II SA/Op 224/06

WyrokWSA w Opolu2006-06-27

Skład orzekający: Krzysztof Bogusz, Daria Sachanbińska, Elżbieta Naumowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Gminy w sprawie odrzucenia zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dotyczącego lokalizacji stacji benzynowej w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej, została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym?
Ratio decidendi
Uchwała Rady Gminy w sprawie odrzucenia zarzutu do projektu planu miejscowego została podjęta z naruszeniem przepisów prawa, w tym art. 1 ust. 2, art. 3 oraz art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Gmina, dążąc do zalegalizowania sprzecznej z prawem inwestycji i sanowania własnych błędnych działań, naruszyła interes prawny skarżącej, nie wyważając należycie interesów prywatnych i publicznych oraz nie uwzględniając faktu, że stacja benzynowa została wybudowana na podstawie decyzji lokalizacyjnej prawomocnie wyeliminowanej z obrotu prawnego. Uzasadnienie uchwały było zdawkowe i nie odnosiło się do pełnej argumentacji skarżącej ani do wymogów prawnych.
Stan faktyczny
Skarżąca E. P. wniosła zarzut do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczący lokalizacji stacji benzynowej w sąsiedztwie jej nieruchomości. Po wcześniejszych postępowaniach i wyrokach sądów, Rada Gminy Komprachcice podjęła uchwałę odrzucającą zarzut skarżącej. Skarżąca zaskarżyła tę uchwałę, podnosząc, że stanowi ona próbę zalegalizowania bezprawnie wybudowanej stacji, która jest uciążliwa dla jej zdrowia i życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu początkowo oddalił skargę, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując na naruszenie art. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Rozstrzygnięcie
1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2) określa, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Rady Gminy Komprachcice na rzecz skarżącej E. P. kwotę 1225 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi E. P. na uchwałę Rady Gminy Komprachcice z dnia 23 września 2004 r. nr XVII/121/04 w przedmiocie zarzutu na projekt planu miejscowego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2) określa, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Rady Gminy Komprachcice na rzecz skarżącej E. P. kwotę 1225 (jeden tysiąc dwieście dwadzieścia pięć) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uchwałą z dnia 27 sierpnia 1999 r., Nr VIII/74/99 Rada Gminy w Komprachcicach, działając na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U z 1999 r. Nr 15, poz. 139), postanowiła przystąpić do sporządzenia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego gminy Komprachcice obejmujących tereny zurbanizowane we wsiach: Komprachcice, Polska Nowa Wieś, Ochocze, Wawelno, Osiny, Chmielowice, Żerkowice, Dziekaństwo i Domecko. W dniu 8 stycznia 2001 r., po upływie okresu wyłożenia projektu planu do publicznej wiadomości, E. P. wniosła pismo, nazwane protestem i zarzutami, co do ustaleń przyjętych w planie zagospodarowania przestrzennego w Polskiej Nowej Wsi na obszarze oznaczonym w projekcie symbolem "IKS-teren pobudowanej stacji benzynowej". Podniosła, iż nie wyraża zgody na umiejscowienie na działce 1121 stacji benzynowej, która zresztą została już wybudowana i to wybudowana bezprawnie oraz bez jej zgody, gdyż narusza to jej interesy prawne jako najbliższego sąsiada stacji, najbardziej narażonego na szkodliwe działanie stacji. W wyniku rozpatrzenia powyższego pisma jako zarzutu, Zarząd Gminy w Komprachcicach pismem z dnia 21 maja 2001 r. poinformował E. P. o częściowym jego uwzględnieniu, tj. o utrzymaniu istniejącej funkcji terenu z jednoczesnym wprowadzeniem do tekstu planu nakazów ograniczających uciążliwość stacji. Po upływie okresu ponownego wyłożenia do publicznego wglądu projektów planów w zmienionej wersji, uwzględniającej dotychczas wniesione zarzuty i protesty (co miało miejsce od 25 maja 2001 r. do 25 czerwca 2001 r. po ogłoszeniu w prasie w dniu 15 maja 2001 r.), E. P. w dniu 4 lipca 2001 r. wniosła pismo opatrzone datą 30 czerwca 2001 r. i określone jako "protest i zarzuty do planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Komprachcice", podając, że podtrzymuje argumenty zawarte we wcześniejszym proteście, wskazując, że częściowe uwzględnienie protestu jest mataczeniem, gdyż równocześnie stacja pracuje i z uwagi na brak strefy ochronnej jest uciążliwa. Ponownie wskazała, że nie zgadza się, by stacja istniała obok jej działki. Pismo to zakwalifikowano jako protest. Uchwałą Nr XXIII/189/2001 z dnia 28 sierpnia 2001 r., opartą o przepis art. 23 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, w sprawie nieuwzględnionych protestów wniesionych do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru zurbanizowanego wsi Polska Nowa Wieś, Rada Gminy w Komprachcicach odrzuciła protesty dotyczące lokalizacji w projekcie planu istniejących obiektów tj. zakładu drzewnego i stacji paliw, w tym protest wniesiony przez E. P. W wyniku wniesionej przez E. P. skargi na tę uchwałę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dni 6 kwietnia 2004 r., sygn. akt II S.A./Wr 2794/2001, stwierdził jej nieważność w części odrzucającej protest E. P., wskazując, że pisma skarżącej z 2 stycznia 2001 r. oraz z 30 czerwca 2001 r. nosiły znamiona zarzutu. Stosując się do powyższego rozstrzygnięcia, Rada Gminy w Komprachcicach uchwałą Nr XVII/121/04 z dnia 23 września 2004 r., po uprzednim zawiadomieniu E. P. o sesji Rady Gminy z dnia 7 września 2004 r. i ogłoszeniu w prasie w dniu 9 września 2004 r., odrzuciła wniesiony przez nią zarzut. Jako podstawę prawną wskazano art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) i art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1997 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. W uzasadnieniu, stanowiącym załącznik do tej uchwały, wskazano, że projekt planu dla spornego terenu utrzymuje przeznaczenie zgodne ze stanem faktycznym i dotychczas obowiązującym miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy Komprachcice, a zmiany ustaleń projektu w stosunku do obecnego planu polegają na wprowadzeniu dodatkowych wymogów w zakresie ochrony środowiska i zostały one wprowadzone w celu wyeliminowania konfliktu pomiędzy istniejącymi obok siebie funkcjami: mieszkaniową i usług samochodowych. Stwierdzono, iż plan nakłada obowiązek urządzenia zieleni izolacyjnej na terenie stacji paliw wzdłuż granicy z terenem mieszkaniowym oraz obowiązek dotrzymania standardów jakości środowiska poza terenem stacji, określonych w przepisach z zakresu ochrony środowiska Dodatkowo w projekcie planu wprowadzono instrument kontrolny w postaci zapisu § 31, ust. 2. Podkreślono poza tym, że zmiana zapisów w projekcie planu dostosowuje te zapisy do przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627) i poprzez wprowadzenie nakazu dotrzymania wymaganych standardów jakości środowiska poza terenem stacji oraz standardów emisyjnych tj. dopuszczalnych wielkości substancji i energii (takiej jak hałas, wibracje i in.) wprowadzanych do środowiska, zmiana ta daje skarżącej realną podstawę prawną do dochodzenia swoich racji w przypadku uciążliwej działalności na terenie, którego skarga dotyczy. Reasumując stwierdzono, że ustalenia projektu planu zmierzają do poprawy warunków zamieszkiwania skarżącej a nie ich pogorszenia. W dalszej części uzasadnienia, odnosząc się do zawartego w zarzucie żądania likwidacji stacji paliw, podniesiono, iż uwzględnienie tego zarzutu zrodziłoby skutki prawne, o których mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż przeznaczenie spornego terenu na inne cele niż obecnie, skutkowałoby obowiązkiem Gminy wypłaty odszkodowania za poniesioną szkodę rzeczywistą albo do wykupienia spornej nieruchomości, co byłoby bardzo poważnym obciążeniem dla budżetu gminy. Ponadto stwierdzono, że zarzut nie ma uzasadnienia prawnego, gdyż kwestionowane przez skarżącą ustalenia projektu planu nie naruszają art. 18 ust. 1, pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art. 2, ust. 1, art. 4, ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, natomiast ustalenia projektu planu uwzględniają wymagania o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, w tym wymagania ładu przestrzennego i ochrony zdrowia ludzi, poprzez wprowadzenie zieleni izolacyjnej na terenie stacji paliw wzdłuż granicy z terenem zabudowy mieszkaniowej oraz poprzez nakaz dotrzymania standardów jakości środowiska i standardów emisyjnych, w tym standardów akustycznych, określonych w przepisach z zakresu ochrony środowiska. Uwzględniają poza tym postanowienia przepisów szczególnych tj. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Z prawnego punktu widzenia zarzut skarżącej w części dotyczącej braku strefy ochronnej wokół stacji paliw jest bezpodstawny, gdyż zgodnie z art. 135 ustawy Prawo ochrony środowiska, strefę określaną obecnie jako obszar ograniczonego użytkowania, można tworzyć tylko dla obiektów i urządzeń wymienionych enumeratywnie w tym przepisie, natomiast eksploatacja wszystkich innych instalacji lub urządzeń, w tym stacji paliw, nie powinna powodować przekroczenia standardów emisyjnych i standardów jakości środowiska poza terenem zakładu lub obiektu. W skardze na powyższą uchwałę E. P. wniosła o jej uchylenie, zarzucając, iż projekt planu zagospodarowania przestrzennego, w części dotyczącej przeznaczenia działki nr 1121, stanowi kolejną próbę zalegalizowania bezprawnie wybudowanej na gruntach rolnych stacji benzynowej. Podniosła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło nieważność decyzji lokalizacyjnej Wójta Gminy Komprachcice z dnia 14 stycznia 1991 r., natomiast Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 5 marca 2002 r. oddalił skargę wniesioną przez Gminę na tę decyzję organu odwoławczego. Wywodziła, że zmiana przeznaczenia spornej działki w planie sankcjonuje stan faktyczny wprowadzony decyzjami naruszającymi przepisy i sprzecznie z zasadą praworządności przystosowuje się przepisy prawa miejscowego do stanu faktycznego. Podkreśliła, że mieszkając w bezpośredniej bliskości stacji benzynowej odczuwa uciążliwości związane z jej funkcjonowaniem, jak zanieczyszczenia i hałas, które stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia. Podniosła, że uciążliwości tych nie zlikwiduje przewidziany w planie pas zieleni, gdyż brak miejsca na jego umieszczenie. Wskazała na konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania istniejącej już stacji benzynowej na środowisko. Poza tym zarzuciła, że zmiana przeznaczenia działki nr 1121 narusza przepis art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nakazujący uwzględnianie wymagań ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia. Powołując się na przebieg sesji Rady Gminy w Komprachcicach w dniu 23 września 2004 r. stwierdziła, że podstawową i jedyną przyczyną zmiany przeznaczenia tej działki, podawaną przez radnych, jest obawa przed konsekwencjami finansowymi w razie ewentualnej likwidacji stacji. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy w Komprachcicach wniosła o oddalenie skargi, przedstawiając w uzasadnieniu wyłącznie dotychczasowy przebieg postępowania związany z rozpatrywaniem pism skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt II SA/Op 417/04, oddalił wniesioną skargę. W skardze kasacyjnej E. P. podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 3 § 2 ust. 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie – art. 1 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Jednocześnie wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, podtrzymując stanowisko wyrażone w skardze, ponownie podniesiono, że sporna stacja paliw rzeczywiście istnieje, ale jej wybudowanie było całkowicie bezprawne, a decyzja lokalizacyjna została uznana za nieważną. Usankcjonowanie tego stanu rzeczy narusza zasady współżycia społecznego, a stanowienie aktów prawa miejscowego nie może być równoznaczne z legalizacją bezprawia. Zarzuciła, że Sąd nie przeprowadził analizy w zakresie oddziaływania stacji paliw na środowisko. Wyrokiem z dnia 8 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 856/05, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Sąd odwoławczy podzielił podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Podkreślając, że przepis ten zobowiązuje radę gminy do równorzędnego ważenia w procesie planistycznym interesów prawnych wszystkich właścicieli gruntów, pod kątem konstytucyjnie chronionego prawa własności, a wszelkie ograniczenia sposobu wykonywania tego prawa mogą następować tylko wówczas gdy jest to niezbędne ze względu na interes ogólny i tylko na zasadzie proporcjonalności, których to okoliczności Sąd I instancji nie odniósł do stanu rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, iż zaskarżona uchwała nie czyni zadość powyższym wymogom. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zasadnicze znaczenie przy ponownym rozpoznaniu ma przepis art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Według tego przepisu sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 2006 r. zawarł ocenę prawną przyczyny uchylenia zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku I instancji. Nawiązując bowiem do wypracowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska, wyrażonego również w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 kwietnia 2005 r., sygn. akt II SA/Op 415/04, stwierdzającym nieważność uchwały Rady Gminy w Komprachcicach w przedmiocie zarzutu na projekt planu miejscowego, przedstawił wykładnię przepisu art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.). Za niewystarczająco umotywowane uznał stanowisko Sądu I instancji w przedmiocie zgodności zaskarżonej uchwały z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny nie ograniczył oceny prawnej do przyczyny uchylenia zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku I instancji. Wyraził swój pogląd również odnośnie legalności zaskarżonej uchwały Rady Gminy w Komprachcicach z dnia 23 września 2004 r., Nr XVII/121/04, stwierdzając wprost, że nie odpowiada ona warunkom określonym w art. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Kierując się normą zawartą w przytoczonym na wstępie przepisie art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w ponownym rozpoznaniu sprawy należało dokonać oceny legalności zaskarżonej uchwały mając na względzie wykładnię przedstawioną w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W pierwszej kolejności sprecyzować należy, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawa ta została wprawdzie uchylona z dniem 10 lipca 2003 r. ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), jednak - stosownie do treści art. 85 ust. 2 ostatnio powołanej ustawy - w odniesieniu do planów, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu oraz zawiadomiono o terminie wyłożenia do publicznego wglądu, ale postępowanie nie zostało zakończone do dnia 11 lipca 2003 r. tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym przewidywała w art. 24 instytucję zarzutu do planu, który to zarzut mógł wnieść każdy, którego interes prawny lub uprawnienia zostały naruszone przez ustalenia przyjęte w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wyłożonym do publicznego wglądu. Określała również procedurę wnoszenia zarzutu (ust. 2) i rozpatrywania go przez radę gminy w drodze uchwały, zawierającej uzasadnienie faktyczne i prawne (ust. 3), przewidując także możliwość zaskarżenia uchwały o odrzuceniu zarzutu w całości lub w części do sądu administracyjnego przez wnoszącego zarzut w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia (ust. 4). Zaznaczyć jeszcze przyjdzie, że w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zrezygnowano z instytucji zarzutów do projektu planu, zachowując dotychczasową procedurę wyłącznie w odniesieniu do niektórych spośród projektów planów. Omawiane uregulowanie dotyczy również projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Komprachcice. W takim właśnie trybie podjęta została zaskarżona uchwała. Wynikający z art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym obowiązek zawarcia w uchwale odrzucającej zarzut uzasadnienia faktycznego i prawnego ma na celu wykazanie, że nie zostało przekroczone uprawnienie gminy, wynikające z art. 4 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a określane w doktrynie władztwem planistycznym (por. Z. Niewiadomski: Planowanie przestrzenne RP. Zarys systemu, Warszawa 2003, s. 81 i n.). W jego ramach rada gminy ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy. Władztwa tego gmina nie może wykonywać dowolnie, a jej samodzielność w tym zakresie jest nie jest nieograniczona. Uprawnienia gminy do ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu nie mogą być nadużywane. Prawnie wadliwymi będą zatem nie tylko te ustalenia planu, które naruszają przepisy prawa, ale także te, które będą wynikiem ewentualnego nadużycia przysługujących gminie uprawnień. Ramy tych uprawnień określa między innymi przepis art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, stanowiący, że w zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się, w niezbędnym zakresie, ochronę prawa własności oraz art. 3 tej ustawy, wyznaczający dwie istotne wartości, które przy opracowaniu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego muszą zostać uwzględnione. Są nimi po pierwsze – prawo jednostki, w granicach wyznaczonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny oraz po drugie – prawo do jednostki w granicach wyznaczonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego do ochrony własnego interesu prawnego, przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. W świetle tego przepisu interesy prywatne zostały zrównane z interesem publicznym. Prawa, o których mowa w tym przepisie, odnoszą się do sfery materialnej, co oznacza, że dotyczą one skutków związanych ze zmianą zagospodarowania terenu, z wywołanym przez nią określonym stanem rzeczy. Środkiem prawnym, mającym na celu ochronę powyższych wartości w procesie opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest zarzut. Z powołanego przepisu art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym wynika obowiązek szczegółowego rozpoznania i rozstrzygnięcia zarzutu z wykazaniem potrzeby ingerowania w prawo własności. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r. (sygn. akt II RN 192/00, OSNP 2002 r., nr 15, poz. 346) przy ocenie, czy uchwała rady gminy odrzucająca zarzut do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego narusza interes prawny lub uprawnienie właściciela nieruchomości, należy odróżnić zgodne z prawem i zasadą proporcjonalności postanowienia projektu ograniczające prawo własności od sprzecznych z prawem postanowień projektu planu miejscowego, które nie ograniczają prawa własności w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego i ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, lecz naruszają istotę tego prawa. Jedynie w pierwszej z opisanych sytuacji rada gminy nie ma obowiązku uwzględnienia zarzutu pomimo, że zostaje naruszony chroniony prawem interes wnoszącego, w szczególności wynikający z uprawnień właścicielskich. Wykazanie w uzasadnieniu uchwały podjętej w trybie art. 24 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, że w procesie planistycznym wyważone zostały interesy prawne wszystkich właścicieli gruntów, pod kątem konstytucyjnie chronionego prawa własności, a ograniczenia sposobu wykonywania tego prawa są niezbędne ze względu na interes ogólny, jest obowiązkiem rady gminy. Nie można wówczas zakwestionować uchwały o odrzuceniu zgłoszonego zarzutu. Poza tym zasadnicza funkcja każdego uzasadnienia rozstrzygnięcia sprawy polega na dążeniu przekonania strony - stosownie do dyrektywy zawartej w art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a. – że jej stanowisko zostało wzięte poważnie pod uwagę, a jeśli zapadło niekorzystne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego były istotne powody. W ustanowionym przez prawo obowiązku takiego właśnie uzasadniania rozstrzygnięć leży m.in. dążenie do poszanowania godności i wolności obywatela demokratycznego państwa. Dochodzi natomiast do naruszenia tych podstawowych wartości i praw, gdy w istotnej dla strony sprawie staje się ona adresatem rozstrzygnięcia opatrzonego zdawkowym czy wymijającym albo niepełnym uzasadnieniem. Oceniając w tym aspekcie zaskarżoną uchwałę należy wskazać, iż powołany na wstępie uzasadnienia, zawartego w jej załączniku, argument o utrzymaniu w projekcie planu dla spornego terenu funkcji zgodnej ze stanem faktycznym i z dotychczas obowiązującym planem, uchwalonym uchwałą z dnia 27 maja 1994 r., nie jest wystarczające i nie może przesądzać o bezzasadności wniesionego przez skarżącą zarzutu. Okoliczność, że zadanie wprowadzone do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nawiązuje do treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego przed dniem 1 stycznia 1995 r., nie przesądza o celowości jego realizacji ani o tym, że zostało ustalone w sposób zgodny z wymaganiami zasady proporcjonalności, w tym także przy uwzględnieniu koniecznej ochrony interesów prawnych właścicieli (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2002 r., sygn. akt III RN 100/01, OSNP z 2003 r., nr 9, poz. 212). Tym bardziej nie można przejść do porządku dziennego wobec faktu, że do wybudowania stacji benzynowej na spornej działce nr 1121 doszło w oparciu o decyzję lokalizacyjną, która prawomocnie została wyeliminowana z obiegu prawnego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2002 r. W świetle powyższego za uprawnione należy uznać stwierdzenie, że poprzez zakwestionowane przez skarżącą działania planistyczne Gmina dąży do legalizacji sprzecznej z prawem inwestycji i sanowania swych sprzecznych z prawem czynności, kosztem interesu prawnego skarżącej. Takie działania nie mieszczą się w ramach władztwa planistycznego gminy. Podnieść też należy, że ani w zaskarżonej uchwale ani w odpowiedzi na skargę Rada Gminy nie ustosunkowała się do argumentu skarżącej, że obiekt stacji benzynowej na działce nr 1121 w Komprachcicach został wybudowany w tych warunkach. Stanowi to naruszenie art. 7 i 8 K.p.a. Bezspornym jest, że skarżąca, będąca właścicielką nieruchomości położonej w bezpośrednim sąsiedztwie stacji paliw, doznaje ograniczenia przysługującego jej prawa własności. W dacie podjęcia zaskarżonej uchwały, zgodnie z dyspozycją art. 3 pkt 6 lit "b" oraz art. 422 i nast. ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska /Dz. U. nr 62 poz. 627 ze zm./ w związku z § 2 pkt 8 lit. "ł" rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji /Dz. U. Nr 93 poz. 589 ze zm./ stacja paliw, będąca instalacją w rozumieniu ustawy i należała do kategorii przedsięwzięć mogących pogorszyć stan środowiska, która mogła być objęta programem dostosowawczym. Podobnie zresztą obecnie stacja paliw, jako instalacja do dystrybucji ropy naftowej i produktów naftowych jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 35 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (...) – Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.) Ze względu na powyższe, jak również z uwagi na podnoszoną przez skarżącą, przez nikogo niekwestionowaną, uciążliwość działania stacji paliw, polegającą na poważnym zagrożeniu wiążącym się z funkcjonowaniem stacji paliw dla obiektów mieszkalnych sąsiadujących z tą stacją, zwłaszcza hałasem i emisją szkodliwych gazów, w trakcie procedury planistycznej nie powinno być zatem wątpliwości co do szkodliwości tego rodzaju inwestycji, co powinno skutkować zachowaniem szczególnej ostrożności przy planowaniu tego rodzaju strefy w bezpośredniej bliskości zabudowy mieszkaniowej. Jako gołosłowne należy ocenić zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały stwierdzenie, że ustalenia projektu planu zmierzają do poprawy warunków zamieszkiwania skarżącej a nie ich pogorszenia. Projekt planu tylko pozornie uwzględnia i chroni interes skarżącej, jeżeli wprowadzony zapis, nakładający obowiązek urządzenia zieleni izolacyjnej na terenie stacji paliw, wzdłuż granicy z terenem mieszkaniowym, ma charakter jedynie postulacyjny, skoro z uwagi na niewielką odległość zabudowy staje się on niewykonalny. Nie ma zatem żadnych gwarancji dla jego realizacji i tym samym uwzględnienia interesów osób trzecich. Zwrócić należy także uwagę, że te ze stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, które dotyczą skutków finansowych, jakie poniosłaby Gmina w związku z koniecznością zapłaty ewentualnego odszkodowania lub wykupu spornej nieruchomości od inwestora, któremu organ tej Gminy wydał sprzeczną z prawem decyzję lokalizacyjną, wykraczają poza wskazane wyżej granice, określone dla władztwa planistycznego, a wynikające z powołanych wyżej przepisów art. 1 ust. 2 i art. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Dodać jeszcze należy, że w wyroku z dnia 25 listopada 1997 r. (sygn. akt SA/Łd 1514/97, ONSA 1998, nr 4, poz. 124) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "warunek rozpatrzenia nie uwzględnionych zarzutów (art. 18 ust. 2 pkt 9 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym) nie jest spełniony, gdy zakłada się niemożność jakichkolwiek korekt w projekcie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a sesja rady gminy służy uzasadnieniu proponowanego wariantu zmiany planu, a nie rozpatrzenia zarzutów". Z powyższych względów zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały argumenty nie mogą być uznane za spełniające wymagania stawiane dla uchwały w sprawie odrzucenia zarzutu. Poza tym, że wywody Gminy nie odnoszą się do pełnej argumentacji skarżącej, to nie odpowiadają również wymogom określonym w przepisach ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, co skutkuje stwierdzenie, że do wydania zaskarżonej uchwały doszło zatem z naruszeniem art. 1 ust. 2, art. 3 oraz art. 24 ust. 3 tej ustawy. Wykazane dotychczas naruszenia przesądzają o konieczności uwzględnienia skargi, stosownie do oceny prawnej wyrażonej przez Sąd odwoławczy, którą związany był Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 85 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 147 § 1 ustawy o Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie zawarte w punkcie 2 wyroku oparte jest o przepis art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, natomiast o kosztach za obydwie instancje orzeczono na podstawie art. 200 i 203 pkt 1 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło