I GSK 1511/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska Sędziowie NSA Tadeusz Cysek (spr.) Marek Zalewski Protokolant Jarosław Poturnicki po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Bd 759/05 w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. oddala skargę kasacyjną; 2 zasadza od G. P. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Toruniu 180 (sto osiemdziesiąt) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 8 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Bd 759/05 oddalił skargę G. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia [...] października 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu uznał zgłoszenie celne zawarte w dokumencie SAD Nr [...] z dnia [...] maja 2000 r. za nieprawidłowe i określił kwotę wynikającą z długu celnego. Z uwagi na brak możliwości doręczenia decyzji w miejscu zamieszkania adresata, awizowano przesyłkę, umieszczając w skrzynce pocztowej zawiadomienie o jej pozostawieniu w urzędzie pocztowym. Organ celny uznał, iż przedmiotowa decyzja została stronie doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o uchylenie w całości decyzji organu I instancji w trybie art. 2651 Kodeksu celnego oraz umorzenie postępowania, podnosząc zarzut nieskutecznego doręczenia decyzji. Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu nie podzielił powyższego zarzutu i decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] odmówił uchylenia wydanego rozstrzygnięcia. Dyrektor Izby Celnej w Toruniu, po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na to rozstrzygnięcie pełnomocnik strony złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu. Wyrokiem dnia 1 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wymogi z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej z uwagi na brak potwierdzenia faktu pozostawienia przez pracownika poczty w oddawczej skrzynce pocztowej lub innym miejscu wskazanym w tym przepisie, zawiadomienia o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym. W uznaniu Sądu, adnotacje sporządzone przez pracownika poczty na kopercie o dwukrotnym awizowaniu przesyłki poleconej, nie są równoznaczne ze skutecznym zawiadomieniem strony o przechowywaniu pisma przez okres 14 dni w placówce pocztowej. Dyrektor Izby Celnej w Toruniu zaskarżył powyższe orzeczenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 29 czerwca 2005 r. skargę kasacyjną oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż Dyrektor Izby Celnej w Toruniu powinien w celu ustalenia czy stronie prawidłowo doręczono decyzję uznającą zgłoszenie celne za nieprawidłowe, uzupełnić w uzasadnieniu swojej decyzji ocenę dowodów, względnie zebrać dodatkowe dowody, które skutecznie potwierdzą fakt zachowania wymogów z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Uwzględniając wyniki postępowania sądowego, Dyrektor Izby Celnej w Toruniu zwrócił się do Urzędu Pocztowego - Grudziądz 12 o udzielenie informacji, w jaki sposób doręczono przesyłkę adresatowi oraz jak został on powiadomiony o nadejściu pisma i możliwości jego odbioru. W nadesłanej odpowiedzi zawarto informację, iż zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej zostały umieszczone w skrzynce lokatorskiej adresata. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Celnej w Toruniu decyzją z dnia [...] października 2005 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W jej uzasadnieniu przytoczył treść, mających zastosowanie w sprawie, przepisów regulujących sposób doręczenia pism i zakwestionował twierdzenie pełnomocnika strony skarżącej, iż organ nie skorzystał z trybu doręczenia, o którym mowa w art. 148 i 149 Ordynacji podatkowej i nie wykazał niemożności doręczenia w powyższym trybie, przez co bezzasadnie skorzystał z formy doręczenia przewidzianej w art. 150 Ordynacji podatkowej. Wyjaśnił, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu z dnia [...] kwietnia 2003 r. powróciła do Urzędu Celnego w Toruniu dnia 8 maja 2003 r., zaś z adnotacji zamieszczonych przez pracownika poczty na kopercie wynikło, iż nie posiadała ona zapisów: zwrot - adresat nieznany, czy zwrot - adresat wyprowadził się. Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru można było przyjąć, iż doręczyciel nie zastając adresata awizował nadaną do niego przesyłkę. Nadto, jak wynikało z wyjaśnień zawartych w piśmie Poczty Polskiej z dnia [...] września 2005 r., po nieudanej próbie doręczenia przesyłki adresatowi, listonosz pozostawił zawiadomienie w skrzynce pocztowej. Ponieważ druk potwierdzenia odbioru nie przewiduje określenia miejsca pozostawienia zawiadomienia - informacji tej nie było na przesyłce pocztowej. Została ona zawarta w ponownym zawiadomieniu z dnia [...] kwietnia 2003 r., pozostawionym w skrzynce lokatorskiej, gdzie określono czas i miejsce zalegania przesyłki. Dyrektor Izby Celnej w Toruniu biorąc pod uwagę dokonane przez pracownika poczty adnotacje na kopercie oraz wyjaśnienia zawarte w powołanym piśmie Poczty Polskiej uznał, że doręczenie przesyłki w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej należy uznać za skuteczne. Nadto, w jego ocenie organ celny miał podstawy do skorzystania ze wskazanego trybu doręczenia, a wymogi zawarte w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej dotyczące obowiązku pozostawienia przez listonosza zawiadomienia o awizowaniu przesyłki w skrzynce pocztowej bądź innym miejscu wskazanym w przepisie zostały spełnione. Orzekając w sprawie skargi G. P. na wymienioną wyżej decyzję, WSA w Bydgoszczy stwierdził, że zaistniały między stronami spór sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organy zasadnie przyjęły, że doręczenie zastępcze, o jakim mowa w art. 150 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu uznającego zgłoszenie celne dotyczące objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu osobowego marki Citroen Evasion było skuteczne, jak wywodzą organy celne, czy też było nieskuteczne, jak wywodzi skarżący. Rozstrzygnięcie tej kwestii ma podstawowe znaczenie dla oceny, czy przedmiotowa decyzja uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe jest decyzją prawomocną, czy też nie, a w konsekwencji, czy w odniesieniu do tej decyzji można było prowadzić postępowanie w przedmiocie jej uchylenia w trybie art. 2651 Kodeksu celnego. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. - orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne Sądy i organy. Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2005 r. sygn. akt I GSK 475/05 wynika, że koniecznym w sprawie było uzupełnienie postępowania dowodowego w celu oceny skuteczności doręczenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. W ocenie Sądu I instancji, w zakresie wystarczającym dla potrzeb prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy Dyrektor Izby Celnej dokonał uzupełnienia materiału dowodowego poprzez zwrócenie się do Urzędu Pocztowego Grudziądz 12 o udzielenie informacji, w jaki sposób doręczono przesyłkę adresatowi oraz jak został on powiadomiony o nadejściu pisma i możliwości jego odbioru, w następstwie czego uzyskał pismo PPUP "Poczta Polska" z dnia [...] września 2005 r. informujące o dwukrotnym pozostawieniu w skrzynce lokatorskiej zawiadomienia dotyczącego przesyłki poleconej nr 49154. Dyrektor Izby Celnej dokonał także uzupełnienia oceny zebranych dowodów, które skutkowało uznaniem, że doręczyciel nie zastając adresata awizował nadesłaną do niego przesyłkę, umieszczając w skrzynce pocztowej zawiadomienie o pozostawieniu jej w Urzędzie Pocztowym. Niesporne w sprawie jest, że sporządzony przez PPUP "Poczta Polska" dokument z dnia [...] września 2005 r. był dokumentem urzędowym. Dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Art. 194 Ordynacji podatkowej ustanawia domniemanie prawdziwości oraz domniemanie zgodności z prawdą dokumentu urzędowego, co oznacza, że dokument urzędowy nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organy administracji państwowej i za udowodnione należy przyjąć to, co wynika wprost z jego treści. Można obalić domniemanie prawdziwości przysługujące dokumentom urzędowym, przeprowadzając zarówno dowód przeciwko temu, że dokument taki pochodzi od organu, który go wystawił, jak i przeciwko treści dokumentu. Do czasu, gdy dowód taki nie zostanie przeprowadzony, dokumentowi urzędowemu przysługuje moc dowodu zupełna. Chociaż art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organy ciężar dowodzenia określonych faktów, nie zwalnia to strony od współdziałania w realizacji obowiązku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Kwestionując ustalenia organów administracyjnych, na stronie ciąży obowiązek wykazania istnienia faktów, które uzasadniałyby jego twierdzenia. W wyroku z dnia 19 lutego 2003 r. sygn. akt I SA/Gd 1658/00 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 122 Ordynacji podatkowej nie oznacza obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z wykładni celowościowej art. 122 wynika, że proces dowodzenia polega na wykazaniu istnienia danego faktu, nie na negowaniu jego istnienia. Według dalszych wywodów wskazanego wyroku skarżący twierdził, że zawarte w piśmie PPUP "Poczta Polska" stwierdzenia i poświadczenia były niezgodne z rzeczywistością, powinien był to udowodnić. W postępowaniu przed organami celnymi strona nie podjęła żadnych kroków w celu ustalenia innego stanu faktycznego niż uczynił to organ. Dopóki nie zostanie udowodnione, że dokument zawierający oświadczenie urzędu pocztowego jest niezgodny z prawdą (art. 194 Ordynacji podatkowej), stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów dodatkowych, mianowicie przeprowadzenia dowodu z "Książki avis" oraz "Karty doręczeń" na okoliczność ustalenia, czy znajdują się w tych dokumentach pocztowych wpisy doręczyciela o miejscu pozostawienia zawiadomienia o przesyłce poleconej, a także o przeprowadzenie dowodu z przepisów § 90, § 105, § 120, § 126 Instrukcji Technologicznej dla Służb Doręczeń ozn. nr II.P.17 Centralnego Zarządu Poczty Polskiej z 2002 r. na okoliczność ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie użyta była właściwa dla przesyłek poleconych w postępowaniach administracyjnych procedura doręczenia, zarzucając brak wiarygodności dowodu w postaci pisma PPUP "Poczta Polska" z dnia 21 września 2005 r. Odnosząc się do wniosków dowodowych zawartych w skardze, stwierdzić należy, że co do zasady kontrola legalności zaskarżonego aktu administracyjnego opiera się na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym ten akt. W wyjątkowych sytuacjach Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, o ile jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużania postępowania w sprawie. W postępowaniu przed Sądem postępowanie dowodowe ograniczone jest tylko do dowodów z dokumentów. Prowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodem z dokumentów jest niedopuszczalne. Zdaniem Sądu I instancji, organy celne zebrały i rozpatrzyły materiał faktyczny i dowodowy sprawy w sposób niebudzący istotnych wątpliwości, wobec tego brak było wystarczających podstaw do dopuszczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym przeprowadzenia dowodów postulowanych przez skarżącego. Akceptując postępowanie organów celnych dotyczące ustalenia stanu faktycznego, oceny stanu faktycznego i wywiedzenia konkluzji wynikającej z tej oceny – WSA w Bydgoszczy stwierdził, że doręczenie zastępcze, o jakim mowa w art. 150 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. Naczelnika Urzędu Celnego w Toruniu, uznającej zgłoszenie celne dotyczące objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu osobowego marki Citroen Evasion, było skuteczne. G. P. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów ustawy - p.p.s.a., tj.: 1) art. 56 p.p.s.a. w związku z wszczęciem w dniu 31 października 2005 r. postępowania administracyjnego przed Dyrektorem Izby Celnej w Toruniu o uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2005 r. nr [...] 2) art. 3 § 1 w zw. z art. 106 § 3 wskutek błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, iż wnioskowane w skardze z dnia [...] października 2005 r. dowody nie są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących wartości dowodowej pisma PPUP nr 12 Poczta Polska w Grudziądzu, w tym w szczególności do udowodnienia, że powołane oświadczenie PPUP jest niezgodne z prawdą. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że na rozprawie w dniu 8 marca 2006 r. złożył wyjaśnienia do protokołu rozprawy wraz ze stosownym pismem je zawierającym co do tego, że od dnia 31 października 2005 r. przed Dyrektorem Izby Celnej w Toruniu toczy się postępowanie z wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej. W ocenie skarżącego, zgodnie z art. 56 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu, m.in. uchylenia aktu, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu, któremu to obowiązkowi WSA w Bydgoszczy uchybił. Wskutek tego, że skarżący około 30 października 2005 r., a więc już po zakończeniu postępowania administracyjnego przed organami celnymi - uzyskał wgląd do dokumentu wewnętrznego Poczty Polskiej, tj. Instrukcji Technologicznej dla Służb Doręczeń wydanej przez Centralny Zarząd Poczty Polskiej w 2002 r. - i na tej podstawie stwierdził, iż dla "przeprowadzenia przeciwdowodu do pisma PPUP z dnia 21 września 2005 r." niezbędne jest przeprowadzenie dowodów z "Książki avis" oraz dowodu z "Karty doręczeń", oraz powołanej Instrukcji, gdyż za ich pośrednictwem doręczyciel dokumentuje dokonane przez siebie czynności w procedurze doręczeń przesyłek poleconych. Jednocześnie od "kierownika Urzędu Pocztowego nr 5 w Grudziądzu - z nazwiska i imienia" - skarżący uzyskał informację - co zostało zgłoszone do protokołu rozprawy - iż wymienione wyżej dokumenty przechowywane są przez organy pocztowe przez okres 13-tu miesięcy od zakończenia procedury doręczenia. Wskazywałoby to zaś zdaniem skarżącego, że pismo PPUP z dnia 21 września 2005 r. poświadcza nieprawdę. Zdaniem skarżącego, dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone, dopóki nie zostanie udowodnione, że oświadczenie organu jest niezgodne z prawdą (por.: wyrok NSA z dnia 08.04.2004 r. sygn. akt GSK 12/04, wyrok NSA z dnia 28.04.2004 r. sygn. akt GSK 13/04). W związku z powyżej wskazanymi okolicznościami, dopiero w skardze do WSA skarżący sformułował wnioski o przeprowadzenie dowodów, wskazując w uzasadnieniu skargi na ich wagę dowodową. Wobec powyższego zarzuca, że przyjęcie przez Sąd I instancji, że powołane we wniosku dowodowym dowody nie są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, narusza prawo. Dyrektor Izby Celnej w Toruniu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podnieść trzeba, że skarga kasacyjna należy do sformalizowanych środków zaskarżenia. Jej złożenie wiąże się bowiem z koniecznością zadbania o spełnienie szeregu warunków szczegółowo określonych w przepisach Rozdziału 1, Działu IV p.p.s.a. Biorąc to pod uwagę ustawodawca powierzył możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej tylko osobom wymienionym w art. 175 p.p.s.a. Waga właściwego – profesjonalnego – sporządzenia skargi kasacyjnej jest niezwykle istotna, skoro Naczelny Sąd Administracyjny – w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. – rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Zważywszy, iż w niniejszej sprawie nieważność postępowania w ujęciu art. 183 § 2 p.p.s.a. nie występowała, sprawę należało rozpoznać w granicach wynikających z treści skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotowa skarga kasacyjna podniosła wyłącznie zarzuty dotyczące naruszenia przez zaskarżony wyrok przepisów postępowania (tj. art. 56 oraz art. 3 § 1 w związku z art. 106 § 3 p.p.s.a.). Podkreślenia jednak wymaga, że warunkiem skuteczności podniesienia zarzutów w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest nie tylko samo powołanie się na naruszenie danej normy prawa procesowego, ale też bezwzględny wymóg (konieczność) wskazania i wykazania, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 in fine). Rozpatrywana skarga kasacyjna opisanego ostatnio wymogu nie spełnia. Jej treść nie nawiązuje bowiem nawet w żadnym fragmencie do brzmienia art. 174 pkt 2 in fine p.p.s.a. i w ogóle nie zawiera rozważań w tym aspekcie. Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie może domyślać się intencji autora skargi kasacyjnej i stawiać hipotez co do jej (tzn. skargi kasacyjnej) treści. Skoro w przedmiotowej skardze kasacyjnej pominięto wymagania wynikające z art. 174 pkt 2 in fine, to już z tego względu nie mogła ona doprowadzić do podważenia zaskarżonego wyroku. Zupełnie zatem na marginesie tylko zauważyć można, że wniosek skarżącego dotyczący weryfikacji w trybie art. 253 Ordynacji podatkowej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia [...] października 2005 r. (złożony istotnie wcześniej niż skarga na tę decyzję złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) został negatywnie załatwiony ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia [...] października 2006 r. Ponadto postępowanie sądowe związane ze skargą na wskazaną ostatnio decyzję, zostało prawomocnie zawieszone do czasu zakończenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie (vide postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. akt I SA/Bd 809/06, od którego zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 8 maja 2007 r. sygn. akt I GZ 52/07). Co do zaś zarzutu sformułowanego w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, to stwierdzić należy, iż art. 106 § 3 p.p.s.a. winien być postrzegany jako dający podstawę do dokonywania jedynie ustaleń w zakresie zadań sądu administracyjnego, tj. kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Nie może on być natomiast wykorzystywany w celu rozpatrzenia wniosków dowodowych dotyczących dokonania ustaleń faktycznych w sprawie administracyjnej, której rozpoznanie należy do właściwego organu administracji publicznej. Zważyć należy, iż wniosków dowodowych zgłoszonych Sądowi I instancji skarżący nie podniósł w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zachodzi niewątpliwa sprzeczność w postawie skarżącego, który zmierza do powołania się na określone dokumenty (w szczególności "Książeczkę avis" i "Kartę doręczeń"), a jednocześnie wskazuje na likwidowanie tego rodzaju dokumentów już po upływie "13 miesięcy od zakończenia procedury doręczenia" i z tego wywodzi sugestię o poświadczeniu nieprawdy zawartym w piśmie "PPUP z dnia 21.09.2005 r.". Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 184 p.p.s.a., a co do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w myśl art. 204 pkt 1 p.p.s.a.