II FSK 260/08

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-05-22

Skład orzekający: Stefan Babiarz, Krystyna Nowak, Aleksandra Wrzesińska-Nowacka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy, ustalając wysokość wydatków poniesionych przez podatnika w roku podatkowym, może opierać się na analogii i przybliżonych danych, jeśli brak jest dokumentacji źródłowej z danego roku?
Ratio decidendi
Organ podatkowy nie może opierać się na analogii i przybliżonych danych przy ustalaniu wysokości wydatków poniesionych przez podatnika w roku podatkowym, jeśli brak jest dokumentacji źródłowej. Obowiązkiem organu jest wyjaśnienie tej okoliczności wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi, zgodnie z zasadą otwartego systemu dowodów i swobodnej oceny dowodów, a nie wyciąganie wniosków na podstawie danych z innego roku podatkowego lub nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. Organy podatkowe ustaliły, że małżonkowie P. ponieśli wydatki znacznie przewyższające ich ujawnione dochody i oszczędności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, wskazując na błędy w ustaleniu wysokości wydatków, w szczególności poprzez uwzględnienie straty z innej działalności gospodarczej męża. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ odwoławczy ponownie utrzymał w mocy decyzję, opierając się na badaniu księgi za rok 2000 i analogii. WSA ponownie uchylił decyzję, uznając, że organ nie wykonał zaleceń sądu dotyczących ustalenia rzeczywistej wysokości wydatków. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż – Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 188/07 w sprawie ze skargi C. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 15 stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 9 listopada 2007 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 189/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 15 stycznia 2007 r. , nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. określającą C. P. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu. Jak wynika ze stanu sprawy organy podatkowe ustaliły, że w badanym roku podatkowym małżonkowie C. i J. P. ponieśli wydatki w kwocie 97 926 zł ( na zakup dwóch samochodów, opłaty skarbowe związane z tymi transakcjami i koszty bieżącego utrzymania) i osiągnęli przychody z tytułu działalności gospodarczej J. P. opodatkowanej w formie karty podatkowej (4800 zł), odszkodowania wypłaconego przez firmę ubezpieczeniową (11 732,67 zł ) oraz odsetek od zakupionych obligacji ( 5000 zł). W tym samym roku mąż podatniczki poniósł stratę, prowadząc działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych ( 12 670, 28 zł). Tym samym środki, jakimi rzeczywiście dysponowali małżonkowie P. w 1998 r. wynosiły 8 862,39 zł. Nie posiadali oni żadnych oszczędności na dzień 31 grudnia 1997 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 29 października 2004 r. ustalił w związku z tym C. P. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w kwocie 33 399 zł. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 4 lutego 2005 r. utrzymał tę decyzję w mocy. W wyniku skargi podatniczki Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 grudnia 2005 r. uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. Wskazał, iż ustalając wysokość dochodów nieznajdujących pokrycia w mieniu zgromadzonym w tym roku i w latach poprzednich, organy podatkowe uwzględniły wysokość straty poniesionej przez męża podatniczki z działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach ogólnych . Tymczasem o ile jest uprawnione przyjęcie przy ustalaniu wartości zgromadzonego mienia dochodu z określonego źródła przychodu jako nadwyżki przychodu nad kosztami jego uzyskania , o tyle za nieuprawnione uznać należy pomniejszanie tego mienia o wartość straty poniesionej przez podatnika z innego źródła przychodu. Sąd przywołał treść art. 9,22 i 23 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993 r.,Nr 90, poz. 416 ze zm., powoływanej dalej jako u.p.d.o.f.) i wywiódł z nich, że kosztami uzyskania przychodu danego roku podatkowego, decydującymi o wysokości uzyskanego dochodu lub poniesionej straty, są nie tylko rzeczywiste wydatki ponoszone przez podatnika w tymże roku, ale także inne koszty (jak np. odpisy amortyzacyjne, podstawowe odpisy i wpłaty na fundusze, jeżeli obowiązek ich tworzenia w ciężar kosztów określają odrębne ustawy, wierzytelności nieściągalne), w tym poniesione w latach poprzedzających tenże rok podatkowy, jeżeli dotyczą przychodów tego roku, jak również określone rodzajowo i kwotowo koszty, które zostały zarachowane do kosztów danego roku, chociaż w rzeczywistości nie zostały przez podatnika poniesione. Przyjęcie w tym przypadku straty w wysokości 12 670,28 zł za podstawę ustalenia wysokości przychodu tego roku, nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu, zostało dokonane z naruszeniem art. 20 ust. 1 i 3 u.p.d.o.f., skoro podstawę stanowiła nie kwota rzeczywiście wydatkowana przez podatnika i tym samym zmniejszająca wielkość zgromadzonego w tym roku mienia, lecz kwota wynikająca z rachunkowego porównania zadeklarowanego przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz kosztów poniesionych w celu jego uzyskania. Objęcie , w ramach ustalenia przychodu z nieujawnionych źródeł także poniesionej straty, co byłoby konsekwencją przyjęcia tezy organów podatkowych, iż strata podatkowa pomniejsza zgromadzone w danym roku mienie, oznaczałoby w istocie, iż w następstwie takiego objęcia pomniejszenie o tę stratę dochodów lat następnych, prowadziłoby w efekcie końcowym nie do zmniejszenia obciążeń finansowych, do czego zmierza w istocie regulacja art. 9 ust. 3 u.p.d.o.f., lecz wręcz do ich istotnego zwiększenia. Sąd uznał za zgodne z prawem pozostałe ustalenia organów podatkowych. Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor Izby Skarbowej zlecił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego przeprowadzenie dodatkowego postępowania celem ustalenia faktycznej wysokości wydatków poniesionych w roku 1998 przez J. P. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Organ I instancji , wobec braku dokumentacji za rok 1998 i biernej postawy męża podatniczki, opierając się na badaniu księgi za rok 2000 uznał, że J. P. rozliczał w 1998 r. wydatki metodą kasową, a strata poniesiona w 1998 r. jest faktycznie poniesionym wydatkiem. Organ stwierdził jednocześnie, iż nie było możliwości zgromadzenia innych dowodów. Powołując się na te ustalenia Dyrektor Izby Skarbowej ponownie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 29 października 2004 r. Podatniczka złożyła skargę na tę decyzję, zarzucając jej naruszenie prawa i domagając się uchylenia jej w całości. Nie godziła się z przyjętą przez organy podatkowe denominacją dochodów z działalności rzemieślniczej, nieuznaniem pracy własnej przy budowie domu i wykonawstwem niektórych materiałów podstawowych, z przyjętą wartością samochodu Polonez, będącego składakiem. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał ją za uzasadnioną, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Sąd przypomniał, że sprawa zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach dochodu była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2005 r. , wydany w sprawie I SA/Sz 240/05 zawierał ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. Stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wiązały one zarówno organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia, jak i ten Sąd, ilekroć sprawa będzie przedmiotem jego rozpoznania. Organ podatkowy obowiązany był zatem, zgodnie z zaleceniami, ustalić rzeczywistą wysokość wydatków związanych z prowadzoną przez podatnika pozarolniczą działalnością gospodarczą. Obowiązek ten mógł być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W wykonaniu zaleceń Sądu organ odwoławczy zlecił przeprowadzenie postępowania uzupełniającego. Błędnie jednak uznał, że brak odpowiedzi podatnika na skierowane do niego wezwanie w kwestii wysokości poniesionych wydatków obciąża podatnika i zwalnia organy podatkowe od prowadzenia dalszego postępowania. W postępowaniu dotyczącym przychodów ze źródeł nieujawnionych to na organach podatkowych ciąży bowiem obowiązek udowodnienia istnienia i wysokości przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących z nieujawnionych źródeł. Organ podatkowy, stosownie do art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. uprawniony jest do porównania wydatków z wysokością ujawnionych przychodów. Podatnik winien zaś wykazać, iż wydatki te znajdują pokrycie w legalnie zgromadzonym mieniu. Wykazanie zatem, że strata podatkowa J. P. jest faktycznie poniesionym wydatkiem jest obowiązkiem organów podatkowych, stosownie do art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w zw. z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8,poz. 60 ze zm., powoływanej dalej jako O.p.). Nie wykonały one zaleceń Sądu w tym zakresie, nie ustaliły bowiem rzeczywistej wysokości wydatków poniesionych w badanym roku podatkowym. Sąd nie znalazł zaś podstaw do uwzględnienia podniesionych w skardze zarzutów. Odwołał się w tym zakresie również do wyroku tegoż Sądu z 8 grudnia 2005 r. , wskazując na związanie zawartą tam oceną prawną ( art. 153 p.p.s.a.). Z uwagi na stwierdzone uchybienie uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c ) p.p.s.a. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Dyrektor Izby Skarbowej w S. Wyrok zaskarżył w całości, zarzucając mu naruszenie : 1) prawa materialnego – art. 20 ust.1 i 3 u.p.d.o.f. poprzez błędne ich zastosowanie prowadzące do przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie , przy ustalaniu przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach nastąpiło proste uwzględnienie straty z działalności gospodarczej podatnika, niepoprzedzone analizą wydatków w zakresie faktycznego ich poniesienia w roku podatkowym; 2) przepisów postępowania: a) art. 153 p.p.s.a. poprzez uznanie , że organ podatkowy, rozpatrując ponownie sprawę pominął ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku Sądu z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Sz 240/05, b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej na skutek błędnego przyjęcia, że organ podatkowy dopuścił się naruszenia przepisów procesowych zobowiązujących organ podatkowy do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Organ wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się z założeniem dokonanym przez Sąd I instancji , że wykonanie zaleceń wynikających z prawomocnego wyroku z dnia 8 grudnia 2005 r. skutkować musiało zmianą stanu faktycznego. Sąd w tym wyroku dopuścił bowiem możliwość wystąpienia sytuacji, w której wysokość wydatków będzie równa wysokości kosztów podatkowych, a w konsekwencji, wysokość zobowiązania podatkowego pozostanie niezmieniona. Nie w każdym zatem przypadku przeprowadzenie postępowania uzupełniającego doprowadzi do zmiany stanu faktycznego sprawy. Dlatego też w zaskarżonym wyroku Sąd nie powinien był badać, czy nastąpiła zmiana stanu faktycznego, ale jedynie skontrolować, czy organ podatkowy podjął wszelkie niezbędne działania w celu określenia prawidłowej kwoty wydatków rzeczywiście poniesionych w roku podatkowym przez męża podatniczki w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. W ocenie autora skargi kasacyjnej obowiązek ten został spełniony. Podjęte przez organ podatkowy działania były jedynymi, jakich można było dokonać w realiach tej konkretnej sprawy podatkowej. Wobec niemożności dokonania koniecznych ustaleń bezpośrednio ( poprzez zbadanie dokumentów dotyczących badanego roku podatkowego), przeprowadzono kontrolę działalności gospodarczej męża podatniczki w roku 2000, dokonano analizy porównawczej i poprzez analogię stwierdzono, jaką stosował on metodę księgowania w okresie wcześniejszym i czy miał środki trwale. W ocenie organu podatkowego informacje te pozwoliły na ustalenie poszukiwanych informacji w sposób zbliżony do rzeczywistego. W zakresie wydatków taką metodę ( przyjmowanie wielkości zbliżonej do rzeczywistej) stosuje się w pewnych sytuacjach, np.: do ustalenia kosztów utrzymania. Gdyby przyjęto pogląd przeciwny ( o niemożności przyjmowania wielkości przybliżonych) bierność podatnika mogłaby skutecznie zablokować wykonywanie obowiązków przez organy podatkowe. Dyrektor Izby Skarbowej pokreślił przy tym , że nie skarżył wyroku z dnia 8 grudnia 2005 r., gdyż zgadzał się z wyrażonym w nim poglądem o konieczności ustalenia rzeczywistej kwoty wydatków. Autor skargi kasacyjnej nie zgodził się też z oceną zawartą w zaskarżonym wyroku o przerzuceniu ciężaru dowodu w zakresie wysokości wydatków na podatnika i zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący. Organ podatkowy podjął bowiem wszystkie możliwe kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i wykonania zaleceń Sądu. Metody realizacji tego obowiązku były uzależnione od postawy podatnika. Mimo jego zaniechań organ nie odstąpił od dalszych czynności, ale przeprowadził kontrolę dotyczącą roku 2000 w celu uzyskania materiału porównawczego i w drodze analogii określił metodę księgowania zdarzeń gospodarczych. Naruszenia procesowe, wskazane wyżej, miały wpływ na wynik sprawy, organowi zarzucono bowiem naruszenie art. 187 § 1 O.p. i art. 153 p.p.s.a.,zaś stwierdzenie tych naruszeń spowodowało uchylenie decyzji. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego autor skargi kasacyjnej wskazał, że przeprowadził postępowanie dowodowe w celu ustalenia rzeczywistej wielkości wydatków, zaś uzyskane przez podatnika dochody, zgodnie z art. 20 ust. 1 i 3 u.p.d.o.f. zostały zmniejszone o wartość faktycznie poniesionych wydatków, a nie wydatków przeniesionych mechanicznie z zeznania podatkowego. Skarżąca nie skorzystała z możliwości udzielenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności odnieść się należy do poniesionych w niej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wynik ich oceny będzie bowiem miał wpływ na ocenę zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego. W zakresie podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzutem najdalej idącym jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 153 p.p.s.a. poprzez uznanie, że organ podatkowy rozpoznając sprawę ponownie nie zastosował się do oceny prawnej i nie wykonał zaleceń, zawartych w prawomocnym wyroku, wydanym wcześniej w tej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej nie neguje przy tym ani zasady związania go tą oceną, ani też przyjętej przez Sąd w zaskarżonym wyroku zakresu tej oceny i zakresu wskazań co do dalszego postępowania, jakie zobligowany był wykonać. Spór dotyczy jedynie tego, czy podjęte przez niego czynności doprowadziły do uzupełnienia materiału dowodowego w stopniu wystarczającym do uznania za udowodnione wysokości wydatków poniesionych przez męża podatniczki i w zakresie zaleconym przez Sąd w wyroku z 8 grudnia 2005 r. Uchylając decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 4 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, dokonując wykładni art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. wskazał, że użyte tam pojęcie wydatków oznacza faktyczne, rzeczywiste zmniejszenie zasobów finansowych podatnika w danym okresie rozliczeniowym. Z tych względów nie można , z uwagi na treść przepisów u.p.d.o.f. dotyczących kosztów uzyskania przychodów i sposobu obliczania dochodu ( straty) podlegającej opodatkowaniu, automatycznie zaliczać do wydatków straty wykazanej w zeznaniu podatkowym dla potrzeb podatku dochodowego od osób fizycznych, bez uprzedniego ustalenia, czy wykazane w tym zeznaniu koszty uzyskania przychodu stanowią wydatki w rozumieniu art. 20 ust.3 u.p.d.o.f. Niedokonanie ustaleń w tym zakresie stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji, zaś w zaleceniach nakazano organowi podatkowemu uzupełnienie postępowania dowodowego w tej części. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej podzielić należy ocenę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , dokonaną w zaskarżonym wyroku, iż Dyrektor Izby Skarbowej wytycznych tych nie wykonał. Podjął on wprawdzie czynności zmierzające do ustalenia wysokości wydatków, poniesionych faktycznie przez męża podatniczki w 1998 r. w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, zebrane przez niego dowody nie pozwalają jednak na uznanie, że czynności te doprowadziły do wyjaśnienia tej okoliczności w stopniu niezbędnym do rozstrzygnięcia i że wyczerpane zostały wszelkie możliwości dowodzenia tego faktu. Istotnie, niemożliwe było ustalenie tej okoliczności na podstawie danych źródłowych- księgi przychodów i rozchodów i dowodów księgowych , bowiem mąż podatniczki dokumentów tych już nie posiadał. Nie przechowywał też dokumentów ( księgi przychodów i rozchodów) za lata następne- 1999 i 2000. Organ podatkowy nie dokonał jednak próby ustalenia nakazanych przez Sąd faktów w inny, prawnie dopuszczalny sposób ( zgodnie z wyrażoną w art. 180 § 1 O.p. zasadą otwartego systemu dowodów). Przeprowadził jedynie czynności sprawdzające w odniesieniu do roku 2000 i na podstawie wyjaśnień udzielonych przez męża podatniczki w toku tego postępowania , dotyczących w sposób jednoznaczny (wynika to zarówno z treści wezwania do przestawienia dokumentów, jak i protokołu z czynności sprawdzających) tylko roku podatkowego 2000 wyciągnął wnioski dotyczące roku 1998. Konkluzje te uznać należy za wysnute z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, określonej w art. 191 O.p. Nie można bowiem z faktu, iż w 2000 r. podatnik nie posiadał środków trwałych i prowadził księgę przychodów i rozchodów metodą kasową wyprowadzić wniosku, iż taki sam stan istniał w 1998 r. i w związku z tym wykazana w zeznaniu strata podatkowa jest równa poniesionym faktycznie w danym roku wydatkom. Obowiązujące w roku 1998 zasady rozliczania kosztów uzyskania przychodu pozwalały bowiem podatnikowi na rozliczanie tych kosztów zarówno metodą kasową, jak i memoriałową ( art. 22 ust. 4 i 5 u.p.d.o.f.), zmiany metody rozliczania w kolejnym roku podatkowym podatnik nie musiał zgłaszać organom podatkowym ( obowiązek taki nie wynikał ani z u.p.d.o.f., ani z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów - Dz.U. Nr 148,poz. 720 ze zm.). Podatnik mógł też w 1999 r. dokonać zbycia środków trwałych, a w 1998 r. dokonywać odpisów amortyzacyjnych czy uwzględnić w kosztach uzyskania przychodu w roku 1998 wierzytelności nieściągalne. Organ podatkowy, wobec braku dokumentów dotyczących badanego roku winien zatem był wyjaśnić wszelkimi dostępnymi środkami ( choćby poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania męża podatniczki jako świadka- art. 180 § 2 O.p.) , jaką metodę rozliczania kosztów uzyskania przychodów mąż podatniczki przyjął w 1998 r., czy w tym roku posiadał środki trwałe, czy koszty odzwierciedlały faktycznie poniesione wydatki. Próby przeprowadzenia tych dowodów nawet nie podjęto, trafnie więc Sąd I instancji przyjął, iż uzupełniając postępowanie dowodowe organ podatkowy naruszył art. 187 § 1 O.p. , a tym samym art. 153 p.p.s.a., nie zastosował się bowiem do oceny prawnej i wytycznych, zawartych w prawomocnym wyroku. Stwierdzić przy tym należy, wbrew sugestiom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym orzeczeniu nie negował możliwości wydania- po prawidłowym wykonaniu wytycznych wynikających z wyroku z dnia 8 grudnia 2005 r.- decyzji tej samej treści, co uchylona wcześniejszym wyrokiem. Wskazując na brak istotnej zmiany stanu faktycznego odnosił się do tego typu zmian, które nastąpiłyby po wydaniu wyroku, zawierającego wytyczne i które niweczyłyby sens i cel wykonywania zaleceń sądu ( czyniłyby je nieaktualnymi), a tym samym zwalniały organ i sąd ponownie rozpoznający sprawę z obowiązku zastosowania się do oceny prawnej, wyrażonej we wcześniejszym wyroku. Wskazuje na to wyraźnie treść uzasadnienia ( s. 5 , 5 akapit ). Bezzasadność zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. przesądza o nietrafności powiązanego z nim zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 O.p. Niezastosowanie się przez organ podatkowy do oceny prawnej i wytycznych sądu wyrażonych w prawomocnym wyroku i niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności powoduje bowiem konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97, opubl. w Lex pod nr 47848). Sąd zastosował zatem prawidłowy środek, przewidziany ustawą. Jako chybiony ocenić należy także zarzut naruszenia art. 20 ust. 1 i 3 u.p.d.o.f. poprzez błędne zastosowanie. Nie budzi wątpliwości, że ustalenie wysokości wydatków, poniesionych przez podatnika w roku podatkowym stanowi okoliczność istotną dla rozstrzygnięcia. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podatnik poniósł wydatki przekraczające jego legalne i ujawnione dochody uprawnia organ podatkowy do ustalenia, że podatnik uzyskał przychody ze źródeł nieujawnionych bądź nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach ( por. pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2007 r., sygn. akt II FSK 437/06, opubl. w Lex pod nr 351005). Wysokość tych wydatków winna być zatem stwierdzona w sposób niewątpliwy, wiąże się bowiem z możliwością nałożenia na podatnika podatku w znacznej wysokości, określonej w art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. Dopuszcza się wprawdzie ustalenie ich wysokości w sposób przybliżony (por. pogląd wyrażony w wyroku z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 89/05, opubl. w ONSAiWSA z 2006 r., nr 3,poz. 81), nie oznacza to jednak możliwości ustalenia jej w sposób dowolny, w drodze analogii ( jak stwierdza to organ podatkowy zarówno w decyzji, jak i w skardze kasacyjnej). Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło