II SA/Gd 631/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 maja 2025 r. nr SKO Gd/5958/23 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie uchylenia decyzji dotyczącej świadczenia wychowawczego oddala skargę. M. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wniesione w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 3 grudnia 2021 r. Burmistrz Pruszcza Gdańskiego (dalej jako: "organ I instancji", "Burmistrz") orzekł o uchyleniu własnej decyzji ostatecznej z dnia 19 sierpnia 2016 r. w sprawie przyznania M. J. świadczenia wychowawczego na M. J. i O.J. w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. Pismem z dnia 11 października 2023 r. (data wpływu do organu I instancji – 17 października 2023 r. M. K. (poprzednio: J.; dalej jako: "strona", "skarżąca") wniosła odwołanie od decyzji Burmistrza z dnia 3 grudnia 2021 r. Wraz z odwołaniem złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku o przywrócenie terminu strona wskazała, że mając na uwadze treść decyzji organu pierwszej instancji, celem uzyskania informacji w sprawie, udała się do MOPS, gdzie została poinformowana, że ostateczną decyzję w sprawie podejmie Wojewoda, czym została wprowadzona w błąd. Skarżąca wyjaśniła, że dniu 2 października 2023 r. odebrała decyzję Wojewody ze zobowiązaniem do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami. W tych okolicznościach uzyskała w dniu 10 października 2023 r. w kancelarii adwokackiej informację, że miała prawo wnieść odwołanie od decyzji z 3 grudnia 2021 r. i została poinformowana, że odwołanie takie składa się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, co wyjątkowo zostało wskazane w treści pouczenia. Dokonując analizy decyzji, skarżąca wskazała, że liczne decyzje nie zawierały pełnego pouczenia o trybie odwoławczym. Zatem dopiero w tym dniu skarżąca powzięła rzetelną informację o przysługującym jej prawie odwołania. Tym samym oczywisty jest brak zawinienia w niedochowaniu terminu. Strona skarżąca podkreśliła, że w myśl art. 9 k.p.a., strona nie może ponosić negatywnych skutków błędnego pouczenia, które jest integralną częścią decyzji, nie można przy tym przyjmować fikcji powszechnej znajomości prawa. Postanowieniem z dnia 20 maja 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium, przywołując m. in. treść przepisu art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") wskazało, że w przedmiotowej sprawie strona nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Ustosunkowując się do okoliczności podniesionych we wniosku Kolegium, przytaczając treść pouczenia zawartego w dziewięciu decyzjach z 2 i 3 grudnia 2023 r., dotyczących uchylenia decyzji przyznających świadczenia rodzinne i świadczenie wychowawcze w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego, wskazało, że w pouczeniach tych wprost wskazano na możliwość wniesienia odwołania. Kolegium wyjaśniło jednocześnie, że z treści pouczenia wynika, że odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Za gołosłowne i niewiarygodne Kolegium uznało jednocześnie wyjaśnienia skarżącej w zakresie wprowadzenia jej w błąd przez pracowników organu I instancji. W ocenie Kolegium niewątpliwie, o ile strona przeczytała ze zrozumieniem zaskarżoną decyzję i jej pouczenie oraz rzeczywiście zasięgała informacji, to z pewnością dowiedziała się, że odwołanie od decyzji może złożyć, tym bardziej, że wynika to wprost z pouczenia. Kolegium zwróciło także uwagę, że strona brała udział w postępowaniach prowadzonych przez Wojewodę Pomorskiego, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Końcowo Kolegium wskazało, że w sprawie nie został zachowany siedmiodniowy termin na złożenie odwołania. Kwestionowana decyzja (podobnie jak i 8 pozostałych decyzji) została doręczona stronie w dniu 9 grudnia 2021 r., natomiast datowane na dzień 11 października 2023 r. odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia wpłynęło do organu I instancji w dniu 17 października 2023 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez nieprzywrócenie terminu do złożenia skargi poprzez: brak ustalenia i rozważenia przyczyny uchybienia terminu oraz dnia ustania tejże przyczyny a także błędne ustalenie daty, od której należy liczyć termin powzięcia przez skarżącą wiedzy o przysługujących jej środkach zaskarżenia. Zarzuciła ponadto naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie odpowiedniej informacji i wyjaśnień, co skutkowało negatywnym wpływem na jej prawa i obowiązki. Skarżąca wskazała również na naruszenie art. 7, art. 10, art. 77, art. 78, art. 80 w zw. z art. 107 k.p.a., do którego doszło w związku z nieuzasadnioną odmową rozpoznania zarzutów odwołania wobec nieuzasadnionego stwierdzenia uchybienia terminowi jego wniesienia. Końcowo wskazała na naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. – w związku z nieprzeprowadzeniem przez organ z urzędu niezbędnego postępowania dowodowego i nie uchylenie w związku z tym zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 20 maja 2025 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 3 grudnia 2021 r., wydanej przez Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pruszczu Gdańskim, działającego z upoważnienia Burmistrza Pruszcza Gdańskiego, o uchyleniu decyzji własnej z 19 sierpnia 2016 r. w przedmiocie przyznania świadczenia wychowawczego na synów skarżącej w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 129 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1). Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy do wniesienia odwołania (§ 3). W niniejszej sprawie bezspornym było, że decyzja z 3 grudnia 2021 r. została doręczona skarżącej w dniu 9 grudnia 2021 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru, załączone do akt sprawy organu I instancji. Mając więc na uwadze treść przepisu art. 129 § 2 k.p.a., termin do wniesienia odwołania upłynął skarżącej w dniu 23 grudnia 2021 r. (czwartek). Natomiast odwołanie (datowane na dzień 11 października 2023 r.) wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu wniesiono do organu I instancji w dniu 17 października 2023 r., zatem z uchybieniem terminu wskazanego powyżej. Przesłanki przywrócenia terminu określa art. 58 k.p.a. Zgodnie z jego treścią, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Skarżąca wyjaśniła, że 10 października 2023 r., podczas wizyty w kancelarii adwokackiej, dowiedziała się o możliwości wniesienia odwołania. Uznać zatem należy, że skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu w zakreślonym ustawą terminie, przy czym wraz z nim złożyła odwołanie, dopełniając tym samym czynności, dla której określony był termin, o której mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje, czy wskazywane przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania okoliczności uzasadniały przyjęcie, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (za: wyrok NSA z 4 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1388/22; wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunkiem koniecznym do uwzględnienia podania o przywrócenie terminu jest brak jakiejkolwiek winy strony. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 k.p.a. każdy stopień winy, nie wyłączając lekkiego niedbalstwa, uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Dla przywrócenia terminu niezbędne jest wykazanie, że uchybienie terminu zostało spowodowane przyczynami niezawinionymi przez stronę, a nadto przeszkód w dochowaniu terminu nie można by było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (za: wyrok NSA z 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 6703/21). Przenosząc powyższe rozważania na stan faktyczny niniejszej sprawy zauważyć należy, że z wyjaśnień skarżącej wynika, iż nie złożyła ona odwołania z uwagi na brak stosownego pouczenia w decyzji z 3 grudnia 2021 r., a także uzyskania błędnej informacji w siedzibie MOPS. W związku z tym dla oceny powyższych wyjaśnień istotne znaczenie ma treść pouczenia zawartego w decyzji z 3 grudnia 2021 r. Stosownie do treści przepisu art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. decyzja zawiera pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania. Zgodnie natomiast z art. 112 k.p.a., błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Treść przepisu art. 112 k.p.a. należy rozumieć w taki sposób, że strona korzystając z właściwych środków procesowych może uniknąć negatywnych skutków uchybienia terminu, jeżeli przyczyną tego uchybienia było błędne pouczenie organu. W przypadku procedury administracyjnej środkiem takim jest wniosek o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia, który organ administracji zobowiązany jest uwzględnić stwierdzając, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony (za: wyrok NSA z 4 marca 2025 r. sygn. akt II OSK 1940/22). W pouczeniu zawartym w decyzji z 3 grudnia 2021 r. wskazano m.in., że "od niniejszej decyzji przysługuje prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku za pośrednictwem tutejszego Ośrodka w terminie 14 dni od doręczenia decyzji". Tym samym, w ocenie Sądu, w orzeczeniu organu I instancji zawarte zostało prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia oraz o terminie i sposobie jego wniesienia, co w pełni odpowiada dyspozycji art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a. Skoro zaś w niniejszej sprawie strona otrzymała prawidłowe pouczenie o sposobie i trybie wniesienia odwołania, to należycie dbając o swoje interesy powinna była się zapoznać z treścią pouczenia. Ewentualny brak zapoznania się z zawartym w decyzji pouczeniem nie może być przy tym uznany za brak winy (z art. 58 § 1 k.p.a.), wręcz przeciwnie – świadczy to o rażącym niedbalstwie w zakresie zapoznania się z własnymi prawami procesowymi i możliwościami ich realizacji. Skarżąca otrzymała decyzję, zawierającą prawidłowe pouczenie o przysługującym jej środku odwoławczym, z której wprost mogła uzyskać wiedzę w tym zakresie. Nie było zatem uzasadnionych powodów, by szukać tej wiedzy w innych źródłach, a co więcej – podejmować działania po niemal dwóch latach od doręczenia jej decyzji. W tym miejscu należy podkreślić, że w doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania, czyli siły wyższej (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2019 r., sygn. II GZ 81/19; A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, s. 368-70). Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna (por. postanowienia NSA: z dnia 5 października 2012 r., sygn. II OZ 862/12; z dnia 7 czerwca 2013 r., sygn. II FZ 70/13). Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdzi, że ocena Kolegium w zakresie nie spełnienia przez skarżącą przesłanki przywrócenia terminu z art. 58 § 1 k.p.a. jest trafna. M.K. nie uprawdopodobniła bowiem zaistnienia niezależnej od niej przeszkody uniemożliwiającej wniesienie odwołania we właściwym terminie. Wobec powodów wyjaśnionych powyżej Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 powyższej ustawy, który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.