I SA/Wa 1830/07

WyrokWSA w Warszawie2008-03-07

Skład orzekający: Daniela Kozłowska, Maria Tarnowska, Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kurator spadku, który nie jest spadkobiercą, posiada legitymację procesową do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej nieruchomości wchodzącej w skład spadku, jeśli czynność ta przekracza zakres zwykłego zarządu?
Ratio decidendi
Kurator spadku nie posiada legitymacji procesowej do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, jeśli czynność ta przekracza zakres zwykłego zarządu majątkiem spadkowym, a zezwolenie sądu na dokonanie takiej czynności nie zostało uzyskane. Legitymacja procesowa kuratora spadku w postępowaniu administracyjnym dotyczy spraw spadkowych nieobjętych i nie przyznaje mu uprawnień materialnoprawnych.
Stan faktyczny
A. B., działając jako kurator spadku po S. Z. oraz jako pełnomocnik spadkobierców, złożył wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości z 1968 r. Minister Budownictwa dwukrotnie odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że A. B. nie posiada przymiotu strony, gdyż czynność ta przekracza zakres zwykłego zarządu kuratora spadku i nie wykazał on swojego interesu prawnego. A. B. zaskarżył decyzję Ministra do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa i wadliwe ustalenie stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A. B. na decyzję Ministra Budownictwa.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie sędzia WSA Maria Tarnowska asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu oddala skargę. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku A. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] stycznia 1968 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K., gm. kat. W. J., KW nr [...], stanowiącej własność zmarłego S. Z. w [...] cz. oraz Skarbu Państwa w [...] cz. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że postanowieniem z dnia [...] października 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przekazał według właściwości Ministrowi Infrastruktury wniosek A. B. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] stycznia 1968 r. Pismem z dnia 19 stycznia 2006 r. organ wystąpił do wnioskodawcy o nadesłanie dokumentów potwierdzających jego legitymację prawną do złożenia przedmiotowego wniosku. W odpowiedzi A. B. jako dowód swojej legitymacji prawnej nadesłał kopie: postanowienia Sądu Rejonowego dla K.-K. w K. z dnia [...] sierpnia 1985 r. sygn. akt [...] o ustanowieniu wnioskodawcy kuratorem spadku po S. Z., wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 17 stycznia 1989 r. sygn. akt SA/Kr 1197/88 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], orzeczenia z dnia [...] stycznia 1968 r. nr [...], aktu notarialnego z dnia 14 grudnia 1963 r. umowy darowizny, umowy najmu gruntu z dnia 28 kwietnia 1965 r., zaświadczenia z Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 1 września 2004 r. o statusie pokrzywdzonego. Po rozpatrzeniu nadesłanych dokumentów Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmówił wszczęcia postępowania z wniosku A. B. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] stycznia 1968 r. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że A. B., jako kurator spadku, nie jest uprawniony do występowania z wnioskiem o wszczęcie postępowania w trybie art. 156 Kpa, bowiem czynność ta przekracza zakres zwykłego zarządu. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem A. B., w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik I. C., G. M., W. M., R. K. i L. M. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wymienione wyżej osoby są spadkobiercami S. Z. Minister Budownictwa po rozpatrzeniu złożonego wniosku stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu organ nadzoru przywołał treść art. 28 kpa i wyjaśnił, że otrzymując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organ administracji państwowej obowiązany jest ustalić, czy źródłem interesu prawnego podmiotu występującego z takim wnioskiem jest przepis prawa materialnego. Wnioskodawca nie udokumentował swoich praw strony w rozumieniu art. 28 kpa w przedmiocie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] stycznia 1968 r. dotyczącego wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K. stanowiącej własność zmarłego S. Z. w [...] cz. oraz Skarbu Państwa w [...] cz. Zdaniem Ministra wnioskodawca przedstawił jedynie dokumenty wskazujące na to, że jest kuratorem spadku po S. Z. Tymczasem kurator spadku nie jest uprawniony do występowania z wnioskiem o wszczęcie postępowania w trybie art. 156 kpa, bowiem czynność ta przekracza zakres zwykłego zarządu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 08.07.1969 r. sygn. akt III CRN 220/69, OSNC 1970/5/83). Organ nadzoru uznał również, że fakt, iż wnioskodawca był kiedyś współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, nie może świadczyć o istnieniu po jego stronie przymiotu strony ze względu na treść aktu notarialnego z dnia 29 maja 1967 r. numer Repertorium [...], z którego wynika, że A. B. sprzedał swój udział w przedmiotowej nieruchomości Skarbowi Państwa. Równocześnie Minister wyjaśnił, że z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy A. B. wystąpił w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik wymienionych w nim osób (I. C., G. M., W. M., R. K. i L. M.). W tej sytuacji żądanie I. C., G. M., W. M., R. K. i L. M. stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] stycznia 1968 r. organ wyłączył do odrębnego postępowania. Mając powyższe na uwadze, Minister Budownictwa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie z wniosku A. B., który nie udokumentował przymiotu strony do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] stycznia 1968 r. Na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. B. W jej bardzo obszernym uzasadnieniu skarżący przedstawił swoje stanowisko w sprawie oraz zarzuty dotyczące wadliwości kwestionowanego postępowania wywłaszczeniowego. Skarżący zarzucił, że stanowisko Ministra Budownictwa zawarte w kwestionowanych decyzji jest nieprzekonujące i nie do przyjęcia z powodu rażących przemilczeń istotnych dla sprawy faktów, mylnej, częściowej i wybiórczej oceny zgromadzonego materiału dowodowego z naruszeniem zasad doświadczenia życiowego i logiki prowadzących do nieprawdziwych ustaleń faktycznych i stwierdzeń, oraz nieustalenia stron tego postępowania nadzorczego przez Ministra Budownictwa. Nadto skarżący stwierdził, że Minister Budownictwa w zaskarżonych decyzjach rażąco naruszył odwieczne zasady prawa i reguły kultury prawnej, a to: zasady demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej zawarte w preambule i Konstytucji RP (art. 21, art. 64), obowiązujące Państwo Polskie umowy międzynarodowe - Konwencję o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (art. 14) zakaz dyskryminacji ze względu na posiadany majątek, Powszechną Deklarację Praw Człowieka (art. 17 pkt. 1) stanowiącą, że każdy człowiek, zarówno sam, jak i wespół z innymi ma prawo do posiadania własności (art. 17 pkt. 2) oraz że nikt nie może być arbitralnie pozbawiony swojej własności, Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej (art. 41 pkt. 1) w zakresie rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie, a ponadto wykładnię prawa dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny, ustawę Kodeks postępowania administracyjnego poprzez naruszenie reguł uczciwości i zaufania obywatela do organów państwa, a także zasad stosowania prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 8 kpa), zasady praworządności (art. 6 kpa), zasady wyjaśniania zasadności przesłanek (art. 11 kpa), zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 kpa), zasady dotyczące terminów załatwiania spraw (art. 35-37 kpa), zasady zbierania i oceny dowodów (art. 77 kpa) i dyspozycję zawartą w art.30 § 5 kpa. Równocześnie skarżący wyjaśnił, że jego zdaniem umowa z dnia 29 maja 1967 r., na którą powołuje się organ, w świetle prawa jest umową nieistniejąca, bo zawartą pod przymusem, w atmosferze zagrożenia życia skarżącego, który był przez ówczesne władze prześladowany, a więc obarczona licznymi wadami prawnymi skutkującymi jej bezwzględną bezskuteczność. Z tych też powodów skarżący uważa, że umowa ta nie istnieje w obiegu prawnym, a właściciele i ich następcy prawni przez cały czas zachowali współwłasność przedmiotowej nieruchomości. W tej sytuacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji Ministra Budownictwa oraz nakazanie wyjaśnienia całego postępowania wywłaszczeniowego zakończonego wydanym orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] stycznia 1968 r. zgodnie z prawem i z kompetencjami. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie skarga nie może być uwzględniona, ponieważ kontrola zaskarżonych decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które uzasadniałoby jej uwzględnienie. Z analizy akt sprawy wynika natomiast, że w rozpatrywanej sprawie organ nadzoru w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącego prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawił w uzasadnieniu wydanych decyzji okoliczności, które przesądziły o odmowie wszczęcia z wniosku skarżącego postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] stycznia 1968 r. Należy podkreślić, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego nie powoduje automatycznie wszczęcia tego postępowania, ale wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego m.in. istnienia po stronie wnioskodawcy przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Dlatego też istotą kontrolowanego postępowania było dokonanie m.in. oceny, czy skarżący posiada przymiot strony umożliwiający mu skuteczne złożenie wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego w oparciu o treść art. 157 § 2 kpa. Na wstępie należy podnieść, że postępowanie wszczęte w tzw. trybie nadzoru jest postępowaniem w nowej sprawie, zmierzającym do ustalenia istnienia przesłanek z art. 156 kpa. Zgodnie z treścią art. 157 § 2 i 3 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Z przepisów tych wynika, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji jest rozstrzygnięciem formalnym, które może być wydane tylko wówczas, gdy złożony wniosek m.in. nie pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 kpa. W postępowaniu tym organ nie może badać zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a musi ograniczyć postępowanie do badania przesłanek formalnych m.in. czy wniosek pochodzi od osoby, która brała udział w charakterze strony w postępowaniu, w którym zostały wydane decyzje objęte wnioskiem o stwierdzenie ich nieważności, bądź nie brała udziału w postępowaniu, ale posiada interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. O tym bowiem, kto może być stroną postępowania administracyjnego, rozstrzyga wyżej wymieniony przepis art. 28 kpa, z którego wynika, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie panuje zgodny pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Należy podkreślić, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., ONSA 1995/1/32; wyrok NSA z dnia 13 października 2003 r., ONSA 2004/1/3). Istotą rozpoznawanej sprawy było ustalenie, czy skarżącemu przysługiwał status strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] stycznia 1968 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem przedmiotowych nieruchomości położonych w K., gm. kat. W. J. Jak wynika z treści złożonej skargi, skarżący interes prawny uzasadniający jego status strony upatruje w fakcie, że jego zdaniem: - jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości do chwili obecnej a tytuł własności Skarbu Państwa i następnie Gminy K. został skutecznie podważony przez wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 1989 r. sygn. akt SA/Kr 1197/88 w przedmiocie zwrotu nieruchomości, - jest sądownie ustanowionym kuratorem spadku po zmarłym S. Z. na mocy postanowienie Sądu Rejonowego dla K.-K. w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] sierpnia 1984 r. sygn. akt [...], - jest pełnomocnikiem współwłaścicieli l. C., G. M., W. M., R. K., L. M. będących sądownie ustanowionymi spadkobiercami po S. Z. Zdaniem Sądu argumenty te nie są wystarczające do uznania skarżącego za stronę w rozumieniu art. 28 kpa, bowiem nie uzasadniają one istnienia interesu prawnego, o którym mowa w tym przepisie. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności niewątpliwie będą strony, które uczestniczyły w postępowaniu zakończonym kwestionowanym orzeczeniem oraz każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Jak wynika z akt sprawy, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, skarżący nie był stroną postępowania zakończonego orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] stycznia 1968 r., które zostało wydane po wszczęciu z wniosku Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] maja 1967 r. postępowania wywłaszczeniowego. Uczestnikiem tego postępowania była bowiem co do części [...] jedynie Z. (primo voto) Z. B., jako kurator J. Z. nieznanego z miejsca pobytu. Z treści uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że starania wnioskodawcy wywłaszczenia o nabycie [...] części przedmiotowych nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie dały rezultatu, dlatego stosownie do złożonego wniosku organ orzekł o jej wywłaszczeniu. Potwierdza ten fakt również ostatnie zdanie uzasadnienia, w którym organ stwierdził, że "przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego jest tylko [...] cz. nieruchomości, z uwagi na to, że pozostałe części nabył Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej m. K. na podstawie art. 6 cyt. ustawy". Oznacza to, że skarżący jeszcze przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, skutecznie zbył posiadany udział w spornych nieruchomościach w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na mocy aktu notarialnego z dnia 29 maja 1967 r., co było zgodne z treścią art. 6 ust. 1 zd. 1 stanowiącego, że "ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy." W dniu wydania orzeczenia wywłaszczeniowego skarżący nie był już współwłaścicielem spornej nieruchomości i na fakt ten nie ma wpływu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 1989 r. sygn. akt SA/Kr 1197/88, który wydany został w przedmiocie zwrotu działki nr [...] wraz z zabudowaniami (tzw. [...]), która to działka nie była objęta kwestionowanym orzeczeniem wywłaszczeniowym, czyli wyrok ten wydany został w zupełnie innej sprawie zarówno pod względem przedmiotowym jak i podmiotowym. Wyjaśnić także należy, że wszelkie zarzuty skarżącego dotyczące prawidłowości aktu notarialnego sprzedaży nie mogą wywrzeć oczekiwanego skutku w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Akt ten pozostaje w obiegu prawnym, zaś organ administracyjny nie jest uprawniony do oceny jego prawidłowości, natomiast jest związany jego treścią. Ocena prawidłowości aktu notarialnego możliwa jest jedynie w drodze odpowiedniego postępowania przed sądem powszechnym. Skoro skarżący nie był stroną postępowania wywłaszczeniowego zakończonego orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1968 r., to tylko w sytuacji wykazania, że posiada on interes prawny lub obowiązek, którego dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego, umożliwiłby uznanie, że posiada on przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Zdaniem Sądu organ nadzoru prawidłowo uznał, że skarżący nie może również wywodzić swojej legitymacji prawnej z postanowienia Sądu Rejonowego dla K.-K. w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] sierpnia 1984 r. sygn. akt [...] ustanawiającego skarżącego kuratorem spadku po S. Z. Instytucja kuratora spadku nieobjętego jest instytucją prawa cywilnego i została uregulowana w art. 666-668 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisami spadek uważa się za nieobjęty, jeżeli żaden ze spadkobierców nie objął go w posiadanie (zarząd, użytkowanie, przechowanie, por. orzeczenie SN z dnia 16 marca 1952 r., sygn. akt C 1006/52, publ. OSN 1953, nr 3, poz. 75 oraz z dnia 5 kwietnia 1956 r., sygn. akt 3 CR 566/56, publ. OSN 1956, nr 4, poz. 115), zwłaszcza nie wykonuje czynności wchodzących w zakres zarządu, w rozumieniu odpowiednich przepisów o zarządzie rzeczą wspólną. Przepisów tych nie stosuje się, jeżeli spadek objął choćby jeden ze spadkobierców, w takim bowiem przypadku ochronę interesów pozostałych spadkobierców gwarantują przepisy art. 199-205 Kodeksu cywilnego w związku z art. 611-616 Kodeksu postępowania cywilnego o zarządzie rzeczą wspólną. Podstawowym obowiązkiem ustanowionego przez sąd kuratora spadku jest poszukiwanie spadkobierców w celu zawiadomienia ich o otwarciu spadku. Ponadto kurator zarządza majątkiem spadkowym, pozostając pod nadzorem sądu spadku. Sposób sprawowania zarządu oraz nadzoru sądu regulują stosowane odpowiednio przepisy art. 935–941 kpc. Zgodnie z tymi przepisami kurator spadku może dokonywać czynności mieszczących się w granicach zwykłego zarządu, ponieważ z treści art. 935 § 3 kpc (stosowanego odpowiednio) wynika, że w przypadku braku zgody spadkobierców, czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu kurator może dokonywać jedynie za zezwoleniem sądu. Zdolność sądowa przysługuje kuratorowi spadku, jednakże w procesie o własność nieruchomości sięgającym skutkami poza granice zwykłego zarządu nie może on reprezentować spadku (por. wyrok SN z dnia 5 kwietnia 1956 r., sygn. akt III CR 566/56, publ. OSN 1956, nr 4, poz. 115 oraz wyrok SN z dnia 8 lipca 1969 r., III CRN 220/69, OSNCP 1970, nr 5, poz. 83). Wbrew przekonaniu skarżącego stanowisko to znalazło potwierdzenie również w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym dodanego z dniem 1 września 1980 r. § 5 art. 30 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że w sprawach dotyczących spadków nieobjętych, jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej. W wyroku z dnia 6 stycznia 1995 r. sygn. akt IV SA 1922/93, publ. ONSA 1996, nr 1, poz. 27 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że art. 30 § 5 kpa daje osobom w nim wymienionym wyłącznie legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym w sprawach dotyczących spadków nieobjętych. Z przepisu tego nie wynikają natomiast jakiekolwiek uprawnienia materialnoprawne tych osób. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego spadkobiercy S. Z. (czyli brat A. Z., siostra H. E., siostrzenica Z. S. i bratanica K. M.) zostali ustaleni na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla K.-K. w K. Wydział I Cywilny z dnia [...] sierpnia 1987 r. sygn. akt [...] (k-44 akt sądowych). Spadkobiercy ci, a obecnie ich następcy prawni, podejmują od wielu już lat aktywne działania zmierzające do odzyskania wywłaszczonych nieruchomości, których rezultatem są liczne sprawy sądowe, w tym także toczące się przed sądami administracyjnymi (np. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie sprawy o sygn. akt: I SA/Wa 1394/04 i I SA/Wa 1394/04, I SA/Wa 1396/04 i I SA/Wa 1397/04). Również w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia wywłaszczeniowego, jak wynika z informacji zawartych w odpowiedzi na skargę z dnia 14 listopada 2007 r. (k-24 akt sądowych), toczy się obecnie oddzielne postępowanie wszczęte z wniosku I. C., G. M., W. M., R. K., L. M. zawartego we wniosku z dnia 15 maja 2007 r. W postępowaniu tym bierze również udział skarżący jako pełnomocnik skarżących. Dodatkowo wyjaśnić również należy, że swój interes prawny do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z 1968 r. skarżący nie może wywodzić z faktu bycia pełnomocnikiem współwłaścicieli I. C., G. M., W. M., R. K., L. M będących sądownie ustanowionymi spadkobiercami po S. Z. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy wniosek skarżącego z dnia 10 października 2005 r. (a także wcześniejszy z dnia 20 grudnia 2004 r., jak również pismo będące uzupełnieniem wniosku z dnia 30 stycznia 2006 r.) podpisany został jedynie przez A. B. i ani z jego treści, ani z dołączonych załączników nie wynika, że był on złożony nie w imieniu własnym skarżącego, lecz jako pełnomocnika w imieniu spadkobierców. Dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 15 maja 2007 r. skarżący napisał, że składa ten wniosek w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik I. C., G. M., W. M., R. K., L. M załączając odpowiednie pełnomocnictwa. Jednak jak wynika z treści pełnomocnictwa zostało ono udzielone skarżącemu dopiero w dniu 14 maja 2007 r., a więc już po otrzymaniu przez skarżącego w dniu 4 maja 2007 r. decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007 r. W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania również w tym zakresie zasadności zarzutów zawartych w skardze. Równocześnie zwrócić należy uwagę, że podnoszony przez skarżącego fakt, iż w innych sprawach sądowych i administracyjnych jest on uznawany za stronę, nie oznacza, że w każdym postępowaniu administracyjnym organ ma obowiązek, bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, uznawać skarżącego za stronę niezależnie od tego, czy rzeczywiście posiada on taką legitymację. Każde postępowanie administracyjne dotychczas prowadzone dotyczyło różnych kwestii związanych z działaniami podejmowanymi przez spadkobierców byłych współwłaścicieli, zmierzających do odzyskania nieruchomości wywłaszczonych orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] stycznia 1968 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem [...] części nieruchomości położonej w K., gm. kat. W. J., KW nr [...] oraz decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K.-K. z dnia [...] lipca 1985 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem [...] części nieruchomości wchodzącej w skład zabytkowego zespołu [...] lub uzyskaniem za te nieruchomości odszkodowania. W postępowaniach tych skarżący występował lub występuje albo w imieniu własnym jako były współwłaściciel przedmiotowych nieruchomości, albo jako pełnomocnik spadkobierców byłych współwłaścicieli lub jako kurator spadku nieobjętego po S. Z. W zależności zaś od przedmiotu postępowania, trybu w jakim się toczy oraz roli w jakiej występuje w tym postępowaniu skarżący albo będzie on posiadał przymiot strony, albo nie i kwestię tę za każdym razem musi rozstrzygnąć organ administracyjny. Skoro zatem postawione w skardze zarzuty okazały się nietrafne a skarżący nie wskazał konkretnego przepisu prawa materialnego, z którego wynikałyby jego obowiązki lub prawa (nie roszczenia) do przedmiotowych nieruchomości, nie mógł być on uznany za stronę wnioskowanego postępowania, a w konsekwencji podnoszone przez niego argumenty merytoryczne dotyczące orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] stycznia 1968 r. nie mogły zostać przez organ rozpatrzone. Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło