II OSK 153/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędziowie sędzia NSA Wiesław Kisiel sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 września 2008 r. sygn. akt II SA/Lu 343/08 w sprawie ze skargi J.T. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2. zasądza od Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Józefa Tarkowskiego kwotę 550 (pięćset pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 18 września 2008 r. oddalił skargę J.T. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] marca 2008 r. w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych. Sąd I instancji przyjął następujący stan faktyczny: Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie, po ponownym rozpatrzeniu odwołania J.T., uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] maja 2006 r., którą organ ten nałożył na odwołującego obowiązek przedstawienia: aktualnej inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych określających zastosowane rozwiązania techniczne i materiałowe, oceny technicznej wykonanych robót oraz uzgodnień z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Lublinie dotyczących wykonanych robót budowlanych w budynku usytuowanym przy ul. Krakowskie Przedmieście 66 w Lublinie w terminie do dnia 31 sierpnia 2006 r. i orzekł o nałożeniu na J.T. obowiązku: 1) wykonania zmiany stolarki drzwiowej na formę drzwi jednoskrzydłowych umieszczonych w osi otworu i z dwoma symetrycznie rozmieszczonymi po bokach oświetleniami; 2) wykonania bramy wjazdowej z dwóch skrzydeł drewnianych z drobnopodziałowym naświetlem (analogicznie jak w otworach okiennych i drzwiowych); z dopuszczeniem wykonania bramy stalowej z wykorzystaniem motywów charakterystycznych dla secesji; 3) wprowadzenie drobnych podziałów szprosami w naświetlach. Ponadto zaznaczył, że wskazane prace należy wykonać zgodnie z opinią Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 24 lipca 2007 r. w terminie do dnia 15 marca 2013 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniach 13 i 14 czerwca 2005 r. inspektorzy PINB w Lublinie dokonali oględzin wskazanej wyżej nieruchomości, w wyniku czego stwierdzono, że istniejące wzdłuż przedmiotowego budynku podcienia zostały zamurowane, od strony ulicy ściany zostały otynkowane i pomalowane, a w miejscach istniejących dotychczas przejść zamontowano 3 okna i jedną parę drzwi. Wstawiono też stalową bramę wjazdową. Wobec braku wymaganego prawem pozwolenia na przeprowadzenie opisanych robót budowlanych Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nałożył na J.T. obowiązek przywrócenia przedmiotowego budynku do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę zamurowania podcieni oraz demontaż okien wraz z murami podokiennymi a także drzwi i bramy stalowej. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Lu 883/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił postanowienia organów obu instancji dotyczące obowiązku wstrzymania robót budowlanych wskazując, że bezpodstawne jest wstrzymanie robót budowlanych w sytuacji, gdy faktycznie są one zakończone. Następnie w wyniku rozpatrzenia odwołania J.T. decyzja z dnia [...] sierpnia 2005 r. nakazująca przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego została uchylona przez Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który podkreślił, iż materiał zgromadzony w sprawie pozwala na przeprowadzenie procedury naprawczej bez konieczności nakazania rozbiórki. Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę przywołaną na wstępie decyzją z dnia 15 maja 2006 r. nałożył na J.T. opisane wyżej obowiązki przedłożenia określonej dokumentacji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że mając w szczególności na uwadze stanowisko Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków dopuszczalne jest przeprowadzenie postępowania naprawczego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, czemu mają służyć żądane od inwestora dokumenty. W wyniku złożonego przez J.T. odwołania organ odwoławczy decyzją ostateczną z dnia [...] października 2006 r., uchylił powyższą decyzję i nałożył na odwołującego obowiązek wykonania wzmocnienia przegrody nr 3 oraz zmiany stolarki drzwiowej na drzwi jednoskrzydłowe z symetrycznym przeszkleniem po bokach. Za koniecznością nałożenia wskazanych w decyzji obowiązków – zdaniem organu odwoławczego – przemawia odnośnie przegrody – przedłożona inwentaryzacja wskazująca jej zły stan techniczny, natomiast odnoście wymiany stolarki drzwiowej opinia Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Powyższa decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi sądowej J.T., w wyniku której rozpatrzenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 6 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Lu 996/06 uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż w sprawie organ nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego sprawy oraz nie zaznaczył, o jakie fakty i dowody oparł rozstrzygnięcie. Prawomocne uchylenie przez Sąd decyzji organu odwoławczego skutkowało koniecznością ponownego rozpatrzenie odwołania J.T. od decyzji organu I instancji z dnia [...] maja 2006 r., wynikiem czego było wydanie zaskarżonej obecnie do Sądu I instancji decyzji z dnia [...] marca 2008 r. Jak wskazano na wstępie, zaskarżoną decyzją organ uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i nałożył na skarżącego opisane wyżej obowiązki. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że stanowiący podstawę decyzji organu I instancji przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nie może stanowić podstawy do nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia określonej dokumentacji (opinii, ekspertyz, ocen), gdyż czynności te nie skutkują doprowadzeniem samowolnie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Ponadto w ocenie organu zgromadzona dokumentacja – w postaci inwentaryzacji wykonanym prac z lipca 2005 r. i sierpnia 2006 r. – wskazuje, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane poprawnie, natomiast uwagi dotyczące stanu technicznego obiektu nie są skutkiem samowolnie wykonanych robót, w związku z czym nie mogą być przedmiotem rozważań organów w tym postępowaniu. Organ odwoławczy wskazał, że konieczność wymiany stolarki drzwiowej oraz bramy wynika z faktu, iż kamienica położona jest na obszarze objętym ochroną konserwatorską, w związku z czym należało uwzględnić uwagi Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lublinie przedstawione w piśmie z dnia 24 lipca 2007 r. W odpowiedzi na zarzuty odwołania organ odwoławczy powołując się na wyrok z dnia 8 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Lu 883/05 wskazał, iż kwestia legalności oraz charakteru wykonanych robót została już w sprawie wyjaśniona, co czyni zarzuty w tym zakresie bezpodstawnymi. W skardze do Sądu na opisaną decyzję z dnia [...] marca 2008 r. J.T. wywiódł, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego. Decyzja ta w jego ocenie nie spełniła wymogów art. 107 § 3 k.p.a. oraz narusza art. 7, 8 i 9 k.p.a. Odnośnie naruszenia prawa materialnego skarżący wskazał, iż w sprawie brak było podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w momencie rozstrzygnięcia jej w trybie art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane, czym organ naruszył art. 83 ust. 1 tej ustawy oraz art. 20 k.p.a. W oparciu o powyższe twierdzenia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Uzasadniając zarzuty skarżący wskazał, że organy błędnie ustaliły stan faktyczny przyjmując, że wykonany przez niego remont budynku stanowi jego rozbudowę i wymagało to pozwolenia na budowę. Wskazał, iż w dniu 25 kwietnia 2005 r. dokonał zgłoszenia prac remontowych do organu architektoniczno-budowlanego, a następnie odczekał 47 dni, w czasie których organ ten nie wniósł sprzeciwu do złożonego zgłoszenia, w związku z czym przystąpił do prac remontowych. Brak wniesienia sprzeciwu przez organ w ustawowym terminie nie pozwala organom nadzoru budowlanego twierdzić, że prace zostały wykonane samowolne. Za zakwalifikowaniem wykonanych prac jako remontu zdaniem skarżącego przemawia fakt, iż poprzez wykonane prace doprowadził budynek do stanu pierwotnego, tj. sprzed 1979 r. kiedy do samowolnie wykonano podcienia, a działanie takie mieści się w definicji ustawowej remontu. Ponadto za uznaniem wykonanych prac jako remont przemawia fakt, iż w dacie orzekania przez organy administracji przepisy ustawy Prawo budowlane nie zawierały definicji "przebudowy", a ponadto przyjęta później niż wykonane prace definicja przebudowy w żaden sposób nie odpowiada wykonanym pracom. Odmienne działanie organów narusza zasadę niedziałania prawa wstecz i zasadę państwa prawa określoną artykułem 6 k.p.a. W piśmie złożonym w Sądzie I instancji w dniu 3 września 2008 r. skarżący wskazał, iż wstawienie nowych drzwi i bramy w ogóle nie jest objęte przepisami prawa budowlanego, a działanie takie nie wymaga ani uzyskania pozwolenia, ani nawet dokonania zgłoszenia, na co zdaniem skarżącego wskazuje dołączone do pisma stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zamieszczone na stronie internetowej tego urzędu. Ponadto skarżący podważył nałożony na niego obowiązek wstawienia drzwi symetrycznie po bokach przeszklonych, charakterystycznych dla okresu secesji. Zdaniem skarżącego taka interpretacja historyczna jest wadliwa, gdyż jak podają specjalistyczne opracowania – "secesja we wszystkich sztukach przedkładała asymetrię nad symetrią". Dlatego zamontowane w jego budynku drzwi są asymetryczne, a decyzja organu w tym zakresie błędna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wymienionego na wstępie wyroku stwierdził, że w wyroku z dnia 8 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Lu 883/05 WSA w Lublinie przesądził, iż wykonane przez skarżącego roboty przy przedmiotowym obiekcie polegające na zamurowaniu podcieni oraz wstawieniu bramy stalowej, drzwi i okien stanowią przebudowę w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo budowlane, a nie remont. Jak bowiem wskazał Sąd, doprowadziły one do stworzenia nowego stanu w stosunku do tego, który istniał przed wykonaniem tych robót. Z uwagi na związanie Sądu I instancją przytoczoną oceną prawną zbędne jest ponowne odnoszenie się merytoryczne do tych zarzutów, które stanowią zasadniczą część skargi. Z tego też względu Sąd I instancji nie mógł odnieść się do złożonej przez skarżącego opinii technicznej dotyczącej kwalifikacji robót budowlanych opracowanej przez mgr inż. Dariusza Makosza. We wspomnianym wyroku z 8 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał także tryb dalszego postępowania w sprawie podając, że sytuacji, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie dotyczy art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, który nakazuje odpowiednie stosowanie ustępu 1 pkt 1 i 2 oraz ustępu 3 tego przepisu. Oznacza to, że na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 może zostać nakazane doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 może zostać nałożony obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, przy czym – jak podkreślił Sąd – utrwalony jest pogląd, iż nie można nakazać rozbiórki lub doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, jeżeli możliwe jest doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Ta ostatnia sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Istotną okolicznością w sprawie jest zlokalizowanie przedmiotowego budynku w obrębie zespołu urbanistycznego Starego Miasta i Śródmieścia miasta Lublina wpisanego do rejestru zabytków województwa lubelskiego pod nr A/153. Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U Nr 162, poz. 1568 ze zm.) prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Obowiązek uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków przewiduje nadto art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego. Wreszcie przepisy art. 5 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 Prawa budowlanego nakazują zapewnienie przy projektowaniu, budowie i użytkowaniu obiektów budowlanych ochrony obiektów wpisanych do rejestru zabytków oraz obiektów objętych ochroną konserwatorską. Zasadnie więc Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przed wydaniem decyzji zwrócił się do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie o wskazanie konkretnych wymogów dotyczących wyglądu bramy, drzwi i okien oraz zmienionej części elewacji, a następnie wymogi te, określone w piśmie Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 24 lipca 2007 r., uwzględnił w zaskarżonej decyzji. Wobec braku przepisu szczególnego zobowiązującego do współdziałania przy wydawaniu przez organ nadzoru budowlanego decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego należy uznać, że wypowiedzenie się w sprawie wojewódzkiego konserwatora zabytków nie wymaga formy postanowienia, o którym mowa w art. 106 § 5 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J.T. zarzucając niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, a mianowicie art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane, polegające na przyjęciu, że wykonane przez skarżącego roboty przy przedmiotowym obiekcie stanowią przebudowę a nie remont. Zarzucono także naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane polegające na przyjęciu, że opinia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków może być jedyną i wystarczającą podstawą do nałożenia na skarżącego obowiązku wymiany drzwi wejściowych i bramy wjazdowej w przedmiotowym obiekcie. W skardze kasacyjnej podniesiono także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, ze Sąd jest związany oceną prawną dotycząca charakteru prac budowlanych wykonanych w przedmiotowym obiekcie i wyrażoną w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 883/05. Zarzucono nadto naruszenie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez pominięcie dowodu z dokumentu w postaci opinii technicznej dotyczącej kwalifikacji robót budowlanych, pominięcie dowodu z fotografii załączonych do akt sprawy. Skarga kasacyjna zarzuciła także naruszenie art. 106 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie faktu powszechne znanego, że w secesji obowiązywała asymetria, a w związku z tym w aspekcie interpretacji historycznej nieprawidłowo nałożono na skarżącego obowiązek wstawienia drzwi symetrycznych bo bokach przeszklonych. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej tylko w części można uznać za uzasadnione. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie trafnie zakwalifikował prace budowlane wykonane przez skarżącego w budynku przy ulicy A. 66 w Lublinie jako przebudowę budynku, która mogła być wykonana po uzyskaniu pozwolenia na budowę a nie po dokonaniu zgłoszenia. W tym zakresie w pełni należy podzielić ocenę prawną zawartą we wcześniejszym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Lu 883/05, wydanym w tej sprawie. Sąd stwierdził w tym wyroku, że roboty wykonane przez skarżącego stanowią przebudowę i nie mogą być uznane za remont, gdyż doprowadziły do stworzenia nowego stanu w stosunku do stanu istniejącego przed tą przebudową oraz do zmiany zarówno wyglądu budynku jak i funkcji użytkowych części objętych wykonanymi robotami. Nie ma przy tym istotnego znaczenia fakt, że w czasie wykonania tej przebudowy nie obowiązywał jeszcze przepis art. 3 pkt 7a ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane zawierający obecnie ustawową definicję pojęcia "przebudowa". Zgodnie z art. 3 pkt 7 tej ustawy przebudowa obiektu budowlanego zalicza się do robót budowlanych, na rozpoczęcie których, zgodnie z art. 28 ust. 1, wymagane było i obecnie jest pozwolenie na budowę. Brak ustawowej definicji "przebudowy" powodował, iż organy stosujące prawo samodzielnie musiały nadać treść temu terminowi. Posłużenie się w tej sytuacji ustawową definicją wprowadzoną w późniejszym okresie było w pełni uprawnione. Należy w związku z tym też stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie był związany wcześniejszą oceną prawną tego sądu zawartą w wyroku z dnia 8 grudnia 2005 r. i uznając sporne roboty budowlane za przebudowę wymagająca pozwolenia na budowę nie naruszył art. 153 p.p.s.a. Sąd I instancji podzielił też trafną ocenę wyrażoną we wcześniejszym wyroku, iż wykonane przez skarżącego roboty, mimo ich wcześniejszego zgłoszenia, należy uznać za samowolę budowlaną podlegającą regulacji z art. 51 prawa budowlanego, gdyż zgłoszenie robót wymagających uzyskania pozwolenia na budowę nie mogło spowodować zamierzonego skutku prawnego. Za nieuzasadnione należy uznać również podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 106 § 3 i § 4 p.p.s.a. Niedopuszczenie dowodu z opinii technicznej sporządzonej przez inż. D. M. wynikało z faktu, że dowód taki ma charakter opinii biegłego, którego Sąd nie mógł przeprowadzić z powodu ograniczenia zawartego w art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd nie naruszył również art. 106 § 4 tej ustawy "przez pominięcie faktu powszechnie znanego, że w secesji obowiązywała asymetria, a w związku z tym, w aspekcie interpretacji historycznej, nieprawidłowo nałożono na skarżącego obowiązek wstawienia drzwi symetrycznych po bokach oszklonych". Wiedza o detalach architektonicznych budowli secesyjnych w żadnym razie nie może być uznana za fakt powszechnie, ogólnie znany w rozumieniu art. 106 § 4 p.p.s.a., gdyż dotyczy wiadomości specjalnych ustalanych za pomocą opinii biegłych (por. art. 278 k.p.c.). Skarżący sam powołał się w skardze na "specjalistyczne opracowana" zawierające tę wiedzę. Skarga kasacyjna trafnie natomiast zarzuciła naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane przez błędne zastosowanie tego przepisu w oparciu o wadliwą opinię Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków co do sposobu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie regulowane wymienionym ostatnio przepisem ma charakter naprawczy, lecz sposób doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem obiektu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, albo niewpisanych do takiego rejestru lecz objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zależy od stanowiska wojewódzkiego konserwatora zabytków. W pierwszej sytuacji (art. 39 ust. 1) prowadzenie robót budowlanych przy takim obiekcie wymaga uzyskania pozwolenia tego organu na prowadzenie robót budowlanych w formie decyzji (art. 36 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), w drugim (art. 39 ust. 3) zgody tego organu wyrażonej w postaci postanowienia. Wprawdzie postępowanie służące doprowadzeniu obiektu do stanu zgodnego z prawem (art. 51 prawa budowlanego) ma inny charakter niż postępowanie o pozwolenie na budowę, lecz wskazane wyżej zasady uzyskiwania zgody organu konserwatorskiego mają również zastosowanie w tym postępowaniu. Art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i o opiece nad zabytkami przewiduje wymóg uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na prace przy zabytku, a więc również prace doprowadzające wykonane już roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem. Postępowanie dotyczące budynku zlokalizowanego w obrębie zespołu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków, które powinno być zakończone odpowiednią decyzją, nie może być zastąpione pismem zawierającym stanowisko konserwatora zabytków, jak w wypadku znajdującego się w aktach pisma tego organu z dnia 24 lipca 2007 r. Przy wydaniu decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków dotyczących robót przy obiekcie zabytkowym strona musi mieć możliwość – jak w każdym innym postępowaniu administracyjnym – obrony swoich praw i swego interesu. W rozpoznawanej sprawie stanowisko organu zostało wyrażone w formie niezgodnej z prawem, a w przeprowadzonym postępowaniu skarżący nie miał żadnej możliwości wpływania na wynik tego postępowania, w szczególności przez możliwość kwestionowania ustaleń konserwatora zabytków co do sposobu i zakresu dokonania przeróbek w jego budynku. Organ nadzoru budowlanego pominął przy tym również i to, że pismo konserwatora z 24 lipca 2007 r. zawierało niestanowcze sugestie co do sposobu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, które organ przyjął za bezwzględnie wiążące. Skarga kasacyjna trafnie zarzuca więc naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego przez nałożenie na skarżącego obowiązków, których zakres i rodzaj nie został ustalony w postępowaniu przeprowadzonym zgodnie z obowiązującą procedurą. Dlatego zaskarżony wyrok podlega uchyleniu zgodnie z art. 185 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, których wysokość została ustalona na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a.