I OSK 1955/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-01-30
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Izabella Kulig- Maciszewska, Jerzy Stankowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości ziemskich na własność Państwa, wydanego w 1954 r., jest dopuszczalne pomimo powstania nieodwracalnych skutków prawnych, takich jak zbycie części nieruchomości na rzecz osób trzecich?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż orzeczenie z 1954 r. było dotknięte wadą nieważności z powodu braku precyzyjnego określenia przedmiotu przejęcia. Sąd podkreślił, że nawet jeśli część nieruchomości została zbyta, nie wyklucza to stwierdzenia nieważności, zwłaszcza gdy wcześniejsze orzeczenia NSA nie wskazywały na istnienie nieodwracalnych skutków prawnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców S. P. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1954 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości ziemskich. Orzeczenie to było kwestionowane z powodu braku precyzyjnego określenia przedmiotu przejęcia. Po wielokrotnych postępowaniach, Wojewoda stwierdził nieważność orzeczenia w części dotyczącej nieruchomości S. P., mimo że część tej nieruchomości została zbyta na rzecz osób trzecich. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargi Nadleśnictw G. i Ł., a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ich skargi kasacyjne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi kasacyjne Nadleśnictwa G. i Nadleśnictwa Ł.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr) Sędziowie NSA Izabella Kulig- Maciszewska Jerzy Stankowski Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Nadleśnictwa G. i Nadleśnictwa Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2006 sygn. akt IV SA/Wa 2270/05 w sprawie ze skarg Nadleśnictwa G. i Nadleśnictwa Ł. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Państwa nieruchomości oddala skargi kasacyjne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lipca 2006 r. oddalił skargi Nadleśnictwa G. i Nadleśnictwa Ł. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...], nr [...], w przedmiocie przejęcia na własność Państwa nieruchomości.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1954 r. ([...]) przejęło na własność Państwa nieruchomości ziemskie położone we wsi Z. w tym m.in. od S. P..
Podstawą prawną tego orzeczenia był dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. Nr 46, poz. 339).
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. w części dotyczącej przejęcia nieruchomości położonej na terenie wsi Z. stanowiącej własność S. P. wystąpili jego spadkobiercy, tj. H. J., oraz P. P.. Ich wniosek rozpatrywany był kilkakrotnie przez uprawnione organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, a także przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 10 października 2003 r. wskazał, że w orzeczeniu z dnia [...] grudnia 1954 r. nie oznaczono szczegółowo przedmiotu przejęcia na własność Państwa i że takie orzeczenie dotknięte jest wadą nieważności jako wydane z naruszeniem zarówno postanowień dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. jak i przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda M. decyzją z dnia [...], znak: [...], będąc związany powyższym wyrokiem, stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r., znak: [...] w części dotyczącej przejęcia nieruchomości położonej na terenie wsi Z., stanowiącej własność S. P., pomimo że część tej nieruchomości została po przejęciu trwale rozdysponowana na rzecz osób trzecich.
Lasy Państwowe Nadleśnictwa Ł. oraz Lasy Państwowe Nadleśnictwa G. wniosły odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż Wojewoda powinien odnieść się do całości orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G., nie zaś jedynie do części tego orzeczenia. Ponadto wskazano, że Wojewoda stwierdził nieważność ww. orzeczenia co do części nieruchomości ziemskiej przejętej od S. P., pomimo że po wydaniu tego orzeczenia powstały nieodwracalne skutki prawne, gdyż niektóre działki zostały zbyte na rzecz osób trzecich.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...], znak [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z dnia [...]. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że z przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. wynika, iż w orzeczeniu o przejęciu nieruchomości ziemskich niezbędnym było wskazanie danych dotyczących przejmowanej nieruchomości oraz danych co do ich powierzchni. Zgodnie natomiast z art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341), orzeczenie powinno określać w osnowie decyzji w sposób prawidłowy przejętą nieruchomość ziemską, tj. obszar, granice, położenie czy też numery ewidencyjne działek. Orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. nie spełniało tych wymogów. Zatem, w ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Wojewoda M. słusznie uznał, iż ww. orzeczenie w części dotyczącej przejęcia nieruchomości stanowiącej własność S. P. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, co skutkuje jego nieważnością.
Organ odwoławczy podkreślił także, że organ administracji publicznej związany jest wnioskiem złożonym przez stronę i nie może wniosku tego w żadnym wypadku rozszerzać. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie organ nie mógł badać legalności całego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G., mocą którego Skarb Państwa przejął nieruchomości ziemskie w Z.. Mógł natomiast badać jedynie jego część i to tylko tą, którą zakwestionowali spadkobiercy S. P..
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skarg Lasów Państwowych Nadleśnictwa Ł. oraz Lasów Państwowych Nadleśnictwa G. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W pierwszej ze skarg zarzucono organowi naruszenie przepisów postępowania, tj.:
– art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji pomimo powstania po wydaniu orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. nieodwracalnych skutków prawnych,
– art. 7 i 77 k.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji pomimo braku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezebrania i nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,
– art. 80 k.p.a. polegające na dokonaniu ustaleń faktycznych w oparciu o wadliwie zebrany materiał dowodowy.
W uzasadnieniu tej skargi podkreślono w szczególności, że nieważność zaskarżonej decyzji nie powinna zostać stwierdzona, albowiem decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki. Przesądza o tym fakt zbycia części nieruchomości objętej orzeczeniem na rzecz osób trzecich. Zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych wyraźnie bowiem eliminuje możliwość takiego rozstrzygnięcia (art. 156 § 2 k.p.a. oraz art. 158 §2 k.p.a.).
Poza tym nie można uznać za wystarczające tych czynności postępowania dowodowego, które zmierzały do ustalenia czy S. P. otrzymał nieruchomość zamienną. Jak bowiem ustalono wyjechał po II wojnie światowej na zachodnie tereny Polski, co w większości wypadków było równoznaczne z uzyskaniem nieruchomości zamiennej. Ta okoliczność ma, zdaniem skarżącego, bardzo istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzyskanie nieruchomości zamiennej oznaczałoby bowiem, iż brak oznaczenia w orzeczeniu z dnia [...] grudnia 1954 r. przejmowanego na własność Skarbu Państwa gruntu nie stanowiło przeszkody w otrzymaniu przez S. P. ziemskiego ekwiwalentu. Gdyby istotnie tak było nie można byłoby stwierdzić nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1954 r.
W drugiej ze skarg zarzucono organom naruszenie:
– art. 19 pkt 1 k.p.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej (Dz.U. Nr 162, poz. 1126),
– art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 22, poz. 268 ze zm.),
– art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.,
– art. 65 § 1 k.p.a.,
W uzasadnieniu tej skargi podkreślono w szczególności, że Wojewoda nie jest aktualnie organem właściwym do wydawania takich decyzji jak decyzja wydana w pierwszej instancji. Obecnie wnioski osób zainteresowanych unieważnieniem decyzji byłych prezydiów powiatowych rad narodowych kierowane są do samorządowych kolegiów odwoławczych.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargi podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie obie skargi uznał za niezasadne.
W uzasadnieniu wyroku w pierwszej kolejności Sąd odniósł się do zarzutu braku właściwości Wojewody do rozpoznawania niniejszej sprawy. Stwierdził, że stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu NSA wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Mając więc na względzie, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2003 r., sygn. akt IV SA 4194/01, nie podniósł tego, że w przedmiotowej sprawie decyzję w pierwszej instancji wydał organ niewłaściwy, to ani organy administracji, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mogły kwestionować właściwości Wojewody do rozpoznania niniejszej sprawy.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w świetle treści art. 99 powołanej ustawy, należy również przyjąć, iż kwestionowane orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. dotknięte jest wadą nieważności, albowiem wydane zostało z naruszeniem wówczas obowiązujących przepisów prawa, w szczególności art. 1, 2 i 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. Nr 46, poz. 339), oraz art. 75 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341).
W myśl art. 75 cytowanego rozporządzenia każda decyzja winna zawierać osnowę rozstrzygnięcia. Osnowa decyzji wydana na podstawie ww. dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. powinna:
1) określać nieruchomość ziemską do której tytuł prawny miał dany podmiot, który nie sprawował nad nią władztwa,
2) wskazywać dane tej nieruchomości obejmujące obszar, numery ewidencyjne działek, granice, a gdy dane te były zatarte opis granic zespołu gruntów składających się na tą nieruchomość, lub wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczały ten zespół gruntów.
Brak określenia w osnowie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. przedmiotu przejęcia ocenić więc należy jako rażące naruszenie art. 75 ust. 1 wyżej cytowanego rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. Brak ten prowadził bowiem do niewykonalności tejże decyzji, co oznacza, że nie mogła być ona tytułem wykonawczym skierowanym na odebranie nieruchomości.
W świetle powyższego Sąd pierwszej instancji za chybione uznał również argumenty przytaczane w skardze Lasów Państwowych Nadleśnictwa G.. Wbrew twierdzeniom strony nie można uznać, aby zebrany materiał dowodowy był niekompletny, a dokonane ustalenia wadliwe. Sprawa była bowiem rozpoznawana przez organy trzykrotnie. W toku jej trwania istniała możliwość składania wniosków dowodowych także z inicjatywy stron. Z akt sprawy nie wynika, aby jakiekolwiek dowody wnioskowane przez strony, a mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia nie były przeprowadzone.
Ponadto, Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarówno organ administracji jak i Sąd miały za zadanie ocenę orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. w kontekście treści przepisu art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., co oznacza, iż w istocie postępowanie nie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w rozumieniu koniecznym dla rozstrzygnięcia sprawy merytorycznie po raz pierwszy.
W postępowaniu nieważnościowym chodzi bowiem o ocenę rozstrzygnięcia już wydanego, jednakże w aspekcie istnienia bądź braku przesłanek przewidzianych w art. 156 § 1 pkt 1–7 k.p.a. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, nie można mówić o nieodwracalnych skutkach prawnych decyzji z dnia [...] grudnia 1954 r., gdyż Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 23 października 1998 r. oraz z dnia 10 października 2003 r. skutków takich nie zauważa i nie widzi potrzeby rozważenia ewentualnego ich istnienia w przedmiotowej sprawie.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", skargi oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosły Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. oraz Lasy Państwowe Nadleśnictwo G..
Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. zarzuciło naruszenie przepisów postępowania przez naruszenie przepisu art. 17 pkt 1 k.p.a. w jego brzemieniu nadanym ustawą z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw i w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej (Dz.U. Nr. 162, poz. 1126), zgodnie z którym organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze chyba, że ustawy szczególne stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 22 poz. 268 ze zm.) wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. tylko wtedy, jeśli ustawy szczególne tak stanowią. Z powyższego, zdaniem strony skarżącej, wynika, że organem wyższego stopnia w stosunku do prezydiów powiatowych rad narodowych są samorządowe kolegia odwoławcze, a więc Wojewoda nie był organem właściwym do wydania zaskarżonej decyzji.
Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. poniosło natomiast zarzut naruszenia przepisów postępowania:
– art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. polegające na uznaniu za uzasadnione stwierdzenie nieważności orzeczenia PPRN z dnia [...] grudnia 1954 r. w części pomimo braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia,
– art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. polegające na uznaniu, że po wydaniu orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] grudnia1954 r. nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne,
– art. 157 § 1 k.p.a. polegające na uznaniu, iż Wojewoda M. był organem administracji publicznej uprawnionym do wydania w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej w przedmiocie stwierdzenia nieważności,
– art. 7 i 77 k.p.a. polegające na uznaniu, iż organy administracji nie dopuściły się naruszenia polegającego na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,
– art. 80 k.p.a. polegające na uznaniu, iż organy administracji dokonały ustaleń faktycznych w oparciu o niewadliwie zebrany materiał dowodowy, które to naruszenia miały istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie.
– art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu wskutek przyjęcia, że Sąd orzekający związany jest prawną oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w zapadłych w przedmiotowej sprawie wyrokach odnośnie właściwości Wojewody w przedmiotowej sprawie w sytuacji, gdy Sąd ten w ogóle nie wypowiedział się w tej kwestii.
Powołując powyższe naruszenia prawa skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przyczyny wymienione w § 2 art. 183 P.p.s.a. skutkujące nieważnością postępowania, co oznacza, iż Naczelny Sąd Administracyjny mógł ocenić zaskarżony wyrok tylko w zakresie wynikającym z podstaw powołanych w skardze kasacyjnej.
W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skargi kasacyjne złożone w rozpoznawanej sprawie oparte zostały na podstawie określonej w pkt 2 art. 174 P.p.s.a., przy czym jako przepisy postępowania naruszone przez Sąd I instancji powołane zostały – art. 17 pkt 1, 156 § 1 pkt 2, art. 158 § 2, art. 157 § 1, art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, zgodnie z którym prawidłowo sformułowana skarga kasacyjna powinna w swoich podstawach określać przepisy prawa, które zdaniem wnoszącego skargę, naruszył wojewódzki sąd administracyjny wydając zaskarżony wyrok, w zakresie naruszeń przepisów postępowania przedmiotem skargi kasacyjnej mogą być zatem zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania sądowego, a nie przepisy stosowane w toku postępowania przez organami administracji publicznej (por. m.in. wyroki NSA z dnia 14 grudnia 2005 r. II FSK 53/05, Lex nr 187629 i z dnia 11 stycznia 2006 r. II FSK 104/05, OSP 2007, nr 1, poz. 7).
Uwzględniając powyższe skarga kasacyjna Nadleśnictwa Ł. oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia art. 17 pkt 1 k.p.a. nie odpowiada wymogom, jakie powinna spełniać prawidłowo określona podstawa kasacyjna przewidziana w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Podobnie należy ocenić zarzuty podniesione pod adresem zaskarżonego wyroku w skardze kasacyjnej Nadleśnictwa G., które to poza ostatnim zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) dotyczą wyłącznie wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej.
Mając na uwadze zasadę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, które z kolei wyznaczone zostają przez powołane w niej podstawy kasacyjne, skarga kasacyjna pozbawiona podstaw przewidzianych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., czy obarczona wadą nieprawidłowo sformułowanej podstawy kasacyjnej uniemożliwia Sądowi II instancji w tym zakresie kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku.
Z uwagi jednak na powołanie w skardze kasacyjnej Nadleśnictwa G. zarzutu naruszenia art. 99 ustawy zawierającej przepisy wprowadzające do ustaw reformujących sądownictwo administracyjne, należało odnieść się do tak postawionego zarzutu.
Stosownie do powołanego przepisu ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Zdaniem Nadleśnictwa G. naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ww. przepisu polega na jego niewłaściwym zastosowaniu wskutek przyjęcia, że sąd związany był oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażoną w zapadłych w przedmiotowej sprawie wyrokach odnośnie właściwości Wojewody do stwierdzenia nieważności orzeczenia Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. wydanego na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. Nr 46, poz. 339), w sytuacji gdy Naczelny Sąd Administracyjny w ogóle nie wypowiedział się w tej kwestii.
Zarzut Nadleśnictwa G. jest nieuzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny przed dniem 1 stycznia 2004 r. orzekał nie będąc związany granicami skargi – art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Brak związania granicami skargi oznaczał, iż kontrola sądu nie ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów, lecz sąd oceniał także czy w sprawie nie doszło do innych naruszeń prawa. W myśl art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiązała w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Niezwiązanie przed dniem 1 stycznia 2004 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi obligowało ten sąd z urzędu do oceny legalności zaskarżonej decyzji w pełnym zakresie, a więc także co do właściwości organów orzekających w sprawie.
Jeżeli zatem w niniejszej sprawie w dniu 10 października 2003 r. zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, to pomimo że Sąd ten nie wypowiedział się w kwestii właściwości, wyrok ten wiąże sąd i organy. Oznacza to, że właściwość organów, która nie została zakwestionowana przez Naczelny Sąd Administracyjny jest wiążąca.
Podobny pogląd w odniesieniu do prawomocnych wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 września 2006 r. w sprawach: I OW 51/06 i I OW 56/06.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło