VII SA/Wa 2653/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska asesor WSA Marcin Maszczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 grudnia 2023 r. znak: [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia 20 października 2023 r. znak: [...] ; II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej E. Sp. z o.o. z siedzibą w T. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 11 grudnia 2023 r., znak: DOR.7200.138.2023.AGP, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB"), działając na podstawie 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej także: "Spółka" lub "Skarżąca") – orzekł o utrzymaniu w mocy własnego postanowienia z [...] października 2023 r., znak: [...] o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Do wydania postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych wskazanych przez ten organ. Decyzją z [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB w Toruniu") nakazał [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji stalowej, obitej płytą warstwową z dachem jednospadowym z blachy na dźwigarach stalowych-kratowych, opartych na konstrukcji obiektu salonu samochodowego (w części użytkowanej jako magazyn i w kształcie zbliżonym do litery "T"), o wymiarach zewnętrznych 5,00 m x 17,30 m i wysokości max - 4,20 m, usytuowanego na terenie działki nr [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w [...] w zbliżeniu do granicy z działką nr [...] i [...] w obrębie [...], wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Decyzją z [...] października 2018 r., znak: [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB", "organ wojewódzki") utrzymał w mocy ww. decyzję PINB w [...] z [...] sierpnia 2018 r. Na powyższą decyzję organu wojewódzkiego z 18 października 2018 r., [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z 24 września 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 1421/18 skargę tę oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 1934/20 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku Sądu I instancji z 24 września 2019 r. Pismem z 21 sierpnia 2023 r. [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] wystąpiła do GINB z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji PINB w [...], wskazując, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż sporny obiekt został posadowiony przed wejściem w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tj. przed 9 lipca 2015 r., (...) co miało wpływ na treść orzeczenia i winno skutkować nieważnością. Dodatkowo Spółka zarzuciła decyzji PINB w [...] z 30 sierpnia 2018 r. obrazę przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez skierowanie decyzji do (...) [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] zamiast do rzeczywistego inwestora i zarazem użytkownika nieruchomości na podstawie umowy najmu i aneksu do umowy, tj. [...] sp. z o.o. Ponadto Skarżąca zarzuciła decyzji niewykonalność, gdyż w dniu jej wydania wyłącznym posiadaczem nieruchomości na podstawie umowy najmu była [...] sp. z o.o. GINB przeanalizował zarzuty Spółki podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu wojewódzkiego i stwierdził, że niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji [...]WINB z [...] października 2018 r. i podważanie dokonanych ustaleń. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem GINB z 20 października 2023 r., znak: DOR.7200.138.2023.AGP, w ustawowym terminie złożyła Spółka. GINB wspomnianym na wstępie postanowieniem z 11 grudnia 2023 r., znak: DOR.7200.138.2023.AGP utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z [...] października 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku Spółki. W uzasadnieniu postanowienia GINB wyjaśnił, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym nie ma podstawy prawnej do orzekania o zgodności z prawem decyzji pierwszoinstancyjnej, jeżeli sprawa została ostatecznie załatwiona decyzją odwoławczą (por. wyrok NSA w Warszawie z 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 633/00). Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji powinien być z urzędu potraktowany jako wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją organu drugiej instancji (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 maja 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 253/06). GINB zaznaczył także, że skutkiem oddalenia skargi przez sąd jest niedopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, albowiem sąd z urzędu ustala, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Jak stwierdził organ II instancji, żadna z okoliczności wymienionych w ww. przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Organ przywołał brzmienie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Powołał się również na art. 134 § 1 p.p.s.a., który z kolei określa, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami ani wskazaną podstawą prawną. Jak stwierdził GINB, oznacza to że sąd rozpoznając skargę w pierwszej kolejności ocenia czy decyzja będąca przedmiotem kontroli nie zawiera wad kwalifikowanych uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Jeżeli sąd oddala skargę to oznacza, że nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, a nawet zwykłego naruszenia, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Zatem, skoro WSA w Bydgoszczy prawomocnym wyrokiem z 24 września 2019 r. oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję [...] WINB z [...] października 2018 r. (będącą również przedmiotem wniosku tej Spółki), to oznacza, że ocenił, że decyzja ta jest zgodna z prawem i nie jest dotknięta wadą nieważności. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który wniósł skargę do tutejszego Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: – art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieprawidłową wykładnię polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie skarga o stwierdzenie nieważności była niedopuszczalna z tego powodu, że sprawa o rozbiórkę obiektu budowalnego była przedmiotem postępowania przed NSA, w sytuacji gdy w skardze o stwierdzenie nieważności podniesione zostały zupełnie inne, nowe zarzuty nieważnościowe, które nie były przedmiotem kognicji w dniu wydania wyroku przed NSA, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albowiem wbrew ocenie dokonanej przez organ nie została spełniona przesłanka tożsamości zarzutów, która pozwalałby na zastosowanie op.cit. przepisu prawa, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albowiem na gruncie niniejszej sprawy, w oparciu o przepis widniejący w art. 61 § 1 k.p.a. organ winien wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności, – art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 183 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wadliwym uznaniu przez organ, że NSA z urzędu bada zarzuty nieważnościowe o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., a które zostały podniesione w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy o ile WSA jako Sąd I instancji posiada taki zakres kognicji, to NSA mocą art. 183 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a. takiego zakresu rzeczowego rozpoznania już nie posiada, gdyż wolą racjonalnego ustawodawcy NSA bada wyłącznie z urzędu nieważność postępowania definiowaną w art. 183 § 2 p.p.s.a., która na gruncie ustawy ustrojowej nie sprowadza się do powtórzenia zarzutów określonych w art. 156 § 1 in fine k.p.a., a oznacza jedynie możliwość badania przez NSA z urzędu wyłącznie następujących okoliczności: niedopuszczalności drogi sądowej, oceny zdolności sądowej lub procesowej, umocowania istnienia przesłanki ius pendens lub res iudicatae, wadliwości składu orzekającego, pozbawienia możliwości obrony praw przez stronę, właściwości rzeczowej sądu, co oznacza że w pozostałym zakresie NSA jest związany zarzutami i granicami skargi kasacyjnej, w konsekwencji rażąco niezgodne z przepisami prawa jest uznanie przez organ, że skarga o stwierdzenie nieważności była niedopuszczalna z tego powodu, że ewentualne przesłanki nieważności były przedmiotem badania przez NSA z urzędu, – art. 61a § 1 w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez organ, że NSA z urzędu bada zarzuty nieważnościowe w sytuacji gdy organ, który wydal zaskarżone orzeczenie nie rozróżnia trybów postępowania i prezentuje błędne stanowisko, że zarzuty nieważnościowe z art. 156 k.p.a. były już badane z urzędu przez Naczelny Sąd Administracyjny, który na mocy art. 183 § 1 i § 2 p.p.s.a. nie ma takich kompetencji rzeczowych, co miało wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia albowiem organ miał obowiązek wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności celem rozpoznania skargi i zarzutów w niej podniesionych, a odmowa wszczęcia z powołaniem się na art. 61 k.p.a. stanowi wyraz oportunizmu procesowego i złamania zasady legalności, – art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie w oparciu o op. cit. przepis prawa, że NSA nie jest związany treścią skargi kasacyjnej badając przyczyny nieważności określone w art. 156 § 1 k.p.a., w sytuacji gdy przepis ten umiejscowiony jest w Rozdziale 10 i dotyczy postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albowiem organ wbrew przepisom prawa uznał, że przyczyny nieważności określone w art. 156 § 1 k.p.a., w tym zarzut niewykonalności decyzji w dniu jej wydania i trwałości tego stanu był przedmiotem rozpoznania przez NSA z urzędu, gdyż okoliczność ta nie miała miejsca i nie mogła mieć miejsca z proceduralnego punktu widzenia, – art. 159 § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ I i II instancji merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącej o udzielenie ochrony tymczasowej na czas trwania postępowania jak również zaniechanie przez organ II instancji uzasadnienia z jakiego powodu wniosek ten nie został rozpoznany mimo formalnego zgłoszenia tego wniosku i uprzednio sformułowanego zarzutu co do braku jego rozpoznania, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albowiem brak uzasadnienia z jakiego powodu zarzut w tym zakresie nie został rozpoznany pozbawia Stronę prawa do merytorycznej polemiki ze stanowiskiem organu co stanowi również naruszenie zasady prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu (vide art. 10 § 1 k.p.a.), – art. 156 § 1 pkt. 2, 3, 4, 5 i 6 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. przez GINB poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji niesłuszną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności, bez uprzedniego zbadania czy przesłanki te istnieją czy nie, a zwłaszcza zaniechanie rozważenia przez organ zasadniczej kwestii sprowadzającej się do oceny czy wykonanie przez [...] Sp. z o.o. decyzji o nakazaniu rozbiórki wywołałby czyn zagrożony karą albowiem Skarżąca w dniu wydania decyzji nie była posiadaczem nieruchomości i nie będzie nim do 2027 r. gdyż nieruchomość jest objęta umową najmu zawartą na czas określony między Skarżącą, a [...] Sp. z o.o., co oznacza że każde wejście na nieruchomość przez Skarżącą w celu wykonania prac rozbiórkowych spowoduje nie tylko delikt prawa cywilnego wynikający z naruszenia umowy najmu, ale również naraża Zarząd [...] Sp. z o.o. na odpowiedzialność karną jakże prawdopodobną z tytułu naruszenia miru, zniszczenia mienia itp., co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albowiem organ II instancji choć zarzut ten był już uprzednio podnoszony we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w żaden sposób się do niego nie odniósł, a co więcej nie wykazał aby zarzut ten i okoliczności leżące u jego podstaw były przedmiotem wcześniejszego rozpoznania przez organy czy sądy administracyjne, – art. 126 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia mimo wyraźnie podniesionego zarzutu we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy na jakiej podstawie organ stwierdził, że WSA z urzędu badał kiedy została uchwalona nieprzekraczalna linia zabudowy, co miało wpływ na treść orzeczenia albowiem jak wynika z uzasadnienia wyroku, badał jedynie datę uchwalenia MPZP, co nie jest tożsame z uchwaleniem nieprzekraczalnej linii zabudowy, a co miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienia , – art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez zaniechanie zbadania zasadności zarzutu Skarżącej zawartego w skardze o stwierdzenie nieważności, a sprowadzającego się do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 28 ust. 1 oraz art. 48 ust. 2 oraz art. 3 pkt. 2 Pr.bud., co miało wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia albowiem wskutek nie zbadania tego zarzutu GINB wadliwie uznał, że na kanwie niniejszej sprawy możliwe było jedynie wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę z tego powodu, że o ile funkcja magazynowa obiektu nie narusza ustaleń właściwego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powołanego uchwałą Rady Miasta [...] z [...] lipca 2015 r. nr [...], o tyle została przekroczona określona w § 7 pkt. 6a m.p.z.p. nieprzekraczalna linia zabudowy, w sytuacji gdy zdaniem Skarżącej sporny obiekt został posadowiony przed wejściem w życie m.p.z.p. tj. przed 9 lipca 2015 r. , co oznacza że w chwili rozpoczęcia i zakończenia inwestycji nie istniała usankcjonowana nieprzekraczalna linia zabudowy, – art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ przeprowadzenia zawnioskowanych przez Skarżącą dowodów w postaci wnioskowanego przesłuchania JM- Prezesa Zarządu [...]Sp. z o.o. , świadków w osobach MR oraz JM na okoliczności związane z datą posadowienia obiektu jak również na okoliczności, który podmiot posadowił obiekt występując w roli inwestora, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem gdyby organ te wnioski dowodowe uwzględnił, to pozyskałby by wiedzę co do twierdzeń Skarżącej o istnieniu oczywistych przesłanek nieważności postępowania, jak również powziąłby wiedzę, że przesłanki te nie były dotychczas przedmiotem rozpoznania przez żaden z sądów administracyjnych, – art. 156 § 1 pkt. 5 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy zarzut niewykonalności decyzji i okoliczności z tym związane wyszły na jaw dopiero po wydaniu wyroku przez WSA i następnie przez NSA, a wcześniej nie mogły być podniesione, skoro jednym z zarzutów skargi kasacyjnej było wskazanie, że decyzja została skierowana do podmiotu, który nie jest stroną w sprawie albowiem gdyby zarzut ten został uwzględniony (a konstruując skargę brak było podstaw do przyjęcia, że nie zostanie uwzględniony), to decyzja po kontroli instancyjnej byłaby sanowana, wskutek czego skierowana do właściwego podmiotu, zatem bezprzedmiotowy byłby zarzut niewykonalności decyzji, który stał się aktualny dopiero po wydaniu wyroku przez NSA, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albowiem organ bezpodstawnie odmówił merytorycznego rozpoznania zarzutu niewykonalności decyzji w dniu jej wydania i trwałego charakteru tego stanu, – art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i pominięcie wniosków dowodowych Skarżącej o przeprowadzenie zawnioskowanych dowodów załączonych do sprawy ze skargi o stwierdzenie nieważności, a w szczególności umowy najmu zawartej na czas określony z [...] Sp. z o.o. co miało wpływ na treść orzeczenia albowiem gdyby organ przeprowadził wnioskowane dowody, to nie miałby wątpliwości, że objęta skargą o stwierdzenie nieważności decyzja zawiera wadę powodującą nieważność z mocy prawa, sprowadzającą się do "niewykonalności decyzji w dniu jej wydania i trwałego charakteru tego stanu rzeczy". Wobec powyższych zarzutów Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień GINB oraz stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie naruszają prawo w sposób wskazany powyżej, a skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 11 grudnia 2023 r., znak: DOR.7200.138.2023.AGP, utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z [...] października 2023 r. o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2018 r., znak: [...]utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], nakazującej Spółce rozbiórkę obiektu budowlanego. Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania wskazanej instytucji procesowej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności inicjowane na żądanie wnioskodawcy składa się zatem z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010r., sygn. akt I OSK 1366/09, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej "CBOSA"). W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 k.p.a. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyjmuje się, że zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone zasadniczo do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony lub też z innych przyczyn jest oczywiście niedopuszczalne. Przeszkodę przedmiotową wszczęcia postępowania mogą stanowić "inne uzasadnione przyczyny". Jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu, "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. obejmują sytuacje wniesienia żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, oraz przypadki wniesienia żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji (zob.: Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212). W rozpoznawanej sprawie, organ stwierdził niedopuszczalność wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej z powodu zaistnienia takiej właśnie przyczyny przedmiotowej. Tak bowiem, jak trafnie dostrzegły organy orzekające w niniejszej sprawie, decyzja [...] WINB z [...] października 2018 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję PINB w [...] z [...] sierpnia 2018 r. znak: [...] o nakazie rozbiórki, była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z 24 września 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 1421/18 oddalił skargę Spółki. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 1934/20 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku Sądu I instancji z 24 września 2019 r. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem Sądu meriti jest dokonanie kontroli całościowej zaskarżonego orzeczenia organu, a nie wyłącznie w ramach zarzutów skargi (jak ma to miejsce przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny). Sąd kontroluje więc zaskarżone orzeczenie również pod kątem jego ewentualnej nieważności, gdyż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, wówczas stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części lub stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niemniej jednak, w judykaturze prezentowany jest pogląd, wedle którego uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. I OPS 6/09, zachowuje swą aktualność, pomimo zmiany stanu prawnego (por. wyroki NSA z 4 lipca 2014 r., sygn. akt OSK 2996/12; z 24 lipca 2014 r. sygn.. akt I OSK 1552/13; sygn. akt z 6 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1896/13, CBOSA). Stanowisko zawarte w uchwale I OPS 6/09 sprowadza się zaś do tezy, wedle której "żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji (obecnie - postanowienia) o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.". W motywach do tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem Sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy Sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania". Prawomocny wyrok Sądu administracyjnego przesądzający o zgodności z prawem decyzji administracyjnej stanowi zatem, co do zasady, przeszkodę czyniącą niedopuszczalnym rozpoznanie żądania stwierdzenia nieważności decyzji, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim okoliczności podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji były już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w niniejszej sprawie ma więc przede wszystkim ustalenie, czy wniosek Skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z [...] października 2018 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki wskazuje na tego rodzaju wady ww. decyzji, które nie były wcześniej objęte kontrolą sądowoadministracyjną. Przy czym trzeba mieć tu na uwadze to, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie – jak już zresztą wyjaśniono – powinna ograniczać się wyłącznie do oczywistych, tj. widocznych już na pierwszy rzut oka, przeszkód uniemożliwiających zainicjowanie tego rodzaju procedury. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia GINB, Sąd uznał zatem za konieczne dokonanie porównania zarzutów formułowanych obecnie we wniosku Skarżącej o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji [...]WINB z [...] października 2018 r., znak: [...] z treścią i zakresem zapadłych uprzednio rozstrzygnięć sądowoadministracyjnych. Wymaga przypomnienia, że do stwierdzenia nieważności decyzji może dojść wyłącznie w przypadku ustalenia istnienia jednej z przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Tak też, we wniosku z 21 sierpnia 2023 r. Skarżąca zarzuciła decyzji [...] WINB z [...] października 2018 r. wydanie z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), którego upatruje w stwierdzeniu realizacji obiektu budowlanego z naruszeniem przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2015 r. (dalej także: "Plan miejscowy", "MPZP"), podczas gdy według niej obiekt ten został posadowiony przed wejściem w życie ww. Planu miejscowego, wobec czego jego przepisy nie miały zastosowania do spornego obiektu budowlanego. Skarżąca zarzuciła również wadliwość decyzji polegającą na jej skierowaniu do pomiotu niebędącego stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), a ponadto niewykonalność decyzji organu wojewódzkiego (tj. wadę wymienioną w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.) ze względu na oddanie nieruchomości objętej postępowaniem w najem. Należy w tym miejscu podkreślić, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zapadłego w przedmiotowej sprawie wyroku z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn. akt II OSK 1934/20, przedmiotem merytorycznej kontroli tegoż Sądu nie zostały poddane zarzuty obejmujące przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2, 3 i k.p.a. z uwagi na ich podniesienie przez Skarżącą dopiero w piśmie z 29 listopada 2021 r., złożonym już po upływie terminu na wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji. Co więcej, Sąd Naczelny zaznaczył w ww. orzeczeniu, że wprawdzie zobowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu kwestie nieważności postępowania, jednakże dotyczy to nieważności postępowania sądowego, o której mowa w art. 187 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., zaś wśród przyczyn nieważności postępowania wymienionych w tym przepisie nie zostały wymieniona okoliczność oddalenia przez Sąd I instancji skargi na decyzję, która dotknięta jest sankcją nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. NSA wyjaśnił, że zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. musi zostać podniesiony w skardze kasacyjnej, aby mógł być przedmiotem merytorycznej oceny przez Sąd Naczelny. Z tych powodów rację ma Skarżąca wskazując, że organ błędnie przyjął w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień, jakoby przesłanki nieważności badanej decyzji ostatecznej zostały już poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jednakowoż analizy wymaga zarazem to co było przedmiotem kontroli w przedmiotowej sprawie dokonanej przez Sąd I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w prawomocnym wyroku z dnia 24 września 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 1421/18 stwierdził bowiem, że organy nie tylko dokonały prawidłowej kwalifikacji samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego, ale również przesądził, że sporna inwestycja narusza ustalenia § 7 pkt 6a Planu miejscowego. Tym samym, nie ulega wątpliwości, że obecnie nie może już być skutecznie podnoszony przez Skarżącą zarzut, jakoby organy nadzoru budowlanego wadliwie zastosowały w sprawie przepisy MPZP. Tym bardziej, że jak jednoznacznie wynika zarówno z uzasadnienia decyzji [...] WINB z [...] października 2018 r., znak: [...], jak i ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia WSA w Bydgoszczy, okoliczność zgodności inwestycji z przepisami Planu miejscowego, a w szczególności § 7 pkt 6a MPZP była przedmiotem zarówno rozważań organów administracji, jak i oceny dokonanej przez ten Sąd. W uzasadnieniu decyzji organu wojewódzkiego wyraźnie stwierdzono, że według ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie – a wbrew obecnym twierdzeniom Skarżącej – sporny obiekt został wybudowany dopiero w 2017 r., a więc mają do niego zastosowanie przepisy Planu miejscowego. Do takich też wniosków doszedł WSA w Bydgoszczy w przywołanym wyżej wyroku, kategorycznie wskazując na naruszenie w sprawie przez inwestora przepisu § 7 pkt 6a tegoż MPZP, który zawierał regulację dotyczącą nieprzekraczalnej linii zabudowy. W świetle powyższego nie sposób uznać, ażeby obecny wniosek Skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z [...] października 2018 r. w zakresie, w jakim dotyczy on przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i obejmuje twierdzenia o braku możliwości zastosowania do wykonanej samowoli budowlanej przepisów Planu miejscowego, wykraczał poza zakres kontroli organu dokonanej już wcześniej w prawomocnym wyroku WSA w Bydgoszczy z 24 września 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 1421/18. W konsekwencji, rację mają organy uznając, że ww. wyrok stoi na przeszkodzie w rozpoznaniu wniosku Skarżącej w tym akurat zakresie. Inaczej wygląda natomiast kwestia pozostałych zarzutów sformułowanych we wniosku Skarżącej z 21 sierpnia 2023 r. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej musiały być także okoliczności właściwego określenia adresata obowiązku wynikającego z decyzji [...] WINB z [...] października 2018 r., czyli przeprowadzenia rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Jak wynika z decyzji organów nadzoru budowlanego obydwu instancji, obowiązek ten został nałożony na Skarżącą, jako inwestora rzeczonych robót budowlanych. Niemniej, Skarżąca formułuje obecnie zarzut dotknięcia ww. decyzji ostatecznej wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. skierowaniem decyzji do pomiotu niebędącego stroną w sprawie z uwagi na sygnalizowany fakt oddania w najem nieruchomości stanowiącej przedmiot postępowania innemu podmiotowi, co jej zdaniem oznacza, iż nakaz rozbiórki powinien być skierowany do tego podmiotu, a nie do Skarżącej. Powyższe okoliczności nie mogły być objęte badaniem sądów administracyjnych, gdyż zostały po raz pierwszy podniesione przez Spółkę dopiero w piśmie procesowym z 29 listopada 2021 r. skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożonym już po upływie terminu na wniesienie skargi kasacyjnej, co jak już wyjaśniono skutkowało brakiem możliwości ich rozważenia przez NSA. Tego rodzaju argumentacja nie była także podnoszona przed Sądem I instancji, ani w toku postępowania administracyjnego przed organami nadzoru budowlanego. Ponadto, powyższe twierdzenia Skarżąca wiąże z wystąpieniem także innej wady kwalifikowanej decyzji [...] WINB z [...] października 2018 r., tj. niewykonalności tej decyzji z uwagi na brak prawa Skarżącej do dysponowania nieruchomością na cele dokonania rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Nie sposób natomiast dostrzec, by okoliczność ta była przedmiotem kontroli WSA w Bydgoszczy, ani też rozważań organów w ostatecznych decyzjach o nakazie rozbiórki. W konsekwencji powyższych ustaleń, jako prawidłowe jawi się stwierdzenie, że wydanie przez GINB postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania było w realiach rozpoznawanej sprawy pochopne i niedopuszczalne, z uwagi na zakres i charakter zarzutów zawartych obecnie we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Nie można bowiem uznać, by uprzednie oddalenie skargi Spółki przez sądy administracyjne nastąpiło w wyniku rozważenia przez nie także okoliczności odpowiadających wskazanym w aktualnym żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym – zdaniem Skarżącej – do jej wzruszenia. Przede wszystkim zaś, kwestia ta nie jest w rozpoznawanej sprawie oczywista i nie upoważniała organu do zastosowania regulacji przewidzianej w art. 61a § 1 k.p.a. W żadnym razie nie przesądzając zasadności twierdzeń Spółki, Sąd doszedł do przekonania, że GINB powinien wszcząć postępowanie nadzwyczajne z wniosku Skarżącej i dopiero wówczas ocenić, czy podnoszone aktualnie przez Skarżącą okoliczności rzeczywiście wskazują na wystąpienie wad kwalifikowanych decyzji ostatecznej, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 4 i/lub 5 k.p.a., tj. czy w świetle stanu faktycznego i prawnego ustalonego na dzień wydania decyzji ostatecznej, powody wskazywane przez Skarżącą mogą skutkować uznaniem, że decyzja ta została skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie, bądź też, że w dacie wydania tej decyzji była ona niewykonalna i jej niewykonalność ma charakter trwały. Mając na uwadze przedstawione rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające naruszają prawo i w związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił oba rozstrzygnięcia. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023r., poz. 1935), zasadzając od organu na rzecz Skarżącej zwrot uiszczonego wpisu sądowego (200 zł), kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł) i uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa (17 zł). Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.