III SA/Gl 1706/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 8 września 2008 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (umorzenia postępowania podatkowego) w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...]r. (data nadania w urzędzie pocztowym) "A" Spółka z o.o. z siedzibą w Z. (zwana dalej Spółką) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...]utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. nr [...], w której uznano za bezprzedmiotowe i umorzono postępowanie podatkowe wszczęte na wniosek Spółki z dnia [...] r. o potrącenie wzajemnych zobowiązań z kwoty zwrotu podatku od towarów i usług wykazanego w korekcie deklaracji VAT-7 z dnia [...]r. za miesiąc [...] w wysokości [...] zł z zobowiązaniami podatnika wobec Sądu Rejonowego w G. z tytułu zarządzenia z dnia [...]. o wpłacie należności za wpis wzmianki i ogłoszenie w Monitorze Sądowym w kwocie [...]zł do sygnatury sprawy [...] oraz zwrot na wskazany przez podatnika rachunek bankowy pozostałej po potrąceniu, kwoty zwrotu podatku od towarów i usług. Dnia [...]r. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł, Spółka złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia należnego wpisu sądowego w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu podniosła, że sytuacja finansowa Spółki jest bardzo trudna, a w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K., skarżącej zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi, w związku z czym nie posiada środków na wpłatę wpisu sądowego w kwocie [...] zł. Pismem z dnia [...]r. wezwano skarżącą Spółkę do złożenia wniosku na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie strona złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy – druk PPPr – w zakresie obejmującym zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że działalność Spółki obejmuje handel, pośrednictwo, obrót paliwami płynnymi i obrót wierzytelnościami. Ponadto wskazała, iż w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K., zablokowano jej wszystkie konta bankowe uniemożliwiając dalsze pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Dodatkowo wszystkie składniki mienia ruchomego i nieruchomości zostały zajęte przez komorników. Obecnie trwa ich licytacja. Wpisy hipoteczne uniemożliwiają ich sprzedaż . Strona wskazała, iż w wyniku działań organów skarbowych poniesiono znaczne straty finansowe i zwolniono kilkudziesięciu pracowników. W oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach, strona skarżąca zadeklarowała kapitał zakładowy w wysokości [...] zł , stratę za ostatni rok obrotowy w kwocie [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy w wysokości [...] zł oraz zerowy stan środków na rachunkach bankowych. Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie odpisów lub kserokopii następujących dokumentów źródłowych: sprawozdania finansowego za [...] r. oraz złożonego za ten okres zeznania podatkowego, deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w ciągu ostatnich sześciu miesięcy i raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące ; aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez stronę skarżąca a zwłaszcza tych na których posadowione są stacje paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy (w tym przedmiocie należało ponadto wykazać na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości stanowiącej jej siedzibę) a także wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą ,między innymi w Banku [...] i w Banku [...], obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz przedłożenie dokumentu potwierdzającego, że zajęcia tych rachunków bankowych są nadal aktualne, natomiast gdyby rachunki te były zlikwidowane przedłożenie stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopii umowy z bankiem o zamknięciu rachunku. Ponadto wezwano o udokumentowanie np.: za pomocą stosownych zaświadczeń przywołanego we wniosku faktu, iż składniki majątku skarżącej są obciążone hipoteką oraz że zostały zajęte i stanowią przedmiot licytacji a także nadesłanie odpisu lub kserokopii dokumentów wskazujących na stan zatrudnienia spółki i wynagrodzenia wspólników, jeżeli są zatrudnieni na umowę bądź umowę zlecenia; przedłożenie dokumentów obrazujących zaciągnięte kredyty bankowe i pożyczki od osób fizycznych oraz innych podmiotów w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Dnia [...]r. (data stempla pocztowego) przesłano kserokopie 18 postanowień Komornika Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] i [...]r. stanowiących wysłuchanie wierzyciela i dłużnika przed zawieszeniem lub umorzeniem postępowania w trybie art. 827 kpc. Z ich treści wynika, iż "prowadzone przeciwko Spółce postępowanie egzekucyjne będzie umorzone albowiem dłużnik nie prowadzi działalności gospodarczej pod adresem Z. ul. [...]. Tymczasem zgodnie z wypisem z rejestru spółek z dnia [...] r. Spółka nadal zarejestrowana jest pod wskazanym adresem lecz została wyeksmitowana z uwagi na znaczne zaległości czynszowe. Zajęte automaty do sprzedaży soków oraz dwa samochody znajdują się obecnie w G. przy ul. [...]w miejscu zamieszkania Prezesa Zarządu W.S. Ruchomości te przedstawione zostały do licytacji i z uwagi na brak licytantów nie zostały sprzedane w drodze II licytacji." Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 12 czerwca 2008 r. oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Dnia [...]r. strona skarżąca wniosła sprzeciw na to postanowienie i wniosła o jego uchylenie i zwolnienie skarżącej z kosztów sądowych. Skarżąca wskazała, iż Sąd ma możliwość obserwacji sytuacji finansowej skarżącej od trzech lat i z tej obserwacji jednoznacznie wynika, iż skarżąca pozbawiona została środków finansowych i nie jest w stanie ponosić kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazała, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, która zablokowana została przez przestępcze działania organów sądowych, prokuratorskich, policyjnych i skarbowych a jej funkcjonowanie zawdzięcza celowym pożyczkom jednego z wierzycieli. Strona skarżąca podniosła, iż w siedmiu sprawach na podstawie tych samych dowodów i argumentów Sąd uznał wnioski skarżącej i zwolnił ją z wniesienia wpisu. Skarżący podniósł, iż w zaistniałej sytuacji przedstawione w aktach sprawy dowody jednoznacznie wskazują, iż skarżąca w stopniu wystarczającym udowodniła brak środków na wpłatę żądanej opłaty sądowej w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać zatem w tym miejscu należy, iż w myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 P.p.s.a. strona może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, gdy ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Przesłanką natomiast przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 §2 pkt 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego albo rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, iż co do zasady w postępowaniu sądowoadministracyjnym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 P.p.s.a.). Koszty związane z poszczególnymi czynnościami ponosi zatem ta strona, która czynności dokonała. Od powyższej zasady odstępstwem takim jest instytucja prawa pomocy, stanowiąca szczególny przypadek wyłączenia strony postępowania sądowego od obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Zaznaczyć przyjdzie zatem, iż jej zastosowanie nie jest regułą, a wyjątkiem – mianowicie w przypadku, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Natomiast przy rozpoznawaniu takiego wniosku ocenie podlegają wszystkie składniki majątkowe podmiotu z nim występującego, przy czym zastrzec należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, iż jego stan majątkowy uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż przesłanka zwolnienia strony skarżącej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego- nie została spełniona. Do chwili obecnej, strona nie wykonała w należyty sposób wezwania z dnia [...]r. – nie nadesłała żądanych dokumentów źródłowych, które w pełni zobrazowałyby jej rzeczywistą sytuację finansową oraz możliwości płatnicze. Strona nie nadesłała sprawozdania finansowego za [...] r. oraz złożonego za ten okres zeznania podatkowego, wyciągów z rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, raportów kasowych z powyższego okresu a także deklaracji podatkowych (VAT-7) składanych w ostatnim półroczu, w tym aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą a zwłaszcza tych na których posadowione są stacje paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy. Strona skarżąca nadesłała jedynie 18 kserokopii postanowień Komornika Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...]r. stanowiących wysłuchanie wierzyciela i dłużnika przed zawieszeniem lub umorzeniem postępowania w trybie art. 827 kpc. Wartość dowodowa tych dokumentów nie może być absolutyzowana, gdyż nie mogą one w ocenie Sądu być rozpatrywane w oderwaniu od innych dowodów oraz okoliczności sprawy. Należy wskazać, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego wskutek bezskuteczności egzekucji może stanowić efekt niewystarczająco aktywnej postawy wierzyciela, nie umiejącego wskazać składników majątkowych z których egzekucja ma być prowadzona. Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w tym zakresie albowiem instytucja prawa pomocy ma zagwarantować prawo do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na ponoszenie występujących w sprawie opłat sądowych i wydatków, do których zalicza się również należny w sprawie wpis sądowy od skargi. Orzekanie na podstawie nieaktualnych danych nie jest możliwe ani dopuszczalne. Z uwagi na powyższe, dołączone do innych spraw zawisłych w Sądzie dokumenty źródłowe nie mogły być brane pod uwagę. Ich wartość dowodowa nie może mieć znaczenia przesądzającego w sytuacji , kiedy strona pomimo trudności finansowych o których pisze, nadal funkcjonuje w obrocie prawnym i uzyskuje przychody z prowadzonej działalności. Z uwagi na fakt , iż w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka nie wykazała się chęcią współpracy, przyjąć należało, iż nie udowodniła sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze , nie zasługuje na aprobatę. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Strona skarżąca uznając za bezcelowe wykonanie wezwania z dnia [...]r. pozbawiła Sąd możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej oceny jej kondycji finansowej. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku. W orzecznictwie istnieje pogląd, iż w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania ( postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r. sygn. akt I OZ 842/05). Skarżąca Spółka wielokrotnie w licznych postępowania zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, wnosiła o przyznanie prawa pomocy , lecz jej wnioski nie były uwzględniane. W konsekwencji , należne opłaty były regulowane. W wielu sprawach wypowiadał się również Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenia na postanowienia odmawiające przyznania prawa pomocy wskazując, iż przyznanie tego prawa podmiotowi którego kapitał zakładowy wynosi [...]zł a wartość środków trwałych – [...] zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności (postanowienia z dnia 24 kwietnia 2006 r. sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06, z dnia 29 stycznia 2007 r. sygn. akt I FZ 651/06, z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt II FZ 531/07, z dnia 28 lutego 2008 r. I FZ 55/08, z dnia 2 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FZ 70/08). W tym miejscu wskazać należy również, iż powołane w sprzeciwie postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 września 2007 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 586/07, w którym zwolniono stronę skarżącą od kosztów sądowych, wydane zostało na podstawie okoliczności istniejących w czasie, w którym wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony. Wobec powyższego na podstawie art. 260 P.p.s.a. art. 246 § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.