II SA/Rz 477/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 14 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Starosty na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Starosty kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 477/08 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].05.2008 r. nr [...] wydana w wyniku odwołania Starosty od decyzji Wójta Gminy z dnia [...].01.2008 r. nr [...] o odmowie zatwierdzenia podziału nieruchomości nr 743/3 o pow. 0,62 ha stanowiącej własność Skarbu Państwa – utrzymująca w mocy w/w decyzję. Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy administracyjnej wynika, że A. K. złożyła wniosek do Starosty o nieodpłatny zwrot działki na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W związku ze złożonym wnioskiem Starosta zwrócił się do Wójta Gminy o podział działki 743 jednocześnie wyjaśniając, że działka nr 743 została przekazana wraz z gospodarstwem rolnym na własność Państwa przez S. O. – matkę A. K., w zamian za rentę rolną. Jednocześnie ustalono prawo dożywotniego użytkowania gruntu na działce o pow. 0,50 ha. Działka nr 743 uległa podziałowi na działki nr 743/1, 743/2, a następnie działka nr 743/1 o pow. 0,61 ha zmieniła oznaczenie na działkę nr 743/3 o pow. 0,61 ha. Ponieważ na działce tej ustalono prawo dożywotniego użytkowania gruntu, ale jedynie na powierzchni 0,50 ha, dlatego też w ocenie Starosty zasadne jest podzielenie tejże działki nr 743/3 na dwie działki nr 743/4 o pow. 50 ha i ta działka podlegałaby zwrotowi oraz na działkę nr 743/5 o pow. 0,1153 ha która to działka w dalszym ciągu byłaby własnością Skarbu Państwa a obecnie Państwowego Funduszu Ziemi. Do wniosku dołączono opracowanie geodezyjne i kartograficzne sporządzone przez uprawnionego geodetę. Wójt Gminy odmówił zatwierdzenia projektu podziału wobec stwierdzenia, że w projekcie tym nie wskazano dostępu do drogi publicznej, a wręcz odwrotnie, zostało stwierdzone, że projektowane działki nie mają w ogóle dostępu do drogi publicznej. Taka sytuacja w ocenie organu I instancji nie pozwala na zatwierdzenie podziału tej działki wobec treści art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego Starosta domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia o podziale tychże działek wskazując, że odmowa zatwierdzenia projektu podziału uniemożliwia realizację roszczeń A. K., co do zwrotu części działki. Przyznał fakt, że działka nr 743 poł. w miejscowości Ł., faktycznie nie ma dostępu do drogi publicznej, ale taki fakt był również w czasie przekazania tej działki, zatem ta okoliczność nie powinna mieć wpływu na podział tych działek. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i stawianych w nim zarzutów, wobec stwierdzenia, iż faktycznie z dokumentacji geodezyjnej wynika, że działki które ulegają podziałowi nie mają dostępu do drogi publicznej, co daje podstawę do odmowy podziału wobec treści art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie zawiera żadnego odstępstwa od warunku w wyżej cytowanym przepisie. Jego zastosowania nie wyłącza również przepis art. 118 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zatem brak było podstaw do uwzględniania odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Starosta domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania wg norm przepisanych. W argumentach skargi wskazał, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 99 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami i powołał się jednocześnie na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22.11.2005 r. sygn. akt SA/Wa 143/05. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, że przy podziale nieruchomości wydzielenie nowoutworzonych działek gruntu nie może być warunkowe, jak również nie można wydać decyzji warunkowej a przepis art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter informacyjny, techniczno-prawny i postulatywny. Powołanie się skarżącego na rozstrzygniecie zawarte w wyroku z dnia 22.11.2005 r. jest nieporozumieniem gdyż dotyczy innego stanu faktycznego w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo. Kontrola Sądu Administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/ zwana dalej ustawą P.p.s.a. nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną . W zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, ocenia stan faktyczny na podstawie akt administracyjnych sprawy oraz prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].05 2008 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] stycznia 2008 r. o odmowie zatwierdzenia podziału działki nr ewid. 743/3 położonej w miejscowości Ł., własności Skarbu Państwa. Postępowanie administracyjne w sprawie podziału nieruchomości zostało wszczęte na wniosek Starosty na skutek złożonego wniosku A. K. o nieodpłatny zwrot działki 743 położonej w miejscowości Ł. na podstawie art. 118 ust.1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r o ubezpieczeniu społecznym rolników . Niekwestionowany jest fakt, że projektowane do wydzielenia działki nr 743/4 i 743/5 nie mają dostępu do drogi publicznej. W ocenie organów orzekających w sprawie brak dostępu do drogi publicznej w/w działek uzasadnia odmowę podziału wobec treści art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r i gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603/. Podział nieruchomości wynikający ze stosunków administracyjno- prawnych uregulowany został w Dziale III, Rozdział 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r i gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 /oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r w sprawie sposobu i trybu dokonywania nieruchomości Dz.U. z 2004 r Nr 268 poz. 2663/. W niniejszej sprawie podział nieruchomości miał na celu zrealizowanie roszczenia A. K. o nieodpłatny zwrot działki 743 położonej w miejscowości Ł. w trybie art. 118 ust.1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r o ubezpieczeniu społecznym rolników ze wskazaniem na przepis art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W sprawie bezsporne jest, że żadna z działek powstałych w wyniku podziału działki 743 nie ma bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Ustawodawca w art. 93 ust.3 ustawy zastrzegł możliwość podziału działek od dostępu do drogi publicznej. Natomiast art. 99 ustawy określa warunkowy podział nieruchomości i wskazuje, że jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności o których mowa w art. 93 ust.3, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione . Analiza w/w przepisów oznacza, że art. 99 ustawy jest związany ściśle z uregulowaniem zawartym w art. 93 ust.3 ustawy. Oznacza to, że ustawodawca dopuszcza podział nieruchomości przy braku zapewnienia dostępu do drogi publicznej pod warunkiem ustanowienia służebności w przypadku zbycia wydzielonej nieruchomości w wyniku podziału , który to warunek powinien być zawarty w decyzji podziałowej. Jest to zobowiązanie skierowane do właściciela nieruchomości powstałej w wyniku podziału w przypadku jej zbycia. Wyjaśnienia wymaga w tym miejscu , że ustanowienie służebności drogowej / drogi koniecznej/ jako ograniczonego prawa rzeczowego nie należy do kompetencji organu administracji publicznej. Ustanowienie takiej służebności może nastąpić w drodze czynności cywilnoprawnej jaką jest zawarcie umowy stosownej treści, bądź też na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego. Organ administracji publicznej uprawnień w tym zakresie nie posiada. Ustanowienie natomiast tego prawa ma miejsce dopiero w przypadku zbycia wydzielonej nieruchomości gdyż zapis w art. 99 ustawy ma charakter wyłącznie informacyjny dla ewentualnych nabywców wydzielonej działki oraz dla notariusza sporządzającego akt notarialny zbycia tej działki. W ponownym postępowaniu organ dokona podziału działki 743 zgodnie z w /w zasadami . Na konieczność umieszczenia w decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości warunku o ustanowieniu służebności gruntowej zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 listopada 2005 r w Warszawie sygn. I SA/Wa 143/05, w wyroku z dnia 13 czerwca 2007 sygn. I SA/Wa 486/07, oraz w wyroku z dnia 19 października 2005 sygn. I OSK 61/05. Z przytoczonych wzglądów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/.