III SA/Gd 234/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 13 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 23 grudnia 2002 r. nr [...], 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] na rzecz skarżącego H. S. kwotę 33,80 zł (trzydzieści trzy złote osiemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. oddala wniosek skarżącego o zwrot kosztów w pozostałym zakresie. Decyzją z dnia 23 grudnia 2002 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych odmówił stwierdzenia u skarżącego H. S. choroby zawodowej w postaci uszkodzenia narządu słuchu wywołanego działaniem hałasu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] decyzją z dnia 25 lipca 2003 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż skoro żadna z trzech instytucji upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych nie rozpoznała u H. S. choroby zawodowej, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wyrokiem z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie o sygn. akt 3 II SA/Gd 1232/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił powyższą decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...]. Ponownie rozpatrując sprawę organ winien był zwrócić się do jednostki orzeczniczej o wydanie opinii uwzględniającej przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, wykonanej na podstawie badań przeprowadzonych przy użyciu wszelkich niezbędnych metod i aparatury. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] decyzją z dnia 20 października 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 23 grudnia 2002 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia słuchu u H. S.. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, bowiem jednostki orzecznicze nie rozpoznały u badanego choroby zawodowej - ubytek słuchu jest zbyt mały. Wyrokiem z dnia 24 maja 2006 r. w sprawie sygn. III SA/Gd 730/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 20 października 2005 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że nie ma podstaw prawnych do eliminowania z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem ze względu na stopień uszkodzenia słuchu. Ponownie rozpoznając sprawę organ miał ustalić, czy rozpoznanie u skarżącego obustronnego niedosłuchu typu odbiorczego należy uznać za chorobę zawodową, a jeżeli nie to z jakich powodów. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] decyzją z dnia 22 listopada 2006 r. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 23 grudnia 2002 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u H. S.. W uzasadnieniu organ wskazał, że jednostki orzekające nie rozpoznały u strony schorzenia słuchu , bowiem stopień uszkodzenia słuchu jest zbyt mały a ponadto uznały, że nie ma on związku z warunkami środowiska pracy. Wyrokiem z dnia 7 lutego 2007 r. w sprawie sygn. III SA/Gd 5/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 22 listopada 2006 r. , albowiem organ oparł swe rozstrzygnięcie na wszystkich wydanych w sprawie orzeczeniach, mimo ich kwestionowania w poprzednich wyrokach, zaś ostatnia sporządzona opinia nie wyjaśnia powodów przyjęcia, iż brak przekroczeń NDN czyni nieprawdopodobnym powstanie ubytku słuchu u skarżącego. Organ ponownie rozpoznając sprawę miał dokonać ustaleń dotyczących działania czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy skarżącego oraz oceny, czy spowodowały one wystąpienie u skarżącego choroby określonej w wykazie chorób zawodowych. Sąd wskazał, że celowe byłoby zwrócenie się o wydanie orzeczenia lekarskiego do jednostki orzeczniczej, która nie sporządzała w sprawie niniejszej orzeczenia. Decyzją z dnia 13 maja 2008r. nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...], powołując się na treść art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu z dnia 7 lutego 2008r. rozpoznał u skarżącego niedosłuch odbiorczy obustronny o lokalizacji ślimakowej o wielkości UP – 11dB, UL – 15 dB. Wyjaśniono także, że ten niedosłuch nie powoduje społecznej niewydolności słuchu. Fizjologiczna funkcja tego narządu umożliwiająca komunikację słowną jest zachowana. Z punktu widzenia medycznych skutków narażenie na hałas w środowisku pracy nie powoduje upośledzenia funkcji narządu w stopniu uzasadniającym rozpoznanie choroby zawodowej . W orzeczeniu stwierdzono, że nie można wykluczyć, iż wieloletnia praca w warunkach przewlekłego narażenia na poziomy zbliżone do wartości NDN hałasu może spowodować uszkodzenie słuchu, jednak nie znaleziono u badanego podstaw sugerujących szczególną osobniczą wrażliwość na działanie hałasu. Ponadto wielkość ubytku słuchu jako nie upośledzająca wydolności narządu słuchu nigdy nie zostanie uznana za chorobę zawodową, dlatego organ odstąpił od bardziej szczegółowej analizy środowiska pracy, w jakim pracował skarżący. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H. S. wniósł o uchylenie decyzji organu drugiej instancji, wskazując, iż stanowisko organu odmawiające uznania schorzenia za chorobę zawodową jest błędne. Podniósł, że organ nie dokonał analizy warunków środowiska pracy , jak też nie wziął pod uwagę treści wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie niniejszej istotny jest fakt, że organy obu instancji, zarówno prowadząc postępowanie, jak i wydając decyzje w sprawie skarżącego stosowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), wydanym w oparciu o art. 231 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( Dz. U Nr 24, poz.141 ze zm.). Rozporządzenie to zostało zastąpione rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz.1115), które zostało wydane w oparciu o art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). Art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy jest tożsamy z art. 231 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w brzmieniu z dnia wydania rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 18 listopada 1983 r. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 ( Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że zarówno art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia) , jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że żaden z przepisów kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego oraz że takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy. Konsekwencją sformułowania takiego wniosku jest uznanie przez Trybunał niezgodności art. 237 § 1 pkt 2 i 3 k.p. z art. 92 ust. 1 Konstytucji, przez to, że zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia RM, które – jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – jest również niezgodne z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny przyznał, że można wskazać argumenty przemawiające za zasadnością umieszczenia wykazu chorób zawodowych w rozporządzeniu. Takie rozwiązanie nie rodziłoby niebezpieczeństwa nadużyć ze strony władzy wykonawczej, gdyby w ustawie – zgodnie z art. 92 ust. 1 zdaniem drugim Konstytucji – były zawarte wytyczne wiążące Radę Ministrów przy tworzeniu katalogu chorób zawodowych. Wobec powyższego stanowisko zajęte przez Trybunał Konstytucyjny, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych(...) jest niezgodne z Konstytucją jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – należy odnieść również do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Skoro bowiem żaden z przepisów kodeksu pracy nie zawiera jakichkolwiek wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego, jak też takich wytycznych nie można zrekonstruować również z treści innej ustawy, co powoduje, że przepis kodeksu pracy, zawierający upoważnienie do wydania rozporządzenia jest niezgodny z Konstytucją, to pociąga to również skutek w stosunku do ściśle powiązanego z nim rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. które – jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej – jest również niezgodne z Konstytucją. Tak więc Sąd w sprawie niniejszej, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które stanowią, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, odmówił zastosowania przepisów aktu rangi podustawowej - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Zauważyć należy, że choć art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, zaś w sprawie niniejszej wydane zostały uprzednio wyroki przez sądy administracyjne, to uznanie przepisów, które były podstawą rozstrzygania za sprzeczne z Konstytucją powoduje, iż obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku ciążący na sądzie zostaje wyłączony. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy administracji powinny rozpatrzyć sprawę skarżącego niezwłocznie po uchwaleniu i wejściu w życie przepisów prawa regulujących kwestię chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją RP. Skarżący wniósł o zwrot kosztów poniesionych przez niego w związku z przeprowadzonymi w toku postępowania administracyjnego badaniami w Instytucie w Sosnowcu ( kwota 154,40 zł) oraz kosztów przejazdu do sądu na rozprawę ( kwota 33,80 zł). Zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie natomiast z art. 205 § 1 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza się poniesione przez stronę koszty przejazdów strony do sądu. Przepisy p.p.s.a. nie zaliczają do kosztów postępowania koszów poniesionych przez stronę w toku postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł o kosztach na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 33,80 zł i oddalając wniosek w pozostałym zakresie.