I GZ 322/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 lipca 2025 r. sygn. akt III SA/Gd 581/24 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 30 sierpnia 2024 r. nr 2201-IGC.4310.218,220,222,226,227.2023.SL w przedmiocie uznania za dłużnika solidarnego zobowiązanego do zapłaty należności celnych oraz podatku od towarów i usług postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 10 lipca 2025 r. sygn. akt III SA/Gd 581/24, na postawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 30 sierpnia 2024 r. w przedmiocie uznania za dłużnika solidarnego zobowiązanego do zapłaty należności celnych oraz podatku od towarów i usług odrzucił skargę kasacyjną P. Sp. z o.o. w G. (dalej: uczestnik, spółka). W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że odrzucił skargę kasacyjną uczestnika jako spóźnioną. Sąd podał, że odpis wyroku z 25 kwietnia 2025 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony uczestnikowi 21 maja 2025 r. Sąd zwrócił uwagę, że uczestnik działał na tym etapie bez pełnomocnika, a w przesyłce zostało zawarte wymagane prawem pouczenie o trybie i terminie zaskarżenia doręczonego wyroku. Termin 30 dni do złożenia skargi kasacyjnej przez uczestnika, co wyjaśnił Sąd, upłynął zatem 20 czerwca 2025 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył uczestnik zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 178 w związku z art. 177 § 1, art. 67 § 2 i art. 83 § 1 p.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istoty wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem miało miejsce wadliwe doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, w tym osobie niebędącej ani członkiem zarządu, ani pracownikiem spółki. Uczestnik wniósł o dopuszczenie w toku postępowania zażaleniowego dowodów z dokumentów wskazanych w treści zażalenia i załączonych do zażalenia, na fakt nieprawidłowości doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem w dniu 21 maja 2025 r., jako niezbędnych dla rozpoznania zażalenia. Mając na uwadze powyższe uczestnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną należy złożyć w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Skarga kasacyjna złożona po tym terminie podlega odrzuceniu (art. 178 p.p.s.a.). Jak wynika z ugruntowanej linii orzeczniczej, jeżeli stronie skarżącej został doręczony odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z 20 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 625/11; postanowienie NSA z 30 lipca 2008 r., sygn. akt I OZ 555/08; postanowienie NSA z 12 maja 2011 r., sygn. akt I OZ 328/11, postanowienie z 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II GZ 213/09). W takiej sytuacji, aby skarga kasacyjna została rozpoznana, konieczne jest złożenie jej z zachowaniem terminu przewidzianego w ustawie. By stwierdzić wniesienie skargi kasacyjnej z zachowaniem ustawowego terminu lub z jego przekroczeniem należy rozważyć prawidłowość doręczenia odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. W związku z tym przypomnieć należy, że stosownie do art. 67 § 2 p.p.s.a., pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. Z kolei w myśl art. 67 § 3 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejestru sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany w rejestrze, chyba że strona wskazała inny adres dla doręczeń. Zgodnie zaś z art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 oraz z 2024 r. poz. 467), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a. Do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się co do zasady tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (art. 65 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy (zgodny z ww. przepisem) doręczyć pismo sądowe należy zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 19; dalej: rozporządzenie). Stosownie do § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia pismo sądowe jest wysyłane jako przesyłka polecona, do której dołącza się formularz potwierdzenia odbioru, którego wzór jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Zgodnie z treścią § 4 ust. 1 rozporządzenia odbierający przesyłkę potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko. Pracownik operatora lub osoba występująca w imieniu operatora, pracownik sądowej służby doręczeniowej lub osoba zatrudniona w sądzie, wpisują na formularzu potwierdzenia odbioru datę doręczenia przesyłki, imię i nazwisko odbiorcy i zaznaczają sposób doręczenia, co potwierdzają własnoręcznym podpisem. Na przesyłce doręczający wpisuje datę doręczenia, co potwierdza własnoręcznym podpisem (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). W niniejszej sprawie przesyłka sądowa zawierająca odpis sentencji wyroku wraz z uzasadnieniem, adresowana do uczestnika, nie została doręczona w sposób odpowiadający powołanym wyżej przepisom regulującym doręczanie pism sądowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego formularz potwierdzenia odbioru nie został bowiem wypełniony w prawidłowy sposób. Z akt sprawy płynie wniosek, że odpis sentencji wyroku z 25 kwietnia 2025 r. wraz z uzasadnieniem został wysłany uczestnikowi na adres spółki wskazany w Krajowym Rejestrze Sądowym. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że 21 maja 2025 r. odbiór przesyłki został pokwitowany własnoręcznym podpisem, zaś doręczyciel na formularzu potwierdzenia odbioru wskazał, że przesyłkę wydał upoważnionemu pracownikowi. Zwrócić jedynak trzeba uwagę, że osoba potwierdzająca odbiór przesyłki nie podpisała się w czytelny sposób. Z kolei pracownik operatora wskazał, że przesyłka została odebrana przez upoważnionego pracownika uczestnika, a także wpisał imię i nazwisko osoby odbierającej. Nie można jednak w sposób niebudzący wątpliwości odczytać nazwiska odbiorcy. Tym samym nie można stwierdzić, kto odebrał przesyłkę zawierającą odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w imieniu uczestnika. Podmiot doręczający nie dopilnował tego, aby osoba otrzymująca przesyłkę podpisała się w sposób odpowiadający normie ww. przepisu rozporządzenia. W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się, że nie jest dopuszczalne odbieranie pism przez osobę fizyczną czynną w siedzibie danej osoby prawnej, która to osoba nie jest pracownikiem tej osoby prawnej będącej adresatem pisma sądowego. Prawodawca w treści normy z art. 67 § 2 p.p.s.a. wskazał bowiem expressis verbis, że chodzi o pracownika, a nie osobę czynną w lokalu siedziby. Należy mieć jednakże na uwadze utrwalony pogląd, zgodnie z którym upoważnienie do odbioru korespondencji może być udzielone w sposób dorozumiany. Przyjmuje się zatem, że podmiot doręczający pismo może – co do zasady – skutecznie doręczyć pismo w siedzibie adresata do rąk pracownika danej osoby prawnej, który to pracownik zobowiązał się do odbioru przesyłki, umieszczając przy tym jednocześnie na dowodzie doręczenia własnoręczny podpis i pieczęć zatrudniającej go osoby prawnej. Ewentualna okoliczność braku uprawnienia pracownika do odbioru korespondencji w miejscu siedziby adresata musi zostać przynajmniej uprawdopodobniona (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod. red. R.Hauser, M.Wierzbowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017, str. 458 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego). Analiza akt niniejszej sprawy, wespół z argumentacją uczestnika wywiedzioną w zażaleniu, nasuwają wątpliwości co do tego, czy osoba, która odebrała korespondencję 21 maja 2025 r. może być uznana za upoważnionego pracownika i czy pokwitowanie odbioru przez nią przesyłki adresowanej do uczestnika mogło być uznane za skuteczne doręczenie. Z przedstawionej na etapie zażaleniowym dokumentacji, tj. z dodatkowych informacji i objaśnień do sprawozdania finansowego za rok 2023 (k. 525 – 527 akt sprawy), wynika bowiem, że na dzień 31 grudnia 2023 r. spółka nie zatrudniała pracowników (k. 526 v. akt sprawy). W zażaleniu uczestnik trafnie zwrócił uwagę, że formularz potwierdzenia odbioru nie zawiera nie tylko czytelnie zapisanego imienia i nazwiska osoby odbierającej korespondencję, ale także pieczątki firmowej spółki. W zaistniałych okolicznościach stwierdzić trzeba, że opisana powyżej treść formularza zwrotnego potwierdzenia odbioru nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że osoba, która odebrała wymienioną korespondencję byłą osobą uprawnioną do odbioru pism, zgodnie z wymogami określonymi w powyżej przywołanych przepisach. W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji powinien podjąć działania co do ustalenia okoliczności wynikających z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki sądowej, a w szczególności danych odnoszących się do osoby, która odebrała korespondencję, celem zweryfikowania czy była ona upoważniona do odbioru pism. Brak ustaleń Sądu pierwszej instancji w powyższym zakresie skutkował tym, że ocena co do spóźnionego wniesienia skargi kasacyjnej okazała się przedwczesna. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.