VI SA/Wa 2260/07
WyrokWSA w Warszawie2008-02-18
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Piotr Borowiecki, Stanisław Gronowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Sprawiedliwości, rozpatrując odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej w sprawie wyniku egzaminu adwokackiego, może dokonywać merytorycznej oceny prawidłowości odpowiedzi na pytania testowe, a jeśli tak, to czy w niniejszej sprawie jego ocena była prawidłowa?Ratio decidendi
Sąd administracyjny może dokonywać merytorycznej oceny prawidłowości odpowiedzi na pytania testowe w ramach kontroli decyzji Ministra Sprawiedliwości dotyczącej wyniku egzaminu adwokackiego, ponieważ ograniczenie się jedynie do kontroli formalnej uniemożliwiłoby rzetelną ocenę zgodności z prawem. W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości prawidłowo ocenił zarzuty skarżącego dotyczące pytań testowych nr 85, 158 i 181, a skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu.Stan faktyczny
Skarżący P. G. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, uzyskując wynik 189 punktów, co było wynikiem negatywnym. Komisja Egzaminacyjna utrzymała ten wynik w mocy. Skarżący wniósł odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zarzucając błędy w ocenie odpowiedzi na pytania testowe nr 85, 158 i 181 oraz nieprawidłowości w przebiegu egzaminu. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Komisji, uznając zarzuty za bezzasadne. Skarżący zaskarżył decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podtrzymując swoje zarzuty.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2008 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...], Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu odwołania skarżącego P. G. od uchwały z dnia 1 lipca 2007 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w K. - działając na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 75j ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) - utrzymał w mocy w/w uchwałę Komisji Egzaminacyjnej.
Z akt sprawy wynika, iż skarżący P. G. w dniu 30 czerwca 2007 r. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w K..
Uchwałą z dnia [...] lipca 2007 r. w/w Komisja Egzaminacyjna ustaliła wynik egzaminu konkursowego na 189 punktów, co zgodnie z przepisem art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze oznaczało negatywny wynik tego egzaminu.
W dniu 23 lipca 2007 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej uchwały Komisji Egzaminacyjnej do Ministra Sprawiedliwości. Wnosząc o uchylenie w/w uchwały i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy poprzez ustalenie, że w wyniku egzaminu konkursowego na aplikację zdający uzyskał 193 punkty, skarżący zarzucił nieprawidłowe dokonanie oceny udzielonych odpowiedzi na pytania testowe: nr 85 dotyczące prawa cywilnego (problematyki zastawu na wierzytelności), nr 158 dotyczące problematyki z kodeksu pracy (kwestia wygaśnięcia umowy o pracę) oraz nr 181 dotyczące problematyki wynikającej z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Skarżący stwierdził, iż powyższe pytania testowe i wzory odpowiedzi zostały błędnie zredagowane. Ponadto skarżący zarzucił przeprowadzenie egzaminu w sposób sprzeczny z pisemnym powiadomieniem o zasadach jego przeprowadzenia oraz przekazanie informacji dotyczących sposobu udzielenia odpowiedzi w sposób nieprecyzyjny i wprowadzający w błąd.
Z uwagi na charakter zarzutów, w toku rozpatrywania odwołania przez organ II instancji zwrócono się do Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej oraz pozostałych członków Komisji Egzaminacyjnej o ustosunkowanie się do podniesionych przez skarżącego nieprawidłowości związanych z przebiegiem egzaminu.
W dniu 18 września 2007 r. skarżący, w trakcie rozmowy telefonicznej, został poinformowany o treści wyjaśnień członków Komisji Egzaminacyjnej, lecz zrezygnował z możliwości zapoznania się z ww. oświadczeniami w siedzibie Ministerstwa Sprawiedliwości.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] - utrzymał w mocy w/w uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, iż dokonał szczegółowej analizy przeprowadzonego egzaminu, zarówno prawidłowości jego przygotowania (w tym przygotowania testu egzaminacyjnego), jak również przebiegu samego egzaminu. W wyniku tej analizy Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż nie doszło do naruszenia rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. z 2005 r. Nr 258, poz. 2160 ze zm.), zaś egzamin przeprowadzono zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze. Minister wskazał, iż z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół, również uchwała Komisji Egzaminacyjnej została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Organ II instancji podkreślił także, iż ułożony test egzaminacyjny, który rozwiązywali kandydaci, w pełni odpowiadał kryteriom określonym w art. 75i ust. 1 oraz art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze. Minister podniósł, iż w ramach postępowania odwoławczego dokonał również ponownego przeliczenia punktów, w wyniku czego ustalono, iż uchwała Komisji Egzaminacyjnej jest w tym zakresie w pełni prawidłowa, zaś skarżący uzyskał z egzaminu konkursowego 189 punktów, co stanowi wynik negatywny. Minister Sprawiedliwości w ramach swojej merytorycznej oceny decyzji dokonał szczegółowej analizy zarzutów skarżącego dotyczących poszczególnych pytań testowych podniesionych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia 1 lipca 2007 r., a dotyczących pytań nr 85, nr 158 oraz nr 181. W konsekwencji organ uznał, iż zarzuty strony skarżącej są bezzasadne. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał zarówno na podstawę prawną swojego stanowiska, jak i odniósł się do przedstawionych przez skarżącego poglądów doktryny. Biorąc pod uwagę przedstawione stanowisko organ uznał, iż niezasadne są zarzuty skarżącego odnośnie wadliwości pytań testowych nr 85, nr 158 i nr 181. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości kwestionowane przez skarżącego pytania zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź. W tej sytuacji organ uznał, iż prawidłowo ustalono wynik egzaminu skarżącego, co w konsekwencji pozwala na stwierdzenie, na podstawie art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, że wynik egzaminu konkursowego jest negatywny. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego zarzutów przeprowadzenia egzaminu w sposób sprzeczny z pisemnym powiadomieniem o zasadach jego przeprowadzenia oraz przekazanie informacji dotyczących sposobu udzielenia odpowiedzi w sposób nieprecyzyjny i wprowadzający w błąd, Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż są one całkowicie bezzasadne, co szczegółowo uzasadnił odwołując się m.in. do wyjaśnień Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej, jak i wskazując na wyraźne pouczenia widniejące na formularzach testu oraz karty odpowiedzi.
W dniu 23 listopada 2007 r. skarżący P. G., działając za pośrednictwem organu - wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej, skarżący zarzucił Ministrowi Sprawiedliwości naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym:
1) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez:
- brak szczegółowej analizy okoliczności i wywodów przedstawionych przez skarżącego,
- wadliwą analizę materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia w decyzji na nieuprawnionych wnioskach wypływających z takiej analizy;
2) art. 8 k.p.a. poprzez:
- wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o wadliwe i powierzchowne uzasadnienie prawne;
3) art. 12 § 1 k.p.a. poprzez:
- nie zastosowanie się przez organ do obowiązku wnikliwego załatwienia sprawy;
4) art. 107 § 1 k.p.a. poprzez:
- brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała swoje dotychczasowe, szczegółowo przedstawione w odwołaniu - zarzuty dotyczące pytań testowych nr 85, nr 158 i nr 181, stwierdzając, iż sporny test dla kandydatów na aplikację adwokacką zawierał błędy, zaś zaskarżona decyzja nie zawierała przekonujących argumentów. Skarżący stwierdził w konsekwencji, iż negowane przez niego pytania testowe nie spełniały wymagań, jakie stawia przepis art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. W tej sytuacji - zdaniem skarżącego - organ odwoławczy winien się przychylić do wniosków skarżącego i uznać za nieprawidłowe ustalenia dokonane przez Komisję Egzaminacyjną.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ ponownie ustosunkował się szczegółowo zarówno do zarzutów dotyczących poszczególnych pytań testowych, jak również zarzutów proceduralnych podniesionych przez stronę skarżącą.
W przesłanym do Sądu piśmie procesowym z dnia 5 lutego 2008 r. skarżący, podtrzymując zarzuty skargi oraz dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie, powołał się na dodatkowe argumenty, mające - w jego ocenie - świadczyć o nieprawidłowości pytania testowego nr 85.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.).
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga P. G. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nie narusza przepisów prawa w sposób mogący mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Zdaniem Sądu Minister Sprawiedliwości dokonał szczegółowej analizy dokumentów przekazanych przez Komisję Egzaminacyjną. Minister w ramach przeprowadzonej procedury odwoławczej dokonał także ponownego sprawdzenia ilości punktów uzyskanych przez skarżącego i stwierdził, iż wynik ustalony przez Komisję Egzaminacyjną jest prawidłowy, zatem skarżący uzyskał z egzaminu 189 punktów.
Jak wynika z art. 75i ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, egzamin konkursowy polega, na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt.
Natomiast art. 75i ust. 3 cyt. ustawy stanowi, iż pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.
Z kolei przepis art. 75j ust. 1 i 2 w/w ustawy stanowi, że po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego, komisja ustala wynik zdającego w drodze uchwały i wynik ten ogłasza, a od uchwały Komisji Egzaminacyjnej służy zdającemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości dotyczące wyniku jego egzaminu.
Z przedstawionych wyżej przepisów wynika zatem, iż zakres odwołania obejmuje kontrolę prawidłowości ustalenia wyniku egzaminu, w tym ilości uzyskanych punktów. Celem kontroli organu rozpatrującego odwołanie jest także sprawdzenie, czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne związane z procedurą oceniania testu egzaminacyjnego i obliczania ilości punktów.
W tym miejscu należy wyraźnie stwierdzić, iż skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 2108/06, z którego wynika, iż w zakresie kognicji sądu administracyjnego nie mieści się ocena prawidłowości dokonanej przez Ministra Sprawiedliwości interpretacji odpowiedzi na pytania testowe, udzielonych przez osobę odwołującą się od uchwały komisji egzaminacyjnej ustalającej wynik egzaminu. Zdaniem Sądu przyjęcie powyższej tezy uniemożliwia bowiem dokonanie rzetelnej i pełnej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji administracyjnej wydanej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. O ile zgodzić się można ze twierdzeniem, iż nie jest rolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ponowne sprawdzanie testu egzaminacyjnego przeprowadzonego w ramach konkursu na aplikację, o tyle trzeba wyraźnie zauważyć, że sąd administracyjny nie może abstrahować w ramach przeprowadzanej kontroli sądowoadministracyjnej od konkretnych zarzutów merytorycznych sformułowanych przez stronę skarżącą w zakresie poszczególnych pytań testowych. W ocenie Sądu tak przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej nie odnosiłaby się w ogóle do meritum skargi, czyniąc ustawową możliwość odwołania do sądu od decyzji Ministra Sprawiedliwości wyłącznie formalnym uprawnieniem, niedającym stronom de facto jakichkolwiek możliwości zweryfikowania ewentualnych błędów zaistniałych w toku przeprowadzonego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Sąd nie może w ramach kontroli ograniczać się wyłącznie do zbadania, czy Komisja Egzaminacyjna, a następnie Minister Sprawiedliwości poprawnie podliczyli punkty, czy też nie naruszyli innych proceduralnych wymogów konkursowych, a także nie może poprzestać na generalnym ustaleniu, że Minister ustosunkował się do zarzutów strony skarżącej, nie badając przy tym w ogóle, czy argumenty użyte przez ten organ dla uzasadnienia wydanej decyzji - odpowiadają prawu.
Należy zauważyć, iż powyższe stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 310/07.
Skarżący P. G. zarówno w odwołaniu, jak i w skardze wniesionej do Sądu zarzucił, iż organy obu instancji nieprawidłowo ustaliły wynik egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką z uwagi na niewłaściwą ocenę odpowiedzi udzielonych na pytania nr 85, nr 158 oraz nr 181.
W ocenie Sądu - jeśli chodzi o wskazane przez stronę skarżącą pytania testowe - uznać należy, iż organ odwoławczy prawidłowo, w sposób wszechstronny i przekonywujący odniósł się do każdego z zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] lipca 2007 r. Minister Sprawiedliwości w sposób pełny przedstawił obowiązujący w tej materii stan prawny oraz wyjaśnił stronie skarżącej, dlaczego jej stanowisko nie znajduje uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w pełni dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów, uznając, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa strona skarżąca udzieliła niepoprawnej odpowiedzi na w/w pytania testowe nr 85, nr 158 oraz nr 181. Zdaniem Sądu zauważyć trzeba także, iż sporne pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Zostały one sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, zaś odpowiedź wskazana przez organ, jako właściwa - wynika z poprawnego w tym zakresie klucza odpowiedzi załączonego do testu egzaminacyjnego.
Jeśli chodzi o pytanie nr 85, zwrócić należy uwagę, iż brzmiało ono następująco:
"85. Według Kodeksu cywilnego, w razie spełnienia świadczenia zastaw na wierzytelności
A. przechodzi na przedmiot świadczenia;
B. nie przechodzi na przedmiot świadczenia, o ile strony tak postanowiły;
C. nigdy nie przechodzi na przedmiot świadczenia."
Należy podzielić stanowisko Ministra Sprawiedliwości, iż jedyną prawidłową jest odpowiedź "A" (nie zaś udzielona przez skarżącego odpowiedź "B"), albowiem wynika ona z jednoznacznego w tym względzie przepisu art. 332 kodeksu cywilnego, który stanowi, iż "w razie spełnienia świadczenia zastaw na wierzytelności przechodzi na przedmiot świadczenia". Niewątpliwie powyższy przepis jest regulacją zasadniczą, wyraźnie wskazującą, iż spełnienie świadczenia warunkuje przejście zastawu na wierzytelności na przedmiot świadczenia, a zatem całkowicie odpowiada mu treść pytania testowego nr 85. Natomiast - jak zasadnie wskazał organ - przywoływany przez skarżącego przepis art. 248 § 1 k.c. stanowiąc, że do zmiany treści ograniczonego prawa rzeczowego potrzebna jest umowa między uprawnionym a właścicielem rzeczy obciążonej, wyraźnie odnosi się do sytuacji szczególnych, w których do zmiany w/w prawa konieczne jest zawarcie umowy, co wymaga zaistnienia dodatkowych, innych okoliczności niż ujęte wprost w pytaniu. Nie negując zatem prawidłowości wywodów skarżącego w odmiennych warunkach, niż przewidziane w treści spornego pytania, należy stanowczo podkreślić, iż w konkretnym pytaniu testowym nr 85 nie wspomniano o żadnych dodatkowych aspektach, toteż oczywiste jest, że w kontekście zaproponowanych odpowiedzi, właściwą odpowiedzią mogło być jedynie podstawowe rozwiązanie, co oznacza zastosowanie art. 332 k.c. Nie można zatem w żaden sposób zgodzić się z twierdzeniem, że stan faktyczny i prawny zakreślony w pytaniu nr 85 był na tyle szeroki, że uprawniał skarżącego do konkluzji, iż dopuszczalny jest inny niż przewidziany w art. 332 k.c. skutek spełnienia świadczenia na podstawie umowy między zastawcą i zastawnikiem (art. 307 k.c.) oraz przepisów dotyczących tzw. zastawu ustawowego (art. 307, 670, 790, 802, 850 k.c). Zdaniem Sądu skarżący w swoich wywodach pominął fakt, iż konkretne pytanie nie może odnosić się do wszystkich przepisów związanych w jakikolwiek sposób z tematyką danego pytania. W tej sytuacji należy zgodzić się z Ministrem Sprawiedliwości, iż znajomość przepisu art. 332 k.c. rozpatrywana w związku z treścią pytania i propozycjami odpowiedzi, bezspornie wykluczała możliwość udzielenia odpowiedzi "B" i "C", bez czynienia dodatkowych, poprawnych zresztą co do zasady - założeń teoretycznych.
Z kolei, jeśli chodzi o pytanie testowe nr 158, należy wskazać, iż w spornym teście brzmiało ono następująco:
"158. Według Kodeksu pracy, umowa o pracę wygasa:
A. na skutek porozumienia stron;
B. z upływem trzech miesięcy nieobecności pracownika w pracy z powodu tymczasowego aresztowania, chyba że pracodawca wcześniej rozwiązał umowę o pracę z winy pracownika;
C. z upływem czasu, na jaki zawarto umowę o pracę."
Według klucza odpowiedzi testowych prawidłowa jest odpowiedź "B". Skarżący udzielił odpowiedzi "C".
Odnosząc się do wywodów skarżącego zawartych zarówno w skardze, jak i wcześniej w odwołaniu, należy uznać, iż - jak słusznie wskazał Minister Sprawiedliwości - prawidłowa odpowiedź znajduje wyraźne oparcie przede wszystkim w przepisie art. 66 § 1 kodeksu pracy, wskazującego konkretną sytuację, w której umowa o pracę wygasa, ale także w przepisach art. 30 § 1 pkt 1 i 4 kodeksu pracy. Zgodnie z art. 63 k.p. umowa o pracę wygasa w przypadkach określonych w kodeksie oraz w przepisach szczególnych. Ustosunkowując się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż skarżący ewidentnie myli rozwiązanie stosunku pracy i wygaśnięcie stosunku pracy. Świadczyć mogą o tym nie tylko poszczególne wywody skarżącego, ale również powołane przez niego orzeczenia Sądu Najwyższego, w których Sąd ten odwołuje się wyraźnie do unormowań kodeksu pracy dotyczących rozwiązania, a nie wygaśnięcia umowy o pracę. Z orzeczeń tych wynika jasno, iż Sąd Najwyższy odnosi się do stanów faktycznych związanych z wygaśnięciem "stosunku pracy", czego nie należy mylić z wygaśnięciem umowy o pracę. Kodeks pracy jednoznacznie odróżnia te dwie podstawy ustania umownego stosunku łączącego pracodawcę i pracownika.
Jeśli chodzi o pytanie testowe nr 181, należy wskazać, iż w spornym teście brzmiało ono następująco:
"181. Według Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, roszczenia alimentacyjne:
A. przedawniają się z upływem 3 lat;
B. przedawniają się z upływem 10 lat;
C. nie przedawniają się."
Skarżący udzielił odpowiedzi "C", natomiast - jak słusznie wskazał organ - zgodna z kluczem odpowiedzi jest odpowiedź "A", co wynika wprost z unormowania ustawowego zawartego w przepisie art. 137 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 ze zm. - dalej k.r.o.). Należy - zdaniem Sądu - podkreślić, iż zamieszczenie w pytaniu określenia "roszczenia" jednoznacznie wskazywało, iż pytanie nie dotyczy prawa do świadczeń alimentacyjnych (obowiązku alimentacyjnego - art. 128 k.r.o.), które ze swej istoty nie ulega przedawnieniu, a wynikającego z tego prawa uprawnienia domagania się od innego podmiotu określonego działania lub zaniechania. Przedstawiona bowiem w odwołaniu i skardze argumentacja jest wewnętrznie sprzeczna i wskazuje, iż mimo, że skarżący orientuje się w odpowiednich przepisach prawnych, jednak nie do końca rozumie ich znaczenie, jak ma to miejsce w odniesieniu do wyrażenia "roszczenia", użytego w pytaniu testowym nr 181. Świadczy o tym również dwoistość argumentacji, gdyż z jednej strony skarżący prezentuje błędne przekonanie, iż roszczenie alimentacyjne oznacza prawo do świadczeń alimentacyjnych (obowiązek alimentacyjny), by następnie podkreślać nieistnienie terminu "roszczenie alimentacyjne". Należy jednak zauważyć, że choć nie jest to określenie stricte kodeksowe, to z pewnością jest wyrażeniem powszechnie używanym i jednoznacznie rozumianym w środowisku prawniczym. Roszczenie alimentacyjne (roszczenie o świadczenia alimentacyjne), którego dotyczy omawiane pytanie to niewątpliwie roszczenie majątkowe i jako takie, według Kodeksu cywilnego co do zasady ulega przedawnieniu (art. 117 § 1 k.c.). Z kolei termin przedawnienia roszczeń alimentacyjnych (roszczeń o świadczenia alimentacyjne) w sposób precyzyjny określa Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 137, co jest zgodne jedynie z odpowiedzią "A" (3 lata). Należy wyraźnie podkreślić, iż sporne pytanie dotyczyło wyraźnie instytucji przedawnienia roszczeń zawartej w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, a więc udzielona odpowiedź nie mogła dotyczyć instytucji, o której ustawa ta całkowicie milczy, a więc kwestii przedawnienia obowiązków alimentacyjnych, a jedynie sytuacji expressis verbis przewidzianej w art. 137 k.r.o., dotyczącej przedawnienia roszczeń o świadczenia alimentacyjne.
Przedstawiona w skardze argumentacja świadczy, iż skarżący wykazując znajomość odpowiednich przepisów prawnych, jednocześnie dokonywał ich interpretacji jedynie w kierunku zgodnym ze swoimi założeniami, nie przywiązując wagi do faktu, iż przepisy ustawowe na podstawie których powstały zaskarżone pytania każdorazowo wprost regulowały poruszane kwestie prawne.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy w sposób obiektywny odniósł się o wszelkich merytorycznych argumentów, wnikliwie rozważając zarzuty, opierając się przy tym o konkretne przepisy prawne.
Należy wyraźnie wskazać, iż rozstrzygając tego rodzaju sprawy Sąd musi mieć na względzie, iż pytania testowe na aplikację adwokacką winny być rzeczywiście trudnym i wymagającym solidnej wiedzy - testem umiejętności kandydata na przyszłego aplikanta adwokackiego, ale zarazem testem wyłącznie na wiedzę wynikającą z określonych dziedzin prawa i instytucji prawnych ukształtowanych przez prawo pozytywne, a nie egzaminem ze znajomości niejednoznacznych i kontrowersyjnych często poglądów wyrażanych przez doktrynę, czy też przez judykaturę. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, iż w ocenie Sądu egzamin powinien weryfikować ogólną wiedzę prawniczą zdobytą na studiach, a więc wiedzę opartą głównie na konkretnych przepisach zawartych w aktach normatywnych, w których to należało szukać odpowiedzi na zagadnienia wskazane w pytaniach testowych.
W świetle przepisu art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej, stojąc na straży praworządności oraz dążąc do załatwienia sprawy zgodnie z prawdą obiektywną, mają obowiązek uwzględniać z urzędu interes społeczny i słuszny interes obywatela.
Zdaniem Sądu w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym, co oznacza, że Minister Sprawiedliwości winien wyjaśnić w sposób precyzyjny i jednoznaczny, dlaczego odmawiając stronie skarżącej uwzględnienia jej zarzutów przyjął, iż nie może ona uzyskać pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego.
Minister Sprawiedliwości w przypadku niniejszej sprawy wykazał dostatecznie jasno wszelkie okoliczności przekonywujące o trafności swojego rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie pytań testowych nr 85, nr 158 i nr 181, co w konsekwencji dało pełną podstawę do oddalenia skargi, jako całkowicie bezzasadnej.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło