II SA/Ol 911/07
WyrokWSA w Olsztynie2007-11-13
Skład orzekający: Alicja Jaszczak – Sikora, Beata Jezielska, Katarzyna Matczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy K.S., jako właścicielka działki sąsiedniej, posiada interes prawny w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej w postaci wiaty magazynowej, prowadzącym do nakazu rozbiórki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, nie badając należycie, czy skarżąca K.S. posiada przymiot strony w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej. Brak analizy interesu prawnego skarżącej stanowił podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją decyzji organów obu instancji. Sąd podkreślił, że posiadanie informacji o samowoli budowlanej lub interes faktyczny (np. obawy o estetykę czy utrudnienia w ruchu) nie przesądza o posiadaniu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa.Stan faktyczny
K.S. zawiadomiła organ o samowoli budowlanej w postaci hali magazynowej na sąsiedniej działce, wskazując na problemy z dojazdem do jej posesji. Organy kolejno nakazywały rozbiórkę, uchylały decyzje, umarzały postępowanie, by ostatecznie odmówić nakazu rozbiórki, uznając obiekt za zgodny z planem miejscowym z 1991 r. i przepisy prawa budowlanego z 1974 r. K.S. złożyła skargę do WSA, kwestionując decyzję o odmowie rozbiórki. WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje organów obu instancji, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności brak analizy interesu prawnego skarżącej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a także poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Dodatkowo orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 roku sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" oraz decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z "[...]"; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Pismem z 7 marca 2005r. K.S. poinformowała Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o samowoli budowlanej dotyczącej hali magazynowej wybudowanej na sąsiadującej z jej posesją działce o nr ewidencyjnym 129/9 w miejscowości L. gmina N., stanowiącej własność A.C. Wskazała, że do położonej w głębi działki hali dojeżdżają zapełnione towarem duże pojazdy, które niszczą i blokują drogę gruntową stanowiącą wjazd do jej posesji.
Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w tej sprawie decyzją z dnia "[...]" nakazał A.C. rozbiórkę ww. obiektu.
Na skutek odwołania A.C. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podano, iż samowolę budowlaną ocenia się w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie jej popełnienia, zaś z zebranego materiału dowodowego wynika, że obiekt będący przedmiotem sporu powstał w 1993r pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien ustalić datę powstania samowoli budowlanej i na podstawie zebranego materiału dowodowego podjąć decyzję w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie jej popełnienia.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego kolejną decyzją z dnia "[...]" umorzył na podstawie art. 105 Kpa postępowanie w sprawie samowoli budowlanej obiektu magazynowego, bowiem nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu, a tym samym postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe. Uznano również, iż nie zachodzi konieczność wydania decyzji, w trybie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r, nakazującej wykonanie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości do stanu zgodnego z przepisami.
Od decyzji tej odwołanie wniosła K.S., zaś Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ musi wykazać, że lokalizacja obiektu nie jest sprzeczna z ustaleniami planu miejscowego oraz że nie wystąpiły przesłanki z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r. tj. obiekt swym istnieniem nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Nadto w celu zbadania, czy nie zachodzą przesłanki do nakazania wykonania określonych zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 40 tej ustawy, organ winien w oparciu o art. 56 nakazać wykonanie inwentaryzacji budowlanej wraz z oceną techniczną oraz powykonawczą inwentaryzację geodezyjną.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" odmówił wydania decyzji nakazującej rozbiórkę spornego obiektu budowlanego. Stwierdzono w oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, iż nie występuje żadna z przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z 24 października 1974r. Prawo budowlane nakazująca orzeczenie rozbiórki obiektu będącego aktualnie wiatą magazynową, gdyż obiekt został wzniesiony na terenie strefy mieszkaniowo- usługowej, w tym rzemiosła produkcyjnego o charakterze nieuciążliwym, stosownie do zapisów wówczas obowiązującego miejscowego planu ogólnego zagospodarowania miasta uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej z dnia 17 września 1991r. Skoro obiekty budowlane mogą być budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel (art. 3 ustawy), to wzniesiony obiekt jest zgodny z zapisami planu miejscowego dopuszczającymi na terenie działki nr 129/9 obręb L. zabudowę magazynową. Wskazano, iż w dacie popełnienia samowoli (w 1993r.) nie istniały przepisy określające warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać wiaty i ich usytuowanie. Gdyby nawet przyjąć, że takie obiekty należałoby zaliczyć do budynków magazynowych czy gospodarczych to warunki odległościowe od granicy działki nr 201, będącej własnością K.S. i budynku tam zlokalizowanego, zostały zachowane. Nadto wskazano, że w sprawie brak jest podstaw aby w trybie art. 40 ustawy z 1974r. nakazać inwestorowi doprowadzenie obiektu budowlanego, terenu nieruchomości do stanu zgodnego z prawem, gdyż przepisy dotyczące ochrony środowiska zarówno obowiązujące w dacie popełnienia samowoli, jak i obecnie nie wymagają dla tego rodzaju zabudowy strefy ochronnej. Natomiast podnoszona przez odwołująca się kwestia estetyki obiektu nie ma wpływu dla zastosowania art. 37 tej ustawy. Podkreślono, że w świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974r. istotną kwestią jest zapis planu jaki obowiązywał w dacie popełnienia samowoli, a nie to jaki plan będzie obowiązywał w przyszłości - wyrok NSA z dnia 19 maja 1999r. sygn. IV SA 196/96, niepublikowany.
Wyjaśniono także, iż znaczna część zarzutów K.S. nie dotyczy rozpoznawanej sprawy, gdyż odnosi się do zakłócenia ładu przestrzennego, nieporządku na posesji, czy też niszczenia nawierzchni gruntowej drogi gminnej nie będącej drogą publiczną w rozumieniu ustawy o drogach. Sprawy te mogą być przedmiotem rozpoznania przez Burmistrza, gdyż na mocy art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, nie zastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów, a w szczególności: ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody, gminnych dróg, porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli.
Od tej decyzji K.S. złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji jako wydanej z naruszeniem prawa oraz o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego. Odwołująca się podała, że budowę obiektu rozpoczęto w 1993r. w warunkach samowoli budowlanej i do dnia sporządzenia odwołania nie został on wykończony - jest w trakcie budowy i jest użytkowany - stąd nie można w sprawie stosować art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Sporny obiekt utrudnia korzystanie z jej nieruchomości i jest wybudowany na działce nie mającej dostępu do drogi publicznej. Zdaniem odwołującej niezasadne jest powoływanie się przez organ na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż utracił on ważność. Przytoczyła argumentację podniesioną w odwołaniu z dnia 27 sierpnia 2006r., w którym stwierdziła, że ciężkie pojazdy dojeżdżające do posesji niszczą drogę i blokują dojazd do jej posesji. Nadto wskazała, że A.C. bezprawnie rozpoczął budowę w 1993r., gdy nie był jeszcze właścicielem posesji, na której rozpoczęto budowę.
Decyzją z dnia 12 lipca 2007r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu i instancji.
Organ odwoławczy za wiarygodne uznał oświadczenie A.C., że objętą postępowaniem wiatę magazynową wybudował w 1993r. na dzierżawionej wówczas (od dnia 5 października 1984r.) działce nr 129/9 w L. gm. N. Na tej podstawie organ stwierdził, że istniejącą tam samowolę budowlaną należy oceniać według przepisów ustawy - Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. - art. 37 ust. 1 i 2 stosownie do art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118). Stwierdzono, iż zasadnie organ I instancji odmówił wydania nakazu rozbiórki skoro przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło brak przesłanek do jej nakazania w trybie art. 37 ustawy z 1974r., jak również brak podstaw do nakazania zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z prawem.
Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożyła K.S., w której wniosła o uchylenie skarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako niezgodnej z prawem i nakazanie rozbiórki rozpoczętej budowy obiektu. W treści skargi podaje, że nie zmienia swojej argumentacji prezentowanej jako uzasadnienie jej dotychczasowych wniosków i odwołań w tej sprawie, których fragmenty zacytowała w skardze.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, iż jak wynika z zaświadczenia Burmistrza z dnia 18 stycznia 2007r. działka nr 129/9 obręb L. gm. N., wbrew twierdzeniu skarżącej, posiada dostęp do drogi gminnej o nr ewidencyjnym 150 obręb L., która łączy się z drogą powiatową, tym samym argument o braku dostępu działki A.C. do drogi publicznej jest niezasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych względów niż w niej podniesiono.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z regulacją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. zwana dalej: ustawą ppsa,) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 ustawy ppsa. Nadto wskazać pozostaje, iż stosownie do art. 135 tej ustawy Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy ppsa, uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Niniejsza regulacja nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że skarżone decyzje lub postanowienia mogą ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Dokonując kontroli skarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w sprawie odmowy wydania decyzji nakazującej rozbiórkę spornego obiektu - wiaty magazynowej, jak również poprzedzającej ją decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Sąd stwierdził, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowił art. 37 ust. 1 ustawy z 24 października 1974r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm. zwana dalej: ustawą z 1974r.) zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Z ust. 2 powołanego przepisu wynika natomiast, że organ może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.
Natomiast art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118, ze zm.) zawiera normę, zgodnie z którą przepisu art. 48 (regulującego postępowanie w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zezwolenia) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności jednakże przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy należało skontrolować czy skarga pochodzi od podmiotu uprawnionego. Podmiotem uprawnionym stosownie do art. 50 § 1 ustawy ppsa jest każdy kto ma w tym interes prawny. Zatem bezwzględnym warunkiem jest ustalenie, komu w niniejszej sprawie dotyczącej samowoli budowlanej przysługiwał przymiot strony takiego postępowania.
W przedmiotowej sprawie organy orzekające ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, a okoliczności tej nie kwestionuje sama skarżąca, iż sporny obiekt wiaty magazynowej został wzniesiony w 1993r. Jedynie ocena czy obiekt ten został już ukończony pozostaje pomiędzy stronami sporna, bowiem skarżąca twierdzi, że obiekt ten jest niewykończony, zaś inwestor będący właścicielem działki 129/9 obręb L., na której obiekt ten wzniesiono oświadczał w toku postępowania, iż budowę wiaty magazynowej rozpoczął i ukończył w 1993r. W tym miejscu wskazać pozostaje, iż stosownie do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, które w pełni podziela Sąd w rozpoznawanej sprawie, za zakończenie budowy obiektu budowlanego w rozumieniu art. 103 ust. 2 ustawy z 1994r. przyjmuje się doprowadzenie do stanu, w którym - chociażby nawet częściowo - jest możliwe przystąpienie do użytkowania takiego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 1997r. sygn. akt II SA/Kr 998/96, MoP - Zestawienie Tez 2000r. nr 5, s. 326, wyrok NSA z dnia 30 marca 1999r., sygn. akt IV SA 543/97, niepublikowany, wyrok NSA z dnia 5 lipca 1999r. sygn. akt IV SA 1632/97, niepublikowany). W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wynika, że wiata magazynowa została przez inwestora wzniesiona w 1993r. i w stanie takim nadawała się do użytkowania, co pośrednio przyznaje sama skarżąca, iż składowane tam byty materiały budowlane. Zatem chybiony jest zarzut skarżącej, iż budowa w stosunku do której prowadzone jest postępowanie w sprawie samowoli budowlanej nie została zakończona i w związku z powyższym nie mogły mieć tu zastosowania przepisy art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z 1974r. w związku z art. 103 ust.2 ustawy z 1994r.
Wskazać należy również, iż stosownie do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2005r. sygn. akt IV SA 5058/03, niepublikowany, LEX 189051, wyrok NSA z dnia 19 maja 1999r. sygn., akt IVSA 196/96, niepublikowany, LEX 47287) należało oceniać zaistniałą samowolę budowlaną - okoliczność również bezsporna, iż obiekt wiaty magazynowej został wzniesiony bez pozwolenia budowlanego - w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie jej popełnienia. I tak z brzmienia art. 37 w zw. z art. 38 ustawy z 1974r. wynika niezbicie, iż stroną postępowania w przedmiocie nakazu rozbiórki jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, którzy są zobowiązani na swój koszt dokonać rozbiórki obiektu lub jego części. Stroną tego postępowania jest zatem podmiot, na którego taki obowiązek może być nałożony skoro decyzja organu administracji publicznej dotyczy jego interesu prawnego. Natomiast kwestia posiadania interesu prawnego w takiej sprawie przez inne podmioty musi być rozstrzygana w oparciu o art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1072, ze zm. znanej dalej: Kpa). Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Stroną postępowania w sprawie samowoli budowlanej jest więc jedynie podmiot mający interes prawny w tym postępowaniu. Powszechnie przyjmuje się, że interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa powinien być analizowany w płaszczyźnie prawa materialnego a nie procesowego (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1993r. sygn. akt I SA 1919/92, OSP 1994r. z.10, poz. 199, z glosą P. Kucharskiego, według którego interes prawny jest kategorią normatywną, mającą swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwiania sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania). I tak osoba ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jej sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące ją "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Nie jest zatem automatycznie legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto poinformował właściwy organ administracji o samowoli budowlanej nawet, jeśli jest nią właściciel działki sąsiedniej, a taką osobą jest skarżąca w niniejszym postępowaniu. Argumentacja, że sporny obiekt narusza estetykę otoczenia, czy też niekorzystnie oddziałuje na otoczenie powodując utrudnienia związane ze wzmożonym ruchem pojazdów, co w żaden sposób nie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie nadaje skarżącej przymiotu strony, zwłaszcza jeżeli wbrew twierdzeniom wskazanym we wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej ze znajdującego się w aktach sprawy materiału fotograficznego, jak również przedstawionego przez skarżącą na rozprawie wynika, iż posiada ona bezpośredni dostęp do drogi publicznej bez potrzeby korzystania z drogi wewnętrznej, poprzez którą działka A.C. o nr 129/9 obręb L. ma dostęp do drogi publicznej. Pojęcie interesu prawnego rozumiane winno być jako obiektywna przesłanka, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej (pkt 1 tezy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2006r. sygn. akt VI SA/Wa 24/06, niepublikowany, LEX nr 276747). Powoływanie się przez skarżącą na naruszenie przez istniejący obiekt walorów estetycznych okolicy bez przywołania konkretnego przepisu prawa materialnego, z którego można by było wywieść jej interes prawny nie jest przekonujące. Podobnie możliwe utrudnienia związane ze wzmożonym ruchem pojazdów i osób w okolicy planowanej inwestycji wskazują wyłącznie na interes faktyczny skarżącej, który nie skutkuje jednak uznaniem jej za stronę tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2006r. sygn. akt II OSK 726/06, niepublikowany, LEX nr 203457).
Zatem jak wynika z wyżej przytoczonych przepisów prawa uznanie interesu prawnego danego podmiotu jest możliwe tylko wtedy, jeżeli wynika on z konkretnej normy prawa materialnego, stanowiącej materialnoprawną podstawę wydania decyzji. W tym ujęciu należało rozważyć czy skarżąca K.S. zgodnie z art. 28 Kpa jest stroną w postępowaniu prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie stwierdzenia samowoli budowlanej. Brak rozważenia należycie tego zagadnienia stanowi naruszenie art. 28 Kpa, a wobec powyższego Sąd za celowe uznał na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zarówno skarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, jak również decyzję organu odwoławczego z dnia "[...]" rozpoznającą odwołanie K.S. mimo braku analizy czy strona ta jest legitymowana do udziału w tym postępowaniu w oparciu o art. 135 ustawy ppsa, bowiem wyeliminowanie tych wszystkich orzeczeń w danej sprawie było niezbędne do końcowego jej załatwienia. Jak wynika z przekazanych akt tej sprawy na żadnym z etapów postępowania administracyjnego problem posiadania przez skarżąca przymiotu strony nie był rozważany i doszło do faktycznego dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu, natomiast dla rozpoznania tej kwestii bez znaczenia pozostaje fakt, iż postępowanie powyższe wszczęto na wniosek K.S. vide: zawiadomienie o wszczęciu postępowania - karta 15.
Na marginesie wskazać pozostaje natomiast organom orzekającym w sprawie, iż właściwym rozstrzygnięciem po przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej w oparciu o art. 37 ustawy z 1974r. jest orzeczenie o nakazie rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego, bądź w przypadku stwierdzenia, że brak jest podstaw do takiego orzeczenia, organ winien orzec o braku podstaw do orzeczenia rozbiórki lub też umorzyć postępowanie w przedmiocie rozbiórki obiektu jako bezprzedmiotowej, przy czym bezprzedmiotowość ma miejsce jedynie wówczas, gdy zaistnieją okoliczności przewidziane w art. 105 kpa. Nieprawidłowe jest natomiast rozstrzygnięcie o odmowie nakazu rozbiórki, bowiem powołany wyżej przepis prawa nie uprawnia do podjęcia takiego rozstrzygnięcia w tej sprawie.
Reasumując organ odwoławczy po przekazaniu akt niniejszej sprawy winien ponownie rozpoznać odwołanie skarżącej z dnia 27 sierpnia 2006r. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uwzględniając wskazania co do jednoznacznego ustalenia, czy skarżącej przysługuje przymiot strony w prowadzonym postępowaniu w przedmiocie samowoli budowlanej. Dopiero bowiem po wyjaśnieniu tej istotnej okoliczności organ podejmie merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie uwzględniając wywody poczynione przez sąd wyżej.
Omówione wyżej uchybienia procesowe, pozostające w ścisłym związku z ostatecznym wynikiem sprawy, skutkują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również decyzji organu odwoławczego z dnia "[...]" na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Stosownie do art. 152 ustawy ppsa orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana, przy czym powyższe rozstrzygnięcie obowiązuje jedynie do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło