II SA/Po 326/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi J. S. i R. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; oddala skargę. /-/ A. Łaskarzewska /-/ W. Batorowicz /-/ B. Kamieńska Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. - po ustaleniu na podstawie kontroli przeprowadzonej dnia 4 września 2006 r., że R. S. rozebrał część stodoły stojącej na działce nr [..] w L. [..] w gminie Ł. i w to miejsce pobudował nową stodołę, przy częściowym wykorzystaniu ścian szczytowych pozostawionych po poprzedniej konstrukcji - postanowieniem z dnia [..], wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) wstrzymał prowadzenie tych robót budowlanych oraz nakazał inwestorowi, aby w celu doprowadzenia samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem przedłożył do dnia 30 listopada 2006 r.: – zaświadczenie Wójta Gminy Ł. o zgodności samowolnie realizowanego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; – oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; – cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczenie właściwego samorządu zawodowego o wpisie osoby wykonującej projekt na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, o którym mowa w art. 12 ust. 7 prawa budowlanego, aktualnym na dzień opracowania projektu. Ponieważ inwestor żadnego z tych obowiązków nie wykonał - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. dnia [..] wydał na podstawie art. 104 ust. 1 kpa oraz art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 powołanej wyżej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane decyzję nakazującą R. S. dokonanie rozbiórki odbudowanej stodoły zastrzegając, że nakaz nie obejmuje ścian szczytowych i fundamentów. W uzasadnieniu ustalono na podstawie kontroli budowlanej, że R. S. w czerwcu 2006 r. rozebrał przeważającą, drewnianą część swojej stodoły, pozostawiając fragmenty murowane i na istniejących fundamentach wybudował nowy obiekt o konstrukcji szkieletowej - ze słupami murowanymi z cegły wapienno-piaskowej, belkami żelbetowymi, pokryty dachem o konstrukcji stalowej wykonanym z blachy trapezowej. W części obiektu wykonano strop typu "Teriva". Stwierdzono ugięcia stropu, spowodowane najprawdopodobniej złym wykonaniem (obiekt budowano bez obliczeń konstrukcyjnych). Obiekt budowlany realizowano bez uprzedniego sporządzenia dokumentacji technicznej i uzyskania pozwolenia na budowę, a zatem w warunkach samowoli. Inwestor nie przedstawił żadnych żądanych dokumentów pozwalających na legalizację samowoli. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego - rozpoznając sprawę na skutek odwołania R. i J. S., kwestionujących zasadność zakwalifikowania prowadzonych przez niego - przy użyciu nowych i trwalszych materiałów - prac remontowych, jako odbudowy wymagającej pozwolenia na budowę - decyzją z dnia [..], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa: uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej sposobu określenia przedmiotu rozbiórki i nakazał inwestorowi dokonanie rozbiórki odbudowanej stodoły na długości 19,30 m oraz dachu o konstrukcji stalowej nad całym obiektem t.j. na długości 25,30 m (tzn. nakaz nie obejmuje ścian szczytowych oraz fundamentów), usytuowanej na nieruchomości położonej w miejscowości L. (dz. nr [..], ark. [..]). Organ odwoławczy nie podzielił poglądu skarżących, iż prowadzili jedynie remont stodoły polegający na odtworzeniu stanu poprzedniego. Remont bowiem może być prowadzony w istniejącym obiekcie, a w rozpatrywanej sprawie inwestor najpierw rozebrał większość budynku, a następnie budynek odbudował. Zdaniem organu odwoławczego "nie mamy do czynienia z remontem, jeżeli roboty budowlane polegają na wykonaniu faktycznie nowego obiektu budowlanego, choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych, pozostałych po innym obiekcie budowlanym". Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 1996 r. sygn. SA/Kr 1984/1995 (Prok. I Pr. 1997 r., nr 6, poz. 48) wyjaśnił, że odbudowa obiektu budowlanego, chociażby wykonywana z częściowym wykorzystaniem materiału pochodzącego ze starych elementów obiektu rozebranego traktowana jest jako budowa, na którą wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Skoro inwestor nie wykonał w terminie obowiązków, od których zależała legalizacja samowoli budowlanej, konieczne było orzeczenie o rozbiórce samowolnie odbudowanej stodoły. Wykorzystane przy odbudowie fragmenty murowanych ścian dawnej stodoły oraz jej fundamentu nie podlegają rozbiórce. W ocenie organu drugiej instancji nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia o rozbiórce podniesione w odwołaniu fakty, że remont stuletniej drewnianej stodoły był konieczny ze względu na zły stan techniczny obiektu oraz że brak zgłoszenia o zamiarze wykonania remontu nie wynikał ze złej woli inwestorów, lecz chęci najszybszego wykorzystania stodoły w czasie żniw. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej do Sądu przez R. i J. S. - z wnioskiem o jej uchylenie. Skarżący, podobnie jak w odwołaniu, polemizowali z zakwalifikowaniem wykonanych robót jako odbudowy stodoły, wymagającej uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Wyjaśnili, że przeprowadzili remont kapitalny stuletniej stodoły, aby przywrócić budynek do stanu umożliwiającego wykorzystywanie stodoły w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Z definicji remontu zawartej w art. 3 ust. 8 prawa budowlanego nie wynika, że rozbiórka budynku, a następnie jego odtworzenie decyduje o uznaniu, iż nie mamy do czynienia z remontem, tym bardziej, że w dalszej części definicji Ustawodawca dopuścił możliwość stosowania wyrobów budowlanych innych niż użyto pierwotnie. Skarżący uznali, że decyzja rozbiórkowa jest dla nich krzywdząca, bowiem "mimo wykonanego remontu stodoła przestanie istnieć, choć istniałaby gdybyśmy nie podjęli decyzji o jej koniecznym remoncie". Podkreślono też, że działania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. skontrolował Sąd Rejonowy w G. i postanowieniem z dnia [..] sygn. [..] uchylił prawomocny mandat karny wydany przez ten organ nadzoru budowlanego wobec wykonawcy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalenie organów obu instancji, iż R. S. w czerwcu 2006 r. dokonał rozbiórki drewnianej stodoły - przy pozostawieniu tylko tych fragmentów ścian, które były murowane - i na istniejących fundamentach wybudował nowy obiekt o konstrukcji szkieletowej z wykorzystaniem pozostawionych murowanych fragmentów ścian, są zbieżne z wyjaśnieniami inwestora. Rozbieżności wystąpiły przy dokonywaniu kwalifikacji tych prac. W ocenie inwestora prace polegające na rozbiórce zniszczonej stuletniej stodoły, a następnie jej odtworzeniu na zachowanych fundamentach "przy użyciu nowych i trwalszych materiałów" stanowiły remont, natomiast organy nadzoru budowlanego uznały, że tego rodzaju roboty budowlane są odbudową. Trafne jest - zdaniem Sądu - stanowisko zaprezentowane przez organy nadzoru budowlanego. Skoro bowiem według art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej decyzji (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118) remontem jest wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a w rozpoznawanej sprawie inwestor najpierw rozebrał przeważającą, drewnianą część stodoły i następnie wzniósł nowy obiekt, to nie wykonał robót budowlanych "w istniejącym obiekcie budowlanym". Przecież po rozbiórce tej starej części już nie było przedmiotu, który by miał zostać wyremontowany (patrz wyrok NSA z 15.03.2007 r., sygn. II OSK 453/06). Aby kwalifikować wykonane roboty jako remont - roboty te muszą być wykonywane w istniejącym obiekcie (wyrok NSA z 2.02.2006 r. sygn. II OSK 56/06). Stanowisko wyrażone przez organy obu instancji jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Dokonanie rozbiórki obiektu i wzniesienie obiektu w tym samym miejscu, nawet o takich samych gabarytach, traktuje się jako budowę (tj. odbudowa), a nie remont (por. wyrok NSA z 29.03.2001 r. sygn. SA/Bk 852/00 ONSA 2002/2/85, wyrok WSA w Rzeszowie z 27.10.2004 r. sygn. SA/Rz 2173/02 ONSA/WSA 2005/5/106, wyrok WSA w Białymstoku z 16.10.2007 r. sygn. II SA/Bk 1/07). Inwestor odbudował stodołę bez wymaganego przez art. 28 ustawy Prawo budowlane pozwolenia, a zatem w warunkach samowoli budowlanej. Zasadne było więc zaliczenie przedmiotowej inwestycji do kategorii objętych treścią art. 48 powołanej ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania zaskarżonej decyzji oraz przeprowadzenie postępowania zmierzającego do legalizacji tej samowoli budowlanej. Tryb i zasady przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego określone w art. 48 ust. 2 i 3 zostały w niniejszej sprawie zastosowane przez organ nadzoru budowlanego. Organ ten postanowieniem z dnia [..] wstrzymał roboty dotyczące budynku przedmiotowej stodoły i nakazał inwestorowi przedłożenie stosownych dokumentów w tym projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi. Jest poza sporem, że inwestor w zakreślonym terminie nie przedłożył żadnego z wymaganych omawianym postanowieniem dokumentów, przez co uniemożliwił organowi nadzoru uznanie, że wystąpił z wnioskiem o zatwierdzenie projektu budowlanego (art. 48 ust. 5 ustawy). Zastosowanie zatem przez organ orzekający sankcji rozbiórki przedmiotowego obiektu znajduje oparcie w przepisie art. 48 ust. 4 w związku z ust. 1 omawianej ustawy. W myśl tego przepisu, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 nakazujący, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wykorzystane przez inwestora przy odbudowie istniejące części ścian szczytowych budynku oraz fundamenty zostały w zaskarżonej decyzji wyłączone spod rozbiórki. W związku z nakazaniem rozbiórki z uwagi na niespełnienie przez inwestora w wyznaczonym terminie żadnego z obowiązków określonych postanowieniem, zbędne jest wyjaśnienie, czy samowolnie wzniesiony przedmiotowy obiekt budowlany narusza (bądź nie narusza) przepisy techniczno-budowlane, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem (art. 48 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy). Nie ma też istotnego znaczenia wynik postępowania sądowego wszczętego wnioskiem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [..] o ukaranie wykonawcy I. L. mandatem karnym za popełnienie wykroczenia z art. 93 pkt 6 prawa budowlanego (k. 29 i 37 akt administracyjnych I instancji). Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu nadzoru budowlanego I instancji okazały się zgodne z prawem. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. /-/ A.Łaskarzewska /-/ W.Batorowicz /-/ B.Kamieńska MK