I SA/Sz 660/07

WyrokWSA w Szczecinie2008-02-07

Skład orzekający: Zofia Przegalińska, Zygmunt Chorzępa, Marzena Kowalewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy istnieje podstawa do stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli podatnik kwestionuje istnienie obowiązku podatkowego z tytułu otrzymywanej emerytury?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo odmówiły stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Emerytury, zgodnie z obowiązującymi przepisami, stanowią źródło przychodu podlegające opodatkowaniu, a obowiązek podatkowy powstaje z mocy ustawy, a nie na skutek decyzji organu. Płatnik prawidłowo pobrał i odprowadził podatek od wypłacanej emerytury.
Stan faktyczny
Skarżący Z. P. złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty i zwrot nienależnie pobranego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r., argumentując, że nie uzyskał dochodów podlegających opodatkowaniu i nie łączy go żaden stosunek prawny z organami podatkowymi w zakresie emerytury. Organy podatkowe obu instancji odmówiły stwierdzenia nadpłaty, wskazując, że skarżący pobiera emeryturę, która jest źródłem przychodu podlegającym opodatkowaniu, a płatnik prawidłowo pobrał podatek. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestionując istnienie obowiązku podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006r. oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 75 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. odmawiającą Z. P. stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 rok wraz z z ustawowymi odsetkami. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Z. P. w dniu [...]r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty i zwrot nienależnie pobranego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. wraz z należnymi odsetkami. Z. P. stwierdził, że jego przypadku nie zachodzi konieczność składania osobistych zeznań (deklaracji) podatkowych, ponieważ w 2006 r. nie uzyskał żadnych dochodów ani przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z żadnego źródła, żadnego stosunku prawnoadministracyjnego, ani prawnomaterialnego, ani prawnopodatkowego administracyjnego. Natomiast płatnik składek – A. nie objął podatnika z urzędu ustawowym obowiązkiem wojskowego ubezpieczenia emerytalnego społecznego konstytutywną, prawotwórczą ani prawomocną decyzją administracyjną ani ustalającą prawo, ani przyznającą prawo, ani przenoszącą w posiadanie prawo majątkowe własności i mające powstać z mocy prawa zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatnik podaje, że nie łączy go od [...]r. do [...]r. żaden stosunek prawnoadministracyjny ani żaden stosunek prawno materialny, ani żaden stosunek prawnopodatkowy w podatku od osób fizycznych z żadnym wojskowym ani cywilnym organem administracji z zakresu ubezpieczenia społecznego. Z. P. wyjaśnia, że nigdy nie spełniał warunków prawnych § 1 rozporządzenia Ministrów Zdrowia Opieki Społecznej i Obrony Narodowej z dnia 16 stycznia 1973 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1973 r. nr 3, poz. 23 z późno zm.) "inwalidy" i nigdy nie był i nie stał się inwalidą, a co za tym idzie nie łączy podatnika z mocy prawa żadne zobowiązanie podatkowe ani obowiązek podatkowy w podatku dochodowym od osób fizycznych. Podatnik podaje, że od 1986 r. do 2007 r. włącznie ma wypłacane zaniżone, niepełne świadczenie pieniężne zaliczkowo zabezpieczające środki utrzymania. Organ podatkowy I instancji decyzją z dnia 14 maja 2007r. odmówił uwzględnienia wniosku Z. P. wskazując, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednoznacznie, że skarżący pobiera emeryturę, a płatnik A. zgodnie z obowiązującymi przepisami ubruttowił emeryturę, pobrał i odprowadził podatek dochodowy od osób fizycznych za 2006 r. organ powołał się na treść art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. Nr 14, poz. 176ze zm.), zgodnie z którym jednym ze źródeł przychodu są emerytury i renty, a z art. 34 ust.1 tej ustawy wynika obowiązek organu rentowego jako płatnika do pobierania zaliczek od tego świadczenia na podatek dochodowy. Organ rentowy po upływie roku podatkowego zobowiązany jest sporządzić i przekazać roczne obliczenie w/w podatku. Z. P. złożył odwołanie od powyższej decyzji pismem z dnia [...]r. W odwołaniu zarzucił organowi I instancji naruszenie prawa materialnego tj. art. 9 ust.1 , art. 10 ust. 1, art. 34 ust. 1 i ust. 7 oraz art. 55 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000r. Nr 14 poz. 176 z późn.zm.) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy przez błędne, niewłaściwe, bezpodstawne zastosowanie i wyprowadzenie obowiązku podatkowego i zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych.. Odwołujący zarzucił również rażące naruszenie prawa w tym art. 4, art. 5, art. 75 § 1, art. 121 § 1, art. 122, art. 129, art. 165 § 1, art. 194 § 1, § 2 i § 3, art. 247 § 1 pkt 2 , pkt 3, pkt 7 w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Poprzez uznanie niepowstałego i nieistniejącego w obrocie prawnym zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w obowiązek podatkowy za 2006r. wymiarową decyzją podatkową ze stosunku administracyjno-prawnego z ubezpieczenia społecznego z powołaniem się na niepowstałą i nieistniejącą w obrocie prawnym "emeryturę". W związku z powyższym podatnik wnosi o usunięcie skutków naruszonego prawa poprzez uchylenie w całości z mocą ex tunc zaskarżonej wymiarowej decyzji podatkowej Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. oraz skierowanie sprawy do powtórnego merytorycznego rozpoznania. W uzasadnieniu odwołania Z. P. wyjaśnił okoliczności, w jakich nabył prawo do emerytury wojskowej z dniem [...]r., od prawomocnej decyzji Nr [...]r.. Wskazał, że jego zdaniem żaden z właściwych miejscowo i rzeczowo wojskowych organów administracji z zakresu wojskowego ubezpieczenia emerytalnego, społecznego nie objął go ustawowym obowiązkiem wojskowego ubezpieczenia emerytalnego, czy to w formie emerytury wojskowej, czy też renty inwalidzkie i nie zostały ukształtowane żadne prawa emerytalne. W związku z powyższym Z. P. uważa, że organ emerytalny i jego następca prawny od [...]r. wymuszają na nim płacenie podatku od "emerytury", której w istocie nie istnieje, a która została przyznana w oparciu o nieistniejącą w obrocie prawnym dokumentację "emerytalno-rentową". Odwołujący twierdzi, że nie istnieje przeniesione a niego żadne zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych i nie powstał taki obowiązek z mocy prawa [...]r. Z wniosku skarżącego z dnia [...]r. zostało wszczęte postępowanie skarbowe w rozumieniu art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej o zwrot w całości uiszczonych zaliczek na poczet nienależnego w ocenie strony podatku od osób fizycznych za 2006r. wraz z ustawowymi, bez podstawy prawnej potrąconych i uiszczonych na rzecz Skarbu Państwa zaliczek przez osoby trzecie z A. Zdaniem podatnika Naczelnik Urzędu Skarbowego nie zakończył postępowania wydaniem żadnej decyzji ani w przedmiocie o dokonaniu zwrotu nienależnych zaliczek, ani o odmowie ich zwrotu i to postępowanie nadal pozostaje otwarte. Skarżący twierdzi, że organ podatkowy bez podstawy prawnej, z obejściem przepisów prawa wszczął i przeprowadził własne odrębne postępowanie administracyjne w sprawie i przedmiocie o ustalenie wymiarową decyzją podatkową zobowiązania podatkowego w obowiązek podatkowy od osób fizycznych pod pretekstem słownego rozstrzygnięcia: ,,0 odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006r." Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego nie zebrał i nie ujawnił w postępowaniu wyjaśniającym stanu faktycznego sprawy. W zaskarżonej decyzji nie wykazał i nie udowodnił w żaden sposób, że podatnika łączy stosunek administracyjno-prawny z zakresu ubezpieczeń społecznych z organem administracji publicznej A., wynikający z administracyjnego aktu prawnego lub decyzji administracyjnej "emerytalnej lub rentowej" Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż zebrane w sprawie dowody dotyczące dochodów uzyskanych przez Z. P. przekazywane przez płatnika, A., jakimi są: roczne obliczenie podatku należnego od podatnika uzyskującego dochód z emerytury, sporządzone według ustalonego wzoru na formularzu PIT-40A oraz pismo A. z dnia [...]r. jednoznacznie wskazują, że Z. P. pobiera podlegającą opodatkowaniu emeryturę. Dodatkowo w oparciu o art. 75 § 1, art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej wskazał okoliczności wystąpienia nadpłaty w podatku dochodowym, a związku z tym, nadpłatami są zarówno świadczenia podatkowe nadpłacone, jak też uiszczone nienależnie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, organ podatkowy pierwszej instancji zasadnie odmówił podatnikowi stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006r. wykazując, że płatnik prawidłowo obliczył i pobrał podatek, który tym samym nie jest podatkiem pobranym przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej. W konsekwencji powyższego zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, w rozpatrywanej sprawie nadpłata nie występuje. Zgodnie bowiem z art. 34 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, od wypłaconej przez organ rentowy emerytury, pobrano zaliczkowo podatek i zgodnie z ust. 7 dokonano rocznego obliczenia podatku. Wykazany przychód nie podlega również zwolnieniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Obowiązek uiszczenia podatku z tytułu otrzymywanego przez stronę świadczenia w podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje z mocy przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, a jej przepisy nie przewidują możliwości zwolnienia tego źródła przychodu (emerytury) z podatku dochodowego od osób fizycznych. Organ II instancji powołał się również na orzeczenia sądu administracyjnego, które zapadały w sprawach ze skarg podatnika na decyzje organu odwoławczego w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz nadpłat w podatku dochodowym od osób fizycznych, gdzie sąd jednoznacznie uznał istnienie źródła przychodu (emerytury) i brak podstaw do zwrotu pobranego przez płatnika podatku wyrok z dnia 2 grudnia 1999r. sygn. akt SA/Sz 2077/98, a także na analogiczną do przedmiotowej sprawię rozstrzygniętą wyrokiem z dnia 15 stycznia 2003 r. sygn. akt SA/Sz 2093/01 oddalając skargę. W ocenie organu drugiej instancji, nie zasługują również na uznanie zarzuty naruszenia przepisów art. 120, art. 4, art. 5, art. 121 § 1, art. 122, art. 129, art. 165 § l, art. 194 § 1-3, art. 75 § 1 i art. 247 § 1 pkt 2-3 i pkt 5 i 7 ustawy Ordynacja podatkowa. Podatnik bowiem nie przedstawił argumentów i dowodów mogących świadczyć o błędach proceduralnych popełnionych przez organ podatkowy pierwszej instancji. Z. P. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając Dyrektora Izby Skarbowej wydanie decyzji z rażącym naruszenie norm prawnych przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 7, art. 30, art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 217 w związku z art. 8 ust. 2, art. 87 ust. 1 i art. 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, - art. 3 ust. 2, art. 12, art. 15, art. 31, art. 37, art. 53, art. 41 w związku z art. 3 ust. 1 pkt l, pkt 2 i pkt 13, art. 59 i art. 60 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, - art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 34 ust. 1 i ust. 7, art. 55 ust. 6 w związku z art. l, art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 52 pkt 4, art. 55 ust. 8 i ust. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 21 § 1 pkt 1 i pkt 2, art. 165 § 1, art. 180 § l, art. 120, art. 129, art. 121 § 1 i § 2, art. 122, art. 187 § 1, art. 188, art. 194 § 1 i § 2, art. 75 § l, art. 247 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3, pkt 5 i pkt 7 w związku z art. 59 § 1 pkt 2, art. 207 ustawy Ordynacja podatkowa. W obszernym uzasadnieniu skargi Z. P. ponowił zarzuty zawarte uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji i kolejny raz opisał okoliczności związane z zatrudnieniem i zwolnieniem z czynnej zawodowej służby wojskowej [...]. Skarżący twierdzi, że żaden właściwy miejscowo i rzeczowo organ nie wydał decyzji o przyznaniu stronie prawa do emerytury wojskowej i wskazuje, że A., a także jego następca prawny, nie były zakładem pracy i nie wypłacały żadnych świadczeń ze stosunku służbowego, czy z tytułu emerytury wypłacając podatnikowi tylko świadczenia pieniężne zaliczkowe z własnych ustaleń, które w jego ocenie nie są dochodem podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem skarżącego, nie mają do niego zastosowania przepisy prawa materialnego wprowadzone od 1992 roku dotyczące ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wskazał, że obszernie uzasadnione zarzuty skargi podnoszone już były w postępowaniu odwoławczym, jak również w postępowaniach skargowych za poprzednie okresy rozliczeniowe w podatku dochodowym od osób fizycznych i sprowadzają się do ogólnego podsumowania, że roszczenie o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu potrąconych za 2006 rok zaliczek na ten podatek są zasadne, a tym samym organy podatkowe odmawiając jego stwierdzenia naruszają prawo. W piśmie z dnia [...] stanowiącym uzupełnienie skargi Z. P. wniósł wniósł o przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w Warszawie o dokonanie i ustalenie zgodności przepisów prawa materialnego podatkowego art. 5 ust.2 ustawy z dnia 19 grudnia 1900r. o zobowiązaniach podatkowych (tekst jedn. Dz.U. z 1993r. Nr.108, poz. 486 z późn.zm) i art.21 § 1 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja podatkowa (Dz.U z 1997r. Nr 137 poz. 926 z późn.zm), z art. 2 ,art. 32 ust. 1, ust. 2, art. 45 ust.1, art. 77 ust.2, art. 217 ustawy z dnia 02 kwietnia 1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1992r. Nr 78, poz. 483) , z art. 6 ust. 1, art. 13 ,art. 14 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności ratyfikowanej przez Rzeczypospolitą Polską (Dz. U.z 1992r. Nr 85, poz.427 i z 1993r. Nr.61 poz. 284) i z art.14 ust.1 art.16 ust.1, art. 26 umowy Międzynarodowego Komitetu Praw Obywatelskich i Politycznych ratyfikowanej prże Rzeczypospolitą Polską (Dz.U. z 1977r. Nr.38, poz.167). Dodatkowo w piśmie z dnia [...]r. Z. P. ponowił zarzut skargi, że nie łączy jego osobę z żadnym wojskowym organem administracji państwowej, ani z wojskowym organem emerytalnym, ani cywilnym organem emerytalnym, ani rentowym żaden stosunek administracyjnoprawny, ani materialnoprawny z obowiązkowego wojskowego zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych od [...]r. włącznie i żaden organ administracji państwowej nie nałożył na niego nigdy żadnego obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych od [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej udzielając odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że nie budzą wątpliwości ustalenia organów podatkowych obu instancji, iż w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do zwrotu pobranego przez płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. stosownie do art. 72 § 1 i art. 75 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.). Z pisma A. z dnia [...]r. wynika jednoznacznie, że skarżący pobiera emeryturę. Potwierdzeniem tego jest wskazanie emerytury jako źródła przychodu w rocznym obliczeniu podatku za 2006 rok (PIT – 40A) przez A. Kwestia istnienia obowiązku podatkowego po stronie skarżącego oraz zasadności potrącania przez płatnika zaliczek na podatek dochodowy wielokrotnie była już rozstrzygana przez organy podatkowe, jak też przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w S. oraz przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, m.in. w wyrokach: z dnia 2 grudnia 1999r. o sygn. akt SA/Sz 2077/98, z dnia 12 września 2001 r. o sygn. akt SA/Sz 1880/2000, z dnia 12 września 2001 r. o sygn. akt 1882/2000, z dnia 15 stycznia 2003 r. o sygn. akt SA/Sz 2093/01, z dnia 25 stycznia 2006 r. o sygn. akt I SA/Sz 618/04, z dnia 5 października 2006r., sygn.akt I SA/Sz 890/05, z dnia 21 marca 2007r., sygn. akt 629/06 w których, powołując się na unormowania przepisów art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 80 poz. 350 ze zm.), składy orzekające wskazały, że przepisami tymi ustanowiono zasadę opodatkowania wszelkich emerytur, bez względu na datę nabycia do nich prawa. Pogląd ten pozostaje aktualny na tle obowiązującego w 2006r. art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 14 poz. 176 ze zm.) Zasada ta, na mocy art. 52 ust. 4 cyt. ustawy nie dotyczy jedynie emerytur, które powinny być, lecz nie zostały wypłacone do dnia 31 grudnia 1991 r. Wyłączeniu z opodatkowania nie podlegają zatem świadczenia emerytalne przysługujące (należne) za okresy po tej dacie, a więc nawet i te, które wskutek błędu organu emerytalnego nie zostałyby ubruttowione. Jednak jak wynika z w/w pisma A. - płatnik z dniem [...]r. na podstawie art. 55 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ubruttowił świadczenie emerytalne skarżącego. Omawiane przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazują też, że obowiązek w podatku dochodowym wynika z przepisów ustawy – obowiązkiem podatkowym jest abstrakcyjne zobowiązanie do poniesienia ciężaru podatkowego, a zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia; związane jest przez przepis ustawy z zaistnieniem pewnego stanu faktycznego– jakim jest otrzymanie świadczenia w rozumieniu ustawy dochodu, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania - oznacza to, że do jego powstania nie jest, jak wywodzi skarżący, wymagana decyzja organu podatkowego. Uzasadnione jest również zastosowanie w niniejszej sprawie przez organy podatkowe przy rozpoznaniu wniosku skarżącego art. 75 ustawy Ordynacja podatkowa, jeśli zważyć, ze podatnik kwestionuje zasadność pobrania podatku przez płatnika. Wskazać w związku z tym należy, ze konsekwencją sprawowanej przez Sąd funkcji kontrolnej jest brak uprawnienia do wydawania wyroków merytorycznie załatwiających sprawę w zastępstwie właściwych organów administracji publicznej tj. do przyznania uprawnień a w niniejszej sprawie do nakazania zwrotu pobranych zaliczek na podatek. W przypadku ewentualnego stwierdzenia w wyniku kontroli, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, Sąd decyzję taką eliminuje z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia (art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) jednakże, zdaniem Sądu z taką potrzebą eliminacji decyzji nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie z przyczyn o których mowa wyżej. Odnośnie wniosku skarżącego o skierowanie przez tutejszy Sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustalenia zgodności z Konstytucją RP i umów ratyfikowanych wskazanych przez stronę przepisów prawa podatkowego, Sąd nie uwzględnił żądania strony skarżącej, po pierwsze ze względu na to, że przepisy ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) nie przewidują kompetencji Trybunału w zakresie dokonywania wykładni przepisów prawa na wniosek innych sądów administracyjnych pierwszej instancji, która nie miałaby związku z badaniem konstytucyjności przepisów prawa. W art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym stwierdzono, że każdy sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Z przepisu tego nie można wywodzić kompetencji Trybunału do dokonywania ogólnej interpretacji prawa na wniosek sądów. Stosownie do art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd dokonuje kontroli zgodności z prawem – legalności, zaskarżonych orzeczeń. Żaden z przepisów obowiązującego prawa nie przewiduje możliwości uwolnienia się z tego obowiązku przy dokonywaniu kontroli legalność - zgodności z prawem zaskarżonych do niego decyzji administracyjnych, korzystając z pomocy innych organów, takich jak np. Trybunał Konstytucyjny. Zdaniem Sądu przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie pozwalały na dokonanie takich interpretacji, które nie wywoływały potrzeby występowania do Trybunału Konstytucyjnego. Odnośnie zarzutu niekonstytucyjności przepisów art. 5 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych czy art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa należy stwierdzić, iż co do zasady orzekanie o zgodności ustaw z Konstytucją należy do Trybunału Konstytucyjnego (art. 188 Konstytucji RP). Skład orzekający sądu powszechnego lub administracyjnego może dokonywać oceny zgodności aktów normatywnych z Konstytucją w ten sposób, iż powziąwszy uzasadnione wątpliwości odnośnie konstytucyjności danego aktu może przedstawić Trybunałowi stosowne pytanie prawne, jeżeli od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem (art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym). Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził istnienia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności z przepisami Konstytucji RP przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych czy ustawy Ordynacja podatkowa wskazanych w skardze, które uzasadniałyby wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego, w tym z art. 6 ust. 1 (prawo do rzetelnego procesu, zasada skutecznej ochrony), art. 13 (prawo do skutecznego środka odwoławczego), art. 14 (zakaz dyskryminacji) Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy art. 14 ust. 1 (równość przed organami), art. 16 ust. 1 (uznanie podmiotowości prawnej), art. 26 (równość wobec prawa) Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Stwierdzić należy, że w istocie stanowisko skarżącego wiąże się z odmienną – zdaniem Sądu nieuzasadnioną oceną tak co do stanu faktycznego jak i przepisów prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Odnosząc się do przedstawionych przez skarżącego dokumentów to wskazać należy, że stosownie do art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wyłącznie w tym zakresie tj. uzupełniające i z dokumentów, może być prowadzone przez sąd administracyjny postępowanie dowodowe. W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 106 tej ustawy Sąd orzeka na podstawie "akt sprawy" organu administracji publicznej, którego działanie lub zaniechanie zostało zaskarżone do Sądu. Oznacza to, że podstawą orzekania przez sąd jest cały materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach. W postępowaniu przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. Postanowienie to należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten Sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać Sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że Sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. W orzecznictwie przyjęty został pogląd, że jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2000 r. sygn. akt FSA 1/00 nie publ.). Taka sytuacja jednak nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż organy tak pierwszej jak i drugiej instancji podjęły się wyjaśnienia okoliczności związanych z żądaniem skarżącego. Odnośnie żądania zwrotu poniesionych kosztów i wydatków w związku z prowadzonym postępowaniem, wskazać należy, że stosownie do art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Skoro skarga Z. P. została oddalona żądanie w tym zakresie nie może być uwzględnione. Nie zachodzi również okoliczność, o której mowa w art. 208 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. że powstanie kosztów wywołane zostało niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem organu. Dlatego Sąd mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło