II OZ 1015/08

Sygn. akt II OZ 1015 / 08 POSTANOWIENIE Dnia 7 października 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 7 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 933/08 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tejże organizacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż Stowarzyszenie nie wykazało, że spełnia którąkolwiek z przesłanek określonych w art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej – p.p.s.a.) do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winno uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością. W przeciwnym bowiem razie zwolnienie od kosztów sądowych tejże organizacji oznaczałoby, iż jej działalność jest faktycznie finansowana przez Państwo. Dlatego przyznania prawa pomocy dla strony skarżącej w niniejszej sprawie nie można pogodzić z wyjątkowym charakterem tej instytucji. Z powyższych względów wniosek o przyznanie prawa pomocy został przez Sąd pierwszej instancji rozpatrzony negatywnie na mocy art. 246 § 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie [...] wnosząc o "ponowne rozpoznanie wniosku i przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniesionego zażalenia Stowarzyszenie wskazało, że nie posiada środków na pokrycie kosztów postępowania, bowiem działalność Stowarzyszenia nie wymaga żadnych środków i jest realizowana społecznie przez jego członków. Zaskarżone postanowienie stanowi, zdaniem strony, niezrozumiałe odstępstwo od jednolitej praktyki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego polegającej na zwalnianiu Stowarzyszenia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji skupił się na trafnym wskazaniu, iż wnioskująca o zwolnienie od kosztów sądowych organizacja, chcąc aktywnie realizować cele statutowe poprzez udział w postępowaniu sądowym, winna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów związanych z takim postępowaniem. Należy wskazać, że wymienione w art. 246 § 2 p.p.s.a. podmioty obowiązane są wykazać brak dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. W tym względzie zażalenie strony skarżącej nie przedstawia żadnych wiarygodnych okoliczności, które świadczyłyby o braku dostatecznych środków na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego. Zawarte w zażaleniu stwierdzenie, iż działalność Stowarzyszenia nie wymaga żadnych środków oraz że jest realizowana społecznie przez jego członków prowadzi do wniosku, iż obciążenia wynikające z realizacji statutowych celów organizacji mogą ponosić jego członkowie. Stowarzyszenie musi mieć bowiem świadomość, iż przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m. in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, członkowie stowarzyszenia powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 271/08, II OZ 266/08 – oba niepublikowane, z dnia 24 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 360/08 - niepublikowane; z dnia 26 sierpnia 2008 r. sygn. akt II Oz 816/08 – niepublikowane). Również w piśmiennictwie przyjmuje się, iż osoba prawna, czy też inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (por. J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2006 r., str. 504). Należy także podkreślić, iż to, że Stowarzyszenie jest organizacją nie przynoszącą dochodu podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu, nie oznacza, że jest zwolnione od zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej w zakres której wchodzą również sprawy sądowe, wymagające co do zasady uiszczania opłat i czynienia wydatków. Brak zapewnienia stałego źródła dochodów, chociażby w oparciu o obowiązkowe składki członkowskie, nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006r., sygn. akt II OZ 317/06 oraz z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt II OZ 263/08 – oba niepublikowane). Fakt, że cele działalności stowarzyszeń mają charakter niezarobkowy (art. 2 ust. 1ustawy Prawo o stowarzyszeniach) nie oznacza tym samym, że stowarzyszenia nie mogą prowadzić działalności gospodarczej i to przynoszącej zyski. Wymóg niezarobkowego charakteru stowarzyszeń oznacza jedynie, że dochód stowarzyszenia nie może być dzielony między członków, lecz musi być przeznaczany na podtrzymywanie statutowych celów stowarzyszenia (art. 34 ustawy Prawo o stowarzyszeniach). Tak więc argumentacja strony skarżącej wskazująca na charakter Stowarzyszenia i możliwość pozyskiwania dochodów w żadnym wypadku nie przesądza o zasadności przedmiotowego wniosku. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji niniejszego postanowienia.