I SA/Po 1424/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak Sędziowie NSA Jerzy Małecki(spr) NSA Gabriela Gorzan Protokolant sekr.sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Spółdzielni "A" w K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług za listopad 2001 r. o d d a l a s k a r g ę /-/G.Gorzan /-/S.Marciniak /-/J.Małecki Dnia [...]r. w Urzędzie Skarbowym, skarżąca Spółdzielnia "A" złożyła wniosek (k. 29 akt administracyjnych) o dokonanie zwrotu całości wpłaconej kwoty [...]zł zobowiązania w podatku VAT wynikającej z deklaracji VAT-7 za listopad 2001 r. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] (k. 23 akt administracyjnych) Urząd Skarbowy odmówił Spółdzielni Inwalidów "A" zwrotu żądanej kwoty [...]zł. Uzasadniając wskazano, iż na dzień złożenia wniosku podatnik zalegał z płatnością podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie [...]zł. Organ wskazał, iż przeprowadzone postępowanie wykluczyło istnienie okoliczności, o których mowa w art. 14a ust. 8 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). Spółdzielnia "A" złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 14a ust. 7 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w zw. z art. 51 i 52 ustawy Ordynacja podatkowa. Wskazano, iż kwota [...]zł nie jest zaległością podatkową w rozumieniu art. 52 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż spółdzielnia nie jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, ale płatnikiem tego podatku. Spółdzielnia nie ponosi winy za nienależny zwrot podatku z przeznaczeniem nie na rzecz podatnika, ale płatnika. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] (k. 6 akt administracyjnych) Izba Skarbowa utrzymała zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wskazano, iż Spółdzielnia "A" posiada zaległość z tytułu niesłusznie otrzymanego zwrotu nadpłaty. W dniu [...] 1998 r. spółdzielnia wniosła o zwrot podatku wpłaconego w latach 1993 - 1996 z tytułu oprocentowania udziałów w nadwyżce bilansowej członków spółdzielni. Wnioskodawca twierdził, że jako zakład pracy chronionej powinien przekazać zaliczki na podatek dochodowy - zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993 Nr 90, poz. 416 ze zm.) na fundusze rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Decyzją z dnia [...]r. urząd skarbowy odmówił zwrotu wpłaconego podatku uznając, że udział w nadwyżce bilansowej w postaci oprocentowania udziałów członkowskich jest przychodem z kapitałów pieniężnych. Od tej decyzji wniesiono odwołanie do izby skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 28 września 1999 r., sygn. akt I SA/Po 2741/98 uchylił obie decyzje. Wobec powyższego urząd skarbowy wydał decyzje, w których stwierdził nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami, a zwrotu dokonano [...] września 2000 r. Od wyroku NSA rewizję nadzwyczajną wniósł Minister Sprawiedliwości, żądając uchylenia zaskarżonego orzeczenia i oddalenia skargi. Wyrokiem z dnia 18 maja 2001 r. , sygn. akt III RN 98/00 Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę spółdzielni. W związku z powyższym podatnik, składając wniosek o dokonanie zwrotu posiadał zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych Uzasadniając izba skarbowa wskazała, iż zgodnie z art. 14a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług prowadzący zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej ma prawo w zakresie działalności tego zakładu do otrzymania częściowego całkowitego zwrotu wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług według zasad określonych w ust. 2-6. W myśl art. 14a ust. 7 pkt 2 zwrot ten nie przysługuje podatnikom, u których w dniu złożenia wniosku o dokonanie zwrotu kwoty, o której mowa w ust. 1, występują zaległości w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa. Zgodnie z treścią art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek nie zapłacony w terminie. Na równi z zaległością podatkową traktuje się zwrot podatku, jeżeli podatnik otrzymał go nienależenie lub w wysokości wyższej od należnej, chyba, że podatnik wykaże, ze nie nastąpiło to z jego winy (art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Organ wskazał, iż nienależny zwrot nadpłaty nie jest zaległością podatkową, ale wywołuje identyczne skutki. Ustosunkowując się do zarzutu skarżącej, iż w sprawie nie została wydana decyzja określająca wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz decyzja o odpowiedzialności podatkowej płatnika, organ wskazał, iż spółdzielnia sama zadeklarowała podatek w określonej wysokości, a urząd skarbowy deklarację przyjął nie kwestionując wysokości podatku. Na decyzję organu drugiej instancji Spółdzielnia "A" wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżonej decyzji zarzucając niezgodność z prawem, naruszenie art. 14a ust. 7 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 21 § 3 i 51, art. 52 § 1 i § 2 oraz art. 30 § 1 Ordynacji podatkowej. Izba skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sady administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270). W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa - nawet tych nie podnoszonych w skardze - a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej strony skarżącej (zakaz reformationis in pius). Zgodnie też z art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Cytowany poprzednio przepis jest odpowiednikiem poprzednio obowiązującego art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.Nr 74, poz. 368 ze zm.), a bogate orzecznictwo NSA i SN dotyczące związania oceną prawna sądu zachowuje nadal swoją aktualność w obecnie obowiązującym porządku prawnym. I tak tylko przykładowo można wskazać, iż Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, OSNAPiUS 1999, Nr 1, poz. 2 m .in. wyjaśnił już, że "Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie ten sąd - oznacza, że będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. W wyroku NSA Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 17 października 1997 r., sygn. akt I SA/po 263/97, niepubl. wskazano, że przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego jak i kwestii zastosowania określonego przepisu. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego w drodze rewizji nadzwyczajnej. Obecny skład sądzący związany jest przede wszystkim ocenami prawnymi Sądu Najwyższego zawartego w prawomocnym wyroku z dnia 18 maja 2001 r., sygn. akt III RN 98/00, w którym uznano, iż pozbawione podstaw prawnych było żądanie skarżącej Spółdzielni w K. w kwestii zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych wpłaconego w latach 1993-1996 z tytułu oprocentowania udziałów w nadwyżce bilansowej. Sąd Najwyższy w swym wyroku uchylił jednocześnie wyrok NSA z dnia 28 września 1999 r., sygn. akt I SA/Po 2714/98 (w którym wyrażono przeciwne stanowisko) i oddalając skargę strony, utrzymał w mocy odmowne w kwestii zwrotu podatku dochodowego decyzje organów podatkowych. Z dniem wydania powyższego wyroku przez Sąd Najwyższy - Spółdzielnia w K. winna mieć świadomość tego, iż wszelkie jej roszczenia o zwrot podatku dochodowego od osób fizycznych są pozbawione podstaw prawnych, a ewentualnie wypłacone jej kwoty z tego tytułu są świadczeniami nienależnymi. Urząd Skarbowy decyzją nr [...] z dnia [...]r. wyeliminował w trybie nadzwyczajnym z obrotu prawnego swą ostateczną decyzję z dnia [...]r. nr [...] stwierdzająca nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1993-1996. Powyższa konstytutywna decyzja została spółdzielni doręczona z dniem [...]r. i z tym dniem, miała ona obowiązek zwrotu Skarbowi Państwa kwoty nienależnie otrzymanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Ponieważ na podstawie art. 52 § 1 ust. 2 Ordynacji podatkowej na równi z zaległością podatkową traktuje się zwrot nienależnie otrzymanego podatku (w niniejszej sytuacji, Spółdzielnia "A" w K. już od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2001 r. miała świadomość bezprawności wypłaconego jej zwrotu podatku i to, że ona przecież inicjowała wypłatę owej nienależnej jej sumy z budżetu państwa) - organy podatkowe obu instancji nie dopuściły się naruszenia obowiązującego prawa podatkowego przyjmując, iż podatnik składając w dniu [...]r. wniosek o dokonanie zwrotu podatku od towarów i usług za miesiąc listopad, posiadał zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych. Z tych zatem powodów organy podatkowe były uprawnione do stosowania art. 14a ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 11 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 z późn. zm.) i odmowy zwrotu zakładowi pracy chronionej wpłaconej kwoty podatku od towarów i usług za ten okres. Powyższe postępowanie organów podatkowych w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 2001 r. zgodne jest też z późniejszym wyrokiem NSA Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 7 listopada 2002 r., sygn. akt I SA/Po 4411/01. Organy podatkowe - uwzględniając zawarte w tym wyroku wskazania - w trybie autokontroli uznały, bowiem za zasadne roszczenia skarżącej spółdzielni w kwestii zwrotu zapłaconego podatku od towarów i usług za miesiące od maja do października 2001 r., a więc za okres przed wyeliminowaniem z obrotu prawnego swej ostatecznej decyzji z dnia [...]r. Z tych, zatem powodów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/G.Gorzan /-/S.Marciniak /-/J.Małecki LF