I SA/Łd 1606/06
WyrokWSA w Łodzi2006-11-22
Skład orzekający: A. Cudak, W. Jarzębowski, P. Kiss
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały zaliczenie przez spółkę wydatków na konsultacje, nagranie muzyki i usługi agencyjne do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r., uwzględniając przy tym zasady postępowania dowodowego i zasady prawdy materialnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe, które miało wpływ na wynik sprawy. Organy nie wywiązały się z obowiązku wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego, naruszając zasady prawdy materialnej i postępowania dowodowego, w tym art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę przeprowadzenia wnioskowanych dowodów oraz art. 197 i 190 Ordynacji poprzez niewłaściwe postępowanie z opinią biegłego tłumacza. Ponadto, akta sprawy były niekompletne, co uniemożliwiło kontrolę legalności decyzji.Stan faktyczny
Spółka A zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., która określiła jej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. Organy podatkowe zakwestionowały zaliczenie przez spółkę do kosztów uzyskania przychodów wydatków na konsultacje z firmą z L., nagranie muzyki do filmu przez Teatr Wielki w Ł. oraz usługi agencyjne C. W. z USA. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych Ordynacji podatkowej oraz ustawy o CIT. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszeń proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł.– Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Cudak (spr.), Sędziowie NSA W. Jarzębowski, NSA P. Kiss, Protokolant Asystent sędziego I. Wędrak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. z/s w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił Spółce z o.o. A z siedzibą w Ł. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. w kwocie 216.404,00 zł.
Jak ustalono Spółka bez podstawy prawnej uznała za koszty uzyskania przychodów następujące wydatki:
1) 232.420,25 zł – kwota przekazana na rzecz firmy A z siedzibą w L. w ramach realizacji porozumienia konsultacyjnego zawartego w dniu 4 lutego 1998 r.;
2) 80.000,00 zł z tego:
a) 42.000,00 zł wpłacone do kasy Teatru Wielkiego w Ł. na podstawie wystawionej przez Teatr faktury z dnia [...] za nagranie muzyki do filmu w reżyserii A. C.,
b) 38.000,00 zł wynikające z faktury z dnia 30 grudnia 1999 r. wystawionej przez Teatr Wielki w Ł. za nagranie muzyki do filmu "A", refakturowana 31 grudnia 1999 r. na Spółkę;
3) 191.389,19,00 zł z tytułu realizacji umowy agencyjnej o konsultacji w rozrywce z C. W. w tym:
a) 135.426,13 zł z tytułu zawyżonego honorarium wypłaconego C. W. u za rok 1999,
b) 55.963,06 zł z tytułu zwrotu kosztów działalności biura C. W.
Ustalenia powyższej decyzji Spółka zakwestionowała w pełnym zakresie w odwołaniu z dnia 17 czerwca 2004 r. Zarzuty sformułowane w nim dotyczyły naruszenia przez organ I instancji przepisów regulujących procedurę podatkową tj. art. 120, 121, 122, 123, 180, 188 i 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Zarzucając powyższe naruszenia strona wniosła o uchylenie Decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...]
Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] przekazał sprawę Dyrektorowi Urzędu Kontroli Skarbowej w celu dokonania wymiaru uzupełniającego.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej dokonał zmiany decyzji z dnia [...] w ten sposób, że określił wysokość zobowiązania Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 1999 w kwocie 262.449,00 zł, tj. wyższej o 46.045,00 zł od pierwotnej decyzji i o 171.295,00 zł od kwoty zadeklarowanej przez Spółkę w zeznaniu CIT-8.
Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, w którym wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzuciła jej naruszenie art. 120, 121, 122, 123, 180, 188 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie i nieprawidłową interpretację oraz art. 15 ust. 1, 1a i 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 54, poz. 654 ze zm.) poprzez jego złą interpretację.
Odwołanie to pozostało jednak bez rozpatrzenia z uwagi na niezachowanie terminu do jego wniesienia, co Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził w postanowieniu z dnia [...] nr [...].
Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] zmienioną decyzją z dnia [...]
W uzasadnieniu swej decyzji wskazano, iż wyżej wskazane kwoty przekazano na rzecz B A z L. na podstawie zawartego w dniu 4 lutego 1998 r. porozumienia konsultacyjnego z tą firmą oraz aneksów do tego porozumienia z dnia 14.04.1998 r. oraz z dnia 21.04.1998r. Porozumienie to z ramienia firmy B podpisał J. K.. W toku prowadzonego postępowania podatkowego Spółka "A" przedstawiła porozumienie konsultacyjne z dnia 4.02.1998 r., aneks z dnia 14.04.1998 r., załącznik do aneksu z dnia 21.04.1998 r., pełnomocnictwo dla J. K. udzielone przez firmę B w dniu 6.07.1999 r. ważne od 6.07.1999 r. do dnia 31.12.1999r., międzynarodową umowę telewizyjną Nr [...] zawartą z firmą B, N. - zawartą w dniu 9.11.1998 r., międzynarodową umowę telewizyjną zawartą z firmą C., K. z dnia [...], faktury z dnia [...] Nr [...] oraz z dnia [...] Nr [...], faktury z dnia [...](Nr [...]) i z dnia [...](Nr [...]), bankowy dowód zapłaty z dnia 2.09.1999 r. za ww. faktury. Spółka poinformowała także, iż nie posiada w swojej dokumentacji aneksu z dnia 21.04.1998 r. oraz pełnomocnictwa dla J. K. z firmy B z momentu zawarcia wymienionego wyżej porozumienia z dnia 4.02.1998 r. Oświadczono także, iż Spółka nie posiada żadnej korespondencji z firmą C i D, jak również nie posiada dokumentów, z których wynikałoby, że kontrakty te były wynikiem działań firmy B. Przesłuchany w charakterze świadka J. K. zeznał, iż oprócz umowy z E. zawarł kilka lat wcześniej, bodajże w 1998 r., podobną umowę jako pełnomocnik firmy B z L.. Schemat działania był taki sam, to znaczy T. F. sporządzał wszystkie dokumenty. Było to robienie kosztów firmie "A", a nie normalna współpraca. Zdaniem organu odwoławczego przedstawiony przez Spółkę materiał dowodowy nie potwierdził, iż zawarte "porozumienie konsultacyjne" było realizowane oraz iż "porozumienie" to istotnie wiązało Spółkę z firmą B. Porozumienie to zawarto bowiem w okresie, kiedy J. K. nie miał pełnomocnictwa B do działania w jej imieniu. Dowodami potwierdzającymi nawiązaną współpracę Spółka nie dysponuje, co zostało bezspornie ustalone w toku postępowania podatkowego.
W toku postępowania przesłuchano M. S. pracującą w Spółce "A" na stanowisku specjalisty ds. handlowych od dnia 1.03.1997 r. Świadek ten zeznał, iż nie wiedziała, że zawarcie tych kontraktów jest przypisywane Spółce B. Nie wiedziała również o transakcji zawartej z firmą B.
W świetle dokonanych ustaleń jak i wobec niemożności wykazania przez Spółkę, iż wydatki wg faktur Nr [...] z dnia [...] w kwocie 232.420,25 zł, wiążą się z przychodami Spółki w roku 1999, wydatki te, zdaniem organu podatkowego, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów Spółki w tym roku na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
Ustalono również, że w grudniu 1999 r. Spółka jako producent filmu animowanego "A" w reżyserii A. C. ujęła w kosztach fakturę Nr [...] z dnia [...] na kwotę 42.000,00 zł wystawioną przez Teatr Wielki za nagranie muzyki do tego filmu oraz fakturę Nr [...] z dnia [...] na kwotę 84.031,69 zł wystawioną przez Spółkę z o.o. B z tytułu usługi filmu "A". Z załączonego do faktury z 31.12.1999 r . "wyszczególnienia kosztów prac związanych z realizacją filmu "A" grudzień 99" wynika, iż w kwocie 84.031,69 zł zawarto koszt nagrania przez Teatr Wielki muzyki do filmu w kwocie 38.000,00 zł. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, także na podstawie włączonych do akt sprawy ustaleń z przeprowadzonej we wcześniejszym okresie kontroli skarbowej w Teatrze Wielkim w Ł., Teatr Wielki zawarł w roku 1999 dwie umowy na nagranie materiału muzycznego - kompozycji M. U. do filmu "A" w reżyserii A.C. Jak bezspornie ustalono w toku przeprowadzonego postępowania podatkowego Teatr Wielki w Ł. usługi tej nie wykonał, co ustalono na podstawie: zeznania M. K., ówczesnego dyrektora Teatru Wielkiego w Ł., który stwierdził, że usługi tej Teatr Wielki nie wykonał, a transakcja miała uwiarygodnić wpływ pieniędzy do Teatru Wielkiego. Wniosek ten potwierdza także dokumentacja Teatru Wielkiego tj.: zlecenia dla sekcji urządzeń słaboprądowych w okresie wrzesień-grudzień 1999r., dzienne raporty z zajęć zespołu orkiestrowego za okres 1.09. - 23.12.1999 r., dokumentacja płacowa Teatru Wielkiego. W żadnym ze wskazanych wyżej działów dokumentacji Teatru nie odnaleziono dokumentów i zapisów dotyczących nagrania ścieżki dźwiękowej do filmu "A". Ponadto R. Ł. główny brygadier akustyków oświadczył, iż brygada akustyków w okresie wrzesień-grudzień 1999 r. nie dokonywała jakichkolwiek nagrań obcych orkiestr. Z kolei A. K. zeznała, iż te faktury wystawiła prawdopodobnie na polecenie szefów. Ustalenia te oznaczają, że faktury wystawione przez Teatr Wielki w Ł .były fikcyjne. Wobec faktu, iż usługi tej nie wykonano, ujęcie w kosztach Spółki "A" kwot wynikających z fikcyjnych faktur stanowi naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych, bowiem wydatki w łącznej kwocie 80.000,00 zł nie wiążą się z przychodami Spółki.
Wyłączono także z kosztów uzyskania przychodów Spółki kwotę 191.389,19 zł, stanowiącą wydatki z tytułu honorarium dla C. W. z Los Angeles w USA - kwota 135.426,13 zł oraz zwrotu kosztów utrzymania biura C. W. w Los Angeles - kwota 55.963,06 zł. Jak ustalono Spółka "A" realizowała w roku 1999 umowę agencyjną o konsultacji w rozrywce, którą zawarła w dniu 1 czerwca 1997r. z C. W. z Los Angeles w USA. Pan C. W. miał obsługiwać Spółkę "A" "w uzyskiwaniu praw do programów filmowych i telewizyjnych, które dostępne są w Stanach Zjednoczonych, w celu ich transmitowania w Polsce i Europie". Strony uzgodniły (§ 4.1.1. umowy), iż konsultant miał otrzymywać 10% wartości kontraktów ze skorygowanym przychodem brutto poniżej 150.000 USD, 7,5% od kontraktów ze skorygowanym przychodem brutto w wysokości od 150.000 do 300.000 USD i 5% od kontraktów ze skorygowanym przychodem brutto ponad 300.000 USD. Z § 4.2. umowy wynika, iż od 1 czerwca 1997r. pierwszego dnia każdego miesiąca Spółka będzie płaciła konsultantowi minimalne zaliczkowe honorarium konsultingowe wynoszące 3.000 USD, które nie będzie się kumulowało i nie będzie podlegało zwrotowi, jeśli uzyskane wyżej wymienione honorarium oparte na ustalonym przychodzie brutto nie pokryje tego minimum. Minimalne honorarium wygaśnie nie wcześniej niż po upływie jednego roku bądź w momencie, gdy zapłacona konsultantowi skumulowana wartość prowizji przekroczy 60.000 USD w jakimkolwiek 12 miesięcznym okresie. W dalszej części umowy (§ 4.3.) Spółka "A" wyraziła zgodę na comiesięczny zwrot udokumentowanych kosztów poniesionych przez konsultanta na działalność biura do maksymalnej wysokości 2.000 USD. W ramach realizacji § 4.2. i 4.3. umowy C. W. wystawił za poszczególne miesiące 1999 r. rachunki Nr Euro/1,2,4,5,6,7,8,10,15,16,18,19/99, każdy na kwotę 5.000 USD, na którą składały się - zaliczka z tytułu honorarium w wysokości 3.000 USD i kwota na utrzymanie biura w maksymalnej wysokości tj. 2.000 USD - kwestionowane w toku postępowania oraz dodatkowe rachunki. Rozliczenia zawartych za pośrednictwem C. W. kontraktów w roku 1999 Spółka nie przedstawiła. Główna Księgowa Spółki "A" zeznała, iż z przedłożonych jej dokumentów wynika, iż zawarto dwie umowy dystrybucyjne tj. umowę z dnia 22.04.1999 r. na kwotę 9.000 USD z F i umowę z dnia 23.11.1998 r. na kwotę 9.200 USD z F. Spółka "A" przekazała w roku 1999 tytułem zaliczek na rzecz C. W. kwotę 36.000 USD. Wartość zawartych kontraktów wyniosła 18.200 USD, zatem należna prowizja w wysokości 10% - zgodnie z umową wyniosła 1.820 USD. Oznacza to, że koszty Spółki w roku 1999 zawyżono o kwotę 34.180 USD tj. o 135.426,13 zł. W zakresie kosztów utrzymania biura konsultanta w Los Angeles Spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających poniesione koszty - co jest sprzeczne z § 4.3 umowy gdzie ustalono, iż spółka zgadza się na comiesięczny zwrot udokumentowanych wydatków maksymalnie do 2.000 USD. O zaliczeniu określonego wydatku do kosztów uzyskania przychodu decyduje nie tylko rodzaj tego wydatku, ale też sposób jego udokumentowania. Oświadczenie podatnika, złożone w toku postępowania podatkowego nie jest wystarczającą podstawę do uznania danych wydatków za koszt uzyskania przychodów w świetle przepisu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym.
Organ podatkowy podniósł, iż stan faktyczny opisanych w decyzji zdarzeń gospodarczych, wobec niemożności oparcia się na materiale dowodowym, który winien być w posiadaniu podatnika, ustalono w drodze jedynie dostępnej tj. w drodze przesłuchań osób będących stroną w spawie, bądź pracowników odpowiedzialnych za pewne odcinki działalności, jak również poprzez sprawdzenie dokumentacji podmiotu będącego drugą stroną umowy.
Organ II instancji wskazał także, iż dowód z przesłuchania M. U. byłby bez znaczenia dla sprawy. Organy skarbowe bowiem kwestionują faktury wystawione przez Teatr Wielki za nagranie muzyki kompozycji M. U. przez orkiestrę Teatru Wielkiego, a nie rozliczenia M. U. ze Spółką za utwór muzyczny - kompozycję.
Od powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Spółka A wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżąca spółka zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie art. 15 ust. 1 w powiązaniu z art. 16 ust. 1, art. 7 ust. 2, art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez złą ich interpretację, poprzez brak stosowania, niewłaściwe stosowanie i błędną interpretację art. 21 § 2, 3 i 5, art. 24a, 24b § 2, art. 120, 121, 122, 123 § 1, art. 124, 126, 180 § 1, art. 181, 187, 188, 190, 191, 192, 193, 197, 210 § 1, 210 § 4, art. 288a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 1 § 1, art. 25 § 1 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. Nr 46, poz. 290 ze zm.), co spowodowało niezasadne ustalenie, że wykonywanie przez skarżącą ciążących na nim zobowiązań wynikających z umowy z C. W. nie stanowi kosztów uzyskania przychodów;
2) naruszenie art. 212 Ordynacji poprzez niewłaściwe jego stosowanie;
3) naruszenie art. 15 ust. 1 w powiązaniu z art. 16 ust. 1, art. 7 ust. 2, art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez złą ich interpretację dokonaną z naruszeniem, poprzez brak stosowania, niewłaściwe stosowanie i błędną interpretację art. 21 § 2, 3 i 5, art. 24a § 1, art. 120, 121, 122, 123 § 1, art. 126, 180 § 1, art. 181, 187, 188, 191, 193, 195, 196, 197, 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej, co spowodowało niezasadne ustalenie, że faktury dokumentujące nabycie od Teatru Wielkiego muzyki i praw do filmu A nie stanowią kosztów uzyskania przychodów;
4) naruszenie art. 15 ust. 1 w powiązaniu z art. 16 ust. 1, art. 7 ust. 2, art. 9 ust. 1ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez złą ich interpretację dokonaną z naruszeniem, poprzez brak stosowania, niewłaściwe stosowanie i błędną interpretację art. 21 § 2, 3 i 5, art. 24a § 1, art. 120, 121, 122, 123 § 1, art. 126, 172, 173, 174, 180 § 1, art. 181, 187, 188, 191, 193, 195, 196, 197, 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej, co spowodowało niezasadne ustalenie, że faktury dokumentujące należne prowizje nie stanowią kosztów uzyskania przychodów;
5) naruszenie art. 120, 121, 126, 210 § 1 pkt 6, art. 210 § 4 Ordynacji poprzez ich niezastosowanie;
6) naruszenie art. 127 wyżej wymienionej ustawy poprzez złą interpretację;
7) naruszenie art. 15 ust. 1 w powiązaniu z art. 16 ust. 1, art. 7 ust. 2, art. 9 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, w związku z art. 21 § 3, art. 120, 121, 122, 126, 180 § 1, art. 181, 187, 191 Ordynacji poprzez ich złą interpretację, co skutkowało złym określeniem podatku dochodowego za rok 1998 poprzez niezaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na produkcję serialu telewizyjnego.
Wskazując na powyższe uchybienia autor skargi wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. i poprzedzających ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. lub stwierdzenie ich nieważności.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Warto podkreślić na wstępie, że prawidłowość zastosowania prawa materialnego jest przede wszystkim uzależniona od niewadliwych, zupełnych i wszechstronnych ustaleń faktycznych. Jest to zwłaszcza istotne w postępowaniu podatkowym oraz kontrolnym, w których to postępowaniach obowiązuje zasada prawdy materialnej, wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej. Zasada ta urzeczywistniana jest poprzez przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Dopiero po zebraniu całego materiału dowodowego w zakresie istotnych okoliczności faktycznych, organ powinien dokonać oceny tego materiału przy uwzględnieniu zasady swobodnej oceny dowodów, określonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Prawidłowo ustalony stan faktyczny może być przedmiotem subsumcji pod normy prawa materialnego. Analiza zaskarżonej decyzji oraz akt postępowania administracyjnego doprowadza do wniosku, organy nie wywiązały się z wyżej wskazanych obowiązków, gdyż nastąpiło szereg uchybień przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim należy wskazać, że został naruszony przepis art. 188 Ordynacji podatkowej. Ta norma prawna określa, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W judykaturze ugruntowany jest pogląd, że gdy strona zgłasza dowód, to organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku, jeżeli żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony, ale gdy strona wskazuje na dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ jest zgłoszony na poparcie tezy dowodowej odmiennej, to dowód taki powinien być dopuszczony (zob. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2002 r., I SA/Łd 2164/00, OPP 2002, nr 6, s. 55; wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2002 r., I SA/Ka 2164/00, ONSA 2003, nr 1, poz. 33). Zawarte bowiem w art. 188 Ordynacji podatkowej sformułowanie "chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innymi dowodem" odnosi się do sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej, już stwierdzonej, na korzyść strony. Jeżeli dowód dotyczy tezy odmiennej (tzw. przeciwdowód) powinien być przeprowadzony. Odmienna interpretacja prowadziłaby do pozbawienia strony podstawowego instrumentu, za pomocą, którego realizuje prawo do czynnego udziału w sprawie: zgłaszania wniosków dowodów (zob. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2005 r., FSK 2669/04).
Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej skargi, trzeba stwierdzić, że strona skarżąca wielokrotnie składała wnioski dowodowe. Wnosiła bowiem o dopuszczenie dowodu z protokołu przesłuchania M. K., przeprowadzonego przez Prokuraturę Okręgową, przesłuchanie świadka M. U. oraz przeprowadzenie konfrontacji J. K. z T. F. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. W uzasadnieniu wskazano, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na rozstrzygnięcie sprawy. W toku postępowania wielokrotnie ponawiano i zgłaszano nowe wnioski dowodowe, które jednak były konsekwentnie pomijane. Nie wydawano nawet już postanowień dowodowych. Organ nie ustosunkował się bowiem w formie procesowej do wniosków dowodowych strony w zakresie załączenia do akt protokołu przesłuchania na policji świadka M. U., załączenia protokołu konfrontacji T. F. z M. K. przeprowadzonej w prokuraturze w dniu 28 stycznia 2004 r., czy też dowodu z zeznań T. F. Przeprowadzenie szeregu wyżej wskazanych dowodów nie doprowadziłoby do nadmiernego wydłużenia postępowania. Niewątpliwie zaś przyczyniłoby się do zweryfikowania twierdzeń skarżącej spółki. Zatem odmowa przeprowadzenia tych dowodów nastąpiła z naruszeniem przepisu art. 188 Ordynacji podatkowej, a w konsekwencji naruszono przepis art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
Istotne wątpliwości i zastrzeżenia wywołuje sposób uzyskania przez organ kontrolny zmiany tłumaczenia z języka angielskiego umowy z 1997 r. zawartej pomiędzy skarżącą spółką a C. W. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się tłumaczenie tejże umowy z dnia 18 września 1997 r., dokonane przez tłumacza przysięgłego B. J. Tym tłumaczeniem najprawdopodobniej posługiwała się skarżąca spółka. Jako przyczynę nie uwzględnienia tego tłumaczenia w całości organ podał, że tekst umowy jest miejscami nieczytelny i niezrozumiały. Dlatego też zlecono tłumaczenie innemu przysięgłemu tłumaczowi K. P., który w dniu 25 lutego 2004 r. złożył przetłumaczony tekst. Ponieważ Inspektor Kontroli Skarbowej S. Ś. miała wątpliwości, co do konkretnych części tłumaczenia, w dniu 15 i 16 marca 2004 r. dokonano kontroli u biegłego tłumacza K. P.. Jak wynika z załączonego do akt protokołu z czynności sprawdzenia prawidłowości i rzetelności dokumentów u kontrahenta kontrolowanego, Inspektor Kontroli Skarbowej przekazał tłumaczowi konkretne i precyzyjne wątpliwości w zakresie tłumaczenia. Na skutek tego K. P. zgodził się z uwagami przedstawionymi podczas rozmowy i stwierdził, że dokona odpowiedniej korekty tłumaczenia. Następnego dnia tłumacz przysięgły, nawiązując do kontroli przeprowadzonej u niego, przedłożył uzupełniony tekst tłumaczenia, uwzględniający wątpliwości i sugestie Inspektora Kontroli Skarbowej. Powyższe postępowanie organu kontroli w sposób rażący narusza unormowania zawarte w art. 197 § 1 i 190 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Tłumacz przysięgły, jako osoba posiadająca wiadomości specjalne, pełnił funkcje biegłego. Tłumaczenie złożone przez tą osobę stanowi opinię biegłego w rozumieniu art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej. Zatem sposób dopuszczenia i przeprowadzenia tego dowodu powinien spełniać wszystkie wymogi określone przez prawo. W szczególności strona, stosownie do treści art. 190 Ordynacji podatkowej, ma prawo do czynnego uczestnictwa przeprowadzeniu dowodu. Postępowanie Inspektora Kontroli Skarbowej naruszało powyższe unormowanie. Prowadzenie z tłumaczem rozmów i sugerowanie mu sposobu tłumaczenia, dokonywane w trakcie przeprowadzanej u biegłego kontroli, nie można ocenić inaczej niż jako wywieranie nacisku na tłumacza i zabronione wpływanie na treść opinii. Dyskwalifikuje to całkowicie złożone do akt tłumaczenie K. P. z dnia 17 marca 2004 r., które stanowiło podstawę dla organu kontroli oceny wzajemnych zobowiązań skarżącej spółki i C. W.
Ponadto należy podkreślić, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołuje się na szereg dowodów, które nie zostały załączone do akt administracyjnych. Analizując koszty uzyskania przychodów związane z wydatkami na rzecz Teatru Wielkiego w Ł. wskazuje się na protokół z wcześniej przeprowadzonej kontroli tej instytucji. W aktach sprawy znajduje się krótki protokół z czynności sprawdzających w tym teatrze, sporządzony 1 kwietnia 2004 r. wraz z trzema oświadczeniami pracowników. W aktach brak jest natomiast, wskazywanych w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej dokumentacji Teatru Wielkiego takich jak zleceń dla sekcji urządzeń słaboprądowych w okresie wrzesień – grudzień 1999 r., dziennych raportów z zajęć zespołu orkiestrowego za okres od 1 września do 23 grudnia 1999 r., dokumentacji płacowej. Nie sposób dokonać kontroli prawidłowości zastosowania przez organ przepisu art. 191 Ordynacji podatkowej w sytuacji, gdy nie wszystkie dowody, na których oparł się organ załączono do akt sprawy.
Zresztą warto zaznaczyć, że sposób przygotowania przedłożonych przez Dyrektora Izby Skarbowej akt administracyjnych oraz ich niekompletność w niniejszej sprawie jest zdumiewająca. Jest to bardzo istotne albowiem Sąd administracyjny, zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeka na podstawie akt. Niekompletność tych akt w istocie powoduje brak możliwości dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W aktach sprawy brak jest postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] o wszczęciu postępowania kontrolnego. Nie ma także dowodu doręczenia tego postanowienia. Brak jest także upoważnienia z dnia [...]do przeprowadzenia czynności kontrolnych, które powinno zostać doręczone stronie skarżącej. Brak jest dowodu jego doręczenia. Do akt sprawy nie załączono jednego z podstawowych dowodów w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych, a mianowicie zeznań CIT – 8. Brak jest dokumentów przeprowadzonej poprzednio kontroli rzetelności deklarowanej podstawy opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r., która jak wynika z uzasadnienia organu I instancji miała miejsce w 2000 r. na podstawie upoważnienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 1 sierpnia 2000 r. Z protokołu przesłuchania zaczynającego się na karcie 65 akt administracyjnych wynika, że przesłuchanie świadka M. K. zostało rozpoczęte w dniu 9 grudnia 2003 r. W aktach znajduje się jedynie protokół przesłuchania z dnia 18 grudnia 2003 r. Brak jest natomiast protokołu wcześniejszego przesłuchania. Warto zresztą podkreślić, że w przesłuchaniu bardzo istotnego świadka M. K. nie brała udziału strona ani jej pełnomocnik i nie została powiadomiona o terminie oraz miejscu tej czynności. Takie postępowanie organu narusza przepis art. 190 Ordynacji podatkowej oraz zasadę czynnego udziału stron, wyrażoną w art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej.
W aktach sprawy brakuje również zwrotnego potwierdzenia odbioru przez stronę skarżącą decyzji organu I instancji z dnia [...]. Na decyzji jest jedynie pieczątka, iż wysłano w dniu 1 czerwca 2004 r. Odwołanie datowane jest na dzień 17 czerwca 2004 r., ale prezentata organu jest datowana na dzień 21 czerwca 2004 r.
Warto również dodać, że załączone rachunki w języku angielskim nie są przetłumaczone przez osobę uprawnioną na język polski. Brak jest bowiem urzędowego tłumaczenia. Organ zakreślił stronie bardzo krótki termin ich przedłożenia na dzień 29 marca 2004 r. w sytuacji, gdy wezwanie doręczono 25 marca 2004 r.
W decyzji organ nie wskazał również, według jakich kursów dokonano rozliczenia zakwestionowanych kosztów poniesionych w dolarach USA.
Natomiast nie jest trafny zarzut skargi naruszenia przepisu art. 128 i 212 Ordynacji podatkowej. Autor skargi w oparciu o ten zarzut formułował również wniosek o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Swoje żądanie uzasadniał wydaną przez Urząd Skarbowy Ł.-Ś. w dniu [...] decyzją nr [...]. W decyzji tej organ podatkowy określił spółce A zaległość podatkową w zaliczkach na podatek dochodowy od osób prawnych za okres I – VII 1999 r. w kwocie 19.419 zł. Jednakże wskazywane przez skarżącą spółkę rozstrzygniecie odnosi się do zaliczek na podatek dochodowy, a nie zobowiązania podatkowego. Stąd też wydana decyzja w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. jest pierwszą decyzją w tym zakresie w stosunku do skarżącej spółki. Zatem w żadnej mierze nie naruszono przepisu art. 128 Ordynacji podatkowej i wynikającej z tego unormowania zasady trwałości decyzji podatkowych. Nie uchybiono również przepisowi art. 212 Ordynacji podatkowej.
Uwzględniając powyższe uwagi należy stwierdzić, że rodzaj, waga oraz ilość wskazanych wcześniej uchybień przepisów prawa procesowego sprawia, że naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Stąd też, nie przesądzając o wyniku sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Zasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania czynią bezprzedmiotową i niemożliwą na obecnym etapie postępowania ocenę zasadności podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Skoro zachodzi wadliwość w zakresie ustaleń faktycznych, to niemożliwym jest ocena prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego.
Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Koszty wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej spółki będącego doradcą podatkowym określono na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075).
Ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy przeprowadzi dowody zgłoszone przez stronę skarżącą z uwzględnieniem unormowań zawartych w Ordynacji podatkowej w szczególności w zakresie zapewnienia stronie prawa do czynnego uczestnictwa w tych czynnościach dowodowych. Organ do akt sprawy załączy wszystkie dokumenty i dowody, na które powoływał się w zaskarżonej decyzji. Niezbędnym będzie również usunięcie wszystkich innych wskazanych wyżej uchybień procesowych. Dopiero po zgromadzeniu pełnego i wszechstronnego materiału dowodowego, organ podatkowy dokona oceny tych dowodów z uwzględnieniem unormowań zawartych w art. 191 Ordynacji podatkowej. Wówczas to będzie można dokonać subsumcji tak ustalonego stanu faktycznego pod normy prawa materialnego.
Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło