II OSK 1255/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) sędzia del. NSA Wiesław Morys Protokolant Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 września 2007 r. sygn. akt III SA/Gd 691/06 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym wyrokiem z 12 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. T. na decyzję Wojewody Pomorskiego z [...] września 2006 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z [...] sierpnia 2006 r. Prezydent Miasta Gdyni, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu M. T., M. T. i ich małoletniej córki J. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. G. w G. przyjmując, że wyżej wymienione osoby trwale nie zamieszkują w miejscu zameldowania stałego. Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Wojewoda Pomorski utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że jedyną okolicznością jaka mogła być brana pod uwagę w prowadzonym postępowaniu pozostawało ustalenie, czy M. T. wraz z rodziną trwale i dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przesłanka powyższa została spełniona w rozstrzyganej sprawie, albowiem stwierdzone okoliczności faktyczne wskazywały na to, że skarżący w spornym lokalu nie przebywają. Skarżący nie wypowiedzieli się odnośnie do okoliczności opuszczenia miejsca zameldowania, niemniej z akt sprawy wynika, że umowa najmu dotycząca lokalu przy ul. G. w G. została ze skarżącymi rozwiązana z dniem 31 stycznia 2006 r., a w mieszkaniu tym zamieszkują obecnie inne osoby (córka skarżących z rodziną). W skardze na powyższą decyzję M. T. wyjaśnił, że sporne mieszkanie zajmuje faktycznie jego córka z rodziną, ale wszystkie sprzęty i meble pozostają jego własnością oraz żony. Zgodę na wprowadzenie się córki wraz z rodziną do mieszkania wyraził mając na uwadze dotychczasowe jej złe warunki mieszkaniowe. Oddalając skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego, Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły, że spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, konieczna do wydania decyzji o wymeldowaniu. Niesporne było, że skarżący wraz z rodziną od paru lat nie mieszka w spornym mieszkaniu, a jego zajęciem było prowadzenie ośrodków wczasowych na południu Polski. Brak chęci opuszczenia mieszkania przy u. G. w G. musi być traktowana w tym przypadku jedynie jako deklaracja. Ani konieczność rozliczania się z Urzędem Skarbowym w G. (urząd właściwy według miejsca zameldowania), ani fakt pozostawienia w mieszkaniu mebli, szczególnie w sytuacji, gdy mieszkanie to zajmuje nie obca osoba, a córka skarżącego, nie świadczą o chęci zamieszkiwania skarżącego z żoną i małoletnią córką w dotychczasowym mieszkaniu. Według Sądu, akcentowany w skardze zarzut pozbawienia skarżącego prawa do lokalu, jak również zgłaszany wniosek o przyznanie lokalu zastępczego dowodzą przy tym pośrednio o niezamieszkiwaniu pod adresem stałego zameldowania. Na powyższy wyrok skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył M. T., wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu wyrokowi, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., skarżący zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, art. 25 k.c. oraz art. 7 i 75 § 1 k.p.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w związku z art. 25 k.c. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, że w sytuacji, gdy wskazywał, iż lokal, w którym jest zameldowany opuścił jedynie czasowo w związku z charakterem wykonywanej pracy, pozostawiając w nim swoje mienie (meble) i przedmioty codziennego użytku to przyjęcie, że wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych musi wiązać się z wykazaniem, iż skarżący posiada inne miejsce zamieszkania. W rozpoznawanej sprawie dowód na tę okoliczność nie został przeprowadzony. Według skarżącego, pozostawienie umeblowania w lokalu świadczy o zamiarze stałego w nim zameldowania, a charakter pracy w ośrodkach wczasowych uzasadnia przyjęcie, że pobyty te nie mają charakteru stałego miejsca zamieszkania. Okoliczności związane z tytułem do lokalu, wypowiedzeniem umowy i żądaniem lokalu zamiennego nie mają natomiast znaczenia dla rozstrzygnięcia, czy w rzeczywistości doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do rozważenia istoty przedstawionego zagadnienia zauważyć na wstępie należy, że ewidencja ludności polega na rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób (art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Posiadanie aktualnych informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K. 20/01, OTK-A 2002/3/34). Z uwagi na to, że opuszczenie przez osobę miejsca stałego pobytu, w świetle przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest traktowane jako fakt prawotwórczy, uprawniający organ administracji do wymeldowania z pobytu stałego, dla rozważanego w niniejszej sprawie zagadnienia prawidłowej wykładni omawianej regulacji najistotniejsze znaczenie ma określenie wymaganych cech tejże okoliczności oraz sposobu, w jaki może ona zostać w toku postępowania udowodniona. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za jednolity uznać należy pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić zarówno w sposób wyraźny, jak też w sposób domniemany, znajdujący swój wyraz w określonym zachowaniu, przez które wyrażana jest wola danej osoby stałego przebywania w miejscu innym, aniżeli miejsce w którym dotychczas zamieszkiwała (por. wyrok NSA z 7.04.2009 r. sygn. II OSK 476/08; wyrok NSA z 25.07.2008 r. sygn. II OSK 900/07). Wskazuje się, że o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok NSA z 16.04.2009 r. sygn. II OSK 1333/08). W świetle powyższego sposobu rozumienia zakresu stosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nietrafny okazał się zarzut skargi kasacyjnej wykazujący wadliwość uznania przez Sąd I instancji, że opuszczenie przez skarżącego i jego rodzinę lokalu przy ul. G. w G. stanowiło uzasadnioną podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego. Za prawidłowością dokonanych przez Sąd ustaleń przemawia bowiem nie tylko fakt nieprzerwanego, wieloletniego zamieszkiwania skarżącego poza lokalem, mający w zasadzie charakter niesporny, lecz również i okoliczności opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Po pierwsze, trudno zakwestionować, że opuszczeniu przez skarżącego lokalu nie mogła zostać przypisana cecha trwałości, jeżeli się uwzględni, że zerwanie przez skarżącego więzi życiowej, spowodowane koncentracją interesów życiowych oraz podjęciem pracy w innej części kraju, nie wskazywała w żadnym razie na epizodyczność tego rodzaju zachowania. Z niepodważonego w postępowaniu oświadczenia M. J. (pismo z 20.03.2006 r., k. 4 akt administracyjnych) wynika, że skarżący nie zamieszkuje w mieszkaniu przy ul. G. w G. od około 10 lat. Materiał dowodowy zebrany przez organy administracji nie wskazuje przy tym, by skarżący albo jego żona (w okresie odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności) sporadycznie przebywali w spornym lokalu lub podjęli chociażby próbę przywrócenia prawa do zamieszkania w nim, mając na uwadze wyrażony sprzeciw przeciwko rozwiązaniu umowy najmu. Zamiar nieprzebywania skarżącego z rodziną w mieszkaniu przy ul. G. da się określić w rozpoznawanej sprawie na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Odnoszą się one do niebudzących wątpliwości ustaleń, że skarżący dobrowolnie zmienił miejsce zamieszkania, wyrażając zgodę na to, by nieużytkowany, opuszczony lokal objęła w posiadanie córka wraz z rodziną. Pozostawienie wyposażenia mieszkania, uwzględniając powyższy sposób wykorzystania lokalu, nie może przez to świadczyć o tym, że w dalszym ciągu było w nim skoncentrowane centrum życiowe rodziny. Akcentowana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej deklaracja o zamiarze powrotu do spornego lokalu jest w tej sytuacji o tyle nieprzekonująca, o ile skonfrontowana zostanie z podnoszonym w toku postępowania żądaniem skarżącego przydzielenia lokalu zamiennego. Nietrafny jest powołany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 25 k.c. oraz art. 7 i 75 § k.p.a., albowiem Sąd I instancji zasadnie uznał, iż przyczyny i okoliczności opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu zostały przez organy administracji zbadane w sposób wyczerpujący. Skoro ustalono, że skarżący w lokalu nie zamieszkuje, przeniósł swoje centrum życiowe w inne miejsce, okoliczności pozwalające na stwierdzenie zaistnienia przesłanki przewidzianej w art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uznać należało za udowodnione. Na przeszkodzie temu nie stoi niewykazanie, że pobyt skarżącego i jego rodziny w innej miejscowości ma charakter stałego zamieszkania. Akt rejestracji pobytu skarżącego w miejscowości, w której prowadził lub prowadzi ośrodki wypoczynkowe, jako czasowego a nie stałego, nie uniemożliwia bowiem wymeldowania skarżącego z dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały, jeżeli organ prowadzący postępowanie ustalił, że nie dopełnił on obowiązku meldunkowego wynikającego z opuszczenia lokalu na stałe z zamiarem założeniem w innym miejscu niż G. ośrodka interesów osobistych i majątkowych. W tak ustalonym stanie faktycznym, w szczególności wobec ustalenia, że ustanie pobytu skarżącego lokalu przy ul. G. w G. miało charakter trwały i dobrowolny, a sporny lokal nie stanowił centrum życiowego skarżącego oraz jego rodziny, należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego wskazanych w podstawie skargi kasacyjnej. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.