I SA/Po 353/06

WyrokWSA w Poznaniu2006-11-21

Skład orzekający: Sylwia Zapalska, Włodzimierz Zygmont, Roman Wiatrowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik ma prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupu paliwa, jeśli pierwszy podmiot w łańcuchu dostaw był nieistniejący, a kolejne podmioty (w tym bezpośredni dostawca podatnika) nie dokonały faktycznej sprzedaży?
Ratio decidendi
Organy podatkowe prawidłowo odmówiły prawa do odliczenia podatku naliczonego, ponieważ transakcje udokumentowane fakturami wystawionymi przez nieistniejący podmiot lub podmiot, który faktycznie nie dokonał sprzedaży, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego. W przypadku zdarzeń faktycznych sprzed przystąpienia Polski do UE, zastosowanie mają wyłącznie przepisy prawa krajowego, a nie prawo unijne czy orzecznictwo ETS.
Stan faktyczny
Podatnik R.J. skarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, która pozbawiła go prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupu paliwa. Organy podatkowe ustaliły, że pierwsze ogniwo obrotu paliwem stanowił nieistniejący podmiot, a kolejne podmioty, w tym bezpośredni dostawca podatnika (przedsiębiorstwo "B" - R.B.), nie dokonały faktycznej sprzedaży paliwa, a jedynie przepuszczały faktury. Podatnik kwestionował te ustalenia, wskazując na istnienie zarejestrowanych podmiotów i faktyczne nabycie paliwa, a także powołując się na prawo unijne i orzecznictwo ETS.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont(spr.) as.sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant: sekr. sąd Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2006 r. sprawy ze skargi R.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od [...] do [...] 2003 r. oddala skargę /-/ R . Wiatrowski /-/ S. Zapalska /-/ W. Zygmont Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia [...] 2005r. nr [...] wydaną na podatnika R. J. prowadzącego Przedsiębiorstwo "A" w K., określił jego zobowiązania podatkowe za okres od [...] do [...] 2003r. oraz za miesiąc [...] i [...] 2003r. oraz kwoty do zwrotu na rachunek bankowy za miesiąc [...] 2003r., Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] 2005r. nr [...] uchylił powyższą decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] 2005r. nr [...] określił podatnikowi zobowiązanie podatkowe za miesiące od [...] do [...] 2003r., [...] i [...] 2003r. oraz kwoty do zwrotu na rachunek bankowy za [...] 2003r., pozbawiając podatnika w poszczególnych miesiącach 2003r., prawa do odliczenia podatku naliczonego z 24 faktur VAT zakupu paliwa ogółem na kwotę [...] zł. od firmy przedsiębiorstwa "B" - R.B. Podstawą tego rozstrzygnięcia było ustalenie faktyczne, że podatnik R. J. w 2003r. zakupił w przedsiębiorstwie "B" w C., paliwa w ilości [...] litrów, przy czym według faktur VAT R.B. nabywał to paliwo od firmy przedsiębiorstwa "C"- J.S. w K., ta zaś kupowała paliwa od nieistniejącego podmiotu przedsiębiorstwa "D"- W.T. we W. Organy podatkowe przyjmując za wiarygodne ustalenia zawarte w wyniku kontroli wydanym dla J.S. oraz nie dając wiary zeznaniom R.B. przyjęły, że faktury VAT wystawione przez R. B. dla podatnika nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu transakcji. Jeżeli firma przedsiębiorstwo "C" nie sprzedała paliwa firmie przedsiębiorstwu "B", to ta nie mogła sprzedać go przedsiębiorstwu "A" prowadzonej przez podatnika. Skoro pierwszym podmiotem obrotu paliwem był podmiot nieistniejący, to każda następna firma w obrocie była nieuprawniona do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturach zakupu, o czym stanowi § 48 ust. 4 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.03.2002r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług... (Dz.U. nr 27, poz. 268 - ze zm.), z którego wynika, że w przypadku, gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami wystawionymi przez podmiot nie istniejący lub nie uprawniony do wystawienia faktur, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. W odwołaniu podatnik domagał się uchylenia powyższej decyzji i merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Podatnik twierdził, że miał prawo do odliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanych do odliczenia faktur, bowiem potwierdzały one faktycznie przeprowadzone transakcje zakupu paliwa od podmiotu istniejącego, zarejestrowanego i rozliczającego podatek VAT, co odpowiada dyspozycji art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Wskazał, że nielegalne pochodzenie paliwa nie ma znaczenia dla kwestii podatkowych w świetle prawa unijnego, co znajduje potwierdzenie w wyroku ETS z dnia 29.06.2000r. nr C-455/98. Ponadto zarzucił decyzji błędy rachunkowe, polegające na rozbieżności kwot wskazanych w petitum decyzji z kwotami podanymi w uzasadnieniu. Za miesiąc [...] określono zobowiązanie podatkowe na str. 2 w kwocie [...] zł., a na str. 16 decyzji podano za ten okres kwotę [...] zł. podlegającą wpłacie do Urzędu Skarbowego. Za miesiąc [...] na str. 3 określono kwotę do zwrotu w wysokości [...] zł, a na str. 20 decyzji wskazano za ten okres kwotę [...] zł podlegającą wpłacie do Urzędu Skarbowego. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] 2006r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając decyzję stwierdził, że powielanie faktur VAT wystawionych przez podmiot nieistniejący przedsiębiorstwo "D" przez kolejne firmy przedsiębiorstwa "C" i "B" nie zmienia faktu, że paliwo nabyte przez stronę pochodziło od podmiotu nieistniejącego, co uzasadniało zastosowanie do podatnika § 48 ust. 4 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług... Powoływanie się podmiotu na regulacje prawa unijnego, jak też orzecznictwo ETS nie może skutkować w rozpatrywanej sprawie, ponieważ dotyczy ona zdarzeń faktycznych z 2003r., do których zastosowanie mają wyłącznie przepisy prawa krajowego. Przyczyną rozbieżności między kwotami za te same okresy rozliczeniowe wskazanymi w sentencji, a w uzasadnieniu decyzji - jest przypisanie każdej z kwot do innego pojęcia prawno-podatkowego. Kwota zobowiązania podatkowego należnego budżetowi Państwa za [...] 2003r. wynosi [...] zł., podatnik w deklaracji za ten miesiąc wykazał do zwrotu kwotę [...] zł., która została zwrócona przez Urząd Skarbowy. Zatem w tej sytuacji podatnik za [...] 2003r. winien wpłacić na konto Urzędu Skarbowego otrzymaną kwotę [...] zł. nienależnego zwrotu podatku, jak również należne z decyzji zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł, co razem daje kwotę [...] zł. ([...] zł.+ [...] zł.). W rozliczeniu podatku za [...] 2003r. podatnik zadeklarował kwotę [...] zł. do zwrotu, którą Urząd Skarbowy przelał na jej rachunek bankowy. Organ I instancji określił należną podatnikowi kwotę do zwrotu w wysokości [...] zł. Zatem podatnik winien zwrócić Urzędowi Skarbowemu różnicę między otrzymaną, a nienależną kwotą [...] zł. a kwotą należnego zwrotu [...] zł., czyli kwotę [...] zł. ([...] zł - [...] zł.). W skardze podatnik domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając skargę podatnik wywodził, że organy podatkowe stanęły na wadliwym stanowisku, że skoro pierwszym stadium obrotu paliwem był podmiot nieistniejący, to każda następna firma w obrocie była nieuprawniona do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturach zakupu. Zarzucił, że w dalszym ciągu nie wzięto pod uwagę faktu, iż paliwo postało nabyte na podstawie faktury wystawionej przez zarejestrowany podmiot podatnika VAT składającego deklaracje podatkowe i rozliczające podatek VAT. Wskazał, że organy podatkowe zastosowały wątpliwe rozliczenie podatnika bowiem nabyte paliwo zostało uwzględnione w kosztach uzyskania przychodu podatnika a sprzedaż paliwa na rzecz klienta indywidualnego została opodatkowana tak w zakresie podatku dochodowego jak i podatku VAT. Nie wiadomo na jakiej zasadzie organy podatkowe stwierdziły, że przedsiębiorstwo "B" nie nabyła towaru skoro posiadała dokumenty rozliczeniowe, a podatnik za paliwo płacił gotówką lub za pośrednictwem banku. Z kolei brak odpowiedzi na pytanie, na jakiej podstawie organ twierdzi, że podmiot przedsiębiorstwo "B" nie istniał, skoro deklarował podatek VAT, dokonywał rozliczeń z bankiem. Nie jest oczywiste, że aby dokonać sprzedaży towaru należy go fizycznie posiadać. Wydanie towaru następuje przez przeniesienie posiadania, z tym że jego objęcie przez odbiorcę w obrocie handlowym może mieć miejsce: a) albo przez dostarczenie towaru do magazynu odbiorcy (parytet ceny: franco magazyn odbiorcy), b) albo przez odebranie towaru z magazynu dostawcy (parytet ceny: loco magazyn dostawcy), c) albo przez wysłanie towaru przez przewoźnika. Organy podatkowe naruszyły zasadę neutralności podatku VAT, która sprowadza się do tego, że system odliczania podatku VAT ma na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorców od ciężaru podatku VAT, zapłaconego lub do zapłaty, w ramach prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. towarów i usług. Ustawodawca nie uznał dalszego ograniczania prawa z art. 19 ust. 1 ustawy o VAT - za zasadne i nie pozostawił miejsca na dodatkowe "regulacje uzupełniające" aktem podustawowym. Fakt, że Polska przystąpiła do UE w roku 2004 nie niweczy dorobku ETS w zakresie rozpatrywania spraw dotyczących zdarzeń przed przystąpieniem RP, tym bardziej, iż zasada neutralności podatku Vat obowiązywała już przed przystąpieniem do UE. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, informując jednocześnie, że w rozpatrywanej sprawie, w zakresie podatku dochodowego nie toczyło się postępowanie odwoławcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Organy podatkowe - co wynika z akt sprawy - w toku postępowania podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 122 O.p.) i zebrały cały materiał dowodowy (art. 187 O.p.). Przeprowadziły kontrolę u podatnika i przesłuchały go w charakterze strony, także kontrolę podatkową w firmie R. B. którego przesłuchały go w charakterze strony, jak również kontrolę w firmie przedsiębiorstwie "C" i przesłuchały J.S. Zebrały także informacje od Naczelników Urzędów Skarbowych (do którego przypisana jest ul. [...]) oraz [...] (właściwego ze względu na prefiks NIP 898). Organy podatkowe sprawdziły również prawidłowość i rzetelności badanych dokumentów u kontrahentów podatnika - nabywców paliwa potwierdziło dokonywanie transakcji sprzedaży paliwa przez podatnika. W sposób wyczerpujący rozpatrzyły organy podatkowe cały materiał dowodowy (art. 187 O.p.). Z przebiegu procedury rozpatrywania materiału dowodowego wynika, jeżeli chodzi o pozycję przedsiębiorstwa "C" w sprawie, organy podatkowe stwierdziły, że chociaż był zarejestrowanym podatnikiem, to nie legitymował się żadnymi dowodami potwierdzającymi, że zamawiał paliwo, czy też uzgadniał jego dostawy, jak też dowodami magazynowymi potwierdzającymi obrót paliwami. Stwierdziły, że nie posiadał żadnego zaplecza technicznego w postaci środków transportu, czy magazynów, a całą ilość paliwa - według faktur - sprzedawał do firmy przedsiębiorstwa "B". Na wszystkich fakturach zakupu paliwa występowało przedsiębiorstwo "D". Organy podatkowe zauważyły, że J.S. zeznając w dniu [...] 2004r. w charakterze strony podał, że W.T. od którego posiadał faktury VAT zakupu paliwa nigdy nie poznał, że już sporządzone faktury zarówno zakupu od firmy przedsiębiorstwa "D", jak i sprzedaży paliwa do przedsiębiorstwa "B" przywoził R. B. w celu ich podpisania, że nigdy nie widział żadnego transportu paliwa, dotyczącego czy to zakupu, czy sprzedaży. Przyznał, że w 2003r. podpisując fikcyjne faktury dostarczone mu przez R. B., dokonywał tzw. "papierowego" obrotu paliwami. Organy podatkowe rozpatrując zebrane dowody stwierdziły, że w firmie R. B. transakcje pomiędzy przedsiębiorstwem "B" a przedsiębiorstwem "A" miały odzwierciedlenie w dokumentacji podatkowej, jednakże ani R. B., ani jego firma nie posiadała stacji paliw, jak również żadnych środków technicznych, bazy magazynowej do obrotu paliwami. W jego przedsiębiorstwie "B" poza fakturami zakupu i sprzedaży paliw w dokumentacji źródłowej nie stwierdzono żadnych dokumentów magazynowych. Zeznając w charakterze strony podał, że paliwo było dostarczane środkami transportu dostawcy, którym była przedsiębiorstwo "C". Zeznając natomiast jako świadek R. B. podał, że paliwo, które sprzedawał do przedsiębiorstwa "A" nabywał od przedsiębiorstwa "C", który dostarczał paliwo bezpośrednio pod wskazany przez niego adres odbiorcy. Faktury sprzedaży wystawiał osobiście właściciel przedsiębiorstwa "C". Faktury od J.S. otrzymywał w momencie dostawy paliwa, której terminy określał również J.S. Swoje faktury sprzedaży świadek przekazywał za pośrednictwem kierowcy, który wiózł paliwo, czasem dostarczał osobiście nabywcy, ale sprzedawca nie ujawniał źródła pochodzenia paliwa. Rozpatrując zebrany materiał dowodowy organy podatkowe zważyły, że podatnik R. J. zeznając w charakterze strony podał, że R. B. zaproponował, że będzie dostarczał paliwo własnym transportem. Paliwo zamawiał telefonicznie i było dostarczane różnymi cysternami. Wiedział, że R. B. nie posiadał żadnego zaplecza do handlu paliwami, domyślała się, że był on pośrednikiem. Nie znał źródła pochodzenia paliwa, którego odbiorcami od niego byli znajomi prowadzący działalność gospodarczą. Organ ustalił, że podatnik ten nie posiada żadnych dowodów magazynowych dotyczących obrotu paliwami, ani dokumentów w kwestii jakości paliwa. Natomiast sprawdzenie prawidłowości i rzetelności badanych dokumentów u kontrahentów kontrolowanego - nabywców paliwa potwierdziło dokonywanie transakcji sprzedaży paliwa przez tego podatnika. Organy podatkowe dokonały oceny dowodów mieszcząc się w granicach zasady swobodnej ich oceny (art. 191 O.p.). W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe posługując się zasadą swobodnej oceny dowodów oceniły wyniki postępowania dowodowego według własnego przekonania, stosownie do zasad logicznego rozumowania i na podstawie wszechstronnego rozważania całokształtu zebranego materiału i na podstawie posiadanego materiału (treść środków dowodowych) uznały dane fakty za istniejące albo nie istniejące. W szczególności zasadnie oparły się na protokole kontroli wydanym wobec J.S., nie dały zaś wiary zeznaniom R. B. Nie budzi wątpliwości ustalenie organów podatkowych, że podatnik R. J. w 2003r. zakupił w przedsiębiorstwie "B" - R. B. w C., paliwa w ilości [...] litrów, przy czym według faktur VAT R. B. nabywał to paliwo od przedsiębiorstwa "C" - J.S. w K, ta zaś kupowała paliwa od nieistniejącego podmiotu przedsiębiorstwa "D" - W.T. we W. Uczestnicy tego obrotu w poszczególnych fazach obrotu umniejszali podatek należny o podatek naliczony, który nie został zapłacony we wcześniejszych fazach obrotu w ten sposób, że przedsiębiorstwo "C", dysponując fakturami zakupu od nieistniejącej przedsiębiorstwa "D" deklarowała podatek naliczony w nich zawarty, pomimo, iż podatek ten nie został zadeklarowany i odprowadzony do urzędu skarbowego. Podatek naliczony w przedsiębiorstwie "C" równoważony był podatkiem należnym zawartym w fakturach sprzedaży do przedsiębiorstwa "B", która z kolei równoważyła podatek naliczony podatkiem zawartym w fakturach sprzedaży wystawionych dla przedsiębiorstwa "A". Organy te zasadnie przyjęły , że w ustalonym stanie faktycznym obrót paliwem nie pokrywał się z przepływem faktur wystawionych przez przedsiębiorstwo "B" - R. B. do przedsiębiorstwa "A" R.J. Logiczne było przyjęcie ustalenia, że przedsiębiorstwo "B" oraz przedsiębiorstwo "C" zostali zarejestrowani (stworzeni) do przepływu faktur zakupu i sprzedaży, co prowadziło do legalizacji obrotu paliwem z niewiadomego pochodzenia. Prawidłowe jest także ustalenie, że przedsiębiorstwo "B" - R. B. będąc tak zdefiniowanym pośrednikiem pomiędzy swoim dostawcą i swoimi odbiorcami, formalnie działał w charakterze bezpośredniego nabywcy a następnie sprzedawcy paliw R. B., jako bezpośredni kontrahent w sprzedaży paliwa we własnym imieniu wystawiał faktury, które dokumentowały ilości i wartości sprzedanego przez niego paliwa. Natomiast nie wystawiał faktur za pośrednictwo w sprzedaży paliwa. Subsumcja powyższego stanu faktycznego pod przepisy art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8.01.1993r. - o podatku od towarów i usług w związku z § 48 ust. 4 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.03.2002r. - w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 27, poz. 268 - ze zm.) została prawidłowo dokonana przez organy podatkowe. Pierwszy z aktów prawnych stanowi, iż podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, związanych ze sprzedażą opodatkowaną, drugi stanowi, że w przypadku gdy sprzedaż towarów lub usług została udokumentowana fakturami lub fakturami korygującymi wystawionymi przez podmiot nieistniejący lub nieuprawniony do wystawiania faktur lub faktur korygujących - faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Przepis ten ( § 48 ust. 4 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia) został wydany na podstawie delegacji zawartej w art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej, co przeczy tezie podatnika, iż ustawodawca nie pozostawił miejsca na dodatkowe "regulacje uzupełniające" aktem podustawowym. Za prawidłowy należy uznać pogląd organów podatkowych, że w świetle powołanej regulacji prawnej, sam fakt zarejestrowania się podmiotu, jako podatnika podatku VAT nie uprawnienia do wystawienia faktury sprzedaży, bez jej równoległego rzeczywistego dokonania. Przepis tak treść § 34 rozporządzenia podaje, kto ma prawo do wystawienia faktury (zarejestrowany podatnik), § 35 określa co powinna zawierać faktura stwierdzająca dokonanie sprzedaży. W rezultacie fakt, iż podatnik jest zarejestrowany nie oznacza równocześnie, iż jest uprawniona do wystawienia faktury nie dokumentującej rzeczywistego zdarzenia gospodarczego pomiędzy podmiotami wskazanymi w tej fakturze jako sprzedawca i nabywca. Trafne jest stanowisko organów podatkowych, że pojęcie "podmiot nieuprawniony" zawarte w § 48 ust. 4 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia oznacza nie tylko podmiot niezarejestrowany, lecz również oznacza stan, gdy brak dokonania faktycznej sprzedaży przez zarejestrowanego podatnika podatku VAT oznaczonego na fakturze sprzedaży jako sprzedawca. W wyroku z dnia 15 listopada 2006r. , sygn. akt I SA/Łd 583/06 sąd wyraził pogląd, że aby możliwe było odliczenie podatku naliczonego, należałoby wykazać, że paliwo zostało skarżącemu sprzedane przez podmioty figurujące na fakturze zakupu jako sprzedawcy. Przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy o VAT opierają się na przesłankach obiektywnych i dobra wiara kupującego nie ma tu wpływu na jego sytuację prawnopodatkową. Jeżeli więc przedsiębiorstwo "B" - R.B. nie dokonała faktycznej sprzedaży paliw udokumentowanych wystawionymi przez nią 24 fakturami, to podmiot ten nie był uprawniony do ich wystawienia, a nabywca paliw przedsiębiorstwu "A" - R. J. nie nabyło prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w tych fakturach. Za prawidłowe należało uznać stanowisko organów podatkowych w kwestii niedopuszczalności w ustalonym stanie faktycznym, korekty podatku należnego w przedsiębiorstwie "A" R. J. Nabyte paliwo zostało uwzględnione w kosztach uzyskania przychodu podatnika a sprzedaż paliwa na rzecz klientów indywidualnych została opodatkowana tak w zakresie podatku dochodowego (w tej materii nie toczyło się postępowanie odwoławcze) jak i w podatku VAT. Organy podatkowe, w swoich decyzjach nie zakwestionowały faktu dokonania przez przedsiębiorstwo "A" zakupu paliw, aczkolwiek pochodzących z nieustalonego źródła, zakwestionowały natomiast prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawionych przez przedsiębiorstwo "B" - R. B. Zasługuje na akceptację stanowisko organów podatkowych w przedmiocie ogólnie określonego zarzutu naruszenia przez organy przy wydawaniu decyzji prawa UE i orzecznictwa ETS. Organy podatkowe jednoznacznie stanęły na stanowisku, że nie może ono być stosowane do zdarzeń faktycznych sprzed akcesji do UE. W tej materii miarodajny jest wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FSK 762/05 - niepublikowany, stwierdzający, że w toku interpretacji art. 19 ust. 1 ustawy o VAT z 1993 r., w brzmieniu obowiązującym od dnia 26 marca 2002 r., nie można stosować zasad wynikających z art. 2 I Dyrektywy VAT jak również wprost stosować orzecznictwa ETS. Nie można także pomijać przepisów ustanowionych w następnych ustępach art. 19, ograniczających prawo odliczenia podatku naliczonego. Pominięcie tych unormowań prowadzi bowiem do wykładni contra legem facere. Ponadto stanowisko organów podatkowych znajduje wsparcie w wyroku stanowiącym, że nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 249 Traktatu Wspólnoty Europejskiej, art. 2 Traktatu Akcesyjnego i art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, skoro brak podstaw do bezpośredniego stosowania dyrektyw w odniesieniu do stanów faktycznych podlegających - jak w niniejszej sprawie - prawu polskiemu obowiązującemu przed dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. W tym czasie bowiem Rzeczpospolita Polska nie była państwem członkowskim, a tym samym - nawet jeśli była zobowiązana do przeprowadzenia harmonizacji prawa jako państwo związane Układem Europejskim ustanawiającym stowarzyszenie z dnia 16 grudnia 1991 roku - to nie spoczywał na niej obowiązek implementacji poszczególnych dyrektyw w rozumieniu art. 189 (249 ust.3) TWE (por. wyrok z dnia 10.03.2006r., I FSK 705/05). Sąd wskazuje także na kolejny wyrok, z którego wynika, iż nie istnieje przepis pozwalający rozciągać postanowienia (czy nawet zasady) ustawy w brzmieniu obecnym na zdarzenia, które miały miejsce przed przystąpieniem o UE. Zakaz retroakcji nie tylko należy do fundamentalnych elementów koncepcji państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) ale jest powszechnie respektowany w kulturze prawnej większości współczesnych ustrojów konstytucyjnych. Wyrazem tej zasady na gruncie prawa wspólnotowego jest orzecznictwo ETS. Trybunał nie pozostawia wątpliwości, co do zakresu swojej kognicji w sprawach, które dotyczą stanu faktycznego i prawnego (krajowego), powstałego przed dniem akcesji danego państwa do Unii Europejskiej (kwestia tzw. kompetencji ratione temporis). ETS stwierdził między innymi, iż jego jurysdykcja obejmuje jedynie spory powstałe na tle kolizji norm prawa krajowego z prawem wspólnotowym, od momentu akcesji państwa członkowskiego. Trybunał nie uznaje się zatem właściwy w sprawach, które dotyczą wydarzeń zaistniałych na gruncie stanu prawnego ustanowionego przed przystąpieniem danego państwa do Unii Europejskiej, wychodząc ze słusznego założenia, że normy te nie stanowią implementacji prawa wspólnotowego (nawet jeżeli wprowadzono je w życie w celu dostosowania prawa krajowego do prawa wspólnotowego). ETS stwierdził, iż nie może orzekać o kolizji powołanych norm prawa krajowego z prawem wspólnotowym, gdyż oznaczałoby to, stosowanie prawa wspólnotowego wstecz, co jest niedopuszczalne (por. wyrok z dnia 22 marca 2006 r., I FSK 761/05). Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ R . Wiatrowski /-/ S. Zapalska /-/ W. Zygmont

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło