III SA/Wa 605/08
WyrokWSA w Warszawie2008-07-15
Skład orzekający: Grażyna Nasierowska, Krystyna Chustecka, Barbara Kołodziejczak-Osetek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż działek gruntu stanowiących majątek osobisty, nabytych w drodze umowy przekazania gospodarstwa rolnego, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jeśli nie zostały one nabyte w celu odsprzedaży?Ratio decidendi
Sprzedaż działek gruntu stanowiących majątek osobisty, które nie zostały nabyte w celu odsprzedaży, nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT i tym samym nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. Status podatnika VAT wymaga, aby podmiot działał jako producent, handlowiec, usługodawca, rolnik lub wykonujący wolny zawód w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a nie w odniesieniu do transakcji prywatnych.Stan faktyczny
Skarżący, R. A., wystąpił o indywidualną interpretację podatkową dotyczącą sprzedaży części swojego gospodarstwa rolnego, nabytego w 1980 r. Skarżący zamierzał sprzedać działki, które w studium uwarunkowań przestrzennych gminy były przeznaczone pod zabudowę. Minister Finansów uznał, że sprzedaż ta stanowi działalność gospodarczą i podlega opodatkowaniu VAT, powołując się na zamiar częstotliwego wykonywania czynności oraz przeznaczenie gruntu pod zabudowę. Skarżący wniósł skargę, argumentując, że sprzedaje majątek osobisty, nie prowadzi działalności gospodarczej, a przeznaczenie gruntu w studium nie wyłącza zwolnienia z VAT.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną interpretację, stwierdził, że nie może być ona wykonana, oraz zasądził od Ministra Finansów na rzecz R. A. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Chustecka (spr.), Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2008 r. sprawy ze skargi R. A. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz R. A. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Jak wynika z akt sprawy R. A. (zwany dalej "Skarżącym") wystąpił do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku od towarów i usług. W przedmiotowym wniosku, jak również w kolejnych pismach, Skarżący opisując stan faktyczny, wskazał, że prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 6,0724 ha, które nabył od rodziców w 1980 r. na podstawie umowy przekazania. Skarżący zamierza sprzedać część gospodarstwa w postaci wydzielonej działki, dla której brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Działka wykorzystywana jest na cele rolne. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, działki Skarżącego znajdują się na terenie oznaczonym symbolem MJ, U – zabudowa mieszkalna jednorodzinna z usługami i MU – tereny preferowane pod zabudowę mieszkaniową. W przyszłości Skarżący planuje dokonać dalszego podziału gospodarstwa i dostawy wydzielonych działek, w nieokreślonej jeszcze ilości w zależności od popytu.
W związku z powyższym Skarżący zwrócił się z zapytaniem, czy
z tytułu sprzedaży wyodrębnionych działek będzie podatnikiem podatku od towarów i usług oraz czy do tej sprzedaży ma zastosowanie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 poz. 535 ze zm., dalej - "ustawa o VAT").
Zdaniem Skarżącego, sprzedaż przedmiotowych działek będzie zwolniona z podatku od towarów i usług.
W interpretacji z [...] listopada 2007 r. Minister Finansów uznał powyższe stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, zasadą jest opodatkowanie dostawy gruntów podatkiem od towarów i usług. Ponadto, powołując się na treść przepisów art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT, uznał że działalność prowadzona przez rolników mieści się w pojęciu działalności gospodarczej, która obejmuje także czynności polegające na sprzedaży gruntów. Minister Finansów wskazał, iż status podatnika podatku od towarów i usług wynika z okoliczności dokonania czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem. Dla ustalenia, czy osoba dokonująca sprzedaży gruntu jest podatnikiem podatku od towarów i usług, istotnym jest stwierdzenie, że prowadzi ona działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Z kolei dla ustalenia, czy przesłanki przedmiotowej sprawy wyczerpują znamiona pojęcia "działalność gospodarcza" koniecznym jest ustalenie, czy zamiarem wykonania czynności było jej dokonywanie w sposób częstotliwy. W takim przypadku nawet jednorazową dostawę gruntu uznać należy za działalność gospodarczą. W ocenie Ministra Finansów, okoliczności wynikające z przedstawionego stanu faktycznego, a w szczególności wyodrębnienie działki z zamiarem dokonania dostawy oraz plany dokonania dalszego podziału gospodarstwa, wskazują na zamiar wykonywania czynności dostawy gruntów w sposób częstotliwy. Dlatego też, w ocenie organu, dostawa działek stanowi działalność gospodarczą w rozumienie art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT. Minister Finansów podkreślił, iż z uwagi na fakt, że przedmiotowe działki były wykorzystywane jako rolne, służyły działalności gospodarczej, która zgodnie z ustawą o VAT obejmuje także rolników. Dodatkowo wskazał, że przeznaczenie gruntu w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy pod zabudowę mieszkalną jednorodzinną z usługami oraz preferowaną zabudowę mieszkaniową, wyłącza zastosowanie zwolnienia przedmiotowego, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT.
Pismem z 11 grudnia 2007 r. Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W wezwaniu tym podniósł, iż przedmiotowy grunt stanowi jego majątek osobisty. Wyjaśnił, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a tym bardziej nie trudni się profesjonalną dostawą gruntów. Wskazał również, iż częstotliwość dokonywania transakcji nie przesądza o statusie podatnika VAT, w szczególności, że "dyrektywa w/s VAT" w ogóle nie zna takiego pojęcia. Ponadto, w ocenie Skarżącego fakt, iż przedmiotowe działki w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy zostały przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową, nie wyłącza tych gruntów ze zwolnienia przedmiotowego, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT. Zdaniem Skarżącego "studium" nie może być "aktem wykonawczym" w tej sprawie.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej interpretacji, powtarzając swoją dotychczasową argumentację. Dodatkowo ustosunkowując się do zarzutów Skarżącego wskazał, iż definicje podatnika zawarte w regulacjach prawa krajowego i unijnego są podobne, ale nie tożsame. Ustawa o VAT w art. 15 ust. 2 wykracza poza definicję zawartą w art. 4 ust. 2 Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC, dalej " VI Dyrektywa"), przy czym taką możliwość przewiduje ust. 3 tego artykułu. Minister Finansów wskazał również, że przedmiotowe grunty wykorzystywane były do celów rolniczych, a działalność rolnicza jest również działalnością gospodarczą. Nie zgodził się więc ze stanowiskiem Skarżącego, że przedmiotowe działki sprzedawane będą z majątku osobistego. Minister Finansów stwierdził również, że wobec braku planu zagospodarowania przestrzennego, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, traktować należy jako dokument decydujący o przeznaczeniu gruntów.
W tym stanie rzeczy Skarżący wniósł skargę do tutejszego Sądu, w której zaskarżonej interpretacji zarzucił naruszenie:
- art. 121 i 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "Op"), poprzez stosowanie interpretacji rozszerzającej i rozciąganie obowiązku podatkowego na czynności nie związane z obrotem gospodarczym,
- art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, poprzez błędne ustalenie, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą,
oraz ewentualnie:
- art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, poprzez przyjęcie, że incydentalna sprzedaż nieruchomości niezwiązanych z działalnością gospodarczą podlega opodatkowaniu VAT,
- art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT, poprzez przyjęcie, ze nieruchomości, które Skarżący zamierza zbyć to tereny budowlane lub przeznaczone pod zabudowę.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, iż organ podatkowy dokonał nadinterpretacji złożonego przez niego oświadczenia o tym, że prowadzi gospodarstwo rolne. Wyjaśnił, iż ziemia, którą otrzymał od rodziców nie była i nie jest uprawiana. Stwierdził, że pracuje zarobkowo w mieście, nie prowadzi żadnych upraw ani hodowli. Wyjaśnił, iż jedyną okolicznością wskazująca na to, że jest rolnikiem, jest opłacanie podatku rolnego. W jego ocenie, nie może to jednak przesadzać o spełnieniu przesłanek z art. 15 ustawy o VAT.
Ponadto, zdaniem Skarżącego, nawet gdyby uznać go za podatnika VAT, to i tak należy mieć na uwadze, że nie każda transakcja dokonana przez podatnika VAT podlega opodatkowaniu. Czynność ta musi być bowiem dokonana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy. Skarżący wyjaśnił, że środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości zamierza przeznaczyć na kształcenie syna, remont domu oraz leczenie. Okoliczności te nie świadczą więc o dokonywaniu czynności sprzedaży w ramach działalności gospodarczej. Na potwierdzenie swojego stanowiska Skarżący powołał wyrok ETS z 4 października 1995 r., sygn. akt C- 291/92.
Skarżący podniósł również, iż zmuszanie go jako osoby fizycznej do zapłacenia podatku VAT, prowadzi do naruszenia zasady neutralności tego podatku, z uwagi na brak możliwości odliczenia przez niego podatku naliczonego.
Na poparcie słuszności swojego stanowiska w sprawie Skarżący powołał wyroki WSA w Warszawie o sygn. akt III SA/Wa 1217/07 oraz III SA/Wa 3885/06.
W przypadku nieuwzględnienia powyższej argumentacji Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT. Wskazał, iż o uznaniu danych terenów za tereny budowlane lub pod zabudowę decyduje jedynie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Na tę okoliczność powołał wyroki WSA w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 4147/06 oraz III SA/Wa 899/07. Skarżący stanął na stanowisku, ze nawet gdyby uznać go za podatnika VAT, to i tak sprzedaż przedmiotowej nieruchomości zwolniona byłaby z tego podatku.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 14b § 1 Op minister właściwy do spraw finansów publicznych, na pisemny wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Wniosek o interpretację indywidualną może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych (§ 2 art. 14b Op).
Stosownie do § 3 powoływanego przepisu składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że obowiązek zainteresowanego przedstawienia wyczerpującego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego nie powinien budzić wątpliwości. Jednocześnie podkreśla się, że podany we wniosku stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będzie stanowić jedynie podstawę faktyczną wydanej interpretacji i tym samym wyznaczy granice, w jakich interpretacja będzie mogła wywołać określone w ustawie skutki prawne. Ponadto obowiązek wnioskodawcy dotyczący przedstawienia stanowiska w sprawie oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego nie powinien być pojmowany zbyt rygorystycznie. Za wystarczające można by uznać, że będzie on spełniony, jeżeli zainteresowany w jasny sposób wskaże przedmiot swoich wątpliwości (zob. A. Kabat {w:} S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, LexisNexis, wyd. 4, s. 100).
Powyższe uwagi są istotne z uwagi na treść skargi. Skarżący na etapie skargi zmienił bowiem okoliczności faktyczne powołane we wniosku i zaprzeczył swoim własnym twierdzeniom na temat prowadzenia gospodarstwa i działalności rolniczej. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę trafnie zatem wskazał, że interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego we wniosku i pismach go uzupełniających, gdzie Skarżący jednoznacznie stwierdził co innego.
Tym niemniej w sprawie ważne jest, że Skarżący nabył gospodarstwo rolne, jako następca na podstawie umowy przekazania z 1980 r. od rodziców, którzy przeszli na emerytury rolnicze. Nie nabył on zatem nieruchomości z zamiarem odsprzedaży, w celach handlowych, a to eliminuje możliwość przypisania mu prowadzenia działalności w tym zakresie, mimo że będzie dokonywał sprzedaży kolejnych działek.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Przy czym pojęcie działalności gospodarczej obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Przystępując do wykładni powyższych przepisów ustawy o VAT, należy mieć na uwadze, iż po wejściu Polski od Unii Europejskiej, nie wystarczy już interpretacja koncentrująca się na wykładni językowej przepisów krajowych. Należy brać bowiem także pod uwagę przepisy prawa wspólnotowego. Respektowania obowiązku "prowspólnotowej" wykładni prawa krajowego domaga się w rozpatrywanej sprawie Skarżący, odwołując się do przepisów "dyrektyw unijnych", tj. VI Dyrektywy i zastępującej ją Dyrektywy Rady nr 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z dnia 11 grudnia 2006 r.; dalej "Dyrektywa 2006/112/WE").
Zgodnie z art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE "podatnikiem" jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności. "Działalność gospodarcza" obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu. Jednocześnie w art. 12 powoływanej Dyrektywy wskazano, że Państwa członkowskie mogą uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art. 9 ust. 1 akapit drugi, w szczególności jednej z następujących transakcji:
a) dostawa budynku lub części budynku oraz związanego z nim gruntu, przed pierwszym zasiedleniem;
b) dostawa terenu budowlanego.
W Dyrektywie 2006/112/WE wyjaśniono także, że do celów art. 12 ust. 1 lit. b) "teren budowlany" oznacza każdy grunt nieuzbrojony lub uzbrojony, uznawany za teren budowlany przez państwa członkowskie (art. 12 ust. 3). .
Okoliczność, że Dyrektywa 2006/112/WE zezwala Państwom Członkowskim na uznanie za podatnika każdego, kto okazjonalnie zawiera transakcje związane z działalnością gospodarczą i że ustawa o VAT opcję tę realizuje w końcowej części przepisu art. 15 ust. 2 poprzez odwołanie się do "czynności wykonywanej jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy", nie przesądza jednak, że tylko z tego powodu dany podmiot staje się podatnikiem podatku VAT.
Zarówno z brzmienia powoływanych przepisów Dyrektywy 2006/112/WE, jak i art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT wynika bowiem nader wyraźnie, że warunkiem niezbędnym do uznania danego podmiotu za podatnika VAT jest ustalenie, że działa on niezależnie jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik czy wykonujący wolny zawód.
Innymi słowy, jeśli dana czynność wykonana została poza zakresem działań producenta, handlowca, usługodawcy, pozyskującego zasoby naturalne, rolnika czy wykonującego wolny zawód, to w świetle powoływanej regulacji wspólnotowe,j z tytułu wykonania takiej czynności dany podmiot nie może być uznany za podatnika VAT i to bez względu na to, czy czynność tę wykonał jednorazowo, ale w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy, czy też wielokrotnie.
Taka zaś właśnie sytuacja ma miejsce w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym obejmującym sprzedaż działek gruntu z majątku osobistego, nabytego od rodziców w 1980 r. w drodze umowy przekazania gospodarstwa rolnego na własny użytek, w celu prowadzenia działalności rolniczej. Majątek ten nie został więc nabyty na własne potrzeby, a nie z przeznaczeniem do działalności handlowej, a zatem jego sprzedaż zarówno w całości, jak i w częściach, jednemu lub wielu nabywcom, z zyskiem lub bez, nie może być uznana za działalność handlową ze skutkiem w postaci uznania zbywającego za podatnika VAT.
Podkreślić przy tym należy, że zwłaszcza w przypadku działalności gospodarczej w zakresie handlu, zamiar częstotliwego wykonywania czynności ujawniony być musi już w momencie nabycia towaru, a nie w momencie jego sprzedaży. Nie można bowiem pominąć, że pod pojęciem "handel" należy rozumieć dokonywanie w sposób zorganizowany zakupów towarów w celu ich odsprzedaży. Ponadto z orzecznictwa ETS wynika, że sam zamiar prowadzenia działalności gospodarczej, potwierdzony obiektywnymi dowodami przesądza o potrzebie traktowania danego podmiotu jako podatnika VAT nawet wtedy, gdy organ skarbowy wie, że przewidywana działalność gospodarcza, która miała prowadzić do transakcji opodatkowanych, nie zostanie zrealizowana (zob. orzeczenie w sprawie C-400/98 pomiędzy Finanzamt Goslar a Brigitte Breitsohl). Z kolei brak takiego zamiaru wyklucza możliwość uznania danego podmiotu za podatnika VAT.
Argument, że podmiot dokonujący sprzedaży (dostawy) majątku prywatnego nie może być traktowany w odniesieniu do takiej sprzedaży jako podatnik podatku VAT, doznaje dodatkowego wzmocnienia, gdy uwzględnić wnioski płynące z analizy przepisu art. 2 ust. 1 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE. Przepis ten określając zakres przedmiotowy opodatkowania podatkiem od wartości dodanej stanowi, że opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze.
Przepis ten wyraźnie więc wskazuje, że czynność opodatkowana w postaci dostawy towaru ma miejsce wówczas, gdy w odniesieniu do tej właśnie czynności, dany podmiot występuje w charakterze podatnika VAT, a więc podmiotu prowadzącego w określonym zakresie działalność gospodarczą. Nader jasno zaakcentował to ETS w orzeczeniu w sprawie C-291/92 pomiędzy Finanzamt Ülzen a Dieter Armbrecht stwierdzając, że nawet jeśli podatnik w rozumieniu VI Dyrektywy sprzedaje majątek, którego część przeznaczył na cele inne niż związane z prowadzoną działalnością (usługową), i którą to część zarezerwował na cele prywatne, w odniesieniu do sprzedaży tej części nie występuje on jako podatnik, a transakcja taka nie podlega opodatkowaniu. Nadmienić trzeba, że w orzeczeniu tym Trybunał stwierdził, że w przypadku wyodrębnienia części nieruchomości do celów prywatnych rozróżnienie między częścią przeznaczoną na potrzeby działalności gospodarczej podatnika i częścią używaną do celów prywatnych musi opierać się na proporcji między wykorzystywaniem do celów prywatnych i do celów działalności gospodarczej w roku nabycia, nie zaś na kryterium podziału fizycznego. W uzasadnieniu omawianego wyroku wskazano, że w VI Dyrektywie brak jest przepisu uniemożliwiającego podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą wyłączenie z systemu VAT części majątku przeznaczonego do celów prywatnych i że decyzja w tym zakresie jest suwerenną decyzją samego podatnika. Z powyższych zapisów wynika, że działalność gospodarczą obejmuje również wykorzystywanie majątku rzeczowego oraz wartości niematerialnych i prawnych w celu uzyskania z tego tytułu stałego dochodu.
Jak już wspomniano, fakt traktowania czynności dotyczących majątku prywatnego jako będących poza zakresem działalności gospodarczej jest konsekwencją użycia w art. 2 Dyrektywy 2006/112/WE zwrotu "podatnika działającego w takim charakterze". Użycie takiego sformułowania oznacza niewątpliwie, że dany podmiot posiadający generalnie status podatnika (czyli zgodnie z art. 9 powoływanej Dyrektywy, prowadzący działalność gospodarczą) może w określonych transakcjach występować jako podmiot nie spełniający tych kryteriów. Przeciwny wniosek byłby nieuprawniony zważywszy na konstrukcję ww. przepisu. Konsekwencją takiego rozumowania jest uznanie, że podmiot będący podatnikiem może w określonych sytuacjach dokonać transakcji, nawet odpłatnej, która jednak nie spowoduje opodatkowania podatkiem VAT. Konstrukcja czynności opodatkowanej przyjęta w regulacji unijnej oparta na kryterium charakteru podmiotu wykonującego świadczenie powoduje, że podatek VAT ma zastosowanie wyłącznie do transakcji związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą. Wynika to z tego, że system podatku od wartości dodanej powinien z założenia dotyczyć obrotu profesjonalnego, a nie transakcji indywidualnych o charakterze prywatnym, nie związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą
W świetle powyższego zasadnym jest twierdzenie, że przepisy art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT powinny być rozumiane w ten sposób, że warunkiem sine qua non uznania, że dany podmiot działa w charakterze podatnika podatku VAT jest ustalenie, że działa on jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik lub jako osoba wykonująca wolny zawód.
Ani więc formalny status danego podmiotu jako podatnika zarejestrowanego, ani okoliczność, że dana czynność została wykonana wielokrotnie lub jednorazowo lecz z zamiarem częstotliwości nie mogą przesądzać o opodatkowaniu tej czynności bez każdorazowego ustalenia, że w odniesieniu do tej konkretnej czynności podmiot ten występował w charakterze podatnika podatku VAT.
Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy wskazać, że Minister Finansów dokonał błędnej interpretacji przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT w odniesieniu do stanu faktycznego przedstawionego we wniosku. Nie jest bowiem działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży, co miało miejsce w przedstawionym przez Skarżącego stanie faktycznym.
Trafność powyższych uwag potwierdza również stanowisko, jakie zajął, co do sposobu interpretacji art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT w zbliżonym stanie faktycznym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 października 2007 r., wydanym w składzie siedmiu sędziów sygn. akt I FPS 3/07 (LEX nr 304985 oraz M.Podat. 2007/12/2, PP 2008/2/42 ). Sprawa ta również dotyczyła sprzedaży przez osobę fizyczną działek budowlanych. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny analizując uprzednio prawidłowość implementacji przepisów VI Dyrektywy na grunt przepisów krajowych zawartych w ustawie o VAT, stwierdził m.in., że zarówno z brzmienia art. 4 ust. 1 i 2 VI Dyrektywy, jak i art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT wynika wyraźnie, że warunkiem niezbędnym do uznania danego podmiotu za podatnika VAT jest ustalenie, że działa on niezależnie jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik czy wykonujący wolny zawód. Jeżeli dana czynność została wykonana poza zakresem działań producenta, handlowca, usługodawcy, pozyskującego zasoby naturalne, rolnika, czy wykonującego wolny zawód, to w świetle art. 4 ust. 1 i 2 VI Dyrektywy z tytułu wykonania takiej czynności dany podmiot nie może być uznany za podatnika VAT i to bez względu na to, czy czynność tę wykonał jednorazowo, ale w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy, czy też wielokrotnie.
Ze stanowiska Sądu, zawartego w powołanym wyroku, wynika również, iż w świetle powyższych przepisów, dla przypisania danemu podmiotowi statusu podatnika VAT, a zatem działania w charakterze handlowca, nie jest wystarczające ustalenie i ocena okoliczności związanych z samą sprzedażą, lecz konieczne jest również ustalenie i ocena okoliczności towarzyszących nabyciu tych towarów, a zwłaszcza czy zostały one nabyte w celu ich odsprzedaży, a nie na potrzeby osobiste. Nie jest bowiem działalnością handlową, a zatem i gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży.
Stanowisko zawarte w tym wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznający niniejszą skargę w pełni podziela.
Wobec powyższego, zdaniem Sądu, stwierdzenia Ministra Finansów, iż sprzedaż działek podlega opodatkowaniu podatkiem VAT nie można odnieść do stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji. Zgodnie z nim Skarżący na dzień 11 grudnia 2007 r. jako osoba fizyczna, dokonał sprzedaży kilku działek gruntu, które nabył w 1980 r. do rodziców w celu wykorzystania rolniczego. Działki te stanowiły jego majątek osobisty. Sprzedaży tych działek dokonał poza jakąkolwiek działalnością gospodarczą.
W tym stanie rzeczy, skoro sprzedaż przedmiotowych działek nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, za zbędne należy uznać ustosunkowanie się do kwestii zwolnienia z opodatkowania, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT. Zauważyć bowiem należy, że zagadnienie zwolnienia z opodatkowanie podatkiem VAT (którą Skarżący przedstawił w postaci alternatywnego zarzutu skargi), można rozpatrywać tylko w odniesieniu do czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.
Ponownie wydając interpretację Minister Finansów uwzględni wyrażoną wyżej ocenę prawną.
Uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "ppsa"), sąd uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności, o czym stanowi art. 146 § 1 ppsa. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, co wynika z art. 152 ppsa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie wskazanych przepisów, orzekł zatem jak w pkt 1) i 2) sentencji.
Jednocześnie Sąd zasądził na rzecz Skarżącego koszty postępowania sądowego, działając na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), w kwocie stanowiącej sumę uiszczonego wpisu (200 zł) i kosztów zastępstwa procesowego (240 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło