II SA/Ke 348/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 października 2008r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę. II SA/Ke348/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień K. - B. przyznał st. chor. szt. rez. D. S., zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej odprawę w wysokości 600% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, z jednoczesnym pomniejszeniem jej o kwotę wcześniej wypłaconej odprawy w wysokości 560% tj. kwotę [...]zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że D. S. decyzją z dnia [...] nr. [...] został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem 31 stycznia 2004r. Z uwagi na powyższe w oparciu o przepisy ustawy regulującej sytuację prawną żołnierzy zawodowych na rzecz D. S. dokonano wypłaty m.in. odprawy w wysokości 560% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] stwierdzono nieważność w/w decyzji z dnia [...] i D. S. powrócił do służby. Rozkazem nr [...] szefa Sztabu generalnego WP z dnia [...] D. S. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem 30.09. 2007r. z powodu odmowy przyjęcia skierowania do Wojskowej Komisji Lekarskiej. Komendant Wojskowej Komisji Uzupełnień K. B. wskazał, że w myśl przepisu art. 94 ust.2 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) D. S. jako zwolnionemu żołnierzowi zawodowemu przysługuje odprawa w maksymalnej wysokości 600% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. Jednak, w ocenie organu I instancji należności "zwolnieniowe" mają charakter jednorazowy. Skoro żołnierz otrzymał już odprawę w wysokości 560%, w związku z wypowiedzeniem stosunku zawodowej służby wojskowej, to należało ją uwzględnić obecnie, w celu zapewnienia prawidłowego postępowania przy zwolnieniu ze służby wojskowej. Zgodnie z przepisami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierz, który pełnił zawodową służbę wojskową ponad 10 lat otrzymuje odprawę w maksymalnej, ustawowo określonej wysokości, nie wyższej niż 600%. Oznaczało to konieczność dokonania niezbędnych korekt, które w ocenie organu I instancji nie były rodzajem potrącenia, o jakim mowa w art. 103 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie żołnierzy zawodowych, ale zaliczeniem wcześniej otrzymanej kwoty na konto tych, które są obecnie do wypłacenia. Roszczenie o wypłacenie podwójnej odprawy nie znajduje oparcia w przepisach ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jak również z uwagi na swój cywilnoprawny charakter było sprzeczne z klauzulą generalną wyrażoną w art.5 kodeksu cywilnego. Działanie skarżącego, który chce otrzymać podwójną korzyść kosztem wojska jest nadużywaniem prawa podmiotowego i nie zasługuje na ochronę. Organ podkreślił , że zachowanie byłego żołnierza nacechowane jest złą wolą jeśli się zważy, że przyjęto go do pracy w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w charakterze pracownika od początku lutego 2004r. gdy wydawało się, że stracił dotychczasowe miejsce pracy bo przestał być żołnierzem zawodowym. Organ I instancji uzasadniając swoją decyzję powołał się także na art. 8 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Ponadto wskazał, że od 1 stycznia 2008r. obowiązuje art.116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zmieniony art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 (Dz. U Nr 176 poz. 1242), który umożliwia przyznanie żołnierzowi zawodowemu od Skarbu Państwa odszkodowania w przypadku unieważnienia decyzji zwalniającej go ze służby. W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji D. S. zakwestionował argumentację dotyczącą zaliczenia poprzednio otrzymanej odprawy w wysokości 560% na poczet odprawy orzeczonej przedmiotową decyzją. Decyzją z dnia [...] nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K., po rozpoznaniu odwołania D. S. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zgodził się w pełni ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że zwolnienie D. S. z zawodowej służby wojskowej decyzją z [...] i przeniesienie do rezerwy z dniem 31 stycznia 2004r wiązało się z otrzymaniem przez niego m.in. odprawy w wysokości 560% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Mimo, że decyzja z [...] orzekająca o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu w stan rezerwy została wyeliminowana z obrotu prawnego, to D. S. nie zwrócił otrzymanych należności, pomimo że przestał być formalnie legitymowany do ich otrzymania. W oparciu o przepis art. 94 ust.2 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych D. S. jako zwolnionemu żołnierzowi zawodowemu przysługuje odprawa w maksymalnej wysokości 600% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, ale nie można pominąć faktu otrzymania przez skarżącego takiego uposażenia w wysokości 560% w związku ze zwolnieniem ze służby zawodowej i przeniesieniem do rezerwy decyzją z [...], której potem stwierdzono nieważność. Organ podniósł, że powoływane w odwołaniu wyroki WSA w Lublinie III SA/Lu 274/07 oraz WSA a Warszawie II SA/Wa 2110/04, nie mają znaczenia w niniejszej sprawie ponieważ nie są w pełni tożsame ze sprawą D. S. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję z dnia [...], skarżący wniósł o stwierdzenie jej nieważności oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji ewentualnie o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji jako wydanych z naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego : - art. 94 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyznaniu skarżącemu odprawy w wysokości innej niż przysługująca mu z mocy przepisu - czyli w wysokości 600% uposażenia z ostatniego dnia służby; - przepisu art. 103 w/w ustawy w zw. z art. 87 i nast. kodeksu pracy poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że można z uposażenia dokonać potrąceń pobranych w przeszłości przez żołnierza świadczeń tego samego rodzaju; - przepisu art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niezastosowanie w sprawie, będące konsekwencją błędnego uznania, że zwrot świadczenia przewidziany z tym przepisie nie obowiązuje w niniejszej sprawie, gdyż świadczenie w dniu wypłaty nie przysługiwało, podczas gdy świadczenia te były należne w dniu, w którym ustalono wypłatę odprawy w 2004r. i w dniu jej wypłacenia; - art. 81 i 104 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez błędną ich wykładnię, a w konsekwencji wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie świadczeń, do których prawa nie ustala się w takiej formie prawnej; - przepisu art. 8 ust. 1 wspomnianej ustawy poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ten przepis wskazuje na administracyjny tryb postępowania we wszelkich sprawach uregulowanych we wspomnianej ustawie (w tym należności finansowych wypłacanych po zwolnieniu), podczas gdy tryb ten przewidziany jest tylko w przypadkach, w których istnieje szczególny przepis ustawy wskazujący na obowiązek wydania decyzji administracyjnej; - - przepisu art.5 kc, które polegało na jego zastosowaniu w sprawie i powołaniu w podstawie prawnej decyzji administracyjnej, podczas gdy w przedmiotowej sprawie przepis ten nie ma zastosowania. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania: - art. 6 kpa, polegające na braku oparcia działań organu o obowiązujące normy prawne, nieprawidłowym ustaleniu znaczenia tych norm, wadliwym dokonaniu subsumcji oraz nieprawidłowym ustaleniu następstw prawnych; - przepisów art. 7 i 77 kpa poprzez niezbadanie w sposób wystarczający sprawy i niepodjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób praworządny i z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego, który wyraża się w zapewnieniu realizacji przyznanego mu przez przepisy prawne prawa do świadczeń finansowych z tytułu pełnienia służby i zwolnienia z niej. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., że nie ma żadnego przepisu prawnego zezwalającego na potrącenie odprawy wypłaconej po zwolnieniu skarżącego z dniem 30.01.2004r. Powołując szereg orzeczeń sądów administracyjnych a także powszechnych podkreślił, że linia orzecznicza jest w tych sprawach jednolita i wyklucza możliwość dokonywania potrąceń ze świadczenia finansowego należnego żołnierzowi innego , już uprzednio wypłaconego świadczenia tego samego rodzaju. W sprawie nie mają także zastosowania przepisy kodeksu cywilnego. Bezpodstawne jest także powoływanie się na zapisy ustawy zasadniczej skoro kwestie te zostały uregulowane wprost w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Podniósł, że nie istnieje zasada stanowiąca o jednorazowości wypłaty odprawy. Skarżący wskazał, że żaden przepis nie przyznaje prawa do decydowania w formie decyzji administracyjnej o świadczeniach należnych po zwolnieniu ze służby. Analiza przepisu art.81 ustawy o służbie wojskowej prowadzi do wniosku, że tylko w przypadku niektórych należności z art.73 ustawy wydaje się decyzje. I tak prawo do uposażenia zasadniczego, dodatków o charakterze stałym, a także odprawy, w stanie prawnym obowiązującym w chwili zwolnienia skarżącego ze służby powstawało z mocy prawa. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący powołał orzeczenia sądów administracyjnych np. w sprawie I OSK 363/06, IOPS 1623/2006. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Na Sądzie zatem ciąży obowiązek kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem we wszystkich aspektach, nie tylko tych podniesionych w skardze. W rozpatrywanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń prawa nie wykazała. Niesporne jest w sprawie i co wynika z akt administracyjnych, że decyzją wydaną z dnia [...] st. chor. sztab. D. S. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem 31 stycznia 2004r. oraz że przyznano i wypłacono mu należności związane ze zwolnieniem, w tym odprawę w kwocie 560% wynagrodzenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Decyzja ta została jednak wyeliminowana z obrotu prawnego w wyniku stwierdzenia jej nieważności przez Dowódcę Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...]. W związku z powyższym skarżący został przywrócony do zawodowej służby wojskowej. Rozkazem nr [...] szefa Sztabu generalnego WP z dnia [...] D. S. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem 30.09. 2007r. Organ I instancji we wrześniu 2007r. zwrócił się do skarżącego o zwrot należności wypłaconych w związku ze zwolnieniem ze służby w 2004r. - z wyjątkiem świadczenia pieniężnego w wysokości 12 - miesięcznego uposażenia należnego przez okres jednego roku po zwolnieniu. Skarżący nie zwrócił żądanych należności. Ostatecznie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, organ I instancji wydał przedmiotową decyzję z dnia [...], która została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Istota sporu sprowadza się w niniejszej sprawie do odpowiedzi na dwa pytania: - czy organ przyznając skarżącemu w niniejszej sprawie należne świadczenia w związku ze zwolnieniem go z zawodowej służby wojskowej miał prawo do dokonania zaliczenia na poczet odprawy, wcześniej już wypłaconą odprawę przyznaną w związku z decyzją z dnia [...] oraz - czy uprawnione było wydanie w tej sprawie przez organ administracyjny decyzji. W ocenie Sądu na oba te pytania należy odpowiedzieć twierdząco. D. S. po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej na podstawie decyzji z [...] uzyskał prawo i otrzymał odprawę w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych( Dz.U.03.179.1750 ze zm), dalej zwanej też ustawą. Po wydaniu przez Dowódcę Wojsk Lądowych decyzji z dnia [...] którą to stwierdził nieważność w/w decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej - D. S. został przywrócony do służby. Tak więc decyzja o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej została wyeliminowana z obrotu prawnego, a stosunek służbowy został reaktywowany. Stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc) od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej dotkniętej wadą. Decyzja stwierdzająca nieważność uchyla skutki prawne jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji. Przenosząc skutki prawne nieważności decyzji na stan faktyczny oraz stan prawny niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej w 2003r. w znaczeniu prawnym nie było. Skutecznie prawne zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej miało więc miejsce tyko raz tj. w 2007r. według stanu prawnego wynikającego z ustawy z dnia z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U.08.141.892) w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia. Zatem na podstawie przepisu art. 94 ust.1 pkt 3 i ust. 2 tej ustawy skarżącemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej niewątpliwie przysługiwała z tytułu tego zwolnienia odprawa, ale tylko jedna. Z tych też względów zasadnie organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły skarżącemu wysokość odprawy w oparciu o w/w przepis i jednocześnie zasadnie zaliczono na poczet tej odprawy - odprawę wypłaconą skarżącemu w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w 2003r., które to zwolnienie okazało się bezskuteczne. Sąd nie może uznać w związku z tym, za zasadny zarzut naruszenia art. 94 ustawy z dnia 11 września 2003r o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej). Nie jest także trafny zarzut naruszenia art.77 i 103 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji w decyzji ustaliły prawo do jednej odprawy z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, jako że poprzednie zwolnienie z 2003r. nie miało mocy prawnej, a następnie zaliczyły w tej decyzji wypłaconą już wcześniej kwotę odprawy na poczet aktualnie ustalonej, w najwyższej wysokości, odprawy z tytułu zwolnienia z skarżącego z zawodowej służby wojskowej, które zostało dokonane decyzją z dnia [...]. To zaliczenie zostało dokonane w decyzji administracyjnej tj. w postępowaniu jurysdykcyjnym, a zatem nie miała tu zastosowania, instytucja potrącenia o jakiej mowa w art.103 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Nie może też być mowy o naruszeniu art.77 ustawy, ponieważ skarżący w świetle powyższych okoliczności żadnej kwoty odprawy nie zwracał. Za nietrafny także należy uznać zarzut naruszenia art. 8, 81 i 104 tej ustawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie świadczeń, do których prawa nie ustala się w takiej formie prawnej. Przepis art.81ust.3 ustawy , stanowi, że inne należności, o których mowa w art. 73 (a więc odprawę także ) wypłaca się w terminie czternastu dni od dnia, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające otrzymanie tych należności albo właściwy organ podjął decyzję o przyznaniu żołnierzowi tych należności, w przypadku gdy przyznanie prawa do należności lub określenie ich wysokości jest uzależnione od wydania takiej decyzji, z zastrzeżeniem art. 83 ust. 5, art. 92 ust. 2 i art. 96 ust. 6. W ocenie Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, cytowany wyżej przepis dawał podstawę organom administracji publicznej do wydania rozstrzygnięcia w formie decyzji. Jak wyżej to wskazano, ustalenie wysokości odprawy należnej skarżącemu z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w 2007r. nie było prostym zastosowaniem przepisu art. 94 ust.1 pkt.3 w zw. z art.94 ust.2 ustawy. Organy orzekające w sprawie, w związku z wcześniejszym wypłaceniem odprawy skarżącemu, a potem wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji, która była podstawą jej przyznania, przeprowadziły postępowanie jurysdykcyjne celem określenia wysokości tej odprawy. Zakończenie tego postępowania w świetle przepisu art. 81ust.3 ustawy wymagało wydania decyzji. Zauważyć w tym miejscu należy, że ustawodawca dostrzegł problemy związane z wypłacaniem należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem ze służby wojskowej i ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U.07.176.1242) z dniem 1 stycznia 2008r. do art. 96 ustawy o zawodowej służbie żołnierzy dodał ustęp 10 o brzmieniu : należności pieniężne, związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, inne niż wymienione w art. 95 pkt 1 i 6, wypłaca się na podstawie decyzji dowódcy, o którym mowa w art. 104. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez organy administracyjne art.6, 7 i 77 kpa. Przeprowadzone postępowanie dawało podstawę do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, a skarżący wbrew twierdzeniom skargi, nie został pozbawiony żadnych świadczeń jakie przysługiwały mu w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Słusznie podnosi skarżący, że w niniejszej sprawie nie mógł być podstawą rozstrzygnięcia art.5 kodeksu cywilnego, ponieważ nie ma on zastosowania w postępowaniu administracyjnym. Uchybienie to nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, skoro prawidłowo powołano jako podstawę prawną decyzji przepis art. 94 ust.2 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie żołnierzy zawodowych. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.