I SA/Gd 274/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Asesor WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi E. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenie kary porządkowej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] roku Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 216 w zw. z art. 220 § 2 i art. 239 oraz art. 262 § 1 pkt 1 i art. 262 § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późn. zm., zwanej dalej O.p.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] roku nakładające na E. Ł. karę porządkową w wysokości 1.500,00 złotych. Podstawą wydania powyższego postanowienia były następujące ustalenia stanu faktycznego: W związku z postępowaniem podatkowym w sprawie przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nie ujawnionych za 2002 rok, Naczelnik Urzędu Skarbowego wystosował do skarżącego w dniu 28 lipca 2006 roku wezwanie nr [...] (k. 15 akt adm.) do osobistego stawiennictwa w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania celem dostarczenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, w której dokonywano zapisów w związku z prowadzoną w 2002 roku działalnością gospodarczą, a także celem dostarczenia ewidencji środków trwałych obejmującej 2002 rok. Powyższa księga, jak uzasadnił Naczelnik Urzędu Skarbowego, była mu niezbędna do przeprowadzenia szczegółowej analizy i porównania dokonanych w niej zapisów z dokumentami otrzymanymi bezpośrednio z instytucji bankowych. Wezwanie zawierało pouczenie, że nie zastosowanie się do niego może spowodować nałożenie kary porządkowej przewidzianej w art. 262 O.p. Zostało ono doręczone w dniu 1 sierpnia 2006 roku pełnomocnikowi skarżącego radcy prawnemu A.F., umocowanemu do reprezentowania E. Ł. w dniu 21 czerwca 2006 roku (k. 5 akt adm.). W tym czasie skarżący przebywał poza T. Pełnomocnik skarżącego nie poinformował go o obowiązku wynikającym z wezwania, w konsekwencji E. Ł. nie stawił się na wezwanie organu pomimo upływu z dniem 8 sierpnia 2006 roku wyznaczonego terminu. Jak wskazał organ odwoławczy, A. F. nie powiadomił organu podatkowego o braku możliwości nawiązania kontaktu z mocodawcą; nie zwrócił się także z prośbą o przesunięcie terminu do osobistego stawiennictwa i dostarczenia wymaganych dokumentów. Podkreślono, że w złożonym w dniu 29 sierpnia 2006 roku zażaleniu ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że cyt: "warunkiem bezwzględnym nałożenia kary porządkowej jest prawidłowe wezwanie. Mocodawcy, wezwania z dnia 28 lipca 2006 roku nie doręczono, bowiem od dnia 22 czerwca 2006 roku przebywał poza T., wprawdzie przedmiotowe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi, jednak z przyczyn, o których wyżej, nie zostało doręczone bezpośrednio stronie". Organ podatkowy II instancji podkreślił w zaskarżonej decyzji, że pełnomocnik, od dnia umocowania ma obowiązek działania w imieniu mocodawcy. Jest on zobowiązany do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia. W niniejszej sprawie, jak podał Dyrektor Izby Skarbowej , pełnomocnik strony nie wykazał, iż dopełnił należytej staranności przy próbie doręczenia przedmiotowego wezwania i wywiązania się nałożonego przez organ podatkowy na E.Ł. obowiązku. Zdaniem organu odwoławczego, niewystarczającym dla wykazania uzasadnionej przyczyny nieobecności strony w Urzędzie Skarbowym jest stwierdzenie pełnomocnika w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, że E.Ł. przebywał poza T. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E.Ł. zarzucił postanowieniu organu II instancji naruszenie: art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 w związku z art. 262 1 § pkt 1, art. 145 § 1 oraz art. 150 § 1 O.p. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że z przyczyn obiektywnych nie wiedział o skierowaniu do niego wezwania z dnia 28 lipca 2006 roku. Przywołując wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2002 roku (w sprawie SA/Po 553/01, opublikowany w Przeglądzie podatkowym 2003/5/62) oraz art. 262 §1 O.p. podniósł, że warunkiem wymierzenia kary porządkowej jest pouczenie bezpośrednio zobowiązanego o skutkach nie zastosowania się do wezwania. Zatem, w niniejszej sprawie, wobec nie doręczenia mu wezwania, brak pouczenia skutkuje niemożnością wymierzenia kary porządkowej. W konkluzji skarżący wniósł o "zmianę zaskarżonego postanowienia ewentualnie o jego uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania", a także o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem. W wyniku takiej kontroli akt może zostać uchylony w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym zaskarżone postanowienie, wbrew zarzutom skargi, nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Skarga E. Ł. nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Przechodząc do meritum sprawy zauważyć trzeba, że spór między stronami sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy nie przekazanie przez pełnomocnika wezwania do osobistego stawiennictwa strony (prawidłowo doręczonego temu pełnomocnikowi) stanowi "uzasadnioną przyczynę" niestawiennictwa w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 1 O.p. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że w dniu 21 czerwca 2006 roku skarżący udzielił radcy prawnemu A.F. pełnomocnictwa do reprezentowania go przed Urzędem Skarbowym i wszystkimi innymi organami właściwymi, w tym Sądami RP, w postępowaniu podatkowym wszczętym postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2005 roku w sprawie przychodów za 2002 rok nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach ( k. 5, k. 5v akt adm. .), o czym powiadomił organ I instancji. Zgodnie z art. 145 § 2 O.p. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą zasadą oficjalności doręczeń, obarcza organy prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczenia wszystkich pism procesowych ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi (por. postanowienie SN z dnia 9 września 1993 roku, III ARN 45/93, wyrok WSA w Opolu z dnia 5 sierpnia 2005 roku, I SA/Op 74/2005 ). Zatem słusznie organ odwoławczy zauważył, że wezwanie z dnia 28 lipca 2006 roku zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącego. Podnieść należy, że mandanta z pełnomocnikiem łączy umowa o świadczenie usług, do której, na mocy art. 750 KC, stosuje się przepisy o zleceniu tj. art. 734 i nast. KC. Umowa ta ma charakter umowy starannego działania. W związku z tym, zakres odpowiedzialności cywilnej zawodowej adwokata lub radcy prawnego, niezależnie od określenia odpowiedzialności ex contractu, wyznaczany jest należytym wykonywaniem obowiązków wynikających z umowy. Podkreślić przy tym trzeba, że wszelkie zaniedbania w dochowaniu należytej staranności ze strony pełnomocnika leżą w sferze stosunku wewnętrznego łączącego go z mocodawcą. W razie takich zaniedbań i poniesienia w związku z tym szkody przez mocodawcę, stronie przysługuje względem jej pełnomocnika roszczenie o odszkodowanie stosownie do przepisów prawa cywilnego. W stosunkach zewnętrznych (względem osób trzecich), w przypadku zastępstwa bezpośredniego jakim jest pełnomocnictwo, działania i zaniechania pełnomocnika obciążają stronę tak, jakby to ona dopuściła się tych zaniedbań osobiście. Zastępstwo bezpośrednie bowiem cechuje się tym, że pełnomocnik działa w imieniu mocodawcy, a skutki jego działania powstają bezpośrednio po stronie dającego zlecenie. Słusznie zatem organy podatkowe oceniły, że działanie pełnomocnika skarżącego radcy prawnego A.F. polegające na nie zawiadomieniu organu o tym, że jego mocodawca przebywa poza T. i nie złożeniu wniosku o przedłużenie terminu do osobistego stawiennictwa, a także nie przekazanie stronie wezwania z dnia 28 lipca 2006 roku nie mieściły się w pojęciu należytej staranności. Jednakże, wbrew stanowisku skarżącego, okoliczność powyższa obciąża stronę, bowiem jak wyżej wskazano, zaniechania pełnomocnika odnoszą bezpośredni skutek w sferze praw i obowiązków strony. W takiej sytuacji, strona może jedynie dochodzić od pełnomocnika odszkodowania w postępowaniu cywilnym. Mając powyższe na względzie, organy podatkowe słusznie zauważyły, że zaniechanie pełnomocnika skarżącego nie stanowi "uzasadnionej przyczyny" nieobecności strony w rozumieniu przepisu art. 262 § 1 pkt 1 O.p. Skoro wezwanie z dnia 28 lipca 2006 roku uznać należy za prawidłowo doręczone, to przyjąć należy w konsekwencji, że skarżący został pouczony o skutkach niestawiennictwa, bowiem wskazane pismo takie pouczenie zawierało ( k. 15 akt adm. ) Sąd uznał, że organy podatkowe słusznie podnosiły, że fizyczne nie przekazanie skarżącemu przez jego pełnomocnika przedmiotowego wezwania, w którym organ podatkowy zawarł prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do niego, nie jest jednoznaczne z brakiem pouczenia o skutkach niezastosowania się do przedmiotowego wezwania. Za niezasadne należy zatem uznać zarzuty naruszenia art. 262 1 § pkt 1, art. 145 § 1 oraz art. 150 § 1 O.p. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 O.p., których naruszenie, co należy podkreślić, nie zostało w żaden sposób uzasadnione w skardze. Poza ogólnikowym przywołaniem ww. przepisów skarżący nie wskazał konkretnie, dlaczego jego zdaniem, organy podatkowe naruszyły wynikające z nich zasady. Z analizy treści skargi Sąd wywiódł wniosek, że takiego naruszenia E. Ł. upatrywał w całokształcie zachowania organów podatkowych, które nie uznały, że jego niestawiennictwo było spowodowane uzasadnioną przyczyną w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 1 O.p. W ocenie Sądu takie uzasadnienie jest niewystarczające do poddania wskazanych zarzutów szczegółowej kontroli sądowej i uniemożliwia odniesienie się przez Sąd konkretnie do każdego z nich. Oceniając działanie organów administracji pod względem legalności ich działania, Sąd uznał, że organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący tj. podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, zaś uzyskane dowody poddały poprawnej ocenie. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 O.p.). Wskazać trzeba, że skarżący oprócz lapidarnego przywołania w skardze przepisu art. 121 § 1 ww. ustawy nie wskazał, dlaczego jego zdaniem postępowanie podatkowe nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Jest oczywistym, że organy podatkowe oraz skarżący są w niniejszej sprawie adwersarzami, jednakże wyłącznie ta okoliczność nie może być podstawą formułowania przez skarżącego pod ich adresem zarzutu braku zaufania, bez wskazania konkretnych okoliczności, które tę nieufność wywołały. Zarzuty zaś nie mogą stanowić zwykłej polemiki z ustaleniami organu podatkowego bez podania dowodów uzasadniających stanowisko osoby skarżącej. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 123 § 1 O.p. Sąd uznał, że z akt sprawy wynika, iż organ podatkowy I instancji udzielał stronie informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które skutkowały ustaleniem praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania podatkowego, zapewniając jej tym samym czynny udział w tym postępowaniu. Słusznie organy podatkowe podkreśliły, że strona wiedziała o toczącym się postępowaniu podatkowym za 2002 rok w sprawie przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nie ujawnionych, zaś sam fakt nałożenia kary porządkowej wynika z nie wywiązania się z nałożonych przez organ podatkowy obowiązków zaistniałych w trakcie toczącego się postępowania podatkowego, co zresztą nie miało miejsca po raz pierwszy. Podkreślić należy, że od czasu wszczęcia postępowania skarżący wielokrotnie nie stawiał się na wezwanie organów podatkowych np.: z dnia 25 kwietnia 2005 roku, z dnia 12 maja 2005 roku oraz z dnia 8 czerwca 2005 roku, i za każdym razem ukarany został karą grzywny. Wyrokiem z dnia 12 września 2006 roku w sprawie I SA/Gd 148/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę E. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] odmawiające uchylenia postanowienia z dnia [...] nakładającego na skarżącego karę porządkową w wysokości 1.500,00 złotych. Odnośnie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwa na wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 maja 2005 roku tut. Sąd w sprawie I SA/Gd 149/06, wyrokiem z dnia 12 września 2006 roku oddalił skargę E. Ł. na postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające przywrócenia terminu do dokonania ww. czynności. Także w sprawie I SA/Gd 150/06 Sąd oddalił skargę E. Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego dnia [...] odmawiające uchylenia postanowienia nr [...] z dnia [...] nakładającego na skarżącego karę porządkową w wysokości 2.500,00 złotych. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, istnieje uzasadnione podejrzenie, że działanie skarżącego (utrudnianie postępowania poprzez nie stawianie się na wezwanie organu podatkowego) nosi znamiona celowości. Mając powyższe na uwadze Sąd uznając, że w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 145 p.p.s.a. a contrario nie miało miejsca naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji, bądź stwierdzeniem jej wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.