II OSK 386/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. i P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 889/08 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi E. i P. G. na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2008 r. znak [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 26 listopada 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wa 889/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. i P. G. na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2008 r. w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2008 r. zostało doręczone skarżącym wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi (tj. ze wskazaniem, iż skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia) w dniu 11 lutego 2008 r. Skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 27 maja 2008 r. i zaadresowana bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd podkreślił, iż ostatnim dniem do wniesienia skargi był dzień 12 marca 2008 r. Ponadto Sąd wskazał, że zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten winien ją przekazać właściwemu organowi administracji publicznej. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd pod adresem właściwego organu administracji publicznej. W przedmiotowej sprawie skarga wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i następnie została przekazana do Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w dniu 1 października 2008 r. zatem za termin wniesienia skargi uznano ten dzień. Tymczasem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad upłynął w dniu 12 marca 2008 r., a więc nawet błędne złożenie skargi do WSA nastąpiło z uchybieniem 30 dniowego terminu. Dlatego też Sąd I-instancji uznał, że złożenie skargi przez skarżących po terminie, dodatkowo bezpośrednio do sądu, a nie za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżony akt spowodowało niezachowanie ustawowego trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi. Skargę kasacyjną od przedmiotowego postanowienia z dnia 26 listopada 2008 r. złożyli skarżący E. i P. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, co zdaniem skarżących umożliwiłoby im złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Wskazano, iż podstawę skargi kasacyjnej stanowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwane dalej p.p.s.a.) poprzez zaniechanie udzielenia stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego wskazówek co do czynności procesowych i pouczenia o skutkach prawnych tych czynności oraz zaniedbań. W uzasadnieniu podkreślono, iż Sąd rozpatrując pismo osób występującym w sprawie bez profesjonalnej pomocy prawnej nie pouczył ich o konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślono, iż wątpliwości WSA powinno wzbudzić znaczne uchybienie terminowi przez skarżących, bowiem termin do złożenia skargi upłynął 12 marca 2008 r., a skarga została złożona 27 maja 2008 r. Zdaniem skarżących w takiej sytuacji Sąd powinien skorzystać z art. 6 p.p.s.a. i pouczyć stronę, że po upływie terminu skuteczne wniesienie skargi powinno być połączone z wnioskiem o przywrócenie terminu. Dodatkowo zdaniem skarżących Sąd powinien rozważyć, czy skarga nie zawierała już w swej treści "oczywistego wniosku o przywrócenie terminu". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, a stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Z akt administracyjnych wynika, iż w niniejszej sprawie organ należycie pouczył stronę o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarga dotyczyła postanowienia Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, a zatem powinna zostać wniesiona za pośrednictwem tego organu. Natomiast skargę wniesiono bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W takiej sytuacji termin jest zachowany jedynie w przypadku, gdy sąd prześle (nada w urzędzie pocztowym) skargę do właściwego organu przed upływem terminu do wniesienia skargi (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1987 roku, sygn. akt III CZP 33/87, publ. OSN 1988/6/73, a także postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., I OSK 651/08, opublikowane w Bazie orzeczeń NSA -www.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela powyższe stanowisko, a tym samym podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu. Wskazany warunek stanowi konsekwencję jednoznacznej regulacji zawartej w przepisach (art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a.), zgodnie z którymi skargę wnosi się w określonym terminie do organu, który wydał zaskarżone orzeczenie. Zgodnie z zasadą określoną w art. 57 § 5 k.p.a. i art. 83 § 3 p.p.s.a. oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z wniesieniem skargi. W przypadku przesłania przez sąd pisma organowi, do którego pismo to powinno być skierowane, datą wniesienia skargi jest dzień nadania pisma przez sąd. Trafnie więc podkreślono w zaskarżonym postanowieniu, iż skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten powinien przekazać do organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, a dla oceny dochowania terminu do wniesienia skargi decydująca jest data nadania w urzędzie pocztowym skargi przez sąd administracyjny do organu. Należy podkreślić, iż w rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia skargi upłynął dla skarżących w dniu 12 marca 2008 r., natomiast skarga została przekazana do organu dnia 1 października 2008 r. Oznacza to, że skarga została złożona z uchybieniem ustawowego terminu. Jednak nawet gdyby skarga została przekazana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do właściwego organu w dniu jej otrzymania, to i tak należałoby ją uznać za wniesioną z uchybieniem terminu skoro została przez skarżących nadana w urzędzie pocztowym w dniu 27 maja 2008 r. Za niezasadny należy więc uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 6 p.p.s.a. Nie można się zgodzić ze skarżącymi, że Sąd, nie informując ich o możliwości i trybie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, naruszył wyrażoną w art. 6 p.p.s.a. zasadę udzielania stronom występującym bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych. Nie można przyjąć, wbrew temu co sugeruje strona skarżąca, że wynikający z art. 6 p.p.s.a. obowiązek informowania przez Sąd stron postępowania o czynnościach procesowych i skutkach prawnych tych czynności obejmuje pouczanie o treści przepisów przewidujących przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 161/05, nie publikowane). Sąd nie jest bowiem zobowiązany do szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych zachowań (por. wyrok SN z dnia 13 lipca 2000 r. II UKN 639/99 - OSNAPU 2002 nr 3 poz. 78). Wskazówki i pouczenia sądu powinny bowiem dotyczyć dokonywanych przez stronę czynności procesowych na danym etapie postępowania sądowoadministracyjnego i w powstałej sytuacji procesowej , a zatem mogą dotyczyć np. możliwości i sposobu wnoszenia środków zaskarżenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 266/06,opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 307533). Dodatkowo należy podkreślić, że skarżący zostali prawidłowo i jednoznacznie pouczeni o terminie i trybie wniesienia skargi w postanowieniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, a zachowanie skarżących polegające na tym, iż wobec trudności w zrozumieniu zawartego tam pouczenia zaniechali skorzystania z profesjonalnej porady prawnej należy traktować jako zawinione, ponieważ świadczy o niedochowaniu należytej staranności, jaka jest wymagana od stron przy dokonywaniu czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Odnośnie drugiego z zarzutów skargi kasacyjnej tj. braku rozważenia przez Sąd I-instancji czy skarga nie zawierała już w swej treści "oczywistego wniosku o przywrócenie terminu" Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że przywrócenie terminu może nastąpić jedynie na wniosek podmiotu, który uchybił terminowi. Powoduje to, iż Sąd nie może z urzędu wydać postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu. Nie jest zatem zasadny zarzut skargi kasacyjnej, że Sąd nie wyjaśnił tej kwestii. Ze wskazanych powodów nie można było uznać, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego będące przedmiotem skargi kasacyjnej uchybia prawu. Dlatego, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną należało oddalić. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekał, ponieważ w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada wynikająca z art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że co do zasady stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje zwrot kosztów. Wyjątki od tej zasady określa art. 200-204 p.p.s.a. Dlatego też w art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203, i art. 204. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. O kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w wyrokiem sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę.