I OSK 1194/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) del.WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. [...][...][...] Sp. z o.o. w Gliwicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 924/07 w sprawie ze skargi G. [...][...][...] Sp. z o.o. w Gliwicach na decyzję Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w Katowicach z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wypłaty wynagrodzenia oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 9 maja 2008 r. sygn. akt IV SA/GL 924/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę G [...][...][...] Sp. z o.o. w Gliwicach na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd wyjaśnił: Zaskarżoną decyzją Okręgowy Inspektor uchylił nakaz nr [...] zapłaty Inspektora Pracy - Państwowej Inspekcji Pracy z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] oraz utrzymał w mocy nakazy od nr [...] do [...] z tej samej daty. Nakazami tymi zobowiązano G [...] do zapłaty na rzecz wymienionych w nim pracowników, kwoty zaniżonego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Po przeprowadzeniu kontroli Inspektor Pracy ustalił, że wynagrodzenie pracowników określone jest stałą stawką miesięczną, a dodatkowo system wynagrodzenia przewiduje dwa rodzaje premii, zaś zgodnie z widełkami płacowymi pracownikom przysługuje pensja podstawowa oraz po spełnieniu ustalonych kryteriów Indywidualna Miesięczna Premia Uznaniowa - IMPU. Kryteria nabycia tej premii nie zawierają przesłanek uznaniowości, a kategoria ocen stanowi wartość wymierną, albowiem obliczana jest na podstawie ocennych (elastyczność, samodzielność) oraz wymiernych (wymiar dni nieobecności w pracy, ilość podjętych działań korygujących) kryteriów. Premia ta od dnia [...] czerwca 2006 r. zaczęła być wliczana do wynagrodzenia, na skutek nakazu Inspektora Pracy, jednak mimo uznania zasadności nakazu G [...] premii tej nie zaliczył do wynagrodzenia za okresy poprzednie, zatem konieczne było zobowiązanie go do tego, wobec uznania, że nie jest to premia uznaniowa. Decyzjom tym G [...] zarzucił błędne przyjęcie, że premię tę jako składnik wypłacany periodycznie i ustalony wg określonych kryteriów należy uznać za stały składnik wynagrodzenia, podczas gdy ma ona charakter uznaniowy, gdyż nie istnieją skonkretyzowane przesłanki przesądzające o obligatoryjności tej premii. Przechodząc do rozważań, Wojewódzki Sąd stwierdził: Podstawę działania Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach stanowiła ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), która uprawnia organy inspekcji pracy do nakazania pracodawcy określonych zachowań w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy, w tym wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikom - art. 11 pkt 7. Z kolei organ pierwszej instancji działał na podstawie ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.), która w art. 9 pkt 2a zawierała analogiczne unormowanie. Z charakteru i celu nakazu zapłaty, przewidzianego w tych przepisach, wynika, że organy Inspekcji Pracy nie mają kompetencji do rozstrzygania w przypadku wystąpienia sytuacji spornej, gdyż ta kompetencja należy do sądu powszechnego, a wobec tego konieczne było zbadanie dopuszczalności wydania zaskarżonych decyzji. W sprawie nie ulega wątpliwości, że do [...] maja 2006 r. skarżąca Spółka nie zaliczała do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych premii IMPU, zaś od [...] czerwca 2006 r. przyjęła regulamin wynagrodzenia i wdrożenie praktyk naliczania tej premii do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, a także, że skarżąca twierdzi, iż do [...] czerwca 2006 r., tj. wprowadzenie nowych zasad naliczania, premia IMPU była świadczeniem uznaniowym i nie mogła być naliczana do wynagrodzenia, jednak z ustaleń nie wynika aby kwestia wysokości wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych była przedmiotem sporu przed sądem powszechnym. Okoliczności te wskazują, iż decyzje zostały wydane przez organy Inspekcji Pracy w granicach ich ustawowej kompetencji, a nadto spełniają nie tylko wymogi formalne, ale są również uzasadnione merytorycznie. Zgodnie z art. 1511 § 3 Kodeksu pracy, za pracę w godzinach nadliczbowych oprócz normalnego wynagrodzenia przysługuje pracownikowi dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych, bez względu na przyjętą przez pracodawcę formę wynagrodzenia pracowników, czasową, prowizyjną czy akordową. Kodeks pracy określa składniki wynagrodzenia, które powinny być wzięte pod uwagę przez pracodawcę przy obliczaniu dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych, wskazując, iż obejmuje on wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania, zaś przez wynagrodzenie należy rozumieć takie, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie, a wiec obejmujące zarówno wynagrodzenie zasadnicze wynikające ze stawki osobistego zaszeregowania, jak i dodatkowe składniki o charakterze stałym, jeżeli pracownik na podstawie obowiązujących w zakładzie pracy przepisów płacowych ma prawo do takich dodatkowych składników. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury, w skład normalnego wynagrodzenia wchodzić może premia o ile ma charakter stały i nie jest uzależniona od uzyskania określonych, konkretnych osiągnięć w pracy, nieobjętych zadaniami wykonywanymi w godzinach nadliczbowych. W sprawie nie może być mowy o uznaniowym charakterze premii IMPU z uwagi na fakt, iż kryteria przyznawania tego świadczenia zostały określone w sposób kategoryczny, a wobec tego stanowisko organów, iż koniecznym było jej zaliczenie do podstawy wymiaru dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych, jest zasadne.\ G [...][...][...] Sp. z o.o. w Gliwicach, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku, domagając się jego uchylenia i uwzględnienia skargi oraz zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 9 pkt 2a ustawy z dnia 6 marca 19781 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.) oraz przepisu art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589) poprzez przyjęcie, że kwoty wynagrodzeń objęte tym nakazem są "należne" w rozumieniu tych przepisów, błędną wykładnię przepisu art. 151- § 3 Kodeksu pracy polegającą na przyjęciu, iż w skład wynagrodzenia wynikającego z osobistego zaszeregowania pracownika określonego stawką miesięczną lub godzinową wchodzi, oprócz wynagrodzenia zasadniczego również tzw. premia IMPU wypłacana pracownikom skarżącego, oraz 2) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 151 tejże ustawy poprzez oddalenie skargi wniesionej przez skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w sytuacji, gdy przy zachowaniu prawidłowej wykładni art. 151 (1) § 3 Kodeksu pracy, Sąd powinien skargę uwzględnić i zaskarżoną decyzję uchylić w całości. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu, skarżący nigdy i to nawet w sposób pośredni nie uznał roszczeń pracowników o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych w zakresie objętym zaskarżonymi decyzjami, zaś zmiana stawek od dnia [...] czerwca 2006 r. nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że dotyczy to okresu sprzed zmiany praktyki, ta zmiana została "wymuszona" poleceniami Inspektora Pracy. W tej sytuacji nie można przyjąć, zdaniem skarżącej, że została spełniona podstawowa przesłanka wydania nakazu zapłaty, o której mowa w przepisach o Inspekcji Pracy, wskazanych w podstawach, że wynagrodzenie było "należne", określenie to oznacza kategorię obiektywną, niepodlegającą ocenie inspektora pracy (wyrok NSA z 6 marca 2008 r. I OSK 415/07, z dnia 3 lipca 2008 r. I OSK 1135/07). Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sprawie istotą jej jest czy Indywidualna Miesięczna Premia Uznaniowa, nazywana przez stronę IMPU, stanowiła wynagrodzenie należne, o czym mowa w art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589), uprzednio art. 9 pkt 2a ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie bowiem z ww. art. 11 pkt 7 ustawy o Inspekcji Pracy, organy tej Inspekcji, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy, są uprawnione do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi. Zgodzić należy się ze stanowiskiem orzecznictwa, przywołanym w skardze kasacyjnej, co do charakteru pojęcia wynagrodzenie należne, jako kategorii obiektywnej, niepodlegającej ocenie inspektora pracy, jednak nie oznacza to, że nie ma on prawa dokonania ustaleń co do tego, czy wynagrodzenie istotnie jest należne, czy też takiego charakteru nie nosi. Na mocy art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Pracy do zadań tej Inspekcji należy m.in. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa pracy, w tym wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, a w razie stwierdzenia naruszenia, nakazanie określonych zachowań, do czego uprawnia art. 11. Stwierdzenie naruszeń przepisów prawa pracy dotyczących wynagrodzenia za pracę obejmuje w sobie ustalenia jakie przepisy obowiązują, co one oznaczają wg powszechnie przyjętego, w orzecznictwie i doktrynie, ich rozumienia i czy pracodawca tak rozumianych przepisów przestrzega. Uprawnienie do przeprowadzenia kontroli w celu stwierdzenia czy pracodawca narusza bądź nie przepisy dotyczące wynagrodzenia, zawiera więc w sobie możliwość ustalenia przez Organy Inspekcji Pracy rozumienia pojęcia należnego wynagrodzenia. W niniejszej sprawie uprawnienie to sprowadzało się do ustalenia czy przepisy, na podstawie których G [...] wypłacał Indywidualną Miesięczną Premię Uznaniową pozwalają na stwierdzenie czy był to stały, czy też zależny od woli pracodawcy składnik wynagrodzenia. Innymi słowy, czy kryteria przyznawania tej premii, ustalone przez pracodawcę, były obiektywne, czyniące tę premię stałym składnikiem, czy też ocenne, zatem świadczące o jej uznaniowym charakterze. W ramach takich uprawnień wykonywania kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy w zakresie wynagrodzenia za pracę, organy Inspekcji Pracy w niniejszej sprawie ustaliły, że mając na uwadze kryteria jakie określono w systemie wynagrodzenia, a dotyczące premii IMPU premia ta nie ma charakteru uznaniowego, bowiem kryteria jej przyznawania stanowią wartość wymierną. Takie ustalenie charakteru IMPU doprowadziło organy Inspekcji Pracy do wniosku, że powinna ona być wliczona do wynagrodzenia, zatem nakazały wypłatę go jako należnego. Dokonanie takiej oceny przez Organy Inspekcji Pracy zasad przyznawania premii IMPU, tj. stwierdzenia, że charakter kryteriów jej przyznawania nie nosi cech uznaniowości, ale jest kategorią wymierną, mieścił się w ramach ich uprawnień, wynikających z ww. art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Pracy. Nakazanie zatem, na podstawie art. 11 pkt 7 tej ustawy, wypłaty wynagrodzenia obejmującego tę premię jako składnika wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych mieściło się w granicach tego przepisu. Premia IMPU oparta na kategoriach wymiernych mieściła się zatem w pojęciu "należne wynagrodzenie", użytym w tym przepisie, gdyż organy nie musiały dokonywać oceny jej charakteru, a jedynie ustalić, że przepisy regulujące zasady jej przyznania mają charakter kategoryczny, wykluczający uznaniowość pracodawcy. Zgodzić się zatem należało z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, że zaskarżona decyzje nie naruszały prawa. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).