II OSK 667/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Plucińska – Filipowicz (spr.), Sędziowie NSA Bogusław Moraczewski, Zygmunt Niewiadomski, Protokolant Anna Wieczorek, po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 lutego 2005r., sygn. akt II SA/Gd 2753/01 w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 10 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Gd 2753/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi S. M. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] Nr [...] uchylającej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] nakazującej S. M. rozbiórkę muru oporowego o długości 15 na działce w R. i nakazującej rozbiórkę muru oporowego o długości 14,93 m i wysokości w najwyższym punkcie 0,85m - oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w postępowaniu administracyjnym ustalono, iż skarżąca wykonała bez wymaganego pozwolenia na budowę obiekt zaliczony do budowli zgodnie z art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego stanowiący mur oporowy z kamienia łupanego o długości 14,93 m i wysokości w najwyższym punkcie 0,85 m, co stanowiło w ocenie organów obu instancji podstawę zastosowania sankcji przewidzianej w art. 48 Prawa budowlanego. W skardze na rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego S. M. zarzuciła w szczególności sprzeczność dokonanych ustaleń z treścią zgromadzonego materiału dowodowego, nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, naruszenie prawa materialnego - art. 3 pkt 3 i art. 48 Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż skarga nie jest zasadna. Sąd szczegółowo odniósł się do zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego w związku z zarzutami skargi dotyczącymi wadliwości w tym zakresie stwierdzając, że przedmiotowy obiekt budowlany służy jako mur oporowy, bowiem wspiera powierzchnię terenu, podwyższoną o kilkadziesiąt centymetrów w stosunku do poziomu pozostałego terenu, co powoduje, że prawidłowo został zakwalifikowany jako budowla w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, który stanowi, że budowlą jest każdy obiekt budowlany będący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak m. in. konstrukcje oporowe. Fakt ten potwierdza materiał zgromadzony w sprawie jak dokumentacja zdjęciowa, protokół oględzin z dnia 13 czerwca 2001 r., treść odwołania skarżącej z dnia 24 sierpnia 2000 r. Z oświadczenia skarżącej wynika, ze celem postawienia muru było zapobieżenie osuwaniu się ziemi i zasypywaniu jej domu. Mur oporowy należy do konstrukcji oporowych zaliczanych do budowli przepisem art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego /por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 416/00 nie pub., wyrok NSA z dnia 19 września 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 2293/99 nie pub./. W związku z twierdzeniem skarżącej, ze przedmiotowy obiekt może stanowić ogrodzenie zwolnione w myśl art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę Sąd I instancji stwierdził, iż istotą ogrodzenia jest wykonanie go na granicy z działką sąsiednią, zaś obiekt ten nie spełnia wymienionego warunku. Kwalifikacja muru oporowego jako ogrodzenia stanowi obejście przepisów i naruszenie art. 3 ust. 3 i art. 29 Prawa budowlanego /por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 416/00 nie pub./. Konsekwencją wykonania muru oporowego bez pozwolenia na budowę jest nakaz rozbiórki przewidziany art. 48 Prawa budowlanego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła S. M. reprezentowana przez adwokata W. B. zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez: a/ błędną wykładnię art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego polegającą na przyjęciu, że ogrodzenie ma charakter konstrukcji oporowej, b/ niewłaściwe zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego poprzez nakazanie rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, że Sąd I instancji nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności okoliczności, na które skarżąca powoływała się w toku postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego. Obowiązkiem organu było ustalenie prawdy materialnej. Konsekwencją nieprawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego było ustalenie, że przedmiotowy mur stanowi konstrukcję oporową, podczas, gdy jest to ogrodzenie nie wymagające pozwolenia na budowę. Dowolne jest przyjęcie przez Sąd, że ogrodzenie musi być ustawione na granicy z działką sąsiednią. Całkowicie przypadkowa i pozbawiona znaczenia dla oceny charakteru muru jest okoliczność, że został on wzniesiony na granicy poziomów gruntów. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Jako podstawę skargi kasacyjnej powołano naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 pkt 3 i art. 29 pkt 23 Prawa budowlanego wobec przyjęcia, że przedmiotem sprawy jest ogrodzenie, które niewłaściwie zostało potraktowane jako konstrukcja oporowa i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego poprzez nakazanie rozbiórki. Strona wnosząca skargę kasacyjną w uzasadnieniu tej skargi podkreślała, iż obowiązkiem organu administracji rozstrzygającego sprawę było zgromadzenie niezbędnego materiału dowodowego i dokonanie wyczerpującej analizy wszystkich okoliczności sprawy oraz zgromadzonych dowodów. Z tego obowiązku według strony organ się nie wywiązał należycie, bowiem dokonał nieprawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przyjmując, że mur o długości 15 m stanowi konstrukcję oporową. Nietrafne jest również stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku, iż przedmiotowy mur nie stanowi obiektu małej architektury ani ogrodzenia zwolnionego z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Nie jest też słuszne stanowisko Sądu, iż o tym, że mur ma charakter konstrukcji oporowej a nie ogrodzenia, skoro został wzniesiony na granicy poziomów gruntów i nie znajduje się na granicy z działką sąsiednią. Sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisów art. 3 pkt 3 i art. 29 ust. 1 pkt 23 Prawa budowlanego przez ich błędną wykładnię wobec wskazania w uzasadnieniu tej skargi, że faktycznie stronie chodzi o błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego /co może być określone wyłącznie jako naruszenie prawa procesowego/ powoduje, iż zarzut ten nie mógł być uwzględniony. Kolejny zarzut skargi kasacyjnej określony jako niewłaściwe zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego poprzez nakazanie rozbiórki ogrodzenia, bez podniesienia zarzutu naruszenia prawa procesowego odnoszącego się do oparcia zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu I instancji na wadliwej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, również nie mógł być uznany za trafny. Ubocznie tylko należy zauważyć, że nawet gdyby podstawy skargi kasacyjnej zostały sformułowane prawidłowo, to i tak skarga ta nie mogłaby być uwzględniona z tej przyczyny, że jak to wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w postępowaniu administracyjnym wnikliwie ustalono stan faktyczny sprawy i zastosowano właściwie przepisy prawa materialnego. Nie jest w sprawie bowiem sporne, że inwestorka zrealizowała mur, który pełni funkcję konstrukcji oporowej, zabezpieczającej przed osuwaniem się ziemi z terenu wyżej położonego, nie jest natomiast ogrodzeniem, bowiem bez względu na to, czy znajduje się na granicy z nieruchomością sąsiednią, czy też w innym miejscu, nie ma charakteru ogrodzenia, jako obiektu odgradzającego poszczególne części terenu. Nie jest też obiektem małej architektury, skoro funkcjonalnie służy zabezpieczeniu przed osuwaniem się ziemi a nawet gdyby uznać, że pomimo tej funkcji ze względu na użyty do budowy materiał oraz umiejscowienie /w ogrodzie/ stanowi obiekt małej architektury, to i tak obiekt taki mógł być wybudowany wyłącznie po zgłoszeniu jego budowy właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu. W niniejszej sprawie natomiast zostało stwierdzone bez żadnych zastrzeżeń ze strony inwestorki, że wybudowała ona obiekt bez uprzedniego współdziałania z właściwym organem /bez zgłoszenia/. Wobec powyższego prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że miał zastosowanie w sprawie art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania zaskarżoną decyzją, który nakładał na organ nadzoru budowlanego obowiązek wydania nakazu rozbiórki w razie stwierdzenia dopuszczenia się przez inwestora samowoli budowlanej. Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.