III SA/Wa 142/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Asesor WSA Aneta Trochim-Tuchorska (spr.), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz R. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z [...] października 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. oddalił skargę R.K., zwanego dalej "Skarżącym", na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. Powyższe postanowienie doręczono Skarżącemu w dniu 13 października 2006 r. Na powyższe postanowienie Skarżący pismem z 21 października 2006 r. wniósł zażalenie, w którym zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Pismo to zostało złożone osobiście w dniu 23 października 2006 r., a zatem z uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia. Minister Finansów, po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego - działając na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "Kpa") oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej "upea") - postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Następnie postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] Minister Finansów, działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 i art. 141 § 2 Kpa oraz art. 18 upea, stwierdził że zażalenie Skarżącego z dnia 21 października 2006 r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 2006 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Organ podniósł, że postanowienie organu I instancji doręczono Skarżącemu w dniu 13 października 2006 r. wraz ze stosownym pouczeniem o terminie do wniesienia środka zaskarżenia. Natomiast Skarżący wniósł zażalenie z dnia 21 października 2006 r. osobiście w dniu 23 października 2006 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę zarówno na postanowienie z dnia [...] maja 2007 r. w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, jak i na postanowienie z dnia [...] maja 2007 r. w sprawie stwierdzenia wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu. W skardze na powyższe postanowienie z dnia [...] maja 2007 r. w sprawie stwierdzenia wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu wyjaśnił, że jego stan zdrowia nie pozwalał mu na samodzielne poruszanie się po "mieście". W tym czasie, jako osoba chora na epilepsję, niewydolność serca i nadciśnienie, dom opuszczał jedynie z opiekunem. Na potwierdzenie powyższych twierdzeń Skarżący dołączył zaświadczenie lekarskie. Ponadto wobec braku pieniędzy nie mógł dojechać do siedziby organu. Uczynił to dopiero dzięki uprzejmości znajomego, który zawiózł go samochodem. Niezależnie od powyższego Skarżący przedstawił zarzuty dotyczące toczącego się wobec niego postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o przywrócenie terminu i zasądzenie zwrotu zajętej nadpłaty wraz z odsetkami. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 31 lipca 2007 r., stanowiącym uzupełnienie skargi Skarżący wskazał, że rzeczywiście uchybił terminowi do wniesienia zażalenia, ale nie ze swojej winy. Oświadczył, że jest osobą schorowaną. Choruje przewlekle i jego stan zdrowia stale się pogarsza. Ma ataki epilepsji oraz niewydolność serca i układu krążenia. Jest pod stałą opieką lekarską. Po ataku przez dwa do trzech dni jego organizm jest w takim stanie, że nie może on wtedy nic zrobić. Jest zdany na opiekę innych osób. W chwili, gdy odzyskał siły natychmiast złożył niezbędne dokumenty osobiście. Pismem z dnia 1 października 2007 r. Skarżący wystąpił o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz poniesionych kosztów związanych ze sprawą: wpis od skargi - 100 zł, opłata za przelew - 2,50 zł, porada prawna i uzupełnienie skargi - 97,60 zł, dojazd do kancelarii prawnej - 60 zł, wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia uprawomocnienia się wyroku. Prawomocnym wyrokiem z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1270/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2007 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej p.p.s.a.), na zasadzie kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tym miejscu wskazać również należy, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do sprawowania kontroli działalności organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw poprzez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Ponieważ Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracyjnej pod względem zgodności z prawem, nie jest on uprawniony do rozpoznania wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu i zasądzenie zwrotu zajętej nadpłaty wraz z odsetkami. Kontrola działalności administracji obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad uznawania określonych faktów za udowodnione. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi było postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2007 r. o stwierdzeniu wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] października 2006 r. z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Jak wynika z akt sprawy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] października 2006 r. zostało doręczone Skarżącemu w dniu 13 października 2006 r., co wynika z pokwitowania na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Zażalenie na to postanowienie, Skarżący wniósł w dniu 23 października 2006 r., a zatem po upływie siedmiodniowego terminu do jego wniesienia. Jednakże w zażaleniu Skarżący zawarł także wniosek o przywrócenie tego terminu. Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. Minister Finansów odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] października 2006 r. Jednakże postanowienie to zostało prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1270/07 uchylone. Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże strony i sąd, który je wydał, jak również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W myśl natomiast art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W związku z powyższym organ zobowiązany jest do ponownego rozpoznania wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] października 2006 r. W przypadku przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia będzie ono podlegało rozpatrzeniu przez organ odwoławczy. A w przypadku wydania ostatecznego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia organ będzie mógł orzec o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, stosownie do treści art. 134 w związku z art. 144 Kpa. Podkreślenia wymaga, że postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia zażalenia wyłącza dopuszczalność wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Stanowisko takie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. akt SA/Sz 306/98: "W razie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu oraz prośby o jego przywrócenie, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy wydać może po ostatecznym rozpatrzeniu wniesionej przez stronę prośby o przywrócenie terminu. Ewentualne postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu (...)." (Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem, Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr sp. z o.o., Gdańsk 2000, s. 352). Uchylenie przez sąd postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia stwarza natomiast sytuację, w której prośba o przywrócenie tego terminu pozostaje nierozpatrzona (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 września 2004 r., sygn. akt II SA/Ol 324/04, niepubl.). Stąd koniecznym stało się uchylenie również zaskarżonego postanowienia z dnia [...] maja 2007 r. o stwierdzeniu wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu. Rozstrzygnięcie w tym zakresie zależy bowiem od sposobu ostatecznego zakończenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia tego zażalenia (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 50/05, publ. LEX nr 220815). Zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 50/05 podkreślił, że "przepisy postępowania administracyjnego przewidują, iż postanowienie wydane przez organ odwoławczy na podstawie art. 134 Kpa oraz w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania art. 59 § 2 Kpa są ostateczne i służy na nie wyłącznie skarga do sądu administracyjnego. Skoro na oba te postanowienia służy ten sam środek zaskarżenia, mając na względzie ochronę procesowego interesu strony wynikającą z zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 Kpa), wskazanym było w przypadku odmownego załatwienia prośby strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania załatwienie go przez organ odwoławczy jednym postanowieniem, z równoczesnym stwierdzeniem wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Taki tok postępowania odpowiadałby poszanowaniu reguł kultury administrowania i uwzględniał słuszny interes procesowy strony. Ewentualnie organ odwoławczy mógł wstrzymać się z wydaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 134 Kpa - na wypadek zaskarżenia postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - do czasu prawomocnego załatwienia przez sąd administracyjny skargi na to postanowienie. Takie właśnie postępowanie organu odwoławczego świadczyłoby o poszanowaniu zasad dobrej administracji przewidzianych w uchwalonym przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. - Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji oraz prawidłowym stosowaniu ogólnych zasad postępowania administracyjnego." Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Natomiast o kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Wskazać należy, że stosownie do treści art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). W związku z tym, że w postępowaniu przed tut. Sądem Skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego lub doradcę podatkowego) w sprawie zwrotu kosztów miał zastosowanie przepis art. 205 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów strony do sądu oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście nie należą zatem opłaty za przelew pobrane w związku z dokonaniem wpłaty wpisu od skargi, koszty dojazdu do kancelarii prawnej celem uzyskania porady prawnej, ani koszty udzielenia porad prawnych. W tym zakresie należało zatem uznać wniosek o zwrot kosztów postępowania sądowego za bezzasadny. Sąd uwzględnił natomiast wniosek w zakresie zwrotu kosztów sądowych, do których należy wpis od skargi. Jednocześnie wskazać należy, że niezasadny był także wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi do dnia uprawomocnienia się wyroku. Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują odsetek od zasądzonego zwrotu kosztów postępowania liczonych do dnia uprawomocnienia się wyroku.