I SA/Po 614/06
WyrokWSA w Poznaniu2006-12-13
Skład orzekający: Włodzimierz Zygmont, Gabriela Gorzan, Karol Pawlicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy należności pieniężne (w tym uposażenie) wypłacone żołnierzowi w związku z pełnieniem służby wojskowej poza granicami kraju w ramach misji pokojowej w 2002 roku, podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w tym roku?Ratio decidendi
W 2002 roku, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwolnieniem z podatku dochodowego objęte były wszelkie należności pieniężne wypłacone żołnierzom pełniącym służbę poza granicami państwa, w tym uposażenie zasadnicze wypłacane z tytułu zajmowanego stanowiska służbowego w kraju. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., nie zawierał wyłączenia dotyczącego należności przysługujących z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku.Stan faktyczny
Podatnik, W.Z., pełnił służbę wojskową poza granicami kraju w ramach misji pokojowej ONZ w Libanie od stycznia do kwietnia 2002 r. W tym okresie otrzymywał uposażenie od Jednostki Wojskowej, od którego płatnik odprowadzał zaliczki na podatek dochodowy. Podatnik złożył korektę zeznania podatkowego i wniosek o stwierdzenie nadpłaty, powołując się na zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o PIT. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił stwierdzenia nadpłaty, uznając, że przepis nie ma zastosowania do uposażenia wypłacanego z tytułu stanowiska zajmowanego w kraju. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Stwierdzono, że decyzje nie mogą być wykonane do dnia uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia NSA Gabriela Gorzan (spr.) As.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi W. i M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] . nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę 300,00 zł ( trzysta złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku /-/ K.Pawlicki /-/ W.Zygmont /-/ G.Gorzan
M. i W. Z. w dniu [...].2003r. złożyli w Urzędzie Skarbowym zeznanie o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 2002r. Następnie w dniu [...].2005 r. W.Z. złożył korektę zeznania o wspólnych dochodach małżonków PIT- 37 za 2002r. wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym za 2002r. w kwocie [...]zł odprowadzonej w formie zaliczek do Urzędu Skarbowego przez płatnika Jednostkę Wojskową [...] w P. od należności pieniężnych wypłaconych podatnikowi w okresie styczeń- kwiecień oraz ustawowych karnych odsetek. W piśmie stanowiącym wyjaśnienia do wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatnik podkreślił, że w okresie od [...].2001r. [...].2002 r. pełnił służbę wojskową poza granicami kraju w ramach misji pokojowej ONZ w Libanie. W tym okresie otrzymywał należności pieniężne (uposażenie) przysługujące z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, od którego płatnik odprowadzał zaliczkę na podatek dochodowy. W konsekwencji strona powołując się na przepis art. 21 ust.1 pkt. 83) ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz.176 z późn. zm.; dalej określonej ustawą) wniosła o zwrot nienależnie potrąconego w formie zaliczek podatku dochodowego od otrzymywanego uposażenia wypłaconego przez płatnika tj. Jednostkę Wojskową nr [...] w P..
Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...].2006r. wydał decyzję nr [...] odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2002. W uzasadnieniu organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 21 ust. 1 pkt. 83 ustawy. Przepis ten pozwala zwolnić od wyżej wskazanego podatku jedynie należności pieniężne wypłacone policjantom, żołnierzom i pracownikom cywilnym jednostek wojskowych użytych poza granicami państwa w celu udziału w konflikcie zbrojnym lub też w innych celach wymienionych we wskazanym przepisie. Naczelnik Urzędu Skarbowego , powołując się na przepis art.12 ustawy wywiódł, że uposażenia otrzymane przez podatnika w kraju, wypłacone na podstawie stosunku służbowego stanowiły przychody podlegające opodatkowaniu. Odnosząc się do powoływanych przez stronę korzystnych dla podatników rozstrzygnięć sądów administracyjnych, organ podatkowy podkreślił, że wiążą one w danej sprawie, lecz nie stanowią prawa powszechnie obowiązującego.
Od powyższej decyzji M. i W. Z. złożyli odwołanie, podnosząc, iż rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji zostało wydane w wyniku nadinterpretacji art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. Zdaniem podatników, przepis art.21 ust.1 pkt.83 ustawy stanowi, że należności pieniężne wypłacone w 2002 r. policjantom, żołnierzom i pracownikom cywilnym jednostek wojskowych, biorącym udział w konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa lub państw sojuszniczych poza granicami kraju, misji pokojowych, a także akcji dla zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom, zwolnione były od podatku dochodowego, bez różnicowania należności otrzymywanych przez żołnierzy podczas pełnienia służby poza granicami państwa. Dopiero regulacja wprowadzona z dniem 1.01.2003 r. zmieniła brzmienie cytowanego przepisu i wykluczyła ze zwolnienia wynagrodzenia za pracę oraz uposażenia i inne należności pieniężne przysługujące z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku. W.Z. spełnił powyższe warunki, na co wskazuje załączone zaświadczenie.
Decyzją z dnia [...].2006r. w sprawie [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 233 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.; dalej Ordynacja podatkowa) utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z brzmieniem art.9 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, opodatkowaniu tym podatkiem podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21 i 52. Stosownie do powołanego przez stronę przepisu art. 21 ust.1 pkt.83 ustawy, wolne od podatku dochodowego są należności pieniężne wypłacone policjantom, żołnierzom i pracownikom cywilnym jednostek wojskowych użytych poza granicami państwa w celu udziału w konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, misji pokojowej, akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom, a także należności pieniężne wypłacone żołnierzom, policjantom i pracownikom pełniącym funkcje obserwatorów w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych i sił wielonarodowych. Stosownie do treści przepisu art. 25 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992r. Nr 5 poz. 18 z późn. zm.) żołnierze wyznaczeni do pełnienia służby poza granicami Państwa otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne według zasad określonych przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia. Rodzaje świadczeń przysługujących żołnierzom w czasie delegowania do pełnienia służby w kontyngencie wojskowym poza granicami państwa regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie uposażenia i innych należności pieniężnych otrzymywanych przez żołnierzy wyznaczonych do pełnienia służby poza granicami państwa (Dz. U. z 2000r. Nr 115, poz.198 z późn. zm). Z rozporządzenia wynika, że żołnierz skierowany do polskich kontyngentów wojskowych, przez cały czas pełnienia służby poza granicami państwa otrzymuje uposażenie zasadnicze w wysokości przysługującej mu z tytułu pełnienia czynnej służby wojskowej na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych w tym czasie zmian mających wpływ na wysokość tego uposażenia (§ 2 ust. 3). Ponadto w myśl § 15 cyt. rozporządzenia żołnierzowi, w czasie delegowania do pełnienia służby w polskim kontyngencie wojskowym poza granicami państwa, przysługują poza wynagrodzeniem inne należności pieniężne, takie jak: jednorazowa należność pieniężna, należność zagraniczna, dodatek wojenny oraz inne należności pieniężne z tytułu podróży służbowej odbywanej poza miejscowością, w której pełni służbę. Podkreślono, iż przepisy o zwolnieniach podatkowych, jako czyniące wyłom w zasadzie powszechności opodatkowania i równego traktowania podmiotów, muszą być stosowane ściśle, a nie rozszerzająco. Zwolnienie od opodatkowania należności pieniężnych wypłacanych w związku z udziałem w składzie osobowym polskiego kontyngentu wojskowego oraz policyjnego w ramach misji specjalnych organizacji międzynarodowych nie ma zastosowania do uposażeń i innych należności pieniężnych przysługujących wyżej wskazanym osobom z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym, przed oddelegowaniem za granicę. Zastosowanie powyższego zwolnienia uzależnione jest bowiem od spełnienia łącznie dwóch przesłanek: wypłacone należności pieniężne muszą być bezpośrednio związane z użyciem wymienionych w tym przepisie osób poza granicami kraju i należności te muszą wynikać z celów określonych w zwolnieniu. Organ odwoławczy podzielił argumentację zawartą w decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, iż jeśli zwolnione zostały z opodatkowania należności pieniężne wypłacone w celach wskazanych w przepisie art.21 ust.1 pkt.83 ustawy - to znaczy, że zwolnienie obejmuje tylko te należności, których podatnik nie otrzymałby, gdyby nie został wyznaczony do składu osobowego Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Libanie. Taki charakter mają wyłącznie świadczenia, o których mowa w § 15 rozporządzenia. Takiego zaś charakteru nie ma wynagrodzenie ze stosunku służbowego oraz inne należności pieniężne wypłacane żołnierzom, w wysokości wynikającej ze stanowiska służbowego zajmowanego w Polsce w chwili oddelegowania do pełnienia służby poza granicami państwa. Przepis § 2 ust. 3 rozporządzenia jedynie potwierdza, że żołnierz wyznaczony do pełnienia służby poza granicami państwa nie traci dotychczasowego uposażenia wraz z innymi świadczeniami związanymi z pełnioną służbą. Uposażenie stanowi przychód ze stosunku służbowego określony w art.12 ust.1 ustawy. Stosownie do niego za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze, bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Od przedmiotowego uposażenia płatnik, tj. Jednostka Wojskowa Nr [...]w P. był zobowiązany pobrać zaliczki na zasadach określonych w art. 32 ustawy. Przepis ww. art.21 ust.1 pkt.83 ustawy został zmieniony ustawą z dnia 27 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz.1182), z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2003r. W znowelizowanym brzmieniu ustawodawca w sposób nie budzący żadnych wątpliwości określił, iż zwolnienie nie ma zastosowania do wynagrodzeń za pracę oraz uposażeń i innych należności pieniężnych przysługujących z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku pracy. Nie oznacza to jednak, że w odniesieniu do wynagrodzeń (uposażeń i innych należności) otrzymanych lub postawionych do dyspozycji przed 01.01.2003 r. w drodze argumentacji a contrario wywieść można, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, iż zwolnienie podatkowe w stanie prawnym obowiązującym przed 01.01.2003 r. obejmowało także te świadczenia. Przepis ten interpretować należy w taki sposób, iż wolne od podatku dochodowego są tylko takie należności pieniężne, które zostały wypłacone (w zaistniałym stanie faktycznym) żołnierzowi w związku z jego udziałem w misji za granicą.
Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej małżonkowie M. i W. Z. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jej uchylenie.
Skarżący zarzucili:
niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, a w rezultacie naruszenie przepisów art.233, 209, ustawy Ordynacja podatkowa,
nadinterpretację przepisu art.21 ust.1 pkt 83 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, czego skutkiem jest obraza zasad zawartych w treści art. 3 i art. 5 kc.
W ocenie skarżących przepis art. 21 ust.1 pkt 83 ustawy zmieniony z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2003 r., wykluczając ze zwolnienia uposażenia i inne należności pieniężne przysługujące z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku pracy, nie może działać wstecz.
Ponadto skarżący powołali się na stanowisko wyrażone w sprawach rozstrzyganych przez WSA w Warszawie i w Gliwicach, przytaczając tezę jednego z wyroków.
Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne dokonują kontroli legalności działań administracji publicznej zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz 1270 ze zm.), określonej dalej P.p.s.a., poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Na podstawie art.134 P.p.s.a. w postępowaniu sądowo - administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze , które to związane są z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania skargi przez Sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych w zaskarżonej sprawie, a z drugiej przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego ( zakaz reformationis in peius ).
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, skoro organy podatkowe dysponowały zaświadczeniami wydanymi przez Polski Kontyngent Wojskowy w Tymczasowych Siłach ONZ w Libanie "UNIFIL" stwierdzającymi, że W.Z. pełnił od 26.04.2001 - 30.04.2002r. w tym Kontyngencie służbę w rejonie znajdującym się w strefie działań wojennych. Istota sporu sprowadza się do wykładni przepisu art.21 ust.1 pkt 83) ustawy, który w 2002r. stanowił, że wolne od podatku dochodowego są należności pieniężne wypłacone policjantom, żołnierzom i pracownikom cywilnym jednostek wojskowych użytych poza granicami państwa w celu udziału w konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, misji pokojowej, akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom, a także należności pieniężne wypłacone żołnierzom, policjantom i pracownikom pełniącym funkcje obserwatorów w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych i sił wielonarodowych. Przepisy dotyczące zwolnień podatkowych nie mogą być przedmiotem wykładni rozszerzającej. Stanowisko to zgodne jest z wypracowanym przez orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i utrwalonym już poglądem, że przepisy dotyczące wszelkiego rodzaju ulg i zwolnień podatkowych - jako odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania - powinny być interpretowane ściśle. Właśnie ścisła wykładnia art.21 ust.1 pkt. 83 ustawy prowadzi do wniosku, że stanowisko zajęte w obu rozpatrywanych sprawach przez organy podatkowe nie było trafne. Zdaniem Sądu przemawiają za tym trzy argumenty.
Po pierwsze należało sięgnąć do słownikowej definicji pojęcia "należności" zgodnie z którą jest to "kwota, suma, którą komuś trzeba wypłacić (...), należność za pracę" (por. Słownik języka polskiego, PWN , Warszawa 1984, str.267). Zgodnie z art.2 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992 r. nr 5 poz.18 ze zm.; dalej ustawa o uposażeniu żołnierzy) uposażenie żołnierzy składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków. Stosownie zaś do przepisu art.25 ustawy o uposażeniu żołnierzy - żołnierze wyznaczeni do pełnienia służby poza granicami Państwa otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne według zasad określonych przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia. W § 2 ust.3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie uposażenia i innych należności pieniężnych otrzymywanych przez żołnierzy wyznaczonych do pełnienia służby poza granicami państwa (Dz. U. z 2000 r. nr 115 poz.1198 ze zm.; dalej Rozporządzenie RM) postanowiono, że żołnierz przez cały czas pełnienia służby poza granicami państwa otrzymuje uposażenie zasadnicze w wysokości przysługującej mu z tytułu pełnienia czynnej służby wojskowej na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych w tym czasie zmian mających wpływ na wysokość tego uposażenia. Zupełnie inny zaś charakter ma należność zagraniczna, o której stanowi § 13 pkt.2) i § 14 a Rozporządzenia RM, stanowiąca w istocie dietę wypłacaną przez misję specjalną organizacji międzynarodowych dla obserwatorów wojskowych. Podkreślenia także wymaga, że do skarżącego nie miał w ogóle zastosowania § 15 Rozporządzenia RM. Oznacza to, że uposażenie przysługujące żołnierzom jest jedną z należności, jakie otrzymują oni z racji pełnionej służby. Jeżeli zatem przepis art.21 ust.1 pkt.83 ustawy w brzmieniu obowiązującym w roku 2002 zwalniał od podatku dochodowego należności pieniężne wypłacone żołnierzom pełniącym służbę poza granicami państwa, to obejmował on wszelkie należności wypłacane tym żołnierzom, także uposażenie jako należność wypłacaną z tytułu zajmowania stanowiska służbowego w kraju.
Po drugie, za taką właśnie ścisłą wykładnią art.21 ust.1 pkt.83) ustawy przemawia fakt, że ustawodawca dopiero z dniem 1 stycznia 2003 r. dokonał jego zmiany, uzupełniając przepis tego artykułu o dodane po średniku zdanie, że zwolnienie nie ma zastosowania do wynagrodzeń za pracę oraz uposażeń i innych należności pieniężnych przysługujących z tytułu pełnienia służby na ostatnio zajmowanym w kraju stanowisku służbowym. Należy zdaniem Sądu uznać, że u podstaw tej zmiany leżało przekonanie ustawodawcy, że bez tego ograniczenia zwolnienie w podatku dochodowym od osób fizycznych ustanowione na mocy tego przepisu ma zbyt szeroki zakres. Ustawodawca musiał mieć jednocześnie świadomość, że każdorazowa zmiana bądź uściślenie przepisu, którego wykładnia była wcześniej niejednolita, stanowi dodatkowy argument za uznaniem, że pewne stany faktyczne objęte tą zmianą, przed jej wprowadzeniem, daną normą objęte nie były. Na gruncie prawa podatkowego i wyłączenia określonych przychodów ze zwolnienia podatkowego oznacza to, że wprowadzenie uściślenia lub jednoznacznego wyłączenia do przepisu ustanawiającego zwolnienie podatkowe przemawia za uznaniem, że przychody po zmianie ewidentnie wyłączone z określonego zwolnienia, przed tą zmianą tym zwolnieniem były objęte. W omawianej sprawie prowadzi to do prostego wniosku, że do czasu wprowadzenia takiego ograniczenia, to jest do 31 grudnia 2002 r., zwolnieniem przewidzianym w art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy objęte były wszystkie należności wypłacane żołnierzom skierowanym do służby poza granicami kraju. Nie można bowiem przyjmować, aby racjonalny ustawodawca wprowadzał nowelizację tego przepisu jedynie w celu jego prawidłowej interpretacji. Zmianę tą uznać zatem należy za normodawczą.
Po trzecie wreszcie, za taką interpretacją przemawia wykładnia historyczna. Należności objęte zwolnieniem zawartym w art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy, w tym także należności pieniężne wypłacone żołnierzom, policjantom i pracownikom pełniącym funkcje obserwatorów w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych i sił wielonarodowych, muszą być związane ze skierowaniem żołnierzy do udziału w konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, misji pokojowej, akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom, tj. muszą być powiązane z celami, realizacji których zwolnienie służy. Inaczej kwestię tą uregulowano na gruncie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 35, poz. 173 z późn. zm.). W § 9 ust. 1 pkt 26 tego rozporządzenia zwolniono od podatku dochodowego należności pieniężne wypłacane żołnierzom i pracownikom cywilnym w związku z wyznaczeniem ich do składu osobowego polskiego kontyngentu wojskowego w ramach misji specjalnych organizacji międzynarodowych. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20.12.2002 r., sygn. akt III SA 206/02 (nie publikowany), "powyższe rozporządzenie Ministra Finansów utraciło moc z dniem 1 stycznia 2001 roku, kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 9 listopada 2000 roku o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2000 r. Nr 104, poz. 1104)", na mocy której do art. 21 ust. 1 ustawy dodany został pkt 83 w brzmieniu "należności pieniężne wypłacone policjantom, żołnierzom i pracownikom cywilnym jednostek wojskowych użytych poza granicami państwa w celu udziału w konflikcie zbrojnym lub dla wzmocnienia sił państwa albo państw sojuszniczych, misji pokojowej, akcji zapobieżenia aktom terroryzmu lub ich skutkom, a także należności pieniężne wypłacone żołnierzom, policjantom i pracownikom pełniącym funkcje obserwatorów w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych i sił wielonarodowych". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, a Sąd rozpatrujący niniejszą skargę w obecnym składzie, pogląd ten w pełni podziela, z nowego brzmienia przepisu nie wynikało, aby zwolnienie od podatku obejmowało wyłącznie te należności, które podatnik otrzymał w związku z pełnieniem służby poza granicami państwa, dotyczy bowiem wszelkich należności pieniężnych wypłaconych żołnierzom lub policjantom. Przemawia za tym ten fakt, że w nowym przepisie art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy pominięto zwrot "w związku z (...)", który przesądzał o wcześniejszej interpretacji przepisów cytowanego rozporządzenia.
Skoro z ustalonego stanu faktycznego jednoznacznie wynika udział podatnika w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Tymczasowych Siłach ONZ w Libanie (UNIFIL), jako pełniącego w nim służbę poza granicami kraju w roku 2002 w okresie od stycznia do 30 kwietnia 2002r. oraz pobieranie w trakcie pełnienia tej służby wynagrodzenia ze stosunku służbowego od Jednostki Wojskowej Nr [...] w P. należało uznać, że otrzymywane przez niego wynagrodzenie z tytułu wykonywanej służby było związane z tą służbą niezależnie od tego czy była ona wykonywana w kraju, czy w ramach oddelegowania - poza granicami w trakcie misji pokojowej. Podkreślenia wymaga także to, że analizowany przepis w brzmieniu obowiązującym w latach 2001 do 2002 mówił ogólnie o należnościach, nie wskazując jednocześnie, iż miały one pozostawać w bezpośrednim i wyłącznym związku z wykonywaną poza granicami służbą, na co błędnie wskazywały organy podatkowe. Przepis ten także nie różnicował należnych podatnikowi kwot, ani też nie wyłączał z możliwości objęcia przywilejem podatkowym żadnych elementów wynagrodzenia, w tym uposażenia wypłacanego w kraju w ramach stosunku służbowego. W takim przypadku nie można uznać za zasadne stanowiska, że przepis wyłączał możliwość zwolnienia z podatku dochodowego od wypłaconych należności pieniężnych, wynikających ze stosunku służbowego w kraju, jeżeli w ramach tego stosunku żołnierz oddelegowany został do pełnienia służby poza granicami w misjach pokojowych i z tego tytułu nie otrzymywał oddzielnego uposażenia. W szczególności nie można uznać by takie dodatkowe uposażenie objęte zwolnieniem stanowiły jedynie diety wypłacone przez międzynarodową organizację jaką stanowi ONZ, bądź równoważna im należność zagraniczna.
Godzi się także zauważyć, że taka wykładnia art.21 ust.1 pkt 83) ustawy w latach 2001 i 2002 zyskała już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwaloną judykaturę (por. cytowany wyrok NSA z dnia 20.12.2002 r., w sprawie sygn. akt III SA 206/02, niepubl.; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17.02.2004 r., w sprawie I SA/Ka 96/03, niepubl. oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 11.02.2005 r., w sprawie III SA/Wa 1731/04, publ. LEX nr 163824). Odmiennej zaś wykładni prezentowanej w wyroku NSA w sprawie II FSK 766/06, jako odwołującej się do zasad wykładni celowościowej skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy podatkowe powinny uwzględnić zakres zastosowania przepisu art.21 ust.1 pkt.83) ustawy w brzmieniu obowiązującym w 2002r. w podanym powyżej znaczeniu.
Z tych zatem powodów, wobec naruszenia przez organ podatkowy przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art.145 §1 pkt.1) lit. "a" P.p.s.a.
O kosztach orzeczono zgodnie z art.200 P.p.s.a., które obejmują wpis od skargi w wysokości 100,- zł.
O wstrzymaniu wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku należało orzec na podstawie art.152 P.p.s.a.
/-/ G. Gorzan /-/ W. Zygmont /-/ K. Pawlicki
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło