I OSK 31/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-10-20
Skład orzekający: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA del. Grażyna Radzicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żądanie strony dotyczące spowodowania przeniesienia własności nieruchomości z powrotem na rzecz Skarbu Państwa w celu ich zwrotu, w sytuacji gdy postępowanie administracyjne zostało zawieszone w celu rozstrzygnięcia przez sąd cywilny zagadnienia wstępnego dotyczącego ważności umowy darowizny, stanowi wniosek o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 100 § 1 K.p.a.?Ratio decidendi
Żądanie strony dotyczące spowodowania przeniesienia własności nieruchomości z powrotem na rzecz Skarbu Państwa w celu ich zwrotu nie jest wnioskiem o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 100 § 1 K.p.a., lecz żądaniem określonego zachowania się Ministra Skarbu Państwa poprzez podjęcie przez niego czynności faktycznych i prawnych związanych z cofnięciem darowizny. W związku z tym, organ administracji nie powinien był rozpoznać takiego wniosku merytorycznie, a uchylenie decyzji organu było zasadne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku M. P. o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego w postępowaniu o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Minister Skarbu Państwa odmówił rozstrzygnięcia, uznając, że żądanie strony nie jest wnioskiem o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, a jedynie żądaniem określonego zachowania się organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra, uznając, że organ nie powinien był rozpoznać wniosku merytorycznie. Minister Skarbu Państwa wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących zagadnienia wstępnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Ministra Skarbu Państwa.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA del. Grażyna Radzicka Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 498/08 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 września 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 498/08 po rozpoznaniu skargi M. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2007 r., nr [...], a także stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie prowadzone jest - w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) - postępowanie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości położonych w Krakowie oznaczonych jako działki nr [...] pow. [...] i nr [...] o pow. [...] m- obręb [...] jedn. ewid. Podgórze m. Kraków,
które zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Urzędu
Dzielnicowego Kraków - Podgórze z dnia [...] kwietnia 1985 r. z przeznaczeniem pod budowę szpitala [...] w P. W.
Decyzją z dnia [...] marca 2001 r. Prezydent Miasta Krakowa odmówił zwrotu przedmiotowych nieruchomości - podając jako powód odmowy zadysponowanie ich przez Skarb Państwa, co spowodowało bezskuteczność roszczenia opartego o art. 136 ust.3 w/w ustawy.
Wojewoda Małopolski, decyzją z dnia [...] marca 2001 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa.
W wyniku skargi na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Kr 1235/01 uwzględnił skargę - uchylając decyzję Wojewody Małopolskiego i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Sąd uznał, że organy rozpatrujące sprawę zwrotu, muszą w postępowaniu badać przesłanki zbędności zawarte w art. 137 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ponadto w decyzji organ zobowiązany jest ustalić, czy zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 13 ust. 2 w/w ustawy dotyczące zawiadomienia poprzedniego właściciela o możliwości zwrotu nieruchomości w przypadku zamiaru przeznaczenia jej na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku uznania nieruchomości za zbędną na cele wywłaszczenia oraz nie spełnienia przesłanek wyłączenia roszczenia w oparciu o art. 229 cyt. ustawy organ winien stosownie do art. 97 § 1 K.p.a. zawiesić postępowanie do czasu
sygn. akt I OSK 31/09
uregulowania - w zakresie dostępnych środków prawnych - sprawy własności przedmiotowych nieruchomości.
Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2006 r. sygn. akt I OSK 879/05 oddalił skargę kasacyjną Wojewody Małopolskiego wskazując, iż Skarb Państwa lub gmina, które z naruszeniem zakazu przewidzianego w art. 136 ust. 1 w/w ustawy utraciły własność wywłaszczonej nieruchomości, nie mogą skutków tych niezgodnych z prawem działań przerzucać na byłego właściciela (następcę prawnego) nieruchomości i że to przede wszystkim na organie spoczywa obowiązek doprowadzenia do stanu w którym Skarb Państwa lub gmina na powrót władają i są właścicielami nieruchomości podlegającej zwrotowi.
Rozpoznając ponownie sprawę Prezydent Miasta Krakowa postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. zawiesił z urzędu postępowanie, do czasu rozstrzygnięcia przez sąd cywilny zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej - umowy z dnia [...] września 1998 r., którą Minister Skarbu Państwa przekazał w drodze darowizny i wkładu nieruchomości na rzecz P. –W. Fundacji P. Z. im. św. R. w K. - które jest przedmiotem postępowania cywilnego prowadzonego z powództwa J. W.
Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem, M. P. pismem z dnia [...] maja 2007 r. (data prezentaty) zwróciła się Ministra Skarbu Państwa o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, które wyłoniło się w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezydenta Miasta Krakowa jako Starosty Grodzkiego realizującego zadania z zakresu administracji rządowej w sprawie dotyczącej zwrotu nieruchomości niewykorzystanych na cel ich nabycia (wywłaszczenia), oznaczonej sygn. [...]
Rozstrzygnięcie to polegałoby na podjęciu przez Ministra Skarbu Państwa działań, zmierzających do przeniesienia z powrotem na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości będących przedmiotem darowizny oraz wkładu na rzecz P. – W. Fundacji P. Z. im. św. R. w K. - jako wykorzystanych niezgodnie z jej celem, a wywłaszczonych uprzednio na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na budowę szpitala [...] w P. W.
Skarżąca podniosła, że Minister Skarbu Państwa całkowicie kontroluje działalność P. – W. Fundacji P. Z. im. Św. R. w K. -mając większość swoich przedstawicieli w jej Radzie Nadzorczej. Jeżeli więc Minister Skarbu Państwa jest w stanie wyrażać zgodę na sprzedaż nieruchomości Fundacji, to tym samym jest w pełni zdolny do rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w
sygn. akt I OSK 31/09
przedmiotowej sprawie poprzez spowodowanie przeniesienia własności przedmiotowych nieruchomości z powrotem na rzecz Skarbu Państwa w celu ich zwrotu.
Po rozpatrzeniu tego wniosku, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...], odmówił rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powstałego w związku z postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez Prezydenta Miasta Krakowa jako Starostę Grodzkiego realizującego zadania administracji rządowej, w sprawie dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] o pow. [...] m- i nr [...] o pow. [...] m- obręb [...] jedn. ewid. Podgórze m. Kraków niewykorzystanych na cel ich nabycia (wywłaszczenia), oznaczonej sygn. [...]
Minister uznał, że w postępowaniu toczącym się przed Prezydentem Miasta Krakowa o zwrot wywłaszczonych nieruchomości zagadnieniem wstępnym -przesądzającym rozstrzygnięcie w tym postępowaniu - jest ustalenie przez sąd cywilny istnienia, bądź nieistnienia stosunku prawnego - zgodności z prawem umowy z dnia [...] września 1998 r. Rep. [...], którą to umową Minister Skarbu Państwa przekazał w drodze darowizny i wkładu nieruchomości na rzecz P. – W. Fundacji P. Z. im. św. R. w K.
Natomiast bez znaczenia dla orzeczenia w sprawie cywilnej, są czynności Ministra Skarbu Państwa związane z odwołaniem darowizny, gdyż nie mogą one mieć wpływu na ocenę sądu, co do istnienia, bądź nieistnienia stosunku prawnego, zwłaszcza, że wyrok sądu w takiej sprawie ma charakter deklaratywny i działa z mocą ex tunc.
Minister uznał, iż w związku z zawieszeniem postępowania przez Prezydenta Miasta Krakowa - w celu rozstrzygnięcia przez sąd cywilny zagadnienia prejudycjalnego stanowiącego zagadnienie wstępne - nie jest możliwe rozstrzyganie przez niego zagadnienia wstępnego w tej samej sprawie, w której postępowanie jest już zawieszone w celu rozstrzygnięcia przez sąd zagadnienia wstępnego o przesądzającym znaczeniu dla tego postępowania.
Po rozpoznaniu wniosku M. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję z dnia [...] października 2007 r.
Minister stwierdził, że już po wydaniu decyzji w I instancji, Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 4 grudnia 2007r. sygn. akt I ACa 475/07 oddalił apelację J. W. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 22 sierpnia 2006 r.
sygn. akt I OSK 31/09
sygn. akt I C 1676/03. W wyroku tym sąd oddalił powództwo J. W. przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Skarbu Państwa i P. – W. Fundacji P. Z. im. św. R. w likwidacji w K. o stwierdzenie nieważności umowy darowizny z dnia [...] września 1998 r. przenoszącej prawo własności do nieruchomości. Wobec rozstrzygnięcia przez Sąd Apelacyjny kwestii ważności umowy darowizny
- która była zagadnieniem prejudycjalnym stanowiącym zagadnienie wstępne w
postępowaniu administracyjnym toczącym się przed Prezydentem Miasta Krakowa -
Minister uznał, że brak jest podstaw do wypowiadania się przez organ administracji -
Ministra Skarbu Państwa w powyższej kwestii.
Ponadto, żądanie M. P. - dotyczące spowodowania przeniesienia własności nieruchomości z powrotem na rzecz Skarbu Państwa w celu ich zwrotu - nie jest wnioskiem o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w rozumieniu przepisu art. 100 § 1 K.p.a., ale żądaniem określonego - kształtującego prawo, zachowania się organu Państwa poprzez podjęcie czynności faktycznych i prawnych związanych z cofnięciem darowizny uczynionej na rzecz P. – W. Fundacji P. Z. im. św. R. w K.
Minister dodał, że powoływane wcześniej wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mają zastosowania w niniejszej sprawie - wobec ustalenia przez Sąd Apelacyjny w Krakowie, iż brak jest podstaw do twierdzenia, że wywłaszczona nieruchomość została użyta na inny cel, niż cel, na który została wywłaszczona.
Ponadto, wydanie przez Sąd Apelacyjny w Krakowie wyroku spowodowało ustanie przesłanki do zawieszenia postępowania toczącego się przed Prezydentem Miasta Krakowa.
Na tę decyzję M. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podtrzymała w niej swoje dotychczasowe stanowisko
- wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie Ministrowi Skarbu Państwa
rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego występującego w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, że pismo M. P. z dnia [...] maja 2007 r. o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, nie zawiera w swojej treści żądania rozpoznania zagadnienia wstępnego. Przedmiotem rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego jest ustalenie stanu prawnego, natomiast skarżąca domaga się podjęcia określonych czynności faktycznych - które nie
sygn. akt I OSK 31/09
dotyczą rozstrzygnięcia w kwestii prawnej - a tym samym nie mogą być uznane za zagadnienie wstępne.
W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2007 r., nr [...], stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie - chociaż zupełnie z innych powodów, niż wskazane przez skarżącą.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2008 r. utrzymująca w mocy poprzednią decyzję z dnia [...] października 2007 r. -odmawiającą rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powstałego w związku z postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez Prezydenta Miasta Krakowa w sprawie dotyczącej zwrotu nieruchomości niewykorzystanych na cel ich nabycia (wywłaszczenia).
Sąd podzielił stanowisko i argumentację Ministra Skarbu Państwa -zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji II instancji oraz w odpowiedzi na skargę - w części uznającej, że żądanie M. P. dotyczące spowodowania przeniesienia własności nieruchomości z powrotem na rzecz Skarbu Państwa w celu ich zwrotu - nie jest wnioskiem o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w rozumieniu przepisu art. 100 § 1 K.p.a., ale żądaniem określonego - kształtującego prawo, zachowania się Ministra Skarbu Państwa poprzez podjęcie przez niego czynności faktycznych i prawnych związanych z cofnięciem darowizny uczynionej na rzecz P. – W. Fundacji P. Z. im. św. R. w K.
Skarżąca domaga się podjęcia określonych czynności przez Ministra Skarbu Państwa - jako Fundatora w/w fundacji, a nie jako organu administracji publicznej. Minister bowiem desygnuje trzech (z pięciu) członków Komisji Rewizyjnej, ma zatem większość głosów i może wyrażać zgodę na dokonywanie przez Zarząd Fundacji wszelkich czynności prawnych - w tym także czynności dotyczących przeniesienia własności nieruchomości.
Zatem żądanie skarżącej dotyczące podjęcia określonych czynności przez Ministra Skarbu Państwa - nie jest żądaniem rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, zgodnie z art. 97 § 1 pkt. 4 K.p.a. konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego dotyczy ustalenia - przez inny organ lub sąd - stanu prawnego mającego znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
sygn. akt I OSK 31/09
Nie dotyczy natomiast żądania zobowiązania organu do podjęcia określonych czynności faktycznych i prawnych - w celu umożliwienia skarżącej zrealizowania swojego roszczenia o zwrot nieruchomości.
Ponieważ wniosek skarżącej nie jest żądaniem rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego - a Minister Skarbu Państwa rozpoznał go merytorycznie - dlatego też Sąd uchylił decyzje organu I i II instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że rozpoznając ponownie przedmiotowy wniosek, Minister Skarbu Państwa powinien w pierwszej kolejności ocenić charakter i rodzaj żądania skarżącej, a następnie rozważyć ewentualnie inną możliwość załatwienia wniosku - na przykład umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Minister Skarbu Państwa, zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucając mu:
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe
zastosowanie art. 97 § 4 K.p.a., art. 100 § 1 K.p.a. wzw. z art. 136 ust. 3 ustawy
o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej
sprawie nie występowało zagadnienie wstępne wymagające rozstrzygnięcia
przez inny organ lub sąd;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy
tj. art. 145 § 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.
- zwanej dalej P.p.s.a.) oraz art. 1 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku
uchylającego zaskarżoną decyzję, w sytuacji gdy organ wydający zaskarżoną
decyzję, nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ
na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Skarbu Państwa podkreślił, że jego obowiązkiem było wszechstronne rozważenie okoliczności sprawy i ustalenie treści zagadnienia wstępnego, jakie występowało w sprawie toczącej się przed Prezydentem Miasta Krakowa. Fakt, że wnioskodawczyni nieprecyzyjnie określiła swoje żądanie rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, nie zwalniał Ministra Skarbu Państwa z powyższych obowiązków. Oczywistym zdaniem organu jest to, że za zagadnienie wstępne nie może być uznane podjęcie przez Ministra Skarbu Państwa "działania w postaci spowodowania przeniesienia własności przedmiotowych nieruchomości
sygn. akt I OSK 31/09
powrotem na rzecz Skarbu Państwa." Z tego względu Minister zwrócił się w trybie art. 106 K.p.a. do Prezydenta miasta Krakowa o przedstawienie stanowiska co do treści zagadnienia wstępnego, które miałoby być rozstrzygnięte przez Ministra Skarbu Państwa. W efekcie Minister Skarbu Państwa ustalił, iż to kwestia ważności umowy darowizny była zagadnieniem prejudycjalnym w niniejszej sprawie.
W dalszej części skargi kasacyjnej Minister wskazał, że nie było możliwym rozstrzyganie przez Ministra Skarbu Państwa kwestii, w której postępowanie zostało zawieszone w celu rozstrzygnięcia jej przez sąd powszechny (a następnie rozstrzygniętej poprzez oddalenie powództwa o stwierdzenie nieważności umowy przekazania nieruchomości), wobec której bez znaczenia pozostawały czynności związane z odwołaniem darowizny. Zatem brak było, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, podstaw do wypowiedzenia się w tym zakresie przez organ administracji -Ministra Skarbu Państwa.
Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd pierwszej instancji, błędnie przyjął, że w niniejszej sprawie nie występowało zagadnienie wstępne. Zdaniem Ministra Wojewódzki Sąd Administracyjny ograniczył się jedynie do literalnej treści żądania skarżącej, co spowodowało, iż zakres ustalenia treści zagadnienia wstępnego występującego w niniejszej sprawie ograniczył jedynie do czynności prawno kształtujących, zachowania się Ministra Skarbu Państwa poprzez podjęcie przez niego czynności faktycznych i prawnych związanych z cofnięciem umowy darowizny uczynionej na rzecz P. – W. Fundacji P. Z. im. Św. R. w K. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji nie ustalił treści zagadnienia wstępnego występującego w sprawie, a przez to błędnie przyjął, iż żądanie skarżącej nie jest żądaniem rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego.
Wnoszący skargę kasacyjną podniósł także to, iż wniosek skarżącej był żądaniem rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, a zatem Minister, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, zobowiązany był do jego merytorycznego rozstrzygnięcia.
W konkluzji skargi kasacyjnej Minister Skarbu Państwa wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę skarżąca M. P. wniosła o jej oddalenie w części dotyczącej sentencji zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 498/08 oraz uwzględnienie skargi w części dotyczącej uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec stwierdzenia, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 ww. ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie opiera się na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., co obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej, poprzez które autor skargi kasacyjnej stara się zakwestionować ustalenia faktyczne przejęte przez Sąd pierwszej instancji za podstawę zaskarżonego wyroku.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie kwestii procesowych ma przesadzające znaczenie dla oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących sfery prawa materialnego (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2008 r. ! FSK 799/07 Lex nr 468870).
Autor skargi kasacyjnej formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania powołał się na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c (w skardze kasacyjnej błędnie wskazano jako art. 145 § 1 lit. c) w zw. z art. 152 P.p.s.a. oraz art. 1 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję, w sytuacji gdy organ wydający zaskarżoną decyzję, nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut ten jest nietrafny, albowiem Minister Skarbu Państwa rozpoznał merytorycznie wniosek skarżącej niebędący żądaniem rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, a jedynie, na co słusznie wskazał Sąd I instancji żądaniem określonego - kształtującego prawo, zachowania się Ministra Skarbu Państwa. Takie zaś potraktowanie pisma skarżącej nie pozwalało na wydanie merytorycznej decyzji w sprawie.
Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego - przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 97 § 4 K.p.a., Art. 100 § 1 K.p.a. w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie występowało zagadnienie wstępne wymagające rozstrzygnięcia
sygn. akt I OSK 31/09
przez inny organ lub sąd, uznać należało, iż również ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 pkt 4. K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Jednocześnie art. 100 § 1 K.p.a. nakazuje organowi administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, aby wystąpił równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwał stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.
W tym miejscu wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko wyrażone zarówno w uzasadnieniu decyzji Ministra Skarbu Państwa zaprezentowanego w uzasadnieniu decyzji II instancji, jak i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zgodnie z którymi "żądanie M. P. dotyczące spowodowania przeniesienia własności nieruchomości z powrotem na Rzecz Skarbu Państwa w celu ich zwrotu - nie jest wnioskiem o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 100 § 1 K.p.a., ale żądaniem określonego zachowania się Ministra Skarbu Państwa poprzez podjęcie przez niego czynności faktycznych i prawnych związanych z cofnięciem darowizny uczynionej na rzecz P. – W. Fundacji P. Z. im. Św. R. w K.".
W sprawie toczącej się przed Prezydentem Miasta Krakowa o zwrot wywłaszczonych nieruchomości zagadnieniem wstępnym było ustalenie przez sąd cywilny istnienia, bądź nieistnienia stosunku prawnego - zgodności z prawem umowy z dnia [...] września 1998 r. Rep. [...], którą to umową Minister Skarbu Państwa przekazał w drodze darowizny i wkładu nieruchomości na rzecz P. – W. Fundacji P. Z. im. Św. R. w K. Kwestia ta stała się podstawą wydania przez Prezydenta Miasta Krakowa w dniu [...] lutego 2007 r. postanowienia o zawieszeniu z urzędu postępowania.
Zagadnienie to zostało rozstrzygnięte wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt I ACa 475/07, w którym to wyroku sąd apelacyjny oddalił apelację J. W. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 22 sierpnia 2006 r., sygn. akt I C 1676/03, oddalającego powództwo J. W. przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Skarbu Państwa i P. – W. Fundacji P. Z. im. Św. R. w likwidacji w K. o stwierdzenie nieważności
sygn. akt I OSK 31/09
umowy darowizny z dnia [...] września 1998 r. przenoszącej prawo własności do nieruchomości.
O ile rozstrzygnięcie opisane powyżej stanowiło w przedmiotowej sprawie zagadnienie wstępne, które wymagało wyjaśnienia, a tym samym również zawieszenia postępowania administracyjnego, o tyle czynności Ministra Skarbu Państwa na które wskazuje skarżąca, a związane z odwołaniem darowizny nie mają waloru zagadnienia wstępnego, gdyż przedmiotem tego żądania nie jest ustalenie stanu prawnego.
Wobec powyższego w pełni zasadne było uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2008 r. , nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2007 r., nr [...]. Wniosek skarżącej, który jak ustalono nie jest żądaniem rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego nie powinien być przez organ rozpoznany merytorycznie, przy czym naruszenie przepisów prawa w tym zakresie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło