VI SA/Wa 832/08
WyrokWSA w Warszawie2008-07-10
Skład orzekający: Olga Żurawska – Matusiak, Małgorzata Grzelak, Pamela Kuraś - Dębecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozporządzenia wspólnotowe mogły stanowić podstawę prawną do nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego w okresie od 1 maja 2004 r. do 21 grudnia 2005 r., przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o transporcie drogowym z dnia 29 lipca 2005 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że rozporządzenia wspólnotowe mogły stanowić podstawę prawną do nałożenia kary pieniężnej w spornym okresie. Nowelizacja ustawy o transporcie drogowym z dnia 29 lipca 2005 r. jedynie usuwała wątpliwości interpretacyjne, a nie tworzyła nową sytuację prawną. Przepisy ustawy o transporcie drogowym, w połączeniu z przepisami wspólnotowymi, pozwalały na nakładanie kar za naruszenie obowiązków wynikających z rozporządzeń.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji nakładającej na nich karę pieniężną za naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i wykresówek. Zarzucili, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej, ponieważ przepisy rozporządzeń wspólnotowych, na które się powoływano, nie mogły być utożsamiane z umowami międzynarodowymi w rozumieniu ówczesnego art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, a ustawa o czasie pracy kierowców nie miała zastosowania do kierowcy wykonującego usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej. Organy administracji utrzymywały, że rozporządzenia wspólnotowe, włączone do polskiego porządku prawnego poprzez Traktat Akcesyjny, mogły stanowić podstawę do nałożenia kary.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Pamela Kuraś - Dębecka (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. sprawy ze skargi A. J. i J. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3, art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez A. J. i J. J. (zwanych dalej skarżącymi) o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] października 2007 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 550 złotych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
Do powyższych rozstrzygnięć organów obu instancji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją administracyjną [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. nałożono na A. J. i J. J. karę pieniężną w wysokości 550 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło nie okazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli drogowej z za każdą wykresówkę i skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu transportu drogowego. Powyższe ustalono w dniu [...] stycznia 2005 r., na drodze krajowej nr [...] w O., podczas kontroli pojazdu marki VOLVO o numerze rejestracyjnym [...], kierowanego przez Pana A. P..
Decyzja administracyjna została wydana w oparciu o następujące przepisy: art. 15 ust. 7 Rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985); art. 8 ust. 1 i 2, art. 9, Rozporządzenia Rady (EWG) 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879); art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6, art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.); lp.1.11.11 ust. 1 lit b i lp. 1.11.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym.
W dniu [...] marca 2007 r. został przez skarżących złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 550 złotych. Decyzji tej zarzucono naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie jej bez podstawy prawnej w ten sposób, że organ nałożył karę za naruszenie niesankcjonowanych norm prawnych wyrażonych w Rozporządzeniu Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz w Rozporządzeniu Rady (EWG) 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985) oraz naruszył normę prawną, która nie znajdowała w niniejszej sprawie zastosowania, tj. art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004 r. nr 92 poz. 879).
We wniosku o stwierdzenie nieważności wskazano, iż organ jako podstawę prawną swojej decyzji powołał art. 92 ust 1 pkt 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym upoważniający do nałożenia kary wobec stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców oraz wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych. Ustawa o czasie pracy kierowców określa wyłącznie czas pracy kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy (art. 1 powołanej ustawy). Z uwagi na to, że w chwili kontroli kontrolowany kierowca nie był zatrudniony przez wnioskodawców w ramach stosunku pracy, ale świadczył na ich rzecz usługi kierowania pojazdem na podstawie umowy cywilnoprawnej jako odrębny przedsiębiorca, ustawa ta nie mogła znaleźć w niniejszej sprawie zastosowania. Powołano się na pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w identycznym stanie faktycznym i prawnym jak w niniejszej sprawie, stwierdził że w odniesieniu do kierowcy będącego samodzielnym przedsiębiorcą wykonującym na podstawie umowy cywilnoprawnej usługi kierowania pojazdem na rzecz innego przedsiębiorcy unormowania ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców nie mają zastosowania. Ponadto we wniosku podniesiono, że organ błędnie oparł się na przepisie art. 15 ust. 7 Rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosownych w transporcie drogowym. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu przez organ, Rozporządzenia Rady (EWG) nie są umowami międzynarodowymi. W odróżnieniu od traktatów stanowią one bowiem część krajowego porządku prawnego i stosownie do art. 249 akapit 2 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) są częścią wspólnotowego prawa pochodnego. Z uwagi na okoliczność, że przepis art. 92 ustawy o transporcie drogowym ma charakter penalizacyjny (uprawnia organ administracji publicznej do nakładania kar pieniężnych), nie mógł on być w żadnym wypadku interpretowany w sposób rozszerzający tak, aby wbrew jego literalnemu brzmieniu do umów międzynarodowych zaliczyć rozporządzenia wspólnotowe.
Z uwagi na powyższe, a także okoliczność, iż art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania przedmiotowej decyzji zawierał enumeratywną listę aktów prawnych, których naruszenie uzasadniało nałożenie kary pieniężnej, nie wymieniając wśród nich aktów pochodnego prawa wspólnotowego, w tym Rozporządzeń Rady (EWG), w ocenie skarżących czasu nowelizacji ustawy o transporcie drogowym z dnia 29 lipca 2005 r., normy w nich zawarte były w polskim systemie prawnym niesankcjonowane (lex imperfecta). Nakładanie kar za ich naruszenie nie miało podstawy prawnej i stanowiło naruszenie fundamentalnej zasady nullum crimen sine lege. Wskazana argumentacja jest zgodna z ustaloną jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w identycznym jak w niniejszej sprawie stanie faktycznym i prawnym stwierdził, że "Rozporządzenie Rady (EWG) jest prawem wspólnotowym i to wtórnym, a wymieniony wyżej przepis (art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym) przewidywał w dacie orzekania przez organy możliwość nałożenia kary za naruszenie umowy międzynarodowej. Zgodzić się zatem należy (..), że przepis ten został naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który utożsamił umowę międzynarodową z prawem wspólnotowym. (..) Za naruszenie przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych możliwe jest nałożenie kary od dnia 21 grudnia 2005 roku, tj. wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 180 poz. 1497), a wprowadzenie tej zmiany świadczy o tym, iż ustawodawca nie utożsamiał naruszenia przepisów umów międzynarodowych naruszeniem przepisów prawa wspólnotowego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego 5 października 2006. sygn. akt I OSK 1319/05).
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2007 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego zważył, iż kwestionowana decyzja nie została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem organu obowiązująca w chwili wydania tej decyzji, treść przepisu art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym stanowiła podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie rozporządzeń Unii Europejskiej. Przepis ten głosił, iż kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Podstawą prawną obowiązywania wszystkich rozporządzeń unijnych była zatem umowa międzynarodowa. Niewątpliwie bowiem umową międzynarodową wskazaną w art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym jest Traktat Akcesyjny z 16 kwietnia 2003 r. dotyczący przystąpienia Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Traktat Akcesyjny jest jednocześnie umową międzynarodową o szczególnych konsekwencjach prawnych wskazanych w art. 91 ust. 1- 3 Konstytucji. Stosownie bowiem do powoływanych przepisów konstytucyjnych gdy z ratyfikowanej umowy międzynarodowej konstytuującej organizację międzynarodową, wynika że prawo stanowione przez tę organizację jest bezpośrednio stosowane, to w wypadku kolizji z ustawami ma przed nim pierwszeństwo. Zgodnie zaś z art. 2 Traktatu Akcesyjnego, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia, postanowienia te są stosowane w nowych Państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych Traktatach i w niniejszym Akcie. Z kolei jednym z takich, wskazanych w art. 2 Traktatu Akcesyjnego, wiążących Rzeczpospolitą Polską postanowień jest art. 249 TWE który zawiera katalog aktów prawa pochodnego, a są to akty wiążące: rozporządzenia, dyrektywy i decyzje, oraz nie wiążące: zalecenia i opinie. Jednocześnie art. 249 TWE określa warunki obowiązywania w/w rozporządzeń. Zgodnie z jego treścią mają one ogólne zastosowanie i obowiązują we wszystkich swoich częściach oraz stosuje się je bezpośrednio w każdym państwie członkowskim. W związku z tym rozporządzenia unijne m.in. rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985), które było podstawą do stwierdzenia zaistniałego naruszenia jest obecnie stosowane bezpośrednio w polskim prawie krajowym. Warunki określone w powyższym rozporządzeniu unijnym mają obowiązek przestrzegania podmioty na które stosownie do art. 3 ustawy o transporcie drogowym (według treści obowiązującej w chwili wydania spornej decyzji) może zostać nałożona kara pieniężna zindywidualizowana w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Stanowisko powyższe zostało potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, m. in. z dnia 27 lutego 2007 r. (sygn. akt I OSK 570/06), z dnia 21 lutego 2007 r. (sygn. akt I OSK 490/06), z dnia 13 marca 2007r. (sygn. akt I OSK 652/06), czy w wyroku z dnia 27 marca 2007 r. (sygn. akt I OSK 697/06).
Natomiast odnosząc się do argumentów strony zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, iż ustawa o czasie pracy kierowców z 16 kwietnia 2004 r. odnosi się wyłącznie do kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy organ zważył, iż nie oznacza to, że poza sferą sankcji pozostają kierowcy wykonujący przewozy w formach niepracowniczych. W zakresie nieuregulowanym ustawą z 2004 r. o czasie pracy kierowców, zaczęło z dniem 1 maja 2004 r. obowiązywać rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85. Wobec powyższego z dniem 1 maja 2004 r. nie tylko ustawa o czasie pracy kierowców z 2004 r., ale i przepisy rozporządzenia Rady (EWG) 3280/85 regulują czas pracy kierowców pracowników i nie będących pracownikami. Potwierdzenie znajduje to w art. 3 ustawy o czasie pracy kierowców z 2004 r., w którym wprost wskazano, że jej przepisy nie naruszają postanowień rozporządzenia wspólnotowego nr 3820/85 oraz art. 1 pkt 3 tej ustawy w którym wskazano, że ustawa określa zasady stosowania norm dotyczących okresów prowadzenia pojazdów wyznaczonych przez w/w rozporządzenie. Definicja kierowcy została wyraźnie określona w art. 1 ust. 3 Rozporządzenia Rady Nr 3820/85, w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. Przepis ten stanowi, iż "kierowca" oznacza każdą osobę, która kieruje pojazdem nawet przez krótki okres, oraz każdą osobę, która jest przewożona w pojeździe w tym celu, aby kierować nim w razie potrzeby. Co prawda strona powołuje się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego jednakże Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, iż Sąd nie stwierdził nieważności decyzji organu odwoławczego, a jedynie uchylił decyzję, co oznacza to, że przytoczenie powyższego przepisu nie stanowiło wydania decyzji bez podstawy prawnej, czy też z rażącym naruszeniem prawa.
W prawem przewidzianym terminie skarżący złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podtrzymując w całości swoje stanowisko w sprawie zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. Ponadto zarzucili:
- naruszenie art. 6 k.p.a., poprzez stwierdzenie legalności kwestionowanej przez stronę decyzji;
- naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. poprzez przyjęcie wykładni rozszerzającej pojęcia umowy międzynarodowej;
- naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie zawiadomienie strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów;
- naruszenie art. 12 i 35 § 1,2 i 3 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie.
Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpoznaniu powyższego wniosku wydał dnia [...] lutego 2008 r. decyzję, mocą której utrzymał w całości w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2007 r. W uzasadnieniu organ w całości powtórzył swoją merytoryczną argumentację dotyczącą w szczególności obowiązywania przepisów będących podstawą nałożenia kary pieniężnej.
Natomiast ustosunkowując się do argumentów pełnomocnika strony zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, iż ustawa czasie pracy kierowców z 16 kwietnia 2004 r. odnosi się wyłącznie do kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy organ podkreślił, że zakresie nieuregulowanym ustawą z 2004 r. o czasie pracy kierowców, zaczęło z dniem 1 maja 2004 r. obowiązywać rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85. Wobec powyższego z dniem 1 maja 2004 r. nie tylko ustawa o czasie pracy kierowców z 2004 r., ale i przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3280/85 regulują czas pracy kierowców pracowników i osób nie będących pracownikami, co znajduje potwierdzenie w art. 3 oraz art. 1 pkt 3 ustawy o czasie pracy kierowców z 2004 r. Zdaniem organu nie doszło też do zarzucanych naruszeń przez organ przepisów prawa procesowego bowiem organ administracji publicznej wydając kwestionowaną przez stronę decyzję działał na podstawie i w granicach przewidzianych przepisami prawa. Ponadto odnośnie zarzutu naruszenia art. 35 i 12 k.p.a. organ przytoczył wyrok NSA z dnia 2 października 2000 r., (sygn. akt V SA 422/00), zgodnie z którym "Niewydanie decyzji w okresie określonym w art. 35 k.p.a. nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia i w związku z tym zarzut strony w przedmiocie naruszenia przez organ art. 35 k.p.a., a w konsekwencji art. 12 k.p.a. należało uznać za pozbawiony zasadności. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. organ wskazał, iż prowadząc postępowanie w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie były przeprowadzane żadne nowe dowody, tak więc strona już uprzednio miała w pełni zapewnioną możliwość wypowiedzenia się co do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
Na powyższą decyzję A. J. i J. J. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości zgodnie z art. 145 § l pkt 2 p.p.s.a. jako decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § l pkt 2 k.p.a.), a także o stwierdzenie nieważności, w trybie art. 135 p.p.s.a., decyzji z dnia [...] października 2007r. oraz o stwierdzenie w trybie art. 135 p.p.s.a. nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. ewentualnie o uchylenie zaskarżonych decyzji jako sprzecznych z prawem.
Przede wszystkim skarżący zarzucili naruszenie art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 21 grudnia 2005 r. - poprzez jego błędne zastosowanie prowadzące do błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, iż rozporządzenie wspólnotowe jest umową międzynarodową, i w rezultacie odmowę stwierdzenia nieważności decyzji nakładającej bez podstawy prawnej karę administracyjną za naruszenie przepisów rozporządzeń wspólnotowych. Uzasadniając ten zarzut skarżący stwierdzili, iż od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 21 grudnia 2005 r. kary administracyjne za naruszenie przepisów rozporządzeń wspólnotowych nakładano w tym okresie bez podstawy prawnej. Skarżący nie zgodzili się z argumentacją organu, iż rozporządzenie wspólnotowe należy utożsamiać z umową międzynarodową, o której mowa w art. 92 ust 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 21 grudnia 2005 r. Wbrew twierdzeniom organu z art. 2 Traktatu Akcesyjnego wynika jedynie, że od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej, nowe Państwa Członkowskie związały się postanowieniami aktów przyjętych przed tym dniem przez instytucje Wspólnot. Co więcej, naruszenia Rozporządzenia Rady nie można w żadnym wypadku identyfikować z naruszeniem umowy międzynarodowej, z mocy której Rozporządzenie czerpie swoją moc wiążącą.
Ponadto zarzucili naruszenie przepisów prawa procesowego:
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w ten sposób, że organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej, pomimo tego, że w/w przepis przewiduje taki obowiązek;
- art. 6 oraz art. 7 k.p.a. w ten sposób, że organ mimo spełnienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji utrzymał decyzję wydaną w pierwszej instancji w mocy;
- art. 8 k.p.a., w ten sposób, że odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem doprowadził do istotnej utraty zaufania ze strony skarżących do organów Państwa;
- art. 10 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w ten sposób, że organ, przed wydaniem decyzji, nie zawiadomił strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
Skarżący nie zgodził się z argumentacją organu zawartą w uzasadnieniu decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2007 r., iż rozporządzenie wspólnotowe należy utożsamiać z umową międzynarodową, o której mowa w art. 92 ust 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 21 grudnia 2005 r. Skarżący wskazali, iż z art. 2 Traktatu Akcesyjnego wynika jedynie, że od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej, nowe Państwa Członkowskie związały się postanowieniami aktów przyjętych przed tym dniem przez instytucje Wspólnot. Co więcej, naruszenia Rozporządzenia Rady nie można w żadnym wypadku identyfikować z naruszeniem umowy międzynarodowej, z mocy której Rozporządzenie czerpie swoją moc wiążącą. Prawo wspólnotowe jest uznawane jako samodzielny system prawa różny od prawa międzynarodowego. Okoliczność, iż rozporządzenia wspólnotowe obowiązują na podstawie umowy międzynarodowej nie oznacza, że można je utożsamiać z tą umową. Konstytucja RP w art. 91 ust. 3 wyraźnie odróżnia umowy międzynarodowe od prawa stanowionego przez organizację międzynarodową i nie jest dopuszczalne utożsamianie ze sobą obu tych źródeł prawa.
W konsekwencji skarżący podważają stanowisko organu oparte Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 570/06 z dnia 27 lutego 2007 r., zgodnie z którym "w przypadku rozbieżności pomiędzy przepisami prawa krajowego, a prawem wspólnotowym, jeśli tej rozbieżności nie da się usuną w drodze wykładni, to zastosowanie ma zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego i to niezależnie od rang porównywanych norm". Jest to stanowisko błędne, albowiem w niniejszej sprawie zasada pierwszeństwa nie znajduje zastosowania. Zgodnie bowiem z art. 91 ust. 3 Konstytucji należy ją stosować wyłącznie wtedy, gdy zachodzi kolizja norm wyrażonych w ustawach i aktach prawa wspólnotowego. W niniejszej sprawie nie zachodzi natomiast kolizja norm, ale luka w prawie polegająca na tym, że wbrew obowiązkom nałożonym na Państwa Członkowskie wart. 19 Rozporządzenia (EWG) 3821/85 oraz art. 17 Rozporządzenia (EWG) 3820/85, polski prawodawca nie przyjął przepisów koniecznych do wdrożenia w/w rozporządzeń, a w szczególności nie ustanowił systemu kar za niewykonanie obowiązków wynikających z rozporządzeń wspólnotowych. Zdaniem skarżących w niniejszej sprawie przepisy rozporządzeń wspólnotowych nie przewidują bowiem żadnych sankcji, nakazując krajowemu prawodawcy ustanowić system kar za naruszenie wynikających z nich obowiązków (art. 19 Rozporządzenia (EWG) 3821/85 i art. 17 Rozporządzenia (EWG) 3820/85). Dopóki prawodawca takiego sytemu nie ustanowił, normy prawne zawarte w w/w rozporządzeniach były niesankcjonowane, tj. obowiązywały, ale za ich naruszenie nie groziły żadne kary. Dopiero ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy i transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 180, poz. 1497), prawodawca zmienił art. 92 ustawy o transporcie drogowym w ten sposób, że dodał punkt 8) przewidujący możliwość nałożenia kary pieniężnej za naruszenie "przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych", czym doprowadził do usunięcia wskazanej wcześniej luki prawnej. A contrario, wnioskować należy, że do dnia wejścia w życie w/w nowelizacji, nie było możliwe nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów wspólnotowych na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy. Wyrażając w niniejszej sprawie zdanie przeciwne, organ podważa sens w/w nowelizacji, a tym samym racjonalność prawodawcy. Gdyby bowiem za naruszenie przepisów rozporządzeń wspólnotowych można było karać również przed w/w nowelizacją, wspomniana zmiana nie miałaby racjonalnego uzasadnienia. Skarżący przywołuje też orzecznictwo, w tym wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 1991 r.(sygn. akt I PRN 34/91, Lex nr 10905) dotyczące funkcjonowania zasady praworządności w demokratycznym państwie (wyrok NSA z 5 października 2006 r., I OSK 1319/05, Lex nr 281289, wyrok NSA z 20 października 2006 r., I OSK 1323/05, LEX nr 289247) oraz zakazu stosowania wykładni rozszerzającej w stosunku do norm represyjnych jest bardzo często podnoszony w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroku NSA z dnia 10 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1083/04, wyrok z dnia 19 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 341/05).
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Ustosunkowując się do zarzutów skargi podtrzymał swoją argumentację prawną zawartą w zaskarżonych decyzjach.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Oznacza to, że sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym.
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna.
Wbrew argumentom skarżącego, Sąd nie dopatrzył się sugerowanych w skardze wad formalnych i materialnych powodujących konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.
W ocenie Sądu istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia zasady czy przepisy rozporządzeń wspólnotowych mogły stanowić podstawę prawną decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy w okresie pomiędzy 1 maja 2004 r. a 21 grudnia 2005 r. czyli do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 180 poz. 1497). Zmiana ta polegała na dodaniu pkt. 8 do art. 92 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym obejmującego przepisy wspólnotowe dotyczące przewozów drogowych.
Stanowiska stron są w tym zakresie rozbieżne, zaś każda ze stron powołuje się w omawianym zakresie na poglądy zawarte w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie niniejszym podziela poglądy znajdujące swoje odzwierciedlenie przede wszystkim w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt I OSK 627/06 i I OSK 652/06. Zgodnie z treścią wyroku o sygn. akt I OSK 652/06 "Jeżeli rozporządzenia EWG nr 3820/85 i nr 3821/85 zawierają normy ogólne, ustanawiające określone obowiązki co do posiadania wykresówek, dokonywania w nich stosownych wpisów, przestrzegania maksymalnego dziennego okresu prowadzenia przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne oraz przestrzegania dziennego czasu odpoczynku i odsyłają w zakresie ustalania kar do ustawodawstwa każdego z państw członkowskich, a takim państwem jest Polska, i w prawie polskim znajdują się uregulowania w zakresie nałożenia kar za naruszenie tych obowiązków, to przepisy ustawy o transporcie drogowym mają zastosowanie w tego rodzaju sprawach".
Zgodnie z poglądem zawartym w drugim z wymienionych wyroków "Zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego (pochodnego) nad ustawami wymagała uzupełnienia treści art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, polegającego na tym, że obowiązek nałożenia kary może wynikać nie tylko z ustaw i umów międzynarodowych, ale również z rozporządzeń wspólnotowych. Nowelizacja ta nie tworzy więc nowej sytuacji prawnej, a jedynie usuwa istniejące w tym zakresie wątpliwości" (sygn. akt I OSK 627/06). Szczegółowe wywody prawne, dotyczące omawianych kwestii obowiązywania przepisów rozporządzeń wspólnotowych zostały przeprowadzone zarówno w zaskarżonej decyzji, jak też w cytowanych wyżej wyrokach NSA a zatem powtarzanie tych wywodów, które Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela, nie byłoby celowe,
Natomiast główny zarzut skarżących opierał się na przyjęciu założenia, w ww. okresie brak było podstaw prawnych do nakładania kar pieniężnych a zatem decyzje o nałożeniu kary pieniężna za naruszenie rozporządzeń wspólnotowych powinny być unieważnione. Jako uzasadnienie skargi zostały powołane wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, które reprezentują poglądy odmienne od cytowanych wyżej argumentów zawartych w wyrokach NSA z dnia 13 marca 2007 r.
Nie są też zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W postępowaniu administracyjnym toczącym się na skutek złożenia wniosku o stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. nie przeprowadzono żadnego dowodu, zatem rację ma organ twierdząc, iż strona już uprzednio miała w pełni zapewnioną możliwość wypowiedzenia się co do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Również brak było uzasadnionych podstaw do przyjęcia, iż opóźnienie w załatwieniu sprawy (zarzuty naruszenia art. 35 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a.) mogły mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy.
W tej sytuacji nie budzi zastrzeżeń Sądu decyzja organu co do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w łącznej kwocie 550 złotych, a zatem zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z tych wszystkich względów na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu wymagającym jej uchylenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło