IV SA/Gl 378/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia NSA Adam Mikusiński Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2007r. sprawy ze skargi E. P. na zarządzenie Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora przedszkola 1) stwierdza, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa; 2) zasądza od Prezydenta Miasta C. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarządzeniem z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta C. odwołał E. P. ze stanowiska Dyrektora Miejskiego Przedszkola nr [...] w C.. Przedmiotowe zarządzenie wydane zostało na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) oraz art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.). W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa datowanym na dzień [...] r. strona wniosła o uchylenie przedmiotowego zarządzenia, zarzucając mu naruszenie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty poprzez odwołanie ze stanowiska Dyrektora Miejskiego Przedszkola pomimo, że nie zostały spełnione przesłanki wymienione w tym przepisie. W uzasadnieniu wskazano, iż nie istniał szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na odwołanie E. P.. Powołano się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2001 r. II SA 1657/2001 zgodnie, z którym wotum nieufności rady pedagogicznej wobec dyrektora nie uzasadnia odwołania go ze stanowiska w trybie natychmiastowym w trakcie roku szkolnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia [...]r. Prezydent Miasta C. w pełni podtrzymał postawione w sprawie zarzuty oraz odmówił uchylenia zarządzenia z dnia [...]r. Uzasadniając swoje stanowisko organ podał, iż w dniach [...] – [...] oraz [...] – [...][...]r. w Miejskim Przedszkolu nr [...] została przeprowadzona kontrola, której tematem była działalność Jednostki w okresie od dnia 1 stycznia [...] r. do dnia 9 listopada [...] r. W trakcie kontroli stwierdzono naruszenie ustawy o rachunkowości. Potwierdziły się również zarzuty w odniesieniu do Pani Dyrektor przedstawione przez radę pedagogiczną we wniosku, co zostało zbadane zarówno przez organ nadzoru pedagogicznego jak i organ prowadzący. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia powielając zarzut odwołania. W uzasadnieniu podała, iż zarządzenie Prezydenta Miasta wskazywało jedynie podstawę prawną, nie zawierało jednakże uzasadnienia. Tymczasem przepis art. 38 ustawy o systemie oświaty wymaga aby odwołanie nauczyciela z powierzonego mu stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia miało miejsce jedynie w przypadkach szczególnie uzasadnionych. Za szczególnie uzasadniony przypadek z kolei powinno być uznane takie zachowanie, które jest niewłaściwe, niezgodne z prawem. Zaznaczono też, iż przy odwołaniu bez wypowiedzenia z zajmowanego stanowiska może być stosowany odpowiednio art. 52 Kodeksu pracy. W dalszej kolejności wskazano, iż w zakres pojęcia "przypadków szczególnie uzasadnionych" nie mogą wchodzić zwykłe, powszechnie spotykane uchybienia dotyczące spraw organizacyjnych i gospodarczo – finansowych. Pojęcie to powinno być rozumiane wąsko. Oznacza ono takie sytuacje, w których nie jest możliwe dalsze pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczej i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego. Wskazano również, na orzecznictwo NSA zgodnie, z którym zaniedbania w zakresie gospodarki finansowej szkoły polegające na uchybieniach w dziedzinie jej rachunkowości nie stanowią szczególnie uzasadnionych powodów odwołania z funkcji dyrektora szkoły w trybie art. 38 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Nadto w skardze przyznano, iż wobec E. P. toczyło się postępowanie dyscyplinarne z uwagi na uchybienie godności zawodu i obowiązków nauczyciela, jednakże umorzono postępowanie wyjaśniające w związku z brakiem jednoznacznych dowodów potwierdzających zarzucane czyny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do treści skargi wskazał, iż zarządzenie w zakresie odwołania z funkcji dyrektora w trybie art. 38 ww. ustawy jest wypadkową działania dwóch organów Prezydenta Miasta i Kuratora Oświaty. Oba organy przed podjęciem decyzji w zakresie swoich kompetencji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające. Prezydent Miasta nie opatrywał zarządzenia uzasadnieniem, gdyż takowe zostało przedłożone w piśmie z dnia [...]r. do Kuratorium Oświaty. Zatem – w ocenie organu – z tych względów zarządzenie nie musi być opatrzone uzasadnieniem. Nadto żaden z przepisów ustawy o samorządzie gminnym nie określa, iż zarządzenie należy uzasadniać, odnosi się to także do uchwał. Błędnym jest także w ocenie organu twierdzenie skarżącej, ze do odwołania z funkcji dyrektora stosuje się przepisy art. 52 Kodeksu pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga musiała być uwzględniona, bowiem zaskarżone zarządzenie zostało wydane z istotnym naruszeniem prawa. Mianowicie błędne jest stanowisko organu samorządowego, że zarządzenie o odwołaniu nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w trybie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty nie musi zawierać uzasadnienia. Otóż zarządzenie takie stanowi akt władczy, jednostkowo – konkretny, rozstrzygający o uprawnieniach określonej osoby. Takie cechy wymagają, by traktować go na równi z decyzją administracyjną, co powoduje m.in. że w stosunku do niego obowiązują wymogi z art. 107 § 3 kpa ( por. : wyrok NSA z dnia 1.XII.2006 r., sygn. akt I OSK 706/06 ). Uzasadnienie omawianego zarządzenia jest tym bardziej konieczne, że odwołanie dyrektora w trybie powołanego przepisu nie opiera się na ściśle określonych w ustawie przesłankach, lecz zawiera element uznaniowy, pozostawiony do oceny organu. Brak w zarządzeniu uzasadnienia nie pozwala w ogóle na skontrolowanie stanowiska organu co do tego, czy rzeczywiście wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający zastosowanie owego trybu. Wystąpienie tej przesłanki nie wynika nawet z odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Ogólnikowe powołanie się na naruszenie ustawy o rachunkowości oraz na potwierdzenie się zarzutów przedstawionych przez radę pedagogiczną, w żadnym razie nie jest wystarczające. Precyzowanie, stwierdzonych przez organ uchybień skarżącej, dopiero w odpowiedzi na skargę, jest natomiast spóźnione i jako takie nie może wpłynąć na wynik kontroli legalności zaskarżonego zarządzenia. Jako uzasadnienia zarządzenia nie można też potraktować pisma z dnia [...]r. przedstawiającego sprawę Kuratorowi do zaopiniowania. Jest to pismo sporządzone przed wydaniem zaskarżonego zarządzenia, a zatem z racji samej chronologii nie może odnosić się do aktu następczego. W dodatku charakter tego pisma, stanowiącego tylko element procedury nie pozwala na wykorzystanie go do "obrony" wadliwego aktu administracyjnego. W końcu wypadnie skonstatować, że nawet w odpowiedzi na skargę organ samorządowy nie wyjaśnił, które z podniesionych okoliczności i dlaczego uznał za tak istotne, że uniemożliwiały dalsze pełnienie funkcji dyrektora przez skarżącą. Odwołanie na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty nie może bowiem nastąpić z jakichkolwiek przyczyn, a jedynie w przypadkach szczególnie uzasadnionych, a więc takich, gdy pozostawanie danej osoby na kierowniczym stanowisku w sposób oczywisty zagraża prawidłowemu realizowaniu zadań przez placówkę oświatową. Takiej oczywistości z urzędu nie można się dopatrzyć, w związku z czym, brak uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia dyskwalifikuje ten akt z punktu widzenia wymogów prawa. Ponieważ od wydania zarządzenia minął już rok, dlatego w myśl art. 94 ust. 1, w zw. z art. 101 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, nie można już stwierdzić jego nieważności. W tej sytuacji orzeczono na podstawie art. 94 ust. 2 tej ustawy i art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.). O kosztach rozstrzygnięto z mocy art. 200 i 205 tego Prawa.