III SA/Łd 643/07
WyrokWSA w Łodzi2008-04-22
Skład orzekający: Monika Krzyżaniak, Małgorzata Łuczyńska, Janusz Nowacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie w sprawie wymeldowania, a następnie odmówił wymeldowania osoby, której wyjazd zagraniczny miał charakter czasowy, mimo braku jej należytej reprezentacji w pierwotnym postępowaniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo wznowiły postępowanie w sprawie wymeldowania, stwierdzając istnienie podstaw zarówno z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak należytej reprezentacji strony przez ustanowionego przedstawiciela), jak i z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (ujawnienie istotnych, nowych okoliczności faktycznych dotyczących czasowego charakteru wyjazdu). W konsekwencji, organy zasadnie odmówiły wymeldowania, ponieważ opuszczenie lokalu przez osobę nie miało charakteru trwałego, co jest warunkiem koniecznym do wymeldowania zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.Stan faktyczny
Gmina wszczęła postępowanie o wymeldowanie N.S. z lokalu mieszkalnego. Decyzją Prezydenta Miasta N.S. została wymeldowana. N.S. wniosła odwołanie, wniosek o przywrócenie terminu oraz wniosek o wznowienie postępowania, podnosząc, że nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy i że jej wyjazd zagraniczny miał charakter czasowy. Prezydent Miasta wznowił postępowanie i wydał decyzję odmawiającą wymeldowania. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta. G.G. (wnioskodawczyni wymeldowania) zaskarżyła decyzję Wojewody do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę G. G.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 22 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi G. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę.
W dniu [...] w Urzędzie Miasta [...] sporządzono zawiadomienie o wszczęciu z wniosku G. G. postępowania w sprawie o wymeldowanie N. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. Zawiadomienie skierowano m. in. do N. S. na wskazany wyżej adres. Zawiadomienie powróciło z adnotacją listonosza "adresat wyprowadził się".
Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2005 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi Widzewa w Łodzi ustanowił, na wniosek Gminy [...] – Urzędu Miasta [...] Delegatury [...], przedstawiciela dla nieobecnej N. S. w osobie C. Z.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu N. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. W uzasadnieniu organ podał, że N. S. opuściła powyższy lokal nie dopełniając obowiązku meldunkowego. W lokalu tym strona nie przebywa od 2 - 3 lat, a nowego miejsca pobytu nie udało się ustalić. Mieszkanie przy ul. [...] m [...] sprzedała G. i J. G. w dniu 12 września 2000 roku. Przedmiotową decyzję doręczono C. Z. w dniu 28 lipca 2005 roku.
W dniu 8 września 2005 roku N. S. wniosła osobiście odwołanie od powyższej decyzji. Podała, że przebywała w I., o czym wnioskodawczyni postępowania o wymeldowanie wiedziała. Cały czas utrzymywała kontakt z synem S., który jest zięciem G. G.
W dniu 16 września 2005 roku N. S. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzupełnieniu odwołania zaznaczyła, iż przysługuje jej prawo do mieszkania w spornym lokalu z mocy oświadczenia małżonków G. złożonego przed notariuszem w dniu sprzedaży mieszkania.
W dniu 27 września 2005 roku N. S. złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną o wymeldowaniu z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. Podała, że decyzja nie była skutecznie doręczona, ponieważ doręczenie zastępcze nie nastąpiło w sposób prawem przewidziany. O decyzji o wymeldowaniu dowiedziała się w dniu 7 września 2005 roku i w terminie 14 – dniowym wniosła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Ustanowiony przedstawiciel nie podjął żadnych czynności w sprawie. Wniosła o uchylenie decyzji o wymeldowaniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, 5, 1, 4 k. p. a. Jednocześnie strona złożyła do protokołu oświadczenie, iż wnosi by jej odwołanie z dnia 8 września 2005 roku zostało potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania z uwagi na to, że nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta [...] wznowił postępowanie o wymeldowanie N. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. prowadzone z wniosku G. G.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta [...] uchylił w całości decyzję z dnia [...] orzekającą o wymeldowaniu z pobytu stałego N. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...] i orzekł o odmowie wymeldowania N. S. z pobytu stałego w tym lokalu. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k. p. a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu organ podał, że w sprawie niniejszej wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydał. W ocenie organu G. G. zataiła fakt, że znała miejsce pobytu N. S.; była zorientowana, że N. S. wyjechała z kraju tylko czasowo. Wyjazd zagraniczny N. S. był jednym z wielu o charakterze zarobkowym, jakie podejmowała. G. G. kontaktowała się z N. S. podczas jej pobytu za granicą i w toku postępowania o wymeldowanie. W umowie sprzedaży mieszkania strony zastrzegły prawo N. S. do zamieszkiwania w nim po dokonaniu czynności sprzedaży. Nie została spełniona przesłanka opisana w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Od powyższej decyzji w dniu 20 lutego 2006 roku odwołała się G. G. Zarzuciła naruszenie art. 7, art. 10 § 1, art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k. p. a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o wymeldowaniu N. S. z lokalu nr [...] w domu nr [...] przy ul. [...] w Ł.
Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2006 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi przywrócił N. S. utracone przez nią posiadanie lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w Ł. przy ul. [...] przez nakazanie G. G. wydanie N. S. kluczy wymienionych zamków w drzwiach tego mieszkania i udostępnienie go z powrotem N. S., aby mogła dalej mieszkać w tym mieszkaniu. Sąd Okręgowy w Łodzi prawomocnym wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2007 roku oddalił apelację od wyroku sądu pierwszej instancji.
W dniu 28 lipca 2007 roku Komornik Sądowy Rewiru V przy Sądzie Rejonowym dla [...] w Ł. dokonał czynności wprowadzenia N. S. w posiadanie spornego lokalu.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] o uchyleniu w całości decyzji o wymeldowaniu N. S. z pobytu w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. W uzasadnieniu organ podał, że w toku postępowania N. S. konsekwentnie twierdziła, że nie opuściła dobrowolnie i definitywnie miejsca swego pobytu, lecz jej nieobecność miała charakter czasowy, związany z wykonywaniem pracy zarobkowej w Izraelu. Na skutek bezprawnych działań G. i J. G., N. S. nie mogła kontynuować zamieszkiwania w tym lokalu. Rzeczywistym zamiarem N. S. był powrót do lokalu. Uzyskała prawomocne orzeczenie sądu o przywróceniu utraconego posiadania. N. S. została pozbawiona udziału w postępowaniu wyjaśniającym bez własnej winy. W podstawie prawnej decyzji organu I instancji nie powołano art. 145 § 1 pkt 4 k. p. a., jednak z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zaistnienie tej przesłanki było przedmiotem rozważania przez organ. W postępowaniu nie naruszono art. 10 k. p. a. Zaniechanie przez N. S. nałożonego art. 15 ust. 3 ustawy z 10 kwietnia 1974r. obowiązku zgłoszenia faktu wyjazdu za granicę, nie ma wpływu na ustalenie przesłanek niezbędnych do wymeldowania z pobytu stałego. W sprawie nie spełniono przesłanki opuszczenia lokalu, wymienionej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Na decyzję Wojewody [...] G. G. w dniu 23 sierpnia 2007 roku wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k. p. a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W ocenie G. G. w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki pozwalające na wznowienie postępowania w sprawie ani podstawy do uchylenia decyzji o wymeldowaniu. N. S. opuściła lokal nie mając zamiaru powrotu. Była to okoliczność wystarczająca do orzeczenia o wymeldowaniu. N. S. nie wypełniła obowiązku meldunkowego związanego z wyjazdem czasowym. W dniu sprzedaży lokalu nastąpiło jego wydanie kupującym, a oświadczenie kupujących o zezwoleniu na dalsze zamieszkiwanie nie wywołuje skutków prawnych. N. S. ingeruje w prawo własności G. i J. G.
W odpowiedzi na skargę z dnia 11 września 2007 roku Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania N. S. również wnosiła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga G. G. nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach
3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych(Dz.U. nr 139 z 2006r. poz.993 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art.15 ust.2 wymienionej ustawy organ gminy wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Z wymienionego przepisu wynika, iż przesłanką wymeldowania konkretnej osoby jest opuszczenie przez nią, bez wymeldowania, dotychczasowego miejsca pobytu. Przez "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które jest dobrowolne i ma charakter trwały. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanego a nie z bezprawnego działania innych osób. Za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2001r. w sprawie V SA 3078/00(Lex nr 78937), z 12 lutego 1986r. w sprawie SA/Gd 1141/85 (nie publikowany) i z 18 kwietnia 2000r. w sprawie V SA 1424/99(Lex nr 79243). O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy natomiast zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Przy ocenie zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie można poprzestać jedynie na oświadczeniu zainteresowanej osoby lecz winno się uwzględnić wszystkie okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 marca 1987r. w sprawie SA/Gd 1073/86(nie publikowany) i wyroku z 23 kwietnia 2001r. w sprawie V SA 3169/00 (Lex nr 50123).
Zgodnie z treścią art.6 ust.1 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych(Dz.U. nr 139 z 2006r. poz.993 z późn. zm.) pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Miejscem pobytu stałego jest lokal w którym dana osoba zamieszkuje, w którym znajduje się jej centrum życiowe i w którym skoncentrowane są jej sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Zamieszkiwanie w lokalu polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych.
Organy administracji obu instancji słusznie uznały, iż nie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania N. S.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż N. S. opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] w dniu [...]. W tym dniu wyjechała ona do I. celem podjęcia tam pracy zarobkowej. Nie budzi wątpliwości fakt, iż opuszczenie przez nią miejsca zameldowania miało charakter dobrowolny.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż opuszczenie przez N. S. spornego lokalu nie miało charakteru trwałego. Wskazuje na to całokształt okoliczności sprawy. Uczestniczka postępowania w zeznaniach złożonych w postępowaniu administracyjnym oraz licznych pismach składanych do akt wielokrotnie podnosiła, iż jej wyjazd do Izraela był wyjazdem czasowym celem podjęcia tam pracy zarobkowej i przekazania zarobionych pieniędzy swojej rodzinie. N. S. wielokrotnie przesyłała z I. paczki i pieniądze swojemu bratu, synowi i wnuczce. Okoliczność, iż jej pobyt w I. miał charakter czasowy w związku z podjęciem tam pracy zarobkowej, potwierdzili świadkowie H. K., Z. P. i S. N. Okoliczność ta znajduje również potwierdzenie w liście skarżącej skierowanym do N. S. z [...]. Z treści tego listu wynika, iż N. S. kilkakrotnie wyjeżdżała okresowo za granicę w celach zarobkowych i obecnie również wyjechała do Izraela w takim celu, aby zapewnić synowi "wyższy standard życia". O czasowym charakterze wyjazdu N. S. do I. wiedziała cała jej rodzina jak również rodzina skarżącej.
O czasowym, a nie stałym charakterze wyjazdu N. S. do I. świadczy fakt, iż w spornym mieszkaniu pozostawiła ona całe wyposażenie w tym meble, rzeczy osobiste, artykuły gospodarstwa domowego i inne przedmioty. Zabrała również ze sobą do Izraela klucze do spornego lokalu., W lokalu tym, do dnia śmierci ([...]), mieszkała babcia uczestniczki postępowania W. G. Klucze do tego lokalu, poza uczestniczką postępowania, posiadali także S. N., A. C. i Z. P. Opiekowali się oni W. G. a także mieszkaniem, do dnia wymiany zamków przez skarżącą. Dodać należy, iż N. S. przez cały okres pobytu w I. płaciła czynsz za mieszkanie, przesyłając swojemu bratu pieniądze na opłacenie lokalu. Również opłaty za energię elektryczną ponosił brat uczestniczki, a rachunki z tego tytułu przychodziły na adres jego zamieszkania. Nie ulega wątpliwości, iż N. S. nie zabierałaby kluczy do lokalu ani nie ponosiłaby opłat za sporny lokal gdyby zamierzała na stałe pozostać w Izraelu. Fakt zabrania ze sobą kluczy oraz ponoszenie opłat za mieszkanie dowodzi, że wyjazd uczestniczki postępowania do Izraela był czasowy i zamierzała ona powrócić do miejsca swojego stałego zameldowania.
O tym, iż opuszczenie spornego lokalu przez uczestniczkę postępowania miało charakter czasowy a nie stały świadczy również jej postępowanie po powrocie do Polski. N. S. przyjechała do Polski w dniu [...] i zamierzała wrócić do spornego mieszkania. Skarżąca po uprzedniej wymianie zamków w lokalu, odmówiła jej jednak wydania kluczy wskutek czego N. S. nie miała gdzie mieszkać. Ostatecznie zamieszkała u swojego brata a później u swojej znajomej. W dniu 1 grudnia 2005r. uczestniczka postępowania wniosła pozew do sądu o przywrócenie jej posiadania mieszkania i prawomocnym wyrokiem z dnia 20 grudnia 2006r. w sprawie I C 626/06 Sąd Rejonowy w Łodzi przywrócił jej posiadanie lokalu przez nakazanie skarżącej wydanie kluczy i udostępnienie lokalu. Egzekucja komornicza tego wyroku odbyła się w dniu 28 czerwca 2007r., w czasie której wymieniono zamki w mieszkaniu zaś klucze oddano uczestniczce postępowania. Wprawdzie postanowieniem z dnia 28 czerwca 2007r. Sąd Rejonowy w Łodzi zabezpieczył powództwo o eksmisję N. S. przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego(k.11 akt sądowych) lecz postanowieniem z dnia 8 października 2007r. Sąd Okręgowy w Łodzi zmienił to postanowienie i oddalił wniosek o zabezpieczenie(k. 45 akt sądowych). Jak wynika z oświadczenia uczestniczki postępowania złożonego na rozprawie do chwili obecnej mieszka ona przy ul. [...] m. [...]. Okoliczność, iż zostało uwzględnione powództwo uczestniczki postępowania o przywrócenie posiadania spornego lokalu dowodzi, iż opuszczenie przez nią miejsca zamieszkania miało charakter czasowy i posiadała ona zamiar powrotu do spornego lokalu. Analiza uzasadnień wyroków sądów powszechnych obu instancji dotyczących przywrócenia posiadania potwierdza ustalenia dokonane w postępowaniu administracyjnym, iż wyjazd N. S. do I. był czasowy i nie miała ona zamiaru trwałego opuszczenia spornego mieszkania.
O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Sytuacja taka nie miała jednak miejsca w przypadku N. S. Nie miała ona zamiaru założenia w I. swojego nowego "centrum życiowego" przy jednoczesnym braku woli powrotu do spornego lokalu. Wyjechała ona czasowo do Izraela dla podjęcia pracy zarobkowej i miała zamiar powrotu do swojego miejsca stałego zameldowania. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż nie miała ona zamiaru trwałego opuszczenia spornego lokalu. Organy administracji obu instancji słusznie uznały, iż nie zostały spełnione przesłanki jej wymeldowania, określone w art.15 ust.2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. Trafnie zatem uchyliły decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] i odmówiły wymeldowania N. S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...].
W przekonaniu sądu istniały podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...].
Jak wynika z zebranego materiału dowodowego N. S. w dniu 6 września 2005r. dowiedziała się o jej wymeldowaniu ze spornego lokalu zaś w dniu 8 września 2005r. złożyła odwołanie od decyzji z 22 lipca 2005r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Po wezwaniu jej do wyjaśnienia charakteru swoich pism uczestniczka postępowania, w piśmie z 26 września 2005r.(k.36) i oświadczeniu z 27 września 2005r.(k.37) ostatecznie sprecyzowała, że chodzi jej o wznowienie postępowania. Powołała się przy tym na podstawy wznowienia z art.145 § 1 pkt.1,2,4 i 5 kpa zaś analiza jej pisma i oświadczenia wskazuje, że chodziło jej o to, że bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz że nie istniały podstawy do jej wymeldowania . Postanowieniem z dnia [...] Prezydent [...] wznowił postępowanie ale nie wskazał żadnej podstawy wznowienia określonej w art.145 § 1 kpa. Powołany został jedynie przepis art.149 § 1 i 2 kpa. Należy zaznaczyć, iż każde postanowienie, o którym mowa w art.149 § 1 kpa powinno dokładnie wyznaczać zakres wznowionego postępowania w tym podstawę wznowienia. Pogląd taki wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 25 maja 2005r. w sprawie II SA/Wa 274/2005 (nie publikowany). Analiza postanowienia z [...] wskazuje, iż podstawą wznowienia było to, że N. S. bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu. Mimo, że postanowienie to nie określa podstawy prawnej wznowienia to należało uznać, iż wznowienie nastąpiło w oparciu w przepis art.145 § 1 pkt.4 kpa.
Podkreślić należy, iż w sytuacji gdy wniosek o wznowienie złożyła osoba do tego legitymowana, dotyczy on decyzji ostatecznej, zachowany został termin o którym mowa w art.148 kpa i wskazana została jedna z przyczyn wznowienia wymieniona w art.145 § 1 kpa, to organ administracji zobowiązany jest wydać postanowienie o wznowieniu. Na tym etapie postępowania nie jest natomiast dopuszczalna ocena przyczyn wznowienia. Skoro zatem N. S. była legitymowana do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, wniosek dotyczył decyzji ostatecznej, zachowany został termin z art.148 kpa i wskazała ona podstawę wznowienia to Prezydent [...] zobowiązany był wydać postanowienie o wznowieniu postępowania.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji uznał, iż miała miejsce podstawa wznowienia określona w art.145 § 1 pkt.5 kpa. W ocenie Prezydenta [...] ujawniła się nowa, istotna okoliczność faktyczna jaką był fakt, że N. S. wyjechała do I. czasowo. Skarżąca, w przekonaniu organu I instancji, zataiła ten fakt we wniosku o wymeldowanie choć wiedziała, że wyjazd uczestniczki postępowania był okresowy w celu podjęcia pracy zarobkowej. Okoliczność ta istniała w dacie wydania decyzji i nie była znana organowi, który wydał decyzję. W związku z czym organ I instancji uznał, iż miała miejsce podstawa wznowienia wymieniona w art.145 § 1 pkt.5 kpa. Organ odwoławczy natomiast podzielił pogląd organu I instancji co do ujawnienia nowej okoliczności faktycznej, a ponadto przyjął, że istniała nadto podstawa wznowienia określona w art.145 § 1 pkt.4 kpa. Organ II-iej instancji stanął zatem na stanowisku, iż w zasadzie miały miejsce dwie podstawy wznowienia, o których mowa w art.145 § 1 pkt.4 i 5 kpa.
W przekonaniu sądu organy administracji słusznie uznały, iż w rozpoznawanej sprawie miała miejsce podstawa wznowienia określona w art.145 § 1 pkt.5 kpa. Nowo ujawnioną, istotną okolicznością faktyczną było to, iż opuszczenie przez N. S. spornego lokalu było czasowe a nie definitywne. Wynika to z całości zebranego materiału dowodowego i wiedziała o tym również skarżąca na co wskazuje chociażby jej list z 9 marca 2005r. skierowany do N. S. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla sprawy i nie była znana organowi w dniu wydania decyzji. Można zatem uznać, iż istniała podstawa wznowienia, o której mowa w art.145 § 1 pkt.5 kpa.
Sąd również uznał, że miała miejsce także podstawa wznowienia określona w art.145 § 1 pkt.4 kpa. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 22 lipca 2005r. w imieniu N. S. występował przedstawiciel ustanowiony przez sąd rodzinny. Należy zaznaczyć, iż wyznaczenie przedstawiciela, o którym mowa w art.34 kpa, następuje na podstawie art.184 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przedstawiciel taki nie jest jedynie "kuratorem dla doręczeń" lecz zobowiązany jest podejmować czynności niezbędne dla obrony praw osoby nieobecnej w tym w pierwszej kolejności winien podejmować działania zmierzające do ustalenia miejsca pobytu osoby nieobecnej. Pogląd taki wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z 9 lutego 1989r w sprawie III CZP 117/1988 (OSNC nr 1 z 1990r. poz.11) oraz w wyroku z 26 września 1997r. w sprawie II CKU 82/1997r (Lex nr 32282). Skoro zatem przedstawiciel jest zobowiązany do podejmowania czynności niezbędnych do ochrony praw osoby nieobecnej to w sytuacji kiedy takich działań nie podejmuje a jedynie jest "kuratorem dla doręczeń" to wówczas jego udziału w postępowaniu nie można uznać za tożsamy z udziałem strony. W przypadku gdy przedstawiciel nie reprezentuje w sposób należyty osoby nieobecnej, a więc nie podejmuje czynności niezbędnych do obrony praw takiej osoby, to ma miejsce podstawa wznowienia, o której mowa w art.145 § 1 pkt.4 kpa. Pogląd taki wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 1 października 2007r. w sprawie II SA/GL 142/07 ( nie publikowany). Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionym wyroku.
W rozpoznawanej sprawie przedstawicielem N. S. wyznaczony został pracownik Delegatury [...] Urzędu Miasta [...]. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż pracownik ten odebrał jedynie decyzję organu I instancji. Nie podjął natomiast żadnych czynności niezbędnych do obrony praw N. S. Nie wnioskował o przesłuchanie skarżącej ani nie próbował ustalić gdzie obecnie przebywa uczestniczka postępowania. W sytuacji gdyby została przesłuchana G. G. to z całą pewnością zostałoby ustalone czy w Polsce zostali jacyś krewni N. S. (np. syn lub brat) a w dalszej kolejności organ mógłby ustalić gdzie wyjechała uczestniczka postępowania i czy był to wyjazd czasowy czy na stałe. Przesłuchanie syna bądź brata N. S. z pewnością pozwoliłoby wyjaśnić charakter opuszczenia przez nią spornego lokalu. Przedstawiciel nie podjął jednak żadnych czynności w tym zakresie. Bierność zachowania przedstawiciela w ochronie praw N. S. wskazuje, iż uczestniczka nie była należycie reprezentowana w postępowania administracyjnym. Można zatem uznać, że miała tutaj miejsce podstawa wznowienia określona w art.145 § 1 pkt.4 kpa.
Sąd uznał, iż w przypadku wznowienia postępowania nie jest ono zawężone tylko do podstawy wznowienia określonej w postanowieniu o wznowieniu. Wznowienie postępowania otwiera postępowanie co do wszystkich podstaw wznowienia wyliczonych w art.145 § 1 i 145a kpa. Oznacza to, iż po wznowieniu postępowania przedmiotem badań i ustaleń organu mogą być wszystkie podstawy, o których mowa w art.145 § 1 i 145a kpa. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 listopada 199r. w sprawie FSA 1/1999 (ONSA nr 2 z 2000 poz.45) i z 2 lutego 2007r. w sprawie I OSK 418/06 (Lex nr 255973). Pogląd taki wyrażony został także w Kodeksie postępowania administracyjnego – Komentarz – Barbara Adamiak i Janusz Borkowski (Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2003r. str.658). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach i w wymienionym komentarzu.
W rozpoznawanej sprawie mimo, że postępowanie zostało wznowione w oparciu o przyczynę określoną w art.145 § 1 pkt.4 kpa to dopuszczalne było ustalenie przez organy administracji, iż dodatkowo miała miejsce również podstawa wznowienia wymieniona w art.145 § 1 pkt.5 kpa.
Zarzuty G. G. podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.
Niezasadny jest zarzut skarżącej, iż istniała bezpodstawność wznowienia postępowania. W ocenie strony skarżącej wznowienie nastąpiło na podstawie ustalenia, że N. S. nie brała udziału w postępowaniu wskutek zatajenia jej adresu przez G. G. zaś dowody w tym zakresie przeprowadzono pod nieobecność skarżącej. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż istniały podstawy do wznowienia określone w art.145 § 1 pkt.4 i 5 kpa. Wbrew twierdzeniom skarżącej, organy administracji nie zarzuciły jej zatajenie adresu pobytu uczestniczki postępowania za granicą, bo taki adres nie był jej znany, lecz to, iż zataiła, że N. S. wyjechała czasowo do I. w celu podjęcia pracy zarobkowej. We wniosku o wymeldowanie G. G. podała, iż uczestniczka postępowania wyjechała z kraju pod koniec września 2000r. po czym wszelki kontakt z nią został przerwany. W rzeczywistości skarżąca dobrze wiedziała, że N. S. wyjechała czasowo do I. w celu podjęcia pracy zarobkowej. Wynika to chociażby z treści jej listu do N. S. z 9 marca 2005r. jak również z zeznań S. N., H. K. czy Z. P. Skarżąca utrzymywała również z uczestniczką postępowania kontakt telefoniczny, listowny a także poprzez S. N., który przywoził jej pieniądze od siostry na opłacenie mieszkania oraz paczki przesyłane z I. Skarżąca zatem dobrze wiedziała jaki charakter miał wyjazd N. S. do I. i że był to wyjazd czasowy. Nie ujawniła tego jednak w postępowaniu o wymeldowanie jak również nie podała, że w Polsce został syn i brat uczestniczki postępowania, którzy wyjaśniliby charakter wyjazdu N. S. z miejsca jej stałego zameldowania. Dodać należy, iż uczestniczka postępowania przed wyjazdem do Izraela ustanowiła swojego syna Sebastiana pełnomocnikiem do występowania w jej imieniu przed wszystkimi organami, urzędami i sądami. Organy administracji trafnie uznały, iż istniała podstawa wznowienia postępowania określona w art.145 § 1 pkt.4 kpa gdyż N. S. rzeczywiście bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu zaś wyznaczony przedstawiciel nie podjął żadnych działań zmierzających do obrony jej praw. Skoro przedstawiciel nie reprezentował należycie praw strony, którą zastępował to nie można uznać, że jego udział jest tożsamy z udziałem strony w postępowaniu. Organy administracji słusznie również uznały, że istniała podstawa wznowienia wymieniona w art.145 § 1 pkt.5 kpa, którą było ujawnienie nowej okoliczności faktycznej jaką był fakt, że opuszczenie spornego lokalu przez uczestniczkę postępowania był czasowy w celu podjęcia pracy zarobkowej w I. Zarzut skarżącej, iż nie istniały podstawy wznowienia postępowania nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.
Faktem jest, iż skarżąca nie była powiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodów co stanowi naruszenie art.79 kpa lecz uchybienie to nie miało istotnego znaczenia na treść rozstrzygnięcia. Należy zaznaczyć, iż skarżąca była reprezentowana w postępowaniu przed organem I instancji przez pełnomocnika będącego radcą prawnym zaś w postępowaniu odwoławczym przez pełnomocnika będącego adwokatem. Pełnomocnicy zostali powiadomieni o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz ustosunkowania się do zebranych dowodów. Obaj pełnomocnicy zapoznali się z aktami sprawy zaś radca prawny J,Bodo – Kaftański odniósł się do zebranych dowodów w piśmie procesowym(k,198). Pełnomocnicy nie wnosili jednak o uzupełnienie materiału dowodowego w tym także nie wnosili o uzupełniające przesłuchanie świadków w ich obecności. W związku z tym naruszenie przepisu art.79 kpa, w przekonaniu sądu, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Niezasadny jest zarzut skarżącej, iż nie było podstaw do uchylenia decyzji o wymeldowaniu gdyż nieobecność osoby w miejscu stałego pobytu przez okres 5 lat uzasadnia jej wymeldowanie a ponadto N. S. nie zgłosiła w organie meldunkowym faktu wyjazdu za granicę do czego była zobowiązana na podstawie art.15 ust.3 ustawy z 10 kwietnia 1974r. Należy zaznaczyć, iż przesłanką wymeldowania konkretnej osoby jest opuszczenie przez nią miejsca jej dotychczasowego pobytu przy czym opuszczenie to musi być dobrowolne i trwałe. Pogląd taki jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sam wyjazd za granicę na okres 5 lat nie uzasadnia wymeldowania jeżeli opuszczenie miejsca pobytu nie miało charakteru trwałego. O tym natomiast czy opuszczenie takie jest trwałe decyduje całokształt okoliczności sprawy. W rozpoznawanej sprawie opuszczenie przez N. S. miejsca zameldowania było czasowe. Wyjechała ona do I. w celu podjęcia pracy zarobkowej. Wynika to z jej relacji oraz zeznań szeregu świadków. Wskazuje na to także treść listu skarżącej z 9 marca 2005r., fakt, że uczestniczka postępowania opłacała mieszkanie w czasie pobytu w I., zleciła swojemu bratu oraz znajomym opiekowanie się mieszkaniem w czasie jej pobytu za granicą i zostawiła im klucze , sama zabrała klucze do I. jak również postępowanie N. S. po powrocie do Polski, a w szczególności uwzględnienie jej powództwa o przywrócenie posiadania. Skoro opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez uczestniczkę postępowania nie było trwałe tylko czasowe to nie istniały podstawy do jej wymeldowania.
N. S. rzeczywiście nie zgłosiła organowi administracji faktu wyjazdu za granicę na okres ponad 3 miesiące do czego była zobowiązana na podstawie art.15 ust.3 ustawy z 10 kwietnia 1974r. Jak wynika z jej zeznań nie uczyniła tego gdyż nie wiedziała o tym, że istnieje takli obowiązek zgłoszenia. Okoliczność, iż N. S. nie zgłosiła swojego wyjazdu za granicę nie oznacza, że opuszczenie przez nią stałego miejsca zameldowania było trwałe. O tym czy takie opuszczenie ma charakter definitywny czy okresowy decyduje całokształt okoliczności sprawy zaś z zebranego materiału dowodowego wynika, iż opuszczenie przez uczestniczkę postępowania spornego lokalu było czasowe a nie trwałe.
Reasumując sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż opuszczenie przez N. S. miejsca stałego zameldowania miało charakter czasowy a nie definitywny. Nie miała ona zamiaru założenia w I. swojego "centrum życiowego" przy jednoczesnym braku woli powrotu do spornego lokalu. Faktycznie wyjechała ona czasowo do I. dla podjęcia pracy zarobkowej i miała zamiar powrotu do miejsca stałego zameldowania. Nie zostały zatem spełnione przesłanki do jej wymeldowania. Istniały również przesłanki do wznowienia postępowania określone w art.145 § 1 pkt.4 i 5 kpa. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd oddalił skargę G. G.
JW
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło