II OSK 364/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2006-06-21
Skład orzekający: Krystyna Borkowska, Maria Czapska-Górnikiewicz, Zofia Flasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie burmistrza powołujące zastępcę burmistrza, który nie posiada wymaganego wyższego wykształcenia, jest niezgodne z prawem, w sytuacji gdy przepisy rozporządzenia określające wymogi kwalifikacyjne zostały uznane za niekonstytucyjne?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarządzenie burmistrza powołujące zastępcę bez wymaganego wyższego wykształcenia nie jest niezgodne z prawem, ponieważ przepisy rozporządzenia, na podstawie których miało być stwierdzone naruszenie, zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. Sąd, stosując bezpośrednio przepisy Konstytucji, odmówił zastosowania tych niekonstytucyjnych przepisów rozporządzenia.Stan faktyczny
Wojewoda Małopolski wniósł skargę na zarządzenie Burmistrza Gminy i Miasta w Miechowie z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie powołania zastępcy burmistrza, argumentując, że osoba powołana nie posiada wymaganego wyższego wykształcenia, co narusza przepisy rozporządzenia Rady Ministrów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie najpierw odrzucił skargę, a następnie, po uchyleniu tego postanowienia przez NSA, stwierdził niezgodność zarządzenia z prawem. Burmistrz Gminy i Miasta w Miechowie wniósł skargę kasacyjną, podnosząc m.in. zarzut naruszenia Konstytucji RP w związku z niekonstytucyjnością przepisów rozporządzenia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i oddalił skargę Wojewody Małopolskiego. Zasądził od Wojewody Małopolskiego na rzecz Burmistrza Gminy i Miasta w Miechowie kwotę 400,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędziowie NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr) Zofia Flasińska Protokolant Maria Połowniak po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Gminy i Miasta w Miechowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2005-r. sygn. akt III SA/Kr 706/05 w sprawie ze skargi Wojewody Małopolskiego na zarządzenie Burmistrza Gminy i Miasta w Miechowie z dnia 31 grudnia 2002 r. Nr 72/02 w przedmiocie powołania zastępcy Burmistrza Gminy i Miasta w Miechowie uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę Wojewody Małopolskiego zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz Burmistrza Gminy i Miasta w Miechowie kwotę 400,00 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II OSK 364 / 06
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wojewody Małopolskiego stwierdził niezgodność z prawem zaskarżonego Zarządzenia Burmistrza Gminy i Miasta w Miechowie z dnia 31 grudnia 2002 roku numer 72/02 w przedmiocie powołania zastępcy Burmistrza Gminy i Miasta Miechów.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Wojewoda Małopolski wniósł skargę na Zarządzenie nr 72/02 Burmistrza Gminy i Miasta w Miechowie z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie powołania Zastępcy Burmistrza Gminy i Miasta Miechów, wnosząc o stwierdzenie jego nieważności, z uwagi na to, że pozostaje ono w sprzeczności z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2000r. w sprawie zasad i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich /Dz. U. Nr 61, poz.707 z późn. zm./, którego pkt 4, I tabeli stanowisk, zaszeregowań i wymagań kwalifikacyjnych pracowników urzędów gmin, miast /miast na prawach powiatu/ załącznika nr 3 przedmiotowego rozporządzenia zawiera wymóg wyższego wykształcenia dla burmistrzów w gminach do 15 tys. mieszkańców. W ocenie Wojewody zaskarżonym Zarządzeniem Burmistrz Gminy i Miasta w Miechowie powołując na stanowisko swojego zastępcy osobę nie posiadającą wyższego wykształcenia naruszył obowiązujące prawo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2004r. skargę odrzucił, stwierdzając że zaskarżone zarządzenie jest wyłącznie aktem powołania w rozumieniu art. 68 § 1 kodeksu pracy, nosi zatem wszelkie cechy aktu indywidualnego adresowanego do powoływanego pracownika.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Wojewodę Małopolskiego na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 11 lutego 2005r. (sygn. akt OSK 1138/04), uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
W uzasadnieniu swego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż przepis art.91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym /Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591 z późn. zm./ daje organowi nadzoru uprawnienie do stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia aktu i przepis ten poddaje nadzorowi wszelkie akty podejmowane przez organy gminy. To tylko w art. 101 ustawy, regulującej uprawnienia obywateli czy też innych podmiotów, ustawodawca zawężył zakres zaskarżania /a więc prawa skargi do sądu administracyjnego/ aktów, wydawanych przez organy gminy, tylko do spraw z zakresu administracji publicznej. Nadto, już we wcześniejszym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny /uchwała z 16 grudnia 1996r. OPS 6/96/ wypowiedział się za dopuszczalnością nadzoru Wojewody w trybie art.91 ust. I ustawy z dnia 8 marca 1990r., a więc w sprawie dotyczącej stosunku pracy powstałego wskutek powołania /ONSA 1997 Nr 2, poz.48/. W przypadku określonym w art.91 ust. I ustawy po upływie 30 dni Wojewoda traci uprawnienia do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego, natomiast przysługuje mu prawo skargi do sądu administracyjnego.
Również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2003r. sygn. akt P9/02 wypowiedział się za zgodnością z Konstytucją przepisu art.91 ust. 1 zd.2 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym mimo braku w nim zastrzeżenia, że wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego winno być dopuszczalne jedynie wobec uchwały organu gminy, której przedmiotem jest sprawa z zakresu administracji publicznej. Podzielając pogląd Trybunału Konstytucyjnego co do dopuszczalności ingerencji Wojewody w szeroką pojętą działalność organów gminy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że prawo skargi Wojewody uregulowane w art. 93 ustawy o samorządzie gminnym wywodzi się wprost z jego uprawnień, o których stanowi art.91 ust. 1 ustawy. Artykuł 93 nawiązuje bowiem wprost do działań w trybie nadzoru i wskazanego tam terminu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego interpretacja dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszała wskazane przepisy prawa materialnego skutkiem czego było uznanie braku kognicji sądu i odrzucenie skargi Wojewody mimo istnienia w tej sprawie drogi postępowania przed sądem administracyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając ponownie sprawę stwierdził, iż wymóg posiadania wyższego wykształcenia dla zastępcy wójta i zastępcy burmistrza został wprowadzony do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2000r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich /Dz. U. z 2001 Nr 61, poz.707 ze zm./ rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostach powiatowych i urzędach marszałkowskich /Dz. U. 2002r. Nr 210, poz. 1784/. Przepis § 2 owego rozporządzenia stanowi, że "Przepisy rozporządzenia mają zastosowanie od dnia 27 października 2002 r.", § 3 zaś, że " Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia", t j. 13 grudnia 2002 r. Powołanie zarządzeniem z dnia 31 grudnia 2002 r. nr 72/02 na stanowisko zastępcy burmistrza osoby nie posiadającej wyższego wykształcenia, stanowi w ocenie Sądu istotne naruszenie przepisów wyżej wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów. Fakt nie pospadania wyższego wykształcenia przez osobę powołaną na zastępcę Burmistrza Gminy i Miasta Miechów jest bezsporny i niekwestionowany przez żadną ze stron.
Nadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż nie jest zasadne powoływanie się przez Burmistrza Gminy i Miasta Miechów na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich /Dz. U. nr 33, poz.264/, które weszło w życie 26 lutego 2003 r. i zastąpiło poprzednio obowiązujące rozporządzenie, a konkretnie na § 18 tego rozporządzenia, bowiem Sąd dokonał kontroli zaskarżonego zarządzenia pod względem jego zgodności z prawem na datę jego wydania czyli 31 grudnia 2002 r. Nie budzi wątpliwości, że w tej dacie obowiązywał wymóg posiadania wyższego wykształcenia dla zastępcy burmistrza wprowadzony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich z dnia 26 lipca 2000 r.
Zdaniem Sądu nie jest też trafne powoływanie się przez Burmistrza Gminy i Miasta Miechowa na treść § 18 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r., które weszło w życie 26 lutego 2003 r., a które uchyliło poprzedzające je rozporządzenie z 26 lipca 2000 r. z uwagi na to, że przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Przepis ten dotyczył osób, które zostały zatrudnione zgodnie z wymaganiami kwalifikacyjnymi przewidzianymi dla danego stanowiska obowiązującymi w dniu zatrudnienia, a następnie w wyniku zmiany stanu prawnego nie spełniały nowych wymagań kwalifikacyjnych.
Wskazując na przedstawione wyżej okoliczności Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga Wojewody Małopolskiego na zarządzenie Burmistrza Gminy i Miasta Miechów z dnia 31 grudnia 2002 r. nr 72/02 jest zasadna. Z uwagi na to, że upłynął rok od podjęcia przedmiotowego zarządzenia, Sąd nie stwierdził jego nieważności, lecz orzekł o niezgodności z prawem zaskarżonego zarządzenia.
Mając powyższe względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 147 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.-dalej zwanej p.p.s.a./ w zw. z art. 94 ust.2 ustawy o samorządzie gminnym uwzględnił skargę i stwierdził niezgodność z prawem zaskarżonego zarządzenia.
Skargę kasacyjną wniósł Burmistrz Gminy i Miasta w Miechowie zaskarżając w całości powyższy wyrok. Strona wnosząca kasację zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie do
rozstrzygnięcia sprawy pkt 4 załącznika nr 3 rozporządzenia Rady Ministrów z
dnia 26 lipca 2000 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań
kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach
gmin. starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich (Dz. U. z
2000 roku Nr 61 poz.707 ze zm.) w związku z §3 ust 3 tego
rozporządzenia - mimo orzeczenia przez T.K. o niekonstytucyjności
przepisu art. 20 ust 2 ustawy z 22 marca 1990 r. o pracownikach
samorządowych, stanowiącego podstawę prawną tego rozporządzenia,
2. naruszenie prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na wynik
sprawy t.j. art. 8 ust 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art.
92 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na pominięciu
tych przepisów przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, przez co
naruszono zasadę bezpośredniego zastosowania przepisów Konstytucji,
3. naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik
sprawy poprzez pominięcie przepisu art. 190 ust 4 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej a conłrario przez co naruszono zasadę stosowania
środków w celu usunięcia naruszenia prawa w
stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we
wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy
skarga.
Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o:
1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2005 r. i przekazanie temu
Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie
2. jeżeli Sąd nie podzieli zarzutów naruszenia prawa procesowego uchylenie w
całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie
z dnia 30 listopada 2005 r., rozpoznanie skargi Wojewody Małopolskiego na
Zarządzenie Burmistrza Gminy i Miasta w Miechowie z dnia 31.12.2002 r. nr 72/02 i oddalenie skargi.
W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej strona skarżąca stwierdziła, iż w dniu 25 stycznia 2005 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie sygn. akt K 25/04 orzekł o niezgodności przepisu art. 20 ust 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2001 r. 142, poz. 1593 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 214, poz. 1806) w zakresie, w jakim upoważnia Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wymagań - kwalifikacyjnych pracowników samorządowych z art. 92 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W tym samym wyroku TK orzekł o niekonstytucyjności § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich (Dz. U. Nr 33, poz. 264 oraz z 2004 r. Nr 47, poz. 448) w zakresie, w jakim ustala on tabele wymagań kwalifikacyjnych pracowników, które są określone w załączniku nr 3 do tego rozporządzenia.
Ponadto skarżący wskazał, iż z porównania uchylonego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przepisu § 3 ust 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich (Dz. U. Nr 33, poz. 264 oraz z 2004 r. Nr 47, poz. 448) z przepisem § 3 ust 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2000 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich wynika, że przepisy te mają identyczne brzmienie.
Zdaniem strony skarżącej Sąd w oparciu o zacytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, winien był zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji -zastosować bezpośrednio przepis art. 92 Konstytucji i stwierdzić, że przedmiotowe zarządzenie Burmistrza Gminy i Miasta w Miechowie nie jest niezgodne z prawem, gdyż to właśnie przepisy, w oparciu o które miano stwierdzić niezgodność z prawem, są niezgodne z ustawą zasadniczą. W zaskarżonym wyroku Sąd nie uwzględnił w toczącym się postępowaniu skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25.01.2005 r., mimo że sprawa nie została zakończona prawomocnym rozstrzygnięciem. Sąd dopuścił się więc naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na jego wynik. Skoro bowiem Sąd nie odmówił zastosowania przepisu uchylonego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego i orzekł w sprawie wbrew wyrokowi - dał podstawę do wznowienia postępowania po uprawomocnieniu się wyroku.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie wskazując na okoliczności przedstawione w zaskarżonym wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionej podstawie i podlega uwzględnieniu.
Trafny jest zarzut kasacji dotyczący naruszenia art. 8 ust 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 92 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pominięcie tych przepisów przy
rozpoznawaniu niniejszej sprawy, przez co naruszono zasadę bezpośredniego zastosowania przepisów Konstytucji RP.
Uprawnienie każdego sądu rozpoznającego sprawę do oceny, czy określone przepisy rozporządzenia są zgodne z ustawą i Konstytucją RP było i jest przyjmowane zarówno w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uzasadnienie dla prawa badania konstytucyjności aktu podstawowego przez sąd w procesie kontroli legalności aktu administracyjnego w konkretnej sprawie wynika z art. 8, art.178 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP. Stanowisko w tym względzie zostało obszernie przedstawione w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPŚ 4/05, z przytoczeniem orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz poglądów doktryny prawa konstytucyjnego i administracyjnego.
To uprawnienie sądów w żadnym stopniu nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który z mocy art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centrale organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega jednak na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym.
W rozpoznawanej sprawie problem prawny ma jednak wymiar szczególny z uwagi na to, że niezgodność przepisu art. 20 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 214, poz. 1806) w zakresie, w jakim upoważniał Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych i niezgodności § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP została stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w czasie, gdy w sądzie oczekiwała na rozpoznanie skarga Wojewody na zarządzenie Burmistrza Gminy i Miasta oraz z uwagi na to, że Trybunał Konstytucyjny orzekł na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji, że przepis ten traci moc obowiązującą z dniem 31 lipca 2005 r. Tak więc w tej sprawie po wniesieniu skargi, ale przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis ustawy utracił moc jako niezgodny z Konstytucją.
Na problemy, jakie wiążą się z odroczeniem utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu zwracał uwagę także Trybunał Konstytucyjny podnosząc między innymi, że obowiązywanie przez określony czas niekonstytucyjnego przepisu stawia "wyzwanie i możliwości wyboru przez same sądy takiego środka proceduralnego, który najlepiej pozwoli na osiągnięcie efektu najbliższego nakazowi wykładni i stosowania prawa w zgodzie z Konstytucją" (powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 października 2004 r.). Wydaje się, że w takich przypadkach należy brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także
okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu.
W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem Burmistrza Gminy i Miasta w Miechowie powołano zastępcę Burmistrza, który nie spełniał wymagania kwalifikacyjnego co do posiadania wyższego wykształcenia przez zastępcę burmistrza, wymogu wprowadzonego do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2000r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich /Dz. U. z 2001 Nr 61, poz.707 ze zm./ rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostach powiatowych i urzędach marszałkowskich /Dz. U. 2002 r. Nr 210, poz. 1784/.
Zważyć trzeba, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. weszło w życie z dniem 26 lutego 2003 r. w miejsce rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2000 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich (Dz. U. Nr 61, poz. 707, z 2001 r. Nr 34, poz. 392 oraz z 2002 r. Nr 157, poz. 1308 i Nr 210, poz. 1784) . Zarówno rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2003 r. w brzmieniu poprzedzającym wydanie wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, jak i poprzedzające je rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2000 r. w brzmieniu obowiązującym na dzień 31.12.2002 r. ustalało tabele wymagań kwalifikacyjnych pracowników, które były określone w załączniku nr 3 do tychże rozporządzeń. Każde ze wskazanych wyżej rozporządzeń wydane zostało na podstawie art. 20 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 214, poz. 1806) tj. przepisu upoważniającego Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 20 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 214, poz. 1806) w zakresie, w jakim przepis ten upoważniał Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych, orzekając jednocześnie, iż przepis ten traci moc z dniem 31 lipca 2005 r.
Wobec treści przepisu art. 92 ust. 1 Konstytucji RP stanowiącego, iż rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania, przy czym upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu stwierdzić trzeba, iż przepis art. 20 ust. 2 ustawy o pracownikach samorządowych nie dawał podstaw do skonstruowania przez Radę Ministrów omawianego rozporządzenia regulującego zasady wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich.
Każda ingerencja w wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy może być podejmowana na zasadzie wyjątku od zasady nieingerencji, w oparciu o przesłanki, które muszą mieć swoje źródło w ustawie. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie występuje konflikt wartości konstytucyjnych. Z jednej strony niezastosowanie się organu gminy do obowiązującego przepisu rozporządzenia, z
drugiej zaś sprzeczność tego przepisu rozporządzenia z Konstytucją, poprzez wkraczanie w materię ustawową bez wystarczającego upoważnienia ustawowego i to materię dotyczącą praw i wolności obywatelskich. Rozwiązanie tego konfliktu w drodze wyważenia racji musi uwzględnić także sytuację osoby, która została powołana na stanowisko samorządowe i okazało się, że stawiany jej wymóg kwalifikacyjny jest niekonstytucyjny.
Przedstawione wyżej racje przemawiają za odmową zastosowania przepisu ustalającego tabele wymagań kwalifikacyjnych dla zastępcy burmistrza wprowadzonych do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2000 r. w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostwach powiatowych i urzędach marszałkowskich /Dz. U. z 2001 Nr 61, poz. 707 ze zm./ rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie zasad wynagradzania i wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach gmin, starostach powiatowych i urzędach marszałkowskich /Dz. U. 2002r. Nr 210, poz. 1784/, a które zostały określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
Tak więc Sąd mając na uwadze treść art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, winien był zgodnie z tą normą zastosować bezpośrednio przepis art. 92 konstytucji RP i odmówić zastosowania wskazanego wyżej przepisu rozporządzenia, bowiem stwierdzić trzeba, że przedmiotowe zarządzenie Burmistrza Gminy i Miasta w Miechowie nie jest niezgodne z prawem, gdyż to właśnie przepisy, w oparciu o które miano stwierdzić niezgodność tego aktu z prawem, są niezgodne z ustawą zasadniczą, co też uzasadnia odmowę ich zastosowania przez Sąd.
Wobec tego, że w niniejszej sprawie nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego w zakresie wyżej omówionym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżony wyrok i na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę Wojewody Małopolskiego. O kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na mocy art. 203 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło