IV SA/Po 173/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie NSA Ewa Makosz- Frymus (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi "S." S.A. w C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz "S" SA w C. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/B.Popowska /-/E.Makosz-Frymus KP Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2005 r. sygn. akt III SA/Po 356/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, oddalił skargę pracodawcy, uznając że Państwowy Wojewódzki Inspektor Pracy zasadnie uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Pracy w C. Sąd wskazał, iż organ I instancji winien wyjaśnić kwestię badań środowiskowych pracy oraz ustalić, czy już w roku 2001 miał miejsce znaczny ubytek pojemności oddechowej płuc A.M. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. – po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] nie stwierdził u A.M. przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli wymienionej w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132 poz. 1115). W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, że decyzją nr [...] z [...] stycznia 2004 r. orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A.M. Od decyzji tej do organu II instancji odwołał się A.M. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., postanowił w całości uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ, zobowiązując Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. do uzupełnienia postępowania o : - zweryfikowanie ocen narażenia zawodowego, a także wskazał, że przy ocenie narażenia zawodowego należy uwzględnić występowanie nie tylko aerozoli drażniących, ale także pyłów organicznych i mineralnych. Zobowiązał także organ I instancji do ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, a także nakazał uwzględnić orzecznictwo NSA i SN. Orzeczenie PWIS zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zakład pracy A.M. – "S" S.A. w C. Wobec powołanego wyroku z dnia 1 kwietnia 2005 r. sygn. akt III SA/Po 356/04, organ I instancji stosując się do wytycznych Sądu, rozpatrując sprawę ponownie, uznał, na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionego przez Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w P. otrzymanego w dniu [...] września 2003r. dotyczącego A.M. zatrudnionego w "E" S.A. ul. [...] C. (obecna nazwa zakładu "S" S.A. ul. [...],C.) na stanowisku operator [...],[...],[...] - obsługa maszyn i urządzeń [...], praca przy pulpicie, bieżąca regulacja maszyn, okresowe czyszczenie zbiorników, oraz uzupełnionych wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, że nie można stwierdzić choroby zawodowej u A.M. określonej w rozstrzygnięciu, gdyż wnioskodawca nie był narażony na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, co skutkuje brakiem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą zawodową stwierdzoną przez Centrum Medycyny w P., Ośrodek w P., a warunkami pracy A.M. Odwołanie od tej decyzji złożył A. M. kwestionując ustalenia faktyczne wywiadu epidemiologicznego w szczególności; - oświadczenie G.S. co do prawdziwości i podnosząc, że nie miała ona prawa składać oświadczenia na papierze firmowym "S" S.A. nie będąc pracownikiem firmy i że oświadczenie to złożyła na potrzeby niniejszej sprawy - oświadczenie pełnomocnika Zarządu d/s Jakości A.G. i z-cy Kierownika Działu Technologicznego B.F., co do nieszkodliwości warunków pracy. Odwołujący zakwestionował również rzetelność wyników jego badań komputerowych, na których są różne dopiski. A.M. zawarł w odwołaniu informacje dotyczące jego pracy w zajezdni wózków akumulatorowych od kwietnia 1995 do maja 2001 r., gdzie był narażony na działanie drażniących oparów kwasu siarkowego, jak również zapylenia środowiska pracy powstającego przy pracach porządkowych mających na celu usuwanie pyłów z urządzeń. Kwestionując rzetelność dokumentów złożonych przez zakład pracy zarówno, co do przedstawionych faktów jak i czasu ich sporządzania, odwołujący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie choroby zawodowej. W wyniku rozpoznania odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i - stwierdził u A.M. chorobę zawodową – przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem aerozoli drażniących w okresie niewydolności oddechowej (poz. 4 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65 poz. 294 z 1983 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji ustalił, że A.M., pracując na stanowiskach operatora [...],[...] i [...] w ramach obowiązków obsługiwał maszyny, urządzenia do rozwłókniania drewna, pracował przy pulpicie i okresowo czyścił zbiorniki. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wobec rozbieżności informacji o narażeniu A.M. pochodzących od niego samego i od pracodawcy ustalił, iż fakt niewykonywania pomiarów czynników szkodliwych dla układu oddechowego (zapylenie, pary substancji chemicznych) w okresie świadczenia pracy przez skarżącego (1994-2002) nie może przesądzać, że takiego narażenia nie było. Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy powołanego rozporządzenia nie wymagają wykazania ze stuprocentową pewnością, że zachodził związek przyczynowy pomiędzy narażeniem zawodowym, a powstaniem choroby. Zatem w przedmiotowej sprawie należy mówić o domniemanym związku przyczynowym między narażeniem zawodowym, a powstaniem choroby, gdyż istnienie związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami pracy nie zawsze musi być pewne, gdyż wystarczające jest w tym względzie wykazanie wysokiego (przeważającego) prawdopodobieństwa (orzecz. SN III PZP 85/86-OSNCP 1989 r. nr 9, poz. 109). Z tych też powodów organ odwoławczy orzekł o stwierdzeniu u odwołującego choroby zawodowej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł zakład pracy "S." S.A. zarzucając, że decyzja będąca przedmiotem skargi została wydana z naruszeniem przepisów procesowych, poprzez brak wnikliwego zbadania stanu faktycznego mogącego stanowić podstawę rozstrzygnięcia i uniemożliwienie stronie skarżącej uczestnictwa w postępowaniu, oraz lakoniczne uzasadnienie faktyczne i prawne. Ponadto zarzucono naruszenie § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez bezpodstawne stwierdzenie choroby zawodowej u A.M. W konkluzji skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu sprawy, uznał skargę za nieuzasadnioną i oddalił ją wyrokiem z 8 czerwca 2006. sygn. akt IV SA/Po 333/06. Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd wskazał, że z materiału zgromadzonego przez organ I instancji A.M. pracował w "E." S.A. w C. od [...]10.1994 r. do [...].01.2004 r. Sąd opierając się na ustaleniach organów przyjął, że faktycznie A.M. pracę wykonywał do [...] maja 2002r., bowiem tego dnia podczas czyszczenia kadzi masowych poczuł się źle w wyniku czego był hospitalizowany i następnie do czasu przejścia na rentę przebywał na zasiłkach chorobowych i świadczeniu rehabilitacyjnym. Organ II instancji uchylając po raz pierwszy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. słusznie wskazywał, że postępowanie w sprawie winno być prowadzone w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 1983 r. nr 65 poz. 294 ze zm.), a nie w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. z 2002 r. nr 132, poz. 1115). Dalej Sąd stwierdził, że organ I instancji mimo wyrażonych wskazówek, wadliwie przy ponownym rozpoznaniu sprawy ponownie odniósł się do choroby zawodowej wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z 2002 r. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podniósł, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z [...].03.1999 r. nr [...] znak [...] z której wynika, że czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi u skarżącej były: hałas, pył, zawartość wolnej krystalicznej krzemionki oznaczanej przy pomiarach, styren, krylen, butanol, formaldehyd, kwas siarkowy, olej mineralny. Stąd też w oparciu o powyższe Sąd uznał, że jeżeli orzeczenie lekarskie rozpoznaje chorobę zawodową, a dochodzenie epidemiologiczne wykazuje, że czynniki szkodliwe występowały w środowisku pracy, co w niniejszej sprawie stwierdza decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z [...]03.1999 r. nr [...], przesłanki wymagające do stwierdzenia choroby zawodowej należy uznać za spełnione. W uzasadnieniu wyroku wskazano również, że przy wydawaniu decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ jest ograniczony jedynie treścią przepisu art. 139 k.p.a. nie może być jednak pozbawiony samodzielnej oceny stanu faktycznego i to w sposób odmienny niż to uczynił organ I instancji. Skarżąca niezasadnie zarzuca w skardze, że organ odwoławczy w sposób wyrywkowy przytacza orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach chorób zawodowych, jak również, że nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące niezawiadomienia skarżącej spółki o złożonym odwołaniu przez pracownika, skarżąca otrzymała bowiem [...]listopada 2005 r. pismo PWIS ([...]). Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł pracodawca - spółka "S." S.A. zaskarżając go w całości, zarzucając błędną wykładnię przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. Ponadto skarżąca wskazała na naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez pominiecie błędnego wskazania podstawy prawnej decyzji tj. art. 138 § 2 k.p.a., oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej udziału w postępowaniu wyjaśniającym i wypowiedzeniu się co do zebranego w jego wyniku materiału. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 stycznia 2007r., uchylił zaskarżony orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. W uzasadnieniu Sąd II instancji wskazał, że istotnie w uzasadnieniu orzeczenia pierwszoinstancyjnego pominięto fakt, że organ błędnie podał podstawę prawną tj. art. 138 § 2 k.p.a. zamiast art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto NSA zaznaczył nieustosunkowanie się Sądu I instancji do braku rozważań niektórych aspektów prawnych i faktycznych w uzasadnieniu decyzji z [...] grudnia 2005r. Istotnym uchybieniem zdaniem NSA było natomiast powołanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na dowód istniejący w aktach sprawy, pominięty przez organy administracji – decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z [...] marca 1999r. Zdaniem składu orzekającego w drugiej instancji, dokonanie przez Sąd I instancji ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy, jest niedopuszczalne. Nie uznane zostały natomiast zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące uniemożliwienia skarżącej spółce ustosunkowanie się do dowodów zebranych przez organ odwoławczy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność ustalenia stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyrokiem z 9 stycznia 2007r. w sprawie sygn. akt II OSK 1369/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok z 8 czerwca 2006r. sygn. akt IV SA/Po 333/06 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi. Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, jest związany wykładnią przepisów dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając na uwadze powyższy przepis jak również argumentację wyłożoną w uzasadnieniu wyroku II instancji, koniecznym było uchylenie decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] grudnia 2005r. Z analizy akt administracyjnych wynika bowiem, na co wskazał także NSA w uzasadnieniu powołanego wyroku, że organ administracji wydając decyzję nr [...] z [...] grudnia 2005r. nie odniósł się do wszystkich dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. W szczególności pominięto decyzję Państwowego Inspektora Sanitarnego w C. z [...] marca 1999r., co do której organ zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. miał obowiązek wypowiedzieć się w uzasadnieniu wskazanej decyzji. Ponadto zaznaczyć trzeba nieprawidłową podstawę prawną wskazanej decyzji, wskazany w rubrum decyzji przepis art. 138 § 2 k.p.a. odnosi się do sytuacji, gdy organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Natomiast treść decyzji, którą organ uchylił orzeczenie pierwszoinstancyjne i orzekł co do meritum, wskazuje, że faktycznie podstawą prawną był przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Powyższe stanowi naruszenie przepisów postępowania, które organ winien rozpatrzyć i usunąć. Istotnym jest, aby organ rozpoznając sprawę ponownie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich dowodów zebranych w sprawie, wskazując zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym – winien wyjaśnić podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c"p.p.s.a. w zw. z art. 190 p.p.s.a. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono jak w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. 2002r., nr 163, poz. 1349 ze zm.). Zgodnie z art. 152 p.p.s.a. w punkcie 3 wyrok Sad orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ B. Popowska /-/ E. Makosz-Frymus KP