I SA/Łd 926/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka Asesor WSA Cezary Koziński Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 30 listopada 2007 r. przy udziale --- sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę. I SA/Łd 926/07 Uzasadnienie Wnioskiem z dnia [...] r. "A" S.A. zwróciła się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł. o wydanie postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych oraz o umorzenie kosztów egzekucyjnych w całości. Uzasadniając wniosek strona skarżąca wskazała, iż w dniu [...] roku Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia rachunku bankowego Spółki w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Zobowiązany stwierdził, iż zajęcie rachunku bankowego nastąpiło, pomimo że nie upłynął termin złożenia odwołania od decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. "A" poinformowała, że na dzień [...] roku miała przygotowaną tak zwaną "paczkę" przelewów, dotyczących między innymi należności określonych decyzją na podstawie, której prowadzone było postępowanie egzekucyjne. Spółka dodała, iż w dniu [...] roku jej pracownik uzgadniał z pracownikami Urzędu Skarbowego termin do którego strona powinna naliczyć odsetki. Dodatkowo poinformowano pracowników Urzędu o dacie uregulowania zobowiązań podatkowych. W wyniku zajęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego rachunku bankowego zobowiązanej Spółki nie doszło do przekazania przygotowanych przelewów. W ocenie strony zatem za umorzeniem kosztów postępowania egzekucyjnego przemawia interes publiczny, ponieważ przymusowe wykonanie decyzji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego było przedwczesne i naruszyło przepis art. 121 § 1 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w Ł. odmówił "A" S.A. umorzenie kosztów egzekucyjnych przypisanych do tytułu wykonawczego nr [...] w wysokości 19.507,50 zł, powstałych w wyniku podjętych czynności egzekucyjnych. W odwołaniu od powyższej decyzji "A" S.A. ponownie stwierdziła, iż w niniejszej sprawie za umorzeniem kosztów postępowania egzekucyjnego przemawia interes publiczny, ponieważ z okoliczności sprawy wynika, że przymusowe wykonanie decyzji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego było przedwczesne i zbędne, a obciążanie Spółki wysokimi kosztami egzekucyjnymi było niesprawiedliwe oraz naruszało zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W ocenie strony skarżącej fakt, że wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymuje jej wykonania nie oznacza, że niezwłocznie po wydaniu decyzji należy przeprowadzić postępowanie egzekucyjne nie dając podatnikowi szansy wykonania decyzji w sposób dobrowolny w rozsądnym terminie. Postanowieniem z dnia [...] roku Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Dyrektor ustalił, iż decyzją z dnia [...] roku Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego wydał decyzję, w której uchylił decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] r. w części dotyczącej kwoty podatku od towarów i usług za listopad 2001 r. do zwroty na rachunek bankowy podatnika i określił podatek od towarów i usług za w/w okres do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w wysokości 173 903 zł, zaś w pozostałej części utrzymał decyzję z dnia [...] r. w mocy. Z tytułu wskazanej powyżej decyzji powstała po stronie Spółki zaległość podatkowa, na która wierzyciel wystawił w dniu [...] r. tytuł wykonawczy Nr [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego strony skarżącej. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu [...] r. W tym samym dniu [...] r. zawiadomienie to otrzymał dłużnik zajętej wierzytelności. W dniu 3 stycznia 2007 r. pełnomocnik Spółki złożył do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. pismo zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Ł." odnoszące się do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika. Jako podstawę wystąpienia pełnomocnik Spółki wskazał art. 54 § 1 i § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej oddalił skargę na czynności egzekucyjnej jako nieuzasadnioną. Jednocześnie stwierdzono, iż zawarta w skardze żądanie zwrotu kwoty 19.507,50 zł stanowiącej koszt egzekucji powinno być rozstrzygnięte przez organ egzekucyjny. Na powyższe postanowienie strona skarżąca wniosła zażalenie do Ministra Finansów. Odnosząc się natomiast do wnioski Spółki o umorzenie kosztów postępowania Dyrektor zwrócił uwagę, iż celem każdego postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym ciążącym na zobowiązanym. A zatem, w ocenie organu odwoławczego, Naczelnik prawidłowo zastosował środek egzekucyjny, w postaci zajęcia rachunku bankowego strony skarżącej. Przy czym nie znajduje uzasadnienia twierdzenie Spółki, iż środek ten był zastosowany przedwcześnie. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż podnoszona przez stronę skarżącą argumentacja stanowi w istocie próbę udowodnienia ważnego interesu strony. Tymczasem pojęcie ważnego interesu publicznego, wyszczególnione w art. 64e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jako przesłanka do umorzenia kosztów egzekucyjnych powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności, z którymi ustawodawca wiąże możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik "A" S.A. przedstawił argumentację tożsamą z zawartą we wniosku o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego i w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Strona wskazała przy tym na art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgodnie, z którym wierzyciel powinien podjąć czynności egzekucyjne zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych jedynie w razie uchylenia się od wykonania obowiązku. W sytuacji natomiast gdy Spółka zamierzała dobrowolnie uregulować zaległości podatkowe zastosowanie środka egzekucyjnego było przedwczesne i niecelowe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W punkcie wyjścia trzeba przypomnieć, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych: Dz.U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające stronie skarżącej umorzenia kosztów egzekucyjnych naliczonych przez organ egzekucyjny w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcie rachunku bankowego podatnika. Problematyka naliczania oraz ewentualnego umorzenia kosztów egzekucyjnych uregulowana została w Rozdziale 6 Dziale I ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Zgodnie z art. 64 § 1 wskazanej ustawy organ egzekucyjny pobiera za czynności egzekucyjne opłaty w wysokości ustalonej w tym przepisie. Artykuł ten nakazuje wręcz organowi egzekucyjnemu naliczanie i pobranie kosztów egzekucyjnych i jedynie w wyjątkowych przypadkach wyszczególnionych w art. 64e organ może odstąpić od ich pobrania. W sytuacji zatem gdy zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, którego zasadność nie została zakwestionowana organ egzekucyjny stosując środek egzekucyjny był zobligowany do pobrania kosztów egzekucyjnych. W art. 64e przywołanej ustawy w sposób wyczerpujący zostały wskazane okoliczności pozwalające organom egzekucyjnym umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Zgodnie ze wskazanym przepisem zastosowanie wnioskowanej przez stronę ulgi jest możliwe w przypadku wystąpienia jednej z poniższych przesłanek: 1. stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2. za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3. ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Należy wskazać, iż powyższy przepis zawiera zwrot "może", w związku z czym organy egzekucyjne nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek umożliwiających umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego nie są zobligowane do zastosowanie tego rodzaju ulgi. Uznaniowy charakter tego rodzaju decyzji czy postanowień oznacza, że wybór sposobu rozstrzygnięcia wniosku o zastosowaniu ulgi zależy jedynie od organu egzekucyjnego, który ma obowiązek przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie w sprawie i wydać decyzję. W związku z tym decyzja taka może podlegać sądowej kontroli wyłącznie w zakresie jej zgodności z przepisami o postępowaniu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 1998 roku, I SA/Wr 2098/96, LEX nr 31773; z dnia 8 kwietnia 1998 roku, I SA/Ka 1494/96, nie publikowany; z dnia 9 stycznia 2004 roku, III SA 1154/03, LEX nr 149171; z dnia 26 września 2003 roku, III SA 2457/02, LEX nr 145036; z dnia 8 maja 2002 roku, SA/Sz 2548/00, LEX nr 78302; z dnia 7 marca 2002 roku, SA/Sz 2283/00, LEX nr 83699; z dnia 22 listopada 2001 roku, SA/Sz 1228/00, LEX nr 78299; z dnia 18 stycznia 2000 roku, III SA 64/99, LEX nr 40716; z dnia 1 grudnia 1999 roku, I SA/Gd 2094/98, LEX nr 40158; z dnia 3 września 1999 roku, I SA/Lu 478/98, Biuletyn Skarbowy z 1999 r. nr 6 str. 30; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2005 roku, III SA/Wa 1264/05, Monitor Podatkowy z 2005 r. nr 12 str. 4; z dnia 4 marca 2005 roku, III SA/Wa 1980/04, LEX nr 174419; z dnia 3 czerwca 2004 roku, III SA 212/03, LEX nr 147341). Warto wskazać, że przesłanki umożliwiające umorzenie kosztów egzekucyjnych są węższe niż zawarte ustawie Ordynacja podatkowa warunki umożliwiające zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Zgodnie bowiem z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może na wniosek podatnika zastosować ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych w przypadku uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub ważnym interesem strony. W art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidziano jedynie możliwość umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego jeżeli przemawia za tym ważny interes publiczny. Nie przewidziano natomiast możliwości umorzenia tego rodzaju kosztów w przypadku ważnego interesu zobowiązanego. Przy czym pojęcie "interesu publicznego" o jakim mowa w art. 64e § 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Z drugiej zaś strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2005 r. – III SA/Wa 646/05, LEX nr 190818). W niniejszej sprawie Spółka złożyła wniosek o umorzenie kosztów postępowania administracyjnego w trybie przewidzianym w art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przy czym strona zarówno we wniosku o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego jak również w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie wykazała występowania w niniejszej sprawie ważnego interesu społecznego. Wniosek "A" sprowadzał się do kwestionowania zasadności i przebiegu samego postępowania egzekucyjnego i w zasadzie nie zawierał uzasadnienia pozwalającego na umorzenie kosztów postępowania. W tym zatem zakresie rozpatrywanie kwestii ewentualnej przedwczesności wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub błędów przy jego prowadzeniu nie może być przedmiotem rozstrzygania przez Sąd Administracyjny albowiem wykracza poza granice skargi. Należy podkreślić, że Spółka złożyła wniosek o umorzenie kosztów postępowania po otrzymaniu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oddalającej skargę na czynności egzekucyjne, a zatem organ dokonujący czynności egzekucyjnych nie mógł kwestionować zasadności prowadzenia egzekucji, natomiast zawarte we wniosku informacje nie stanowiły wystarczającego uzasadnienia do umorzenia kosztów postępowania. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. A.W.