I SA/Gl 1916/05

WyrokWSA w Gliwicach2006-05-22

Skład orzekający: Marek Kołaczek, Ewa Karpińska, Barbara Orzepowska-Kyć

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi, który uzyskał status zakładu pracy chronionej w 1999 r. i zakończył długoterminowe inwestycje na rzecz osób niepełnosprawnych przed 1 stycznia 2000 r., przysługuje zwrot nadpłaty podatku od towarów i usług za okres od 2000 r. do 2002 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01 dotyczy jedynie tych podmiotów, które w zaufaniu do przepisów obowiązujących przed nowelizacją z 20 listopada 1999 r. rozpoczęły realizację długoterminowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych i kontynuowały je po zmianie przepisów. W przypadku, gdy inwestycje zostały zakończone przed uzyskaniem statusu zakładu pracy chronionej lub przed 1 stycznia 2000 r., a podatnik nie wykazał podjęcia dalszych długoterminowych przedsięwzięć po tej dacie, nie można uznać, że naruszono jego prawa nabyte lub interesy w toku, a tym samym nie przysługuje mu zwrot nadpłaty podatku VAT na podstawie tego wyroku.
Stan faktyczny
Spółka "A" Spółka Jawna M. P., B. P. wniosła o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za okres od 2000 r. do 2002 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01, który dotyczył sytuacji zakładów pracy chronionej. Organ pierwszej instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty, a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz Konstytucji RP, twierdząc, że poniosła nakłady inwestycyjne na rzecz osób niepełnosprawnych przed uzyskaniem statusu zakładu pracy chronionej i przed zmianą przepisów podatkowych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia NSA Ewa Karpińska, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Iwona Dybkowska, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółka Jawna M. P., B. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. oddala skargę Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za okres od [...] 2000 r. do [...] 2002 r. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 1 pkt 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności odniesiono się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Wyjaśniono, że pismem z dnia 22 grudnia 2004 r. Spółka wniosła o zwrot nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiące od [...] 2000 r. do [...] 2002 r. w trybie art. 74 pkt 1 w związku z art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). W uzasadnieniu wniosku podano, że podstawą żądania Spółki – jako podmiotu posiadającego status zakładu pracy chronionej – stanowi wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01. Stwierdzono, że podatnik spełnia kryteria, o których mowa w powołanym wyroku, ponieważ otrzymał status zakładu pracy chronionej (decyzja Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych nr [...] z [...] r. przyznająca status zakładu pracy chronionej na okres trzech lat) i w związku z otrzymaniem tego statusu podjął szereg przedsięwzięć o charakterze długofalowym. Jako okoliczności potwierdzające ten stan rzeczy podatnik wymienił wybudowanie zakładu produkcyjnego wraz z zapleczem socjalno-rehabilitacyjnym na terenie wiejskim. W podsumowaniu wniosku stwierdzono, że Spółka przed dniem [...] 1999 r. poniosła wydatki w celu realizacji długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w jej zakładzie. Wraz z wnioskiem podatnik złożył korekty deklaracji VAT-7 za w/w okres. Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik spółki wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez zakwestionowanie istnienia nadpłaty po stronie Spółki, - art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak zastosowania w przedmiotowej sprawie, - art. 75 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego zastosowanie mimo, że wniosek Spółki został złożony w oparciu o art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej, - art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez brak zastosowania w przedmiotowej sprawie, - art. 120, 121 § 1, 122, 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie wynikających z nich zasad postępowania podatkowego. Przedmiotowej decyzji zarzucono ponadto sprzeczność ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że Spółka nie dokonywała długookresowych przedsięwzięć na rzecz zatrudnianych przez siebie osób niepełnosprawnych. Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko w pierwszej kolejności stwierdził, że kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01 podstawową kwestią do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ustalenie czy podatnik należy do kręgu podmiotów wobec których będzie miało zastosowanie przedmiotowe orzeczenie tj. czy prowadzony zakład pracy chronionej do dnia [...] 1999 r. rozpoczął i kontynuował długookresowe przedsięwzięcia na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w tym zakładzie. Uzasadniając stanowisko, że podatnik nie należy do kręgu podmiotów wobec których będzie miał zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01 zwrócono uwagę na fakt, że we wniosku z 22.12.2004 r. (do którego dołączono deklaracje korygujące) strona żądała nadpłaty na podstawie art. 74 pkt 1 w zw. Z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej wskazując równocześnie na poniesienie nakładów finansowych w wysokości [...] zł związanych z długofalowym programem inwestycyjnym mającym na celu stworzenie odpowiednich warunków pracy dla osób niepełnosprawnych. Stwierdzono dalej, że z przedłożonych w dniu [...] 2005 r. dokumentów wynika, że nakłady inwestycyjne dotyczą lat 1996 – 1999, a inwestycja została zakończona [...] 1999 r. formalnym uzyskaniem statusu zakładu pracy chronionej. Podkreślono, że pełnomocnik Spółki ani we wniosku ani w odwołaniu nie wspomina o jakichkolwiek dalszych inwestycjach kontynuowanych po dniu [...] 1999 r. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowy wyrok nie odnosi się do wszystkich podmiotów posiadających status zakładu pracy chronionej, lecz jedynie do tych, które wykażą, że podjęły realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych i przedsięwzięcia te kontynuują. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w powyższych okolicznościach organ I instancji zasadnie przyjął, że brak jest związku zrealizowanej inwestycji z prawami nabytymi przez zakład pracy chronionej wskazując równocześnie na fakt zakończenia przedmiotowej inwestycji przed dniem [...] 2000 r. W zakończeniu uzasadnienia stwierdzono, że pomimo oparcia sentencji decyzji organu I instancji na art. 75 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej to uzasadnienie odmowy stwierdzenia nadpłaty dotyczyło art. 74 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji zastosowanie jako podstawy prawnej zaskarżonej decyzji art. 75 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie zmienia istoty rozstrzygnięcia. W skardze do Sądu Administracyjnego pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji tej zarzucił naruszenie: - art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt K 45/01, - art. 14a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 listopada 1999 r. w związku z art. 190 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi podniósł, że Spółka ubiegając się o status zakładu pracy chronionej poniosła nakłady finansowe w wysokości [...] zł związane z długofalowym programem inwestycyjnym, mającym na celu stworzenie odpowiednich warunków pracy dla osób niepełnosprawnych poprzez budowę zakładu produkcyjnego wraz z zapleczem socjalno-rehabilitacyjnym na terenie wiejskim. Wyraził dalej pogląd, że w/w okoliczność w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. K 45/01 powoduje, iż uiszczony przez Spółkę podatek od towarów i usług za miesiące od [...] 2000 r. do [...] 2002 r. (tj. przez okres obowiązywania decyzji Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych o nadaniu statusu zakładu pracy chronionej) został uiszczony nienależnie i powinien podlegać zwrotowi w trybie art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Stwierdził, że przedmiotowy wyrok zawiera rozstrzygnięcie o niekonstytucyjności objętych kontrolą norm ustawowych, a zatem jest to orzeczenie, które może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania przewidzianego w art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, którego przedmiotem może być także stwierdzenie nadpłaty, o której mowa w art. 74 Ordynacji podatkowej – co zostało wielokrotnie potwierdzone w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Pełnomocnik podniósł, że podstawy od odmowy zasadności wniosku nie może stanowić fakt, że przedmiotowa inwestycja została zakończona przed [...] 2000 r. Odnośnie tej kwestii stwierdził, że podejmując wysiłek inwestycyjny w celu uzyskania statusu zakładu pracy chronionej, Spółka miała na uwadze obowiązujące przez stycznia 2000 r. korzystne uregulowania prawa podatkowego. W prognozie swej działalności za okres od uzyskania statusu zakładu pracy chronionej do upływu okresu posiadania tego statusu uwzględniała treść przepisów obowiązujących przed nowelizacją. Natomiast zmiana przepisów spowodowała całkowity brak adekwatności przyjmowanych założeń prowadzenia działalności gospodarczej w stosunku do realiów zaistniałych po dniu [...] 2000 r. W zakończeniu stwierdził, że interpretacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. K 45/01 dokonana przez organy podatkowe jest niezgodna z gramatyczną wykładnią tego orzeczenia, z której wynika, iż do kręgu podmiotów do których się je stosuje należy zaliczyć podmioty, które rozpoczęły realizację długookresowych przedsięwzięć pod rządami wcześniejszych przepisów. Orzeczenie więc nie wymaga, aby realizacja tego przedsięwzięcia zakończyła się po 1 stycznia 2000 r. jak interpretują to organy podatkowe, ale jedynie by przedsięwzięcie to rozpoczęło się na gruncie przepisów w brzmieniu sprzed nowelizacji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji należy w punkcie wyjścia przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wynika zaś, iż zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wyłącznie w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl z kolei art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy, Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Skarga uzasadniona nie jest. W punkcie wyjścia rozważań koniecznych do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że przeprowadzona przez organy podatkowe wykładnia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. K 45/01 jest prawidłowa. Mianowicie Trybunał Konstytucyjny w wyroku tym między innymi orzekł, że: " ... Art. 1 pkt 8 w związku z art. 3 ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 95, poz. 1100) w zakresie, w jakim zmienia zasady wyliczania kwoty podatku od towarów i usług podlegającej zwrotowi na rzecz zakładu pracy chronionej, przed upływem trzyletniego okresu, przewidzianego w art. 30 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 listopada 1999 r. (Dz. U. Nr 123, poz. 776 i Nr 160, poz. 1082, z 1998 r. Nr 99, poz. 628, Nr 106, poz. 668, Nr 137, poz. 887, Nr 156, poz. 1019 i Nr 162, poz. 1118 i 1126 oraz z 1999 r. Nr 49, poz. 486 i Nr 90, poz. 1001) jest niezgodny z zasadą ochrony praw nabytych i zasadą ochrony interesów w toku, wyrażonymi w art. 2 Konstytucji, w zakresie, w jakim nie przewiduje regulacji przejściowych niezbędnych dla zapewnienia ochrony interesów prowadzących zakłady pracy chronionej, którzy - w zaufaniu do dotychczasowych przepisów - rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach". Wyrok ten nie spowodował bezwarunkowej utraty mocy powołanego przepisu ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, a więc nie wyeliminował całkowicie tego przepisu z systemu prawnego, uwzględnił jednak sytuację podatników prowadzących zakłady pracy chronionej, których ustawa z 20 listopada 1999 r. zastała w trakcie prowadzenia długookresowych przedsięwzięć na rzecz zatrudnianych osób niepełnosprawnych, skutkiem czego kontynuowanie takich długookresowych inwestycji miało następować w nowych mniej korzystnych warunkach podatkowych, a to mogło oznaczać poważne ograniczenie środków finansowych i postawić pod znakiem zapytania możliwość dokończenia podjętych przedsięwzięć. Zasadniczym źródłem finansowania takich przedsięwzięć był bowiem zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych, gdyż na ten cel prowadzący zakład pracy chronionej miał obowiązek przekazywać 90 % środków uzyskanych z tytułu zwolnień z podatków (10 % środków było przekazywanych na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych). Przypomnieć zatem należy, iż przepis art. 14 a ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1999 r., przewidywał całkowite zwolnienie prowadzącego zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej od wpłat do urzędu skarbowego należności w zakresie działalności tego zakładu, z tytułu podatku od towarów i usług stanowiącego różnicę podatkiem należnym a naliczonym, w rozumieniu art. 19 ust. 1 i 2, przy czym, jeżeli kwota zwolnienia, była wyższa od kwoty stanowiącej iloczyn liczby osób niepełnosprawnych zatrudnionych w tych zakładach oraz trzykrotności najniższego wynagrodzenia, różnica podlegała przekazaniu na Państwowy fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, w terminach przewidzianych dla rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług (ust. 3). Natomiast niekorzystna zmiana, dokonana nowelą z dnia 20 listopada 1999 r., wprowadziła zasadę otrzymywania przez prowadzącego zakład pracy chronionej lub zakład aktywności zawodowej częściowego lub całkowitego zwrotu wpłaconej kwoty podatku (art. 14a ust.1 w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2000 r.), a równocześnie obniżyła limit zwrotu stanowiący iloczyn jak poprzednio, poprzez ustanowienie – w miejsce trzykrotności najniższego wynagrodzenia – jedynie najniższego wynagrodzenia. Dodatkowo kwota zwrotu została ograniczona do wysokości wpłaconego podatku (ust. 4). Nie ulega zatem wątpliwości, iż omówiona regulacja prawna wprowadzona ustawą z dnia 20 listopada 1999 r. znacznie ograniczyła środki finansowe uzyskiwane przez prowadzących zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej, bowiem po dniu 1 stycznia 2000 r. podmioty te nie były zwolnione z podatku od towarów i usług, a jedynie mogły uzyskać zwrot częściowy lub całkowity poprzednio wpłaconego podatku w ramach mniej korzystnego limitu. W tym kontekście orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2002 r. niezgodności z Konstytucją RP art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. oznacza, iż przejściowo tj. do czasu wprowadzenia regulacji prawnych mających na celu zrekompensowanie negatywnych skutków wprowadzonych rozwiązań, w stosunku do podatników wymienionych w sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a więc prowadzących zakłady pracy chronionej, którzy – w zaufaniu do dotychczasowych przepisów – rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach, ma zastosowanie art. 14 a ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1999 r. Analogiczną tezę sformułował Naczelny Sąd Administracyjny na tle sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2003 r. sygn. akt I SA/Wr 2035/00 (publik. POP 2003/5/135), bowiem uznał, iż "Utrata na skutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 25 czerwca 2002 r. mocy obowiązującej art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. Nr 95, poz. 1101) oznaczała to, iż przejściowo w stosunku do podatników wymienionych w sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego została "reanimowana" poprzednia treść art. 31 ust. 1 pkt.1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych". W tym miejscu wyjaśnić trzeba, iż treść art. 21 ust. 1 pkt 35 ustawy o podatku dochodowym dotyczącego zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych odsyłała wprost do przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, natomiast w art. 14 a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym ustanowiono samoistne zwolnienie od podatku od towarów i usług, bez odwoływania się do innych regulacji prawnych. Ponieważ Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał w tym wyroku z uprawnień przewidzianych w art. 190 ust. 3 Konstytucji i nie określił innego terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu – utracił on moc obowiązującą w dniu ogłoszenia orzeczenia w Dzienniku Ustaw (co nastąpiło w dniu 05.07.2002 r.), lecz jedynie "w zakresie, w jakim nie przewidywał regulacji przejściowych niezbędnych dla zapewnienia ochrony interesów prowadzących zakłady pracy chronionej, którzy – w zaufaniu do dotychczasowych przepisów – rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach" (por.: wyrok NSA z dnia 07.04.2004 r., sygn. FSK 16/04, publ. [w:] ONSAiWSA z 2004 r., nr 2, poz. 4). Podsumowując dotychczasowe spostrzeżenia stwierdzić trzeba, że z przytoczonego na wstępie fragmentu sentencji wyroku Trybunału wynika, że wspomniane rozstrzygnięcie nie odnosi się do wszystkich podmiotów prowadzących zakłady pracy chronionej, lecz jedynie do tych, które zostały wskazane w tym orzeczeniu. Utrata mocy obowiązującej wskazanych w wyroku TK przepisów odnosi się zatem jedynie do tej grupy podatników, którzy prowadząc zakłady pracy chronionej – w zaufaniu do dotychczasowych przepisów – rozpoczęli realizację długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych zatrudnionych w ich zakładach, a w wyniku nowej regulacji, pozbawieni zostali ochrony tych interesów. Innymi słowy jeżeli udowodnionym zostanie, iż w rozpoznawanym przypadku mamy do czynienia z naruszeniem zasady ochrony praw nabytych i zasady ochrony interesów w toku, to konieczne stanie się rozważenie czy za dany okres zachodziły podstawy do wydania decyzji określającej zaległość podatkową lub stwierdzenie nadpłaty. W tym przypadku na skarżącym spoczywa ciężar dowodu wykazania tych okoliczności, a rzeczą organów podatkowych będzie ocena tych dowodów i ustalenie, czy prowadzone przedsięwzięcia należą do kategorii opisanych przez Trybunał Konstytucyjny. W razie pozytywnego ustalenia, do czasu wejścia w życie przepisów zawierających regulacje, o których mowa w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zastosowanie będzie miał przepis art. 14a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1999 r., a w dalszej kolejności w razie uprzedniego uiszczenia nienależnego podatku, zastosowanie znajdą przepisy Ordynacji podatkowej traktujące o stwierdzeniu nadpłaty. W konsekwencji należy przyznać rację Dyrektorowi Izby Skarbowej, że w przedmiotowej sprawie chodziło o ustalenie czy podatnik należy do kręgu podmiotów, wobec których ma zastosowanie orzeczenie o niekonstytucyjności przywołanych przepisów. Oznacza to, że jednym z podstawowych celów postępowania podatkowego prowadzonego w sprawie nadpłaty wynikającej z powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r., będzie ustalenie, czy podatnik ubiegający się o tę nadpłatę jest podmiotem, którego dotyczy to orzeczenie. Poza sporem pozostaje, że cytowany wyrok dotyczy przedsiębiorców prowadzących zakłady pracy chronionej przed upływem trzyletniego okresu przewidzianego w art. 30 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 listopada 1999 r. Przepis art. 30 ust. 1 przywołanej ustawy stanowił, że: "Decyzję w sprawie przyznania statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej wydaje Pełnomocnik do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Decyzję tę wydaje się na okres 3 lat". Wykładnia gramatyczna powyższego przepisu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przymiot posiadania statusu zakładu chronionej może posiadać tylko ten, komu przyznał decyzją taki status Pełnomocnik do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Bezspornym w sprawie jest, że Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych decyzją nr [...] z [...] 1999 r. przyznał skarżącej Spółce status zakładu pracy chronionej na okres trzech lat. W tych okolicznościach za słuszne należy uznać stanowisko organu odwoławczego, że należało zbadać czy podatnik po dniu [...] 1999 r. (tj. po uzyskaniu statusu zakładu pracy chronionej) a przed dniem [...] 1999 r. rozpoczął i kontynuował długookresowe przedsięwzięcia na rzecz osób niepełnosprawnych. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przedsiębiorca, który rozpoczął i kontynuował długookresowe przedsięwzięcia na rzecz osób niepełnosprawnych, lecz nie uzyskał uprzednio statusu zakładu pracy chronionej nie może być podmiotem, do którego odnosi się wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. K 45/01. Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć przecząco, o czym świadczy zarówno zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jak i przekonywujące uzasadnienie organu odwoławczego. Mianowicie materiał dowodowy świadczy o tym, że we wskazanym okresie podatnik nie rozpoczął żadnych długookresowych przedsięwzięć na rzecz osób niepełnosprawnych. Tym samym nie spełnił podstawowego warunku niezbędnego do ubiegania się o zwrot nadpłaty w podatku od towarów i usług za okres od [...] 2000 r. do [...] 2002 r. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że przedsięwzięcia na rzecz osób niepełnosprawnych dotyczą lat 1996 – 1999, a inwestycja została zakończona [...] 1999 r. formalnym uzyskaniem statusu zakładu pracy chronionej. Fakt ten potwierdza pełnomocnik Spółki we wniosku o stwierdzenie nadpłaty, w odwołaniu od decyzji organu I instancji jak i w skardze do Sądu Administracyjnego. Zatem po uzyskaniu statusu zakładu pracy chronionej a przed dniem 30.11.1999 r. Spółka nie poniosła żadnych wydatków, które można zaliczyć do przedsięwzięć długookresowych. W podsumowaniu należy stwierdzić, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, dokonane ustalenia faktyczne znajdują oparcie w zgromadzonych dowodach, dały też podstawę do poczynienia trafnych rozważań faktycznych i prawnych. Wyrażone w decyzji stanowisko organu zostało nadto dostatecznie pod względem formalnym uzasadnione. Decyzja ta nie uchybia także przepisom prawa materialnego, gdyż poczynione rozważania należy podzielić. W istocie bowiem trafnych ustaleń organ wysnuł zasadne wnioski. Kierując się powyższymi względami Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło