IV SA/Po 814/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak–Owczarczak Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr.) As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu adw. D. B. kwotę [...] ([...])zł i kwotę [...] ([...]) tytułem stawki 22% VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu. /-/I. Kucznerowicz /-/D. Rzyminiak – Owczarczak /-/P. MIładowski mb Decyzją nr [...] z [...] lipca 2006r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w L. na podstawie art. 39 ust. 1, ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., nr 64, poz. 593 ze zm., dalej: u.p.s.) odmówił przyznania A.G. pomocy finansowej w formie ekwiwalentu za opał (2 sezony po 2 tony – [...] zł). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że pomoc na wskazany cel została udzielona skarżącemu decyzją nr [...] z [...] czerwca 2006r. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że kwota przyznana mu decyzją nr [...] z [...] czerwca 2006r. stanowi jedynie ułamek kwot przyznawanych innym gospodarstwom, wobec czego uznał to za pogwałcenie zasady równości obywateli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2006r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ustawa o pomocy społecznej nie posługuje się pojęciem ekwiwalentu opałowego, a jedynie przewiduje możliwość ubiegania się o pomoc na ogrzewanie mieszkania. Świadczenie to jest związane z zakupem opału niezbędnego do ogrzania mieszkania, przy czym organ wskazał, że koszt ogrzewania ujęty jest w czynszu, na zapłatę którego skarżący otrzymuje zasiłek stały i pomoc celową. Nadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że organy mogą przyznać pomoc na realizację bieżących potrzeb, a nie na koszty utrzymania mieszkania z okres 3 lat wstecz. Organ odwoławczy wskazał także na ograniczone środki finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu A.G. podtrzymał swoje stanowisko, dołączając kopię zaświadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] lipca 2006r. z którego wynika, że w okresie od [...] stycznia 2006r. do [...] czerwca 2006r. skarżący otrzymał pomoc w postaci zasiłków celowych i zasiłków stałych w łącznej kwocie [...] zł. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując wcześniejszą argumentację i podkreślając, że pomoc została już mu przyznana decyzją nr [...] z [...] czerwca 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. stanowią, że świadczenia pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. W niniejszej sprawie przedmiotem jest świadczenie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, albo osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego – w myśl art. 40 ust. 1 u.p.s. Jak wynika z powołanych przepisów, wysokość przyznanego świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r., I SA/Wa 448/04, LEX nr 166677). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 kpa. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ – działając w ramach uznania – winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. wobec czego oczywistym jest że nie tylko przyznanie świadczenia w wysokości innej niż wnioskowana, ale również odmowa jego przyznania, obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. W notatce służbowej z dnia [...] lipca 2006r. organ przedstawił zestawienie posiadanych środków budżetowych i liczbę złożonych wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Z powyższego wynika, że organ nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają przy tym charakter subsydiarny, czyli uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Powyższe oznacza, iż osoby wnioskujące o przyznanie pomocy zobligowane są w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie są w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać przyznana. Wyznacznikami przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego są więc: sytuacja materialna Wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, możliwości finansowe organu pomocy społecznej i potrzeby innych osób znajdujących się zasięgu jego działania. Ponadto z odpowiedzi na skargę wniesioną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wynika, że skarżący jest objęty stałym wsparciem ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, a w okresie od [...] stycznia 2006r. do [...] lipca 2006r. udzielona została mu pomoc w kwocie [...] zł. Jak wynika więc z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, właściwe organy administracji publicznej wspierają skarżącego w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia mu życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżący oprócz tego przedstawił także zaświadczenie wystawione przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] lipca 2006r. z którego wynika, że w okresie od [...] stycznia 2006r. do [...] czerwca 2006r. otrzymał pomoc w postaci zasiłków celowych i zasiłków stałych w łącznej kwocie [...]zł. Przed tutejszym Sądem zawisłe są także inne sprawy A.G., z akt tych spraw wynika, że skarżący otrzymuje świadczenia pomocy społecznej, przy czym nie oznacza to że udzielane są one przez odpowiednie organy w wysokości wnioskowanej przez skarżącego. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek przyznania zasiłku, organ może orzec o odmowie jego przyznania. Trudna sytuacja bytowa występująca po stronie skarżącego podlega weryfikacji z możliwościami budżetowymi organu przyznającego zasiłek celowy. Wobec czego udzielenie skarżącemu zasiłku w wysokości go satysfakcjonującej możliwe jest dopiero po zweryfikowaniu stanu finansów przeznaczonych na pokrycie tego rodzaju świadczeń (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2006r., sygn. akt I SA/Wa 1825/05, publ.: LEX nr 194040 ). Mając na uwadze powyższe rozważania, należy stwierdzić, że organy słusznie uznały, że wobec ograniczonych możliwości finansowych przeznaczonych na ten cel, niemożliwe jest przyznanie skarżącemu pomocy celowej z tytułu ogrzewania mieszkania. Podkreślić trzeba także fakt, że skarżącemu przyznana została już pomoc na ogrzewanie mieszkania – decyzją nr [...] z [...] czerwca 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, słusznie wskazało – czego skarżący nie kwestionuje, że koszty opału przez niego ponoszone ujęte są w czynszu. Skoro bezspornym jest, że skarżący pobiera zarówno zasiłek stały jak i okresowy, to zgodnie z zasadami ogólnymi wyrażonymi w art. 2 i art. 3 u.p.s. winne być one przeznaczane na zaspokojenie niezbędnych potrzeb i umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, w tym na opłacanie czynszu. Odnosząc się do rozmiaru pomocy społecznej udzielanej skarżącemu, Sąd za niezbędne uznał wskazanie, że świadczenia udzielane przez organy administracji publicznej mają w pierwszej kolejności na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać oraz wspierać ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Zadaniem organów jest więc pomoc w dążeniu samego zainteresowanego do polepszenia swojej sytuacji życiowej. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że system prawa na pierwsze miejsce wśród instytucji pomocy osobom będącym w niedostatku, wysuwa obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128. kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz.U. z 1964r., nr 9, poz. 59 ze zm. ) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stąd też zważyć należy, czy oprócz pomocy publicznej, nie ma innych osób zobowiązanych do wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego wobec skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach orzeczono jak w punkcie 2 zgodnie z art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., nr 163, poz. 1348 ze zm.). /-/ I. Kucznerowicz /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski MB