III SA/Po 491/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka As. sąd. Szymon Widłak Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2007r. przy udziale sprawy ze skargi Gminy K. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w Kłodawie nr [...] z dnia [...] I. uchyla rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie może być wykonane. /-/ Sz. Widłak /-/ W. Długaszewska /-/ M. Górecka Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym wydanym na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym ( Dz. U. Nr 142 , poz.1591 z 2001 roku ze zm.) stwierdził nieważność uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia [...] Kłodawy roku, podjętej w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza K., ze względu na istotne naruszenie prawa. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że Rada Miejska w K. uchwała z dnia [...] . roku odmówiła stwierdzenia wygaśnięcia mandatu burmistrza K. J.Ch. z powodu nie złożenia w terminie wyznaczonym przez ustawę z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym oświadczenia o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka. Zdaniem organu nadzoru, uchwała jest sprzeczna z prawem, w szczególności z art. 24 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 26 ust. 1 pkt 1a i ust.2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 roku o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta ( Dz. U. Nr 113, poz. 984 ze zm.) Jak wskazano , w toku postępowania nadzorczego ustalono, że burmistrz K. złożył oświadczenie o działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka z przekroczeniem terminu określonego w art. 24 j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Tym samym, zdaniem organu, rada miejska w Kłodawie była obowiązana podjąć uchwalę stwierdzającą wygaśnięcie mandatu, zgodnie z dyspozycją art. 26 ust.2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza, prezydenta miasta. Zdaniem organu nadzoru powołana wyżej ustawa przewiduje wyłącznie obowiązek podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu, natomiast nie przewiduje a więc i nie stanowi podstawy do podjęcia uchwały o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. Rada Miejska w K. wniosła skargę na wskazane wyżej rozstrzygniecie nadzorcze Wojewody , zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa materialnego : art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, polegające na błędnym uznaniu, że uchwała nr [...] jest sprzeczna z prawem oraz art. 26 ust. 1 pkt 1a i art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 roku bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, polegające na błędnym uznaniu, że Rada Miejska nie miała prawa do podjęcia uchwały odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Burmistrza K., art. 98 ust 1a ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym polegające na błędnym uznaniu, że rada miejska ma w myśl tego przepisu obowiązek podjęcia uchwały wygaszającej mandat burmistrza i domagając się uchylenia w całości zaskarżonego aktu nadzoru. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym do złożenia skargi na rozstrzygniecie nadzorcze uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Ponadto, wskazał, jak dotychczas, iż wynikająca z woli ustawodawcy kompetencja rad gmin zawarta w art. 26 ust. 2 obejmuje wyłącznie prawo orzekania przez ten organ w sprawach stwierdzenia wygaśnięcia mandatu w przypadku ustalenia faktu wystąpienia jednej z ustawowych przesłanek. W ocenie organu, rada gminy nie jest umocowana do orzekania o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, a wyłącznie władna jest powstrzymać się od wydania aktu stwierdzającego fakt wygaśnięcia mandatu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W pierwsze kolejności wskazać należy, iż do złożenia skargi, zgodnie z art. 98 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika, że rada gminy nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze. Jednakże przyjąć należy, że wolą ustawodawcy było przyznanie uprawnienia do wniesienia skargi także organowi gminy, który podjął uchwałę (zarządzenie) zakwestionowane przez organ nadzoru. Skoro ustawodawca przewidział swoistą sukcesję uprawnienia do złożenia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze, to zakładając jego racjonalność, należy przyjąć, że wspomniane uprawnienie przysługuje także tej radzie gminy, która podjęła uchwałę zakwestionowaną przez organ nadzoru ( por. wyrok wsa w Warszawie, IV SA/Wa 821/05, LEX nr 192932 ). Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1.06.2004, NSA W-wa OSK 289/04, LEX nr 158997 wskazał, że " skoro przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) tworzą konstrukcję nadzoru opartą na kontroli legalności działalności oddzielnie każdego z organów gminy (rady oraz wójta, burmistrza lub prezydenta miasta), wyposażając każdy z nich w uprawnienie do decydowania o zaskarżeniu rozstrzygnięcia nadzorczego do sądu administracyjnego, to należy przyjąć, że w tych sprawach w imieniu rady gminy wystąpić może podmiot upoważniony przez radę, w szczególności jej przewodniczący, który z mocy art. 19 ust. 2 tejże ustawy organizuje pracę rady. W sytuacji gdy rada gminy podejmuje uchwałę o zaskarżeniu rozstrzygnięcia nadzorczego do sądu administracyjnego i upoważnia przewodniczącego rady do wniesienia skargi do sądu, to podmiot ten staje się sui generis pełnomocnikiem rady." Niezależnie zaś od powyższego wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie radca prawny, wnoszący skargę, legitymował się pełnomocnictwem udzielonym przez Burmistrza K. Odnośnie wskazanego w rozstrzygnięciu nadzorczym zarzutu naruszenia przepisu art. 24 j ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 26 ust. 1 pkt 1a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza, prezydenta miasta, wskazać należy, iż powołane wyżej przepisy zostały uznane za niezgodne, odpowiednio, z art. 2 Konstytucji RP i art. 31 ust. 3 oraz z art. 2 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007 r. (Dz.U.07.48.327) i utraciły moc z dniem 19 marca 2007 roku. Zatem, skoro przepisy stanowiące podstawę prawną zapadłego rozstrzygnięcia nadzorczego, w dacie orzekania przez Sąd, nie posiadają już mocy obowiązującej, z przyczyn i w zakresie, które wskazane zostały we wskazanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego, Sąd stosując prawo, z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wskazane zarzuty uznaje za nie znajdujące podstawy prawnej w obowiązującym stanie prawnym. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 26 ust. 2, zgodnie z którym wygaśnięcie mandatu w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 1-7 stwierdza rada gminy, w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od dnia wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu, organ nadzorczy stwierdził , że wskazany przepis przewiduje wyłącznie obowiązek podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu, natomiast nie przewiduje a więc i nie stanowi podstawy do podjęcia uchwały o odmowie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. W tym zakresie, Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiony w wyroku z dnia 17 października 2006 roku II OSK 1395/05, w którym stwierdzono, iż " (...) Oczywiste jest, że rada gminy, wezwana przez wojewodę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta, ma prawo do odmiennej, niż dokonana przez wojewodę w wezwaniu, oceny faktów skutkujących z mocy prawa wygaśnięcie mandatu określonej osoby. Ta ocena może przybierać postać milczenia, gdy rada gminy nie podejmuje odpowiedniej uchwały bądź postać uchwały o treści odmiennej niż wyrażona w wezwaniu. Potwierdza takie uprawnienie rady gminy m.in. przepis art.98a ust.2, w myśl którego, po bezskutecznym upływie ustawowego terminu, wojewoda wydaje zarządzenie zastępcze Nie można jednak z tego uprawnienia rady gminy wyprowadzać wniosku o utracie przez wojewodę kompetencji do wydania zarządzenia zastępczego w sytuacji gdy ocena rady będzie odmienna i znajdzie swój wyraz w uchwale odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta. Bezskuteczny upływ terminu o jakim mowa w powołanym przepisie u.s.g. rodzi po stronie wojewody kompetencje do wydania zarządzenia zastępczego(...). Jak wskazał dalej Naczelny Sąd Administracyjny " uchwała rady gminy odmawiająca, mimo wezwania wojewody, wygaszenia mandatu wójta ma charakter opinii, oświadczenia woli rady będącego wyrazem odmiennej interpretacji prawnych konsekwencji określonych faktów. Taki jej charakter sprawia, że nie można byłoby w stosunku do niej zasadnie podnieść zarzutu naruszenia prawa, a tym samym stwierdzić jej nieważność ( tym bardziej, że konsekwencją bezskuteczności wezwania wojewody jest jedynie wydanie zarządzenia zastępczego"). Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 148 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. /-/ Sz. Widłak /-/ W. Długaszewska /-/ M. Górecka K.P.d