II SA/Bd 747/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 listopada 2008r. sprawy ze skargi Rady Miejskiej w G. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego 1. uchyla zaskarżone zarządzenie zastępcze, 2. stwierdza, że zaskarżone zarządzenie zastępcze nie podlega wykonaniu 3. zasądza na rzecz Rady Miejskiej w G. od Wojewody [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zarządzeniem zastępczym nr [...] z dnia [...] lipca 2008r. Wojewoda [...] stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady [...] - T. M. w związku z rezygnacja przez niego z pełnienia mandatu radnego Rady [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, iż w dniu [...] lutego 2008 r. T. M. złożył pisemną rezygnację z mandatu radnego, wobec czego Rada zobowiązana była wygasić jego mandat, czego jednakże nie zrobiła. Nie ma znaczenia fakt, iż wyżej wymieniony cofnął swą rezygnację, gdyż ordynacja wyborcza nie przewiduje instytucji przywrócenia mandatu, który zgodnie z prawem wygasł. Zdaniem Wojewody wycofanie przez radnego rezygnacji ze sprawowanej funkcji nie wywołuje skutków prawnych w postaci przywrócenia mandatu radnego. W skardze na powyższe zarządzenie zastępcze Rada [...] podniosła, iż aby nastąpił skutek prawny w postaci wygaśnięcia mandatu nie wystarczy samo zrzeczenie się mandatu przez radnego. Niezbędne jest bowiem podjęcie przez odpowiednią radę uchwały stwierdzającej to wygaśniecie. Ponieważ T. M. wycofał rezygnację ze sprawowanej funkcji przed podjęciem uchwały przez Radę, oświadczenie radnego o cofnięciu rezygnacji jest prawnie skuteczne i nie było podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację, a także wskazując, iż w obowiązującym stanie prawnym pisemne zrzeczenie się mandatu radnego jest aktem konstytutywnym, co oznacza, że mandat radnego wygasa w dniu złożenia Radzie pisemnego oświadczenia w tej sprawie. Uchwała Rady [...] miałaby tym samym jedynie charakter deklaratoryjny, potwierdzający zaistnienie określonych okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów, należało uznać, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż kwestionowana uchwała została podjęta z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998r. Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003, Nr 159, poz. 1547) wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek pisemnego zrzeczenia się mandatu. W świetle natomiast art. 190 ust. 2 cyt. ustawy wygaśnięcie mandatu radnego w przypadkach określonych w ust. 1 stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. W niniejszej sprawie T. M. w dniu [...] lutego 2008 r. złożył pisemną rezygnację z mandatu radnego. Jednakże Rada [...] nie podjęła uchwały stwierdzającej zrzeczenie się przez wyżej wymienionego mandatu radnego ze względu na to, iż cofnął on swoje oświadczenie o zrzeczeniu się mandatu. Skuteczność cofnięcia oświadczenia zakwestionował Wojewoda uznając, iż w momencie złożenia oświadczenia o rezygnacji z mandatu radnego, mandat wygasł. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż z treści przepisu art. 190 cyt. ustawy wynika, iż aby doszło do wygaśnięcia mandatu radnego oprócz złożenia przez radnego oświadczenia o zrzeczeniu się mandatu konieczna jest uchwała rady autorytatywnie potwierdzająca zrzeczeniu się mandatu, a w razie jej braku zarządzenie zastępcze wojewody w tym przedmiocie (art. 98a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Zdaniem Sądu dopiero gdy taki akt funkcjonuje w obrocie prawnym, organ nadzoru jest uprawniony do wywodzenia z tego faktu skutków przewidzianych prawem. Sąd podziela tym samym argumentacje zawartą w Komentarzu do ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatu i sejmików województw autorstwa K.W. Czaplickiego, B. Dautera, A. Kisielewicza, F. Rymarza (Samorządowe prawo wyborcze. Komentarz, Warszawa 2006), w którym wskazuje się, iż radny ma prawo odwołać oświadczenie woli o zrzeczeniu się mandatu, gdyż nie ma żadnego przepisu, który by mu tego wyraźnie zabraniał. Zgodzić się należy, iż w przyznanym rademu prawie swobodnego decydowania o odmowie złożenia ślubowania i o zrzeczeniu się mandatu, mieści się również prawo do cofnięcia takiego oświadczenia, z którego można skorzystać do chwili podjęcia przez radę uchwały stwierdzającej wygaśniecie mandatu. Sąd nie podziela tym samym argumentacji Wojewody, iż w chwili złożenia pisemnego oświadczenia o rezygnacji, mandat radnego wygasa i radny nie ma możliwości cofnięcia złożonego oświadczenia. Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut Wojewody, że uchwały o wygaśnięciu mandatu mają typowo deklaratoryjny charakter. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, iż "przepisy wskazują na deklaratoryjny charakter uchwały rady gminy o wygaśnięciu mandatu, jednakże w uchwale takiej tkwi również element kształtujący. Organ orzekający autorytatywnie wiąże treść normy generalnej z sytuacja prawną indywidualnego adresata. Tworzy zatem w ten sposób nową sytuację prawną. To, co do tej pory było normowane tylko w sferze generalnej, odnosi się z mocy tego aktu do konkretnego podmiotu. Dlatego dopiero w chwili wydania takiego aktu indywidualnego, jego adresata wiąże skutecznie ukształtowana indywidualna sytuacja prawna. Rada ocenie i rozstrzyga więc o tym, że zachodzi ustawowa przesłana wygaśnięcia mandatu" (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. II SA/Rz 339/07, opubl. NZS 2007, z. 5, s. 80). Akceptując ten pogląd skład orzekający w niniejszej sprawie uważa więc, że Rada Miejska zobligowana była do uwzględnienia cofnięcia oświadczenia o zrzeczeniu się mandatu przez T. M. Nie wyklucza to oczywiści podjęcia przez ten organ z urzędu uchwały o wygaśnięciu mandatu w sytuacji wystąpienia ustawowych przeszkód w piastowaniu funkcji radnego. Okoliczności te nie były jednak przedmiotem uchwały Rady [...]. Również Wojewoda w zarządzeniu zastępczym nie podnosił zarzutów związanych z wystąpieniem takich przeszkód. Dlatego też nie stanowiły one przedmiotu sądowej kontroli w tej sprawie. W świetle powyższych okoliczności Sąd stwierdził, że zaskarżone zarządzenie zastępcze narusza prawo i na podstawie art. 148 oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.