III SA/Łd 303/08

Dnia 25 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant Referendarz Sądowy Robert Adamczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2008 roku sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne za bezzasadne uchyla zaskarżone postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., prowadząc na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w T. postępowanie egzekucyjne przeciwko E. W., zawiadomieniami z dnia 10 stycznia 2006r., dokonał zajęcia rachunków bankowych skarżącej w Banku Spółdzielczym w Ż. Oddział w G. W dniu 12 stycznia 2006r. E. W. wniosła zarzuty na to postępowanie. Jako ich podstawę wskazała nieistnienie obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników, które uiściła w dniu 2 stycznia 2006r., a więc przed wystawieniem tytułów wykonawczych, błąd co do osoby zobowiązanej oraz niedopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej w stosunku do majątku wspólnego małżonków Wiaderek na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego tylko na jednego z tych małżonków. Postanowieniem z dnia [...] Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w T. odmówiła uwzględnienia zgłoszonych zarzutów. W uzasadnieniu wskazano, że w okresie od 1 października 1998r. do 30 czerwca 2004r. mąż skarżącej – J. W. jako współwłaściciel gospodarstwa rolnego podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników i zobowiązany był do uiszczania składek z tego tytułu. Skoro E. i J. W. oboje prowadzili działalność rolniczą, to oboje też pozostawali płatnikami podatku rolnego. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. oddalił zgłoszone zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne uznając je za nieuzasadnione. W dniu 15 lutego 2006r. pełnomocnik skarżącej złożyła zażalenie na to postanowienie. Podniosła, iż organ nie ustosunkował się do zarzutu, iż postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wspólnego małżonków nie opierało się na tytule wykonawczym wystawionym na oboje małżonków. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu podatkowego I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, iż skoro z informacji uzyskanych z Banku Spółdzielczego w G. wynikało, że właścicielką rachunku bankowego była E. W., a J. W. posiadał jedynie pełnomocnictwo do dysponowania nim, to organ egzekucyjny prawidłowo uznał, że środki pieniężne znajdujące się na tym rachunku stanowiły własność zobowiązanej. W dniu 3 kwietnia 2006r. pełnomocnik skarżącej wniosła skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając niedopuszczalność prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego małżonków, w sytuacji gdy zobowiązanym jest jeden z nich. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2008r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 807/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu wyroku podniesiono, iż zarówno Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., jak i Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. oparli ustalenia stanu faktycznego sprawy o treść pisma z dnia 23 stycznia 2006 r. nadesłanego przez Bank Spółdzielczy w Ż. oddział w G. Na jego podstawie organy uznały, że skoro właścicielką zajętego rachunku była E. W., a J. W. posiadał jedynie upoważnienie do dysponowania nim, to środki zgromadzone na tym rachunku należały wyłącznie do skarżącej. Tymczasem taki pogląd nie jest uzasadniony. Nie można bowiem wykluczyć, że na rachunku bankowym E. W. znajdowały się środki stanowiące majątek wspólny E. i J. małżonków W. Sąd uznał zatem, że ustalenia poczynione w sprawie przez organy egzekucyjne obydwu instancji nie były wyczerpujące. Nie ustalono bowiem, czy kwoty znajdujące się na koncie bankowym E. W. stanowiły faktycznie majątek odrębny skarżącej, czy też może majątek wspólny małżonków E. i J. W., jak podnosiła skarżąca w toku postępowania. Nie zbadano również, czy na rachunku tym znajdowały się środki pochodzące z wynagrodzenia za pracę oraz dochód z majątku wspólnego. Nie dokonując żadnych ustaleń w tym zakresie organy uznały, że środki znajdujące się na zajmowanym rachunku bankowym skarżącej stanowiły majątek odrębny E. W. Powyższe, zdaniem Sądu, nie czyniło zadość wymogowi należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Sąd wskazał, iż prowadząc powtórnie postępowanie organy powinny ustalić, jaki jest charakter środków znajdujących się na rachunku bankowym skarżącej w Banku Spółdzielczym w Żytnie, a po dokonaniu powyższych ustaleń – ocenić, czy tytuł egzekucyjny został wystawiony zgodnie z treścią przepisu art. 27 c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] w sprawie oddalenia zarzutów E. W. na postępowanie egzekucyjne i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu wykonania zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2006r. Pismem z dnia 10 maja 2007r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. zwrócił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w R. o udzielenie odpowiedzi, co do prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych tylko na E. W. jako osobę zobowiązaną pomimo solidarnej odpowiedzialności małżonków W. przy opłacaniu składek oraz wskazania prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego J. W. W odpowiedzi udzielonej w dniu 29 maja 2005r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w R. wyjaśniła, że E. W. jako "rolnik" pozostawała płatnikiem składek z tytułu obowiązku ubezpieczenia społecznego J. W. Zobowiązania, których dotyczy egzekucja, obejmują okres od IV kw. 1998r. do II kw. 2004r. i na podstawie Ordynacji podatkowej są dochodzone na podstawie przepisów dotyczących z jednej strony osób pozostających w związku małżeńskim (art. 29 § 1), a dodatkowo współwłaścicieli gospodarstwa rolnego solidarnie odpowiadających za opłacanie składek. KRUS podkreślił, iż zasadnym było dochodzenie należności od E. W. bowiem na przestrzeni całego okresu ubezpieczenia własnego i pozostałych członków rodziny była adresatem wszystkich dokumentów dotyczących ubezpieczenia społecznego. Zdaniem wierzyciela, postępowanie egzekucyjne ujawniło, że wyłącznym właścicielem rachunku bankowego jest zobowiązana E. W., gdyż J. W. ma jedynie pełnomocnictwo do dysponowania rachunkiem. Urząd Skarbowy w R. otrzymał w toku postępowania zaświadczenie wydane przez Bank Spółdzielczy w Ż. O/ w G. z dnia 25 stycznia 2008r. z którego wynika, iż E. W. posiada w banku dwa rachunki. Na jeden z nich przekazywane są wpływy ze sprzedaży produktów rolnych, a na drugi wpływy z tytułu wynagrodzeń właściciela rachunku. Z obydwu rachunków została przekazana do Urzędu Skarbowego w R. w oparciu o zawiadomienia z dnia 10 stycznia 2006r., łącznie kwota 1.540,30zł. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., działając na podstawie art. 123 K.p.a. w związku z art. 18, art. 34 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 ze zm.), uznał za bezzasadne zarzuty zgłoszone przez E. W. na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze Nr [...] i [...] z dnia [...]. Organ obszernie opisał stan faktyczny sprawy i stwierdził, iż biorąc pod uwagę ustalenia poczynione w trakcie ponownego rozpatrzenia zarzutów, należało wydać postanowienie o uznaniu zarzutów za bezzasadne. W odwołaniu od powyższego postanowienia pełnomocnik E. W. i J. W. podniósł, iż organ egzekucyjny nie poczynił ustaleń, do których został zobowiązany przez sąd administracyjny. Nie powiązał informacji uzyskanych z Banku Spółdzielczego w Gidlach z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i nie wyciągnął z tych informacji wniosków dla prowadzonego przez siebie postępowania. Wnoszący odwołanie podniósł również, iż organ egzekucyjny nie odniósł się do wyjaśnień zobowiązanej złożonych w dniu 28 stycznia 2008r., a dotyczących środków na rachunkach bankowych. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podniósł, iż podstawę do wydania postanowienia stanowiło pismo Banku Spółdzielczego w Ż. z dnia 25 stycznia 2008r., wystawione dla zobowiązanej. Wskazał, iż podniesiony przez pełnomocnika strony zarzut dotyczący nieuwzględnienia przez organ egzekucyjny wyjaśnień z dnia 28 stycznia 2008 r. dotyczących środków na rachunkach bankowych, z których dokonano egzekucji należy uznać za niezasadny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik E. W. podniosła, iż organ egzekucyjny nie zastosował się do nakazów zawartych w wyroku z dnia 8 grudnia 2006r., a wszystkie zarzuty zgłoszone w skardze na poprzednie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nie straciły na aktualności. Egzekucja skierowana została do majątku objętego wspólnością majątkową małżonków, a tytuły egzekucyjne wystawione są na jednego z nich. Nieskierowanie tytułu wykonawczego do współmałżonka skarżącej w sposób rażący narusza art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej uchylenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając w niniejszej sprawie zgodność zaskarżonego postanowienia z prawem, Sąd uznał, iż narusza ono przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Punktem wyjścia dla oceny prawidłowości wydania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] muszą być rozważania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dnia 8 grudnia 2006r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 807/06. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W myśl natomiast, art. 170 powołanej wyżej ustawy, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W wyroku z dnia 8 grudnia 2006r. Sąd stwierdził, iż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów skarżącej na postępowanie egzekucyjne, narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenia poczynione w sprawie przez organy egzekucyjne nie były wyczerpujące, gdyż nie zbadano, czy kwoty znajdujące się na koncie E. W. stanowiły faktycznie majątek odrębny skarżącej, czy też może majątek wspólny małżonków E. i J. W., jak podnosiła skarżąca. Sąd wskazał, iż prowadząc powtórnie postępowanie organy powinny ustalić, jaki jest charakter środków znajdujących się na rachunku bankowym skarżącej w Banku Spółdzielczym w Ż., a po dokonaniu powyższych ustaleń – ocenić, czy tytuł egzekucyjny został wystawiony zgodnie z treścią przepisu art. 27 c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu rozpoznającego obecnie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów E. W. na prowadzone postępowanie egzekucyjne, organ nie wykonał w całości zaleceń zawartych w wyroku z dnia 8 grudnia 2006r. Rozstrzygnięcia organów obu instancji jako podstawę do uznania zarzutów skarżącej za nieuzasadnione powołują treść zaświadczenia wydanego przez Bank Spółdzielczy w Ż. O/ w G. z dnia 25 stycznia 2008r. Wynika z niego, że E. W. posiada w tym banku dwa rachunki, z których przekazane zostały w dniu 17 stycznia 2006r. kwoty z tytułu egzekucji prowadzonej przez Urząd Skarbowy w R. Na jednym rachunku gromadzone są wpływy ze sprzedaży produktów rolnych, a na drugim wpływy z tytułu wynagrodzeń właściciela. Bank wskazał jednocześnie, iż przelewy z obu rachunków zostały dokonane na podstawie dyspozycji pełnomocnika rachunku. Na tej podstawie organy wydały rozstrzygnięcia o uznaniu zarzutów E. W. za bezzasadne, jednak w ogóle nie uzasadniły swojego stanowiska. Mimo, że z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2006r. wynika wyraźnie, iż w toku ponownego rozpoznania sprawy organy winny dokonać analizy charakteru środków znajdujących się na rachunku bankowym skarżącej w Banku Spółdzielczym w Ż. oraz ocenić, czy tytuł egzekucyjny został wystawiony zgodnie z treścią przepisu art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zaskarżonym postanowieniu brak jest jakichkolwiek rozważań w tym zakresie. Organy obu instancji ograniczyły się jedynie do szczegółowego opisania stanu faktycznego sprawy i stwierdzenia, że w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zarzuty E. W. należy uznać za bezzasadne. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...], nie odpowiadają w tym względzie regulacji zawartej w art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. Zgodnie z tymi przepisami uzasadnienie faktyczne postanowienia powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, z przytoczeniem przepisów prawa. Należy stwierdzić, iż organy obu instancji nie dokonały analizy przepisów prawnych znajdujących zastosowanie rozpoznawanej sprawie pod kątem ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Nie przytoczono żadnych argumentów, które uzasadniałyby stanowisko organów w kontekście zaleceń zawartych w wyroku sądu administracyjnego z dnia 8 grudnia 2006r. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji, nie wynika, czy organy uznały, iż środki zgromadzone na rachunku E. W. w Banku Spółdzielczym w Ż., opisane w zaświadczeniu z dnia 25 stycznia 2008r., stanowią jej majątek odrębny i dlatego przyjęły, że tytuły wykonawcze Nr [...] i Nr [...] wystawione w dniu [...] jedynie na skarżącą są zgodne z brzmieniem art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy też uznano, że środki te stanowią majątek objęty małżeńską wspólnością ustawową. Brak rozważań w tym zakresie prowadzi do wniosku, iż organy nie wykonały zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zawartych w wyroku z dnia 8 grudnia 2008r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 807/06, czym naruszyły cytowany wyżej art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonanie ustaleń zgodnych z powyższym wyrokiem Sądu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem zgodnie z treścią art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Oznacza to, iż każde prowadzenie egzekucji przeciwko zobowiązanemu z majątku wspólnego wymaga wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków. W tym stanie rzeczy, wobec zgłoszenia zarzutu dotyczącego zajęcia rachunku bankowego, na którym znajdują się środki pieniężne stanowiące majątek wspólny małżonków, nieskierowanie tytułu wykonawczego do małżonka skarżącej narusza art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. wyrok SN z dnia 18 września 2002r. sygn. akt III CZP 49/02 oraz wyroki NSA z dnia 18 stycznia 2006r. w sprawie o sygn. akt II FSK 146/05 i z dnia 17 stycznia 2008r. w sprawie o sygn. akt II GSK 335/07 – system informacji prawnej Lex). Należy również zwrócić uwagę na fakt, iż postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się na skutek zarzutów na postępowanie egzekucyjne wniesionych przez E. W. Organ I instancji swoje postanowienie skierował do skarżącej, jako do strony postępowania w sprawie zarzutów. Tymczasem odwołanie od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...], Nr [...] wniesione zostało przez pełnomocnika w imieniu E. W. i J. W. Jak wynika z sentencji zaskarżonego postanowienia organ rozpoznał środek zaskarżenia wniesiony również przez J. W. Skoro jednak mąż skarżącej nie był traktowany jako strona postępowania przez organ I instancji, to brak było podstaw prawnych do rozpatrzenia wniesionego przez niego odwołania. Takie działanie organów w sposób oczywisty narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wydać orzeczenie uwzględniające zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2008r. w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 807/06 oraz w wyroku niniejszym. AD