodzenia pracownika samorządowego należy do pracodawcy - kierownika jednostki organizacyjnej związku oraz przewodniczącego zgromadzenia wobec członków zarządu związku. Zgromadzenie związku nigdy nie występuje jako pracodawca. Nie istnieje zatem przepis prawa powszechnie obowiązującego, upoważniający Zgromadzenie Związku do ustalania wynagrodzenia członkom Zarządu Związku i "innych organów Związku".
2. Zgodnie z § 13 ust. 1 Statutu, Zgromadzenie - w odrębnych głosowaniach
tajnych - wybiera ze swego grona Przewodniczącego Zgromadzenia, Zastępcę Przewodniczącego Zgromadzenia oraz Sekretarza Zgromadzenia. Natomiast stosownie do
art. 19 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, rada gminy wybiera ze swego grona
przewodniczącego i 1-3 wiceprzewodniczących, bezwzględną większością głosów, w
obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady, w głosowaniu tajnym. Po myśli art. 69 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, do zgromadzenia związku stosuje się
odpowiednio przepisy dotyczące rady gminy.
Cytowany art. 19 ust. 1, w zakresie wewnętrznej organizacji władz rady, przewidział wyłącznie istnienie funkcji przewodniczącego i wiceprzewodniczącego rady. Nie istnieje natomiast możliwość powoływania innego rodzaju stanowisk i funkcji. Ustawa nie przewidziała istnienia funkcji sekretarza rady. Ponieważ istnieje obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów o radzie gminy do zgromadzenia związku, należy przyjąć, że zgromadzenie również nie posiada takiej kompetencji. Zdaniem organu skarżącego, Zgromadzenie międzygminnego Związku Wodociągów i Kanalizacji nie posiada zatem kompetencji do powołania Sekretarza Związku, a w konsekwencji - także do wprowadzenia ograniczenia jego uczestnictwa w Komisji Rewizyjnej Związku.
3. W § 15 ust. 2 pkt 3 Statutu przewidziano, że posiedzenia Zgromadzenia zwołuje Przewodniczący Zgromadzenia, a w razie jego nieobecności - zastępca Przewodniczącego, na wniosek: 1) co najmniej 1/3 liczby członków Związku, 2) zarządu, 3) Komisji Rewizyjnej. Tymczasem, zgodnie z brzmieniem art. 20 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym (stan normatywny z dnia podjęcia uchwały), na wniosek zarządu lub co najmniej 1/4 ustawowego składu rady gminy przewodniczący obowiązany jest zwołać sesję w ciągu 7 dni od dnia złożenia wniosku. Wniosek o zwołanie sesji powinien spełniać wymogi określone w ust. 1 w zdaniu drugim. Zgodnie z art. 69 ust. 3 tej samej ustawy, do zgromadzenia związku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rady gminy.
Ustawa o samorządzie gminnym, przewidując wyjątek od zasady zwoływania sesji rady gminy przez jej przewodniczącego, wprowadziła zamknięty katalog podmiotów uprawnionych do skutecznego żądania zwołania sesji rady. Były to: zarząd gminy, oraz 1/4 ustawowego składu rady. Stosując odpowiednio powyższą regulację do zgromadzenia związku należy uznać, że żądanie zwołania posiedzenia zgromadzenia związku posiada zarząd związku oraz 1/4 statutowego składu zgromadzenia. Uprawnienia takiego nie mają zatem ani Komisja Rewizyjna, ani 1/3 liczby członków Związku.
4. Stosownie do § 17 ust. 3 Statutu, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych
w Statucie, głosowanie jest jawne, chyba że Zgromadzenie postanowi inaczej. Natomiast według art. 14 ustawy o samorządzie gminnym, uchwały organów gminy zapada
ją zwykłą większością głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowego składu
organu, w głosowaniu jawnym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z wielokrotnie już przywoływanym przez stronę skarżącą art. 69 ust. 3 tej ustawy, do zgromadzenia
związku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rady gminy. Cytowany art. 14
ustawy o samorządzie gminnym zakłada, że każde głosowanie rady gminy jest jawne,
chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten wykluczył możliwość utajnia-
4
Sygn. akt: 3 II SA/Wr 2894/02
nia głosowania tylko na podstawie woli radnych. Uchwała rady gminy nie może stanowić podstawy wyłączenia jawności. W świetle postanowienia art. 69 ust. 3 tej ustawy trzeba więc przyjąć, że również zgromadzenie związku międzygminnego nie posiada kompetencji do zmiany ustawowych reguł głosowania.
W odpowiedzi, pełnomocnik Gminy Wałbrzych wniósł o oddalenie skargi.
Zdaniem strony przeciwnej, zapis przyjęty w § 10 pkt 15 Statutu Wałbrzyskiego Zawiązku Wodociągów i Kanalizacji nie pozostaje w sprzeczności z art. 4 pkt 3 i 5 ustawy, ani z art. 22 § 1 art. 72 Kodeksu pracy. Obszerne uzasadnienie skargi w tym przedmiocie powołuje co prawda szereg argumentów, lecz tylko i wyłącznie za tym, kto jest "pracodawcą" w znaczeniu kodeksu pracy w stosunku do pracowniku związku jednostek samorządu terytorialnego. Kwestia ta jednak - dla rozstrzygnięcia słuszności skargi w tym zakresie - nie ma żadnego znaczenia, gdyż zaskarżony przepis § 10 pkt 15 Statutu nie odnosi się do "dokonywania czynności w sprawach z zakresu prawa pracy", które podejmowane są przez organy wskazane w art. 4 ustawy o pracownikach samorządowych. Statut odwołuje się natomiast - w tym zakresie - do kompetencji związanej z "ustaleniem wynagrodzenia członkom Zarządu i innych organów Związku". Stanowi do jedynie znikomą część uprawnień łączących się z wykonywaniu czynności z zakresu prawa pracy, którą przede wszystkim jest decyzja o zatrudnieniu, a inne decyzję są względem niej pochodne. Dlatego też odpowiadający na skargę prezentuje pogląd, iż Wojewoda Dolnośląski kieruje się w tej części nadinterpretacją ustawowego sformułowania i nie ma racji.
Zarzut dotyczący naruszenia art. 29 ust. 1 w związku z art. 69 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym także nie jest słuszny - zdaniem strony przeciwnej - z następujących powodów.
Skarżący nie rozróżnia pojęcia, "odpowiedniego stosowania przepisów", utożsamiając je - mylnie - z obowiązkiem stosownie tych przepisów wprost i w sposób całkowicie implementarny. Jest to błąd, gdyż stosowanie przepisów "wprost" musi być łączone z okolicznościami, do których mają one być stosowane. Przede wszystkim stwierdzić więc trzeba, iż organ związku międzygminnego nie jest organem gminy, zatem nie wszystkie przepisy dotyczące wprost organów gminy stosowane być muszą i mogą do organów związków międzygminnych. W tej części przyjąć należny, iż skoro postanowienia Statutu bądź jakiegokolwiek innego dokumentu związku międzygminnego wprost nie naruszają przepisu ustawy o pracownikach samorządowych, a są wyłącznie "spekulacją myślową i rozszerzającą interpretacją prawa polegającą na przydawaniu sobie pozaustawowych kompetencji", to taki zarzut wobec uchwał organu gminy nie może zostać uznany za skuteczny.
Kolejny zarzut skargi dotyczy naruszenia art. 20 ust. 3 w związku z art. 69 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez zapis przyjęty w § 15 ust. 2 pkt 1 i 3 Statutu. Zdaniem pełnomocnika Gminy Wałbrzych, zarzut ten jest także oczywiście niesłuszny. Niejasne jest, czy w tej części, zakwestionowane postanowienie Statutu narusza art. 20 ustawy o samorządzie gminnym, czy może art. 19 ust. 1 tej ustawy. W związku z tym zawarto w odpowiedzi na skargę prośbę o zobowiązanie Wojewody Dolnośląskiego do sprecyzowania zarzutu. Dopiero po takim doprecyzowaniu, można będzie sformułować odpowiedź, jednak już w odpowiedzi na skargę pełnomocnik strony przeciwnej wywodził, iż z treści skargi wynika niedopuszczalne identyfikowanie organu gminy z wykonawczym organem związku międzygminnego.
W związku z zarzutem naruszeniem art. 14 ustawy o samorządzie gminnym, powtórzono w odpowiedzi na skargę argument, że skarżący mylnie identyfikuje gminę i jej organy ze związkiem międzygminnym, gdyż nie potrafi zrozumieć w jakiej części przepisy należy stosować odpowiednio.
5
Sygn. akt: 3 II SA/Wr 2894/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zdecydowana większość zarzutów podniesionych w skardze Wojewody Dolnośląskiego zasługiwała na uwzględnienie. Uwaga ta dotyczy niezgodności zapisów przyjętych w § 13 ust. 1 i § 19 ust. 2 (w części dotyczącej powoływania i statusu Sekretarz Zgromadzenia Związku), a także § 15 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz § 17 ust. 3 Statutu ze wskazanymi w skardze przepisami ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity - Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.).
Wbrew odmiennemu zapatrywaniu strony przeciwnej, wyrażonemu - zresztą bardzo ogólnikowo - w odpowiedzi na skargę, Wojewoda Dolnośląski trafnie uwypuklił znaczenie przepisu art. 69 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym i prawidłowo wykorzystał odesłanie przewidziane w tym przepisie, w celu wskazania naruszeń prawa, których dopuściła się Rada Miejska Wałbrzycha przyjmując Statut międzygminnego Związku Wodociągów i Kanalizacji. Na uwagę zasługuje zwłaszcza podkreślenie, że ustawowa, autonomiczna regulacja odnosząca się do związków międzygminnych jest stosunkowo uboga. Legislator poświęcił tej problematyce przepisy art. 64-73a ustawy o samorządzie gminnym, ograniczając się w tych ramach niemal wyłącznie do rozwiązań strukturalno-organizacyjnych. Istotną rolę w tej regulacji odgrywa technika odesłań, które występują w tym bloku przepisów aż trzykrotnie (art. 64 ust. 5, art. 69 ust. 3 i art. 73a ust. 1 ustawy). Zdaniem Sądu, z przyjętego sposobu regulacji problematyki związków międzygminnych wynika niedwuznacznie, iż "odpowiednie stosowanie", o którym mowa we wszystkich ostatnio wymienionych przepisach, należy rozumieć maksymalnie szeroko. W odniesieniu do niewątpliwie centralnej w rozpoznawanej sprawie kategorii zgromadzenia związku, a więc jego organu stanowiącego i kontrolnego, powinny znaleźć zastosowanie - na podstawie odesłania z art. 69 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym - wszystkie te przepisy ustawy dotyczące rady gminy, które nie kolidują ze szczególnymi rozwiązaniami przyjętymi w art. 64-73a. W literaturze przedmiotu (por. zwłaszcza J. Nowacki, "Odpowiednie" stosowanie przepisów prawa, PiP 1964, Nr 3) wyrażono aprobowane także przez skład orzekający w niniejszej sprawie zapatrywanie, iż normatywny zwrot nakazujący stosowanie wskazanych przepisów "odpowiednio" nie wyklucza wcale ich zastosowania "wprost", jeżeli żadne względy nie przemawiają za potrzebą korygowania przepisów, do których odesłano, ze względu na specyfikę instytucji, do której miałyby być one stosowane. W wypadku obecnie rozważanej grupy zapisów Statutu, zakwestionowanej przez Wojewodę Dolnośląskiego, a mianowicie § 13 ust. 1 i § 19 ust. 2 (w części dotyczącej powoływania i statusu Sekretarz Zgromadzenia Związku), a także § 15 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz § 17 ust. 3, brak jakichkolwiek powodów wyłączających dosłowne zastosowanie tych przepisów ustawy samorządowej traktujących o radzie gminy, z którymi owe zapisy pozostają w ewidentnej sprzeczności.
W szczegółach, rzecz przedstawia się następująco.
W przepisie art. 19 ustawy o samorządzie gminnym prawodawca dokonał reglamentacji formalnych stanowisk jakie rada gminy może utworzyć w związku z koniecznością organizowania jej prac i przewodniczenia obradom rady. Przewidziano w tym zakresie jedynie możliwość wyboru przewodniczącego i 1-3 wiceprzewodniczących rady. Jest to zatem katalog zamknięty. Na podstawie odesłania z art. 69 ust. 3, trzeba w związku z tym przyjąć, że także kompetencje zgromadzenia związku międzygminnego zostały ograniczone wyłącznie do obsadzenia funkcji przewodniczącego i wiceprzewodniczących tegoż zgromadzenia, bez uprawnień do kreowania dodatkowych, nieprzewidzianych w ustawie, stanowisk. Za istotnie naruszające przepis art. 19 ust. 1 ustawy samorządowej, należało zatem uznać zapisy przyjęte przez Radę Miejską
6
Sygn. akt: 3 II SA/Wr 2894/02
Wałbrzycha w § 13 ust. 1 i w § 19 ust. 2, prowadzące w konsekwencji do stworzenia stanowiska sekretarza zgromadzenia, wchodzącego obowiązkowo w skład komisji rewizyjnej zgromadzenia.
Według art. 20 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym (w brzmieniu tego przepisu, obowiązującym w dacie podejmowania uchwały RM Wałbrzycha Nr LVII/153/ 2002), uprawnienie do żądania zwołania sesji rady przysługiwało zarządowi gminy oraz co najmniej 1/4 ustawowego składu rady. Identyczne zasady powinny obowiązywać w wypadku zwoływania posiedzeń zgromadzenia związku międzygminnego, biorąc raz jeszcze pod uwagę odesłanie z art. 69 ust. 3 tej samej ustawy. Tymczasem w § 15 ust. 2 podniesiono quorum uprawniające do skutecznego złożenia wniosku o zwołanie posiedzenia z 1/4 do co najmniej 1/3 liczny członków zarządu (pkt 1 analizowanego przepisu), ograniczając w ten sposób znacznie prawo wynikające z art. 20 ust. 3 ustawy samorządowej, a ponadto przewidziano możliwość podejmowania w tym względzie inicjatywy także przez dodatkowe ciało - komisję rewizyjną zgromadzenia (pkt 3 tego samego przepisu). Oba postanowienia Statutu prowadzą w konsekwencji do istotnego naruszenia art. 20 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, co słusznie wytknął organ nadzoru.
Trzeba się także zgodzić ze stroną skarżącą odnośnie do zarzutu naruszenia w § 17 ust. 3 Statutu ustawowej zasady jawności głosowania podczas obrad zgromadzenia, wynikającej z art. 14 w związku z art. 69 ust. 3 ustawy samorządowej. Jawność tę może wyłączyć tylko szczególny przepis rangi ustawowej, tymczasem w ostatnio przywołanym postanowieniu statutowym przewidziano - w sposób absolutnie nieuprawniony -dodatkową kompetencję do wyłączenia jawności głosowania przez samo zgromadzenie związku.
Opisane, ewidentne, a przy tym istotne naruszenia prawa obligowały Sąd do stwierdzenia ich nieważności na podstawie art. 147 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - punkt I wyroku.
Uwzględniając brzmienie art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł też o niewykonalności skutecznie zaskarżonych postanowień Statutu (punkt III wyroku).
Nie można natomiast było podzielić zapatrywania strony skarżącej w odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa przez zapis przyjęty w § 10 pkt 15 Statutu, w którym przyznaje się zgromadzeniu związku uprawnienie do ustalania "wynagrodzenia" członkom zarządu i innych organów związku.
W ocenie Sądu, kwestionowany zapis w ogóle nie dotyczy wynagrodzenia w podstawowym znaczeniu tej kategorii, związanej ze świadczeniem pracodawcy na rzecz pracownika w ramach stosunku pracy. Jest oczywiste, że zgromadzenie, które - zgodnie z postanowieniem § 11 ust. 1 Statutu - tworzą wójtowie, burmistrzowie (prezydenci) Gmin - członków Związku, a ponadto 6 dodatkowych przedstawicieli Miasta Wałbrzych oraz 1 dodatkowy przedstawiciel Gminy Marciszów, nie może być jednocześnie pracodawcą wskazanych członków tegoż zgromadzenia, ani też pracodawcą członków zarządu związku, w rozumieniu ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (tekst jednolity - Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1593 ze zm.) i Kodeksu pracy. Zauważa to zresztą sam skarżący. W rozważanym wypadku uprawniona jest zatem konstatacja, iż chodzi tu raczej o swoiste "wynagrodzenie" z tytułu udziału w posiedzeniach zgromadzenia i organu wykonawczego związku, które powinno być utożsamiane z dietami radnych i z instytucją zwrotu kosztów, w rozumieniu art. 25 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym.
7
Sygn. akt: 3 II SA/Wr 2894/02
W tym więc zakresie, wykonując dyspozycję art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło