I OSK 196/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi R. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Op 300/08 odrzucające skargę R. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania 2) oddalić wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania Skarżący R. W. we wniosku skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Namysłowie domagał się przyznania należności w kwocie 10.345,60 zł z tytułu przechowywania na prowadzonym parkingu strzeżonym samochodu marki Ford Fiesta, usuniętego z drogi przez Policję i pozostawionego do przechowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Namysłowie postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r., doręczonym Skarżącemu 2 czerwca 2006 r., ustalił wynagrodzenie należne skarżącemu z tytułu przechowywania samochodu na kwotę 3.298,88 zł, odmawiając zapłaty dalszej należności. Skarżący dnia 11 czerwca 2006 r. wniósł na to postanowienie zażalenie, które postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] czerwca 2006 r. zostało pozostawione bez rozpatrzenia jako wniesione z uchybieniem terminu. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie do wniesienia środka zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Następnie dnia 14 lipca 2006 r. skarżący złożył u Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu wniosek, skierowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w którym to wniosku domagał się przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu ustosunkował się do treści pisma skarżącego i całość akt przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę skarżącego w sprawie o sygn. akt I SA/Op 257/06 uznając, iż sprawa nie należy do właściwości sądu gdyż wniosek winien być skierowany do organu administracyjnego właściwego do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący ponowionym wnioskiem z dnia 30 listopada 2006 r., skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu domagał się wznowienia postępowania w sprawie przywrócenia terminu. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu odmówił wznowienia postępowania, pouczając jednocześnie skarżącego o możliwości zaskarżenia powyższego ostatecznego postanowienia w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i Skarżący z możliwości tej skorzystał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 30 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Op 86/07 odrzucił skargę R. W. wobec niewyczerpania środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Sąd stwierdził, iż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu nie ma charakteru ostatecznego, a skarżący został błędnie pouczony o środku zaskarżenia co może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Skarżący wnioskiem z dnia 1 lipca 2007 r. ( nadanym w placówce pocztowej 18 września 2007 r. ) skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Namysłowie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Wniosek skarżącego został przekazany według właściwości Dyrektorowi Izby Skarbowej w Opolu, który postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Namysłowie w sprawie należności za przechowanie pojazdu. Postanowienie to zostało skarżącemu doręczone w dniu 11 lutego 2008 r. wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zażalenia do Ministra Finansów. Podstawą wydania tego postanowienia była ocena, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu z dnia 18 września 2007 r. został złożony po upływie terminu 7 dni od ustania przyczyny opóźnienia, która zgodnie z wyjaśnieniem skarżącego ustała w dniu 11 lipca 2007 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Ministra Finansów. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia uznając, iż postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia kończy postępowanie w sprawie i środkiem jego zaskarżenia jest skarga do sądu administracyjnego. W dniu 28 sierpnia 2008 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] lutego 2008 r., odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz orzeczenia o przywróceniu terminu do złożenia zażalenia podnosząc, iż po raz kolejny został nieprawidłowo pouczony o możliwości zaskarżenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu w drodze zażalenia do Ministra Finansów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Op 300/08 na podstawie art. 58 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 85 P.p.s.a. odrzucił skargę jednocześnie zwracając skarżącemu na podstawie art. 232§ 1 pkt 1 lit "a" wpis w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd przyznał fakt nieprawidłowo realizowanego toku postępowania lecz uznał, że skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia. Zdaniem sądu bieg terminu do wniesienia skargi należy liczyć od dnia doręczenia skarżącemu postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] lutego 2008 r. Postanowienie to skarżący otrzymał w dniu 11 lutego 2008 r., a zatem termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 12 marca 2008r. Skarżący nadał skargę w urzędzie pocztowym w dniu 28 sierpnia z uchybieniem terminu do jej wniesienia, co skutkuje zdaniem Sądu odrzuceniem skargi. Jednocześnie Sąd podkreślił, iż skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a mylne pouczenie o trybie i sposobie wniesienia środka odwoławczego nie wpływa na bieg terminu do jego wniesienia lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego. Skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 listopada 2008 r. wniósł R. W. reprezentowany przez adw. P. K. K. W skardze zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 85 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarga została złożona po terminie, pomimo, że " zdarzenie" w postaci doręczenia postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2008 r., z którego wynika wskazanie skarżącemu prawidłowej drogi zaskarżenia nastąpiło w dniu 5 sierpnia 2008 r. i od tej daty dopiero można liczyć termin 30 dni do złożenia skargi na postanowienie Dyrektorowa Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] lutego 2008 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenia o przywróceniu terminu do złożenia zażalenia oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Wywody skargi kasacyjnej opierają się na założeniu, że w sytuacji mylnego pouczenia strony o sposobie zaskarżenia, termin do złożenia zaskarżenia rozpoczyna bieg od dnia zgodnego z prawem pouczenia o trybie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. Pogląd ten jest jednak błędny, gdyż mylne pouczenie strony nie wpływa na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Mylne pouczenie strony nie powinno jej szkodzić wówczas, gdy strona się do takiego pouczenia zastosowała ( art. 112 k.p.a ), lecz pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia, który jest terminem ustawowym i rozpoczyna swój bieg od daty ściśle określonej w przepisach ( art. 141 § 2 k.p.a, art. 129 §k.p.a i art. 53 p.p.s.a ). W rozpoznawanej sprawie skarżący otrzymał w dniu 11 lutego 2008 r. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] lutego 2008 r., a zatem termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 12 marca 2008 r. gdyż zgodnie z art. 54 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. wskazał skarżącemu prawidłową drogę zaskarżenia informując, że postanowienie organu właściwego do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia w przedmiocie przywrócenia terminu jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie i służy na nie wyłącznie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 3 §2 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący ustosunkował się do pouczenia Ministra Finansów i nadał w urzędzie pocztowym skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w dniu 28 sierpnia z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt mylnego pouczenia strony o trybie i sposobie złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (podobnie jak i o trybie i terminie wniesienia odwołania czy zażalenia) nie wpływa na bieg terminu do wniesienia tego środka, lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu (vide wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 271/05, wyrok NSA z 21 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 1896/06, postanowienie NSA z dnia 9 lipca 1999 r., sygn. akt I SA 1600/98, postanowienie NSA z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt III SA 6382/97). W niniejszej sprawie zgodnie z art. 9 k.p.a. na organach administracji publicznej ciążył obowiązek prawidłowego pouczenia skarżącego o prawie do złożenia skargi do sądu administracyjnego od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] lutego 2008 r., odmawiającego skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Namysłowie w sprawie należności za przechowanie pojazdu. W przypadku błędnego pouczenia skarżącego o trybie i sposobie złożenia środka odwoławczego od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, termin do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powinien biec nie tylko od chwili wyczerpującego pouczenia go o przysługującym mu prawie do wniesienia przedmiotowej skargi, do czego organy były zobowiązanego na podstawie art. 9 k.p.a. Termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 k.p.a. powinien więc biec dopiero od momentu pełnego pouczenia skarżącego o takim uprawnieniu. W przedmiotowej sprawie skarżący w ogóle nie został pouczony przez organy administracji publicznej o przysługującym mu prawie wniesienia prośby wynikającej z art. 58 §2 k.p.a. Minister Finansów pouczając skarżącego o prawie złożenia skargi do sądu administracyjnego miał jednocześnie obowiązek pouczyć skarżącego o prawie złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, o jakiej mowa w art. 58 § 2 kpa., czego nie uczynił. Dopiero Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 listopada 2008 r. zwrócił uwagę skarżącemu, że otwarcie drogi prawnej do zaskarżenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej do sądu administracyjnego uzależnione było od złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Sądu wniesienie skargi bez jednoczesnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia jest bezskuteczne, gdyż prowadzi do jej odrzucenia. Powyższe stwierdzenia prowadzą do wniosku, że niedopuszczalne jest przerzucanie na stronę negatywnych konsekwencji zastosowania się do pouczenia zawartego w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...] lutego 2008 r. o trybie złożenia środka prawnego. W prawie administracyjnym nie przyjmuje się fikcji powszechnej znajomości prawa. Do naczelnych reguł postępowania administracyjnego zalicza się sformułowaną w art. 8 k.p.a. zasadę zaufania obywateli do organów państwa oraz określoną w art. 9 k.p.a. zasadę udzielania stronom informacji, w myśl której, organ powinien czuwać, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Ponadto zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji, co do przysługującego od niej środka prawnego, nie może szkodzić stronie. Tak więc, jeżeli strona zastosowała się do błędnego pouczenia i złożyła zażalenie do Ministra Finansów na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu, to należy uznać iż termin do złożenia skargi na przedmiotowe postanowienie powinien rozpocząć swój bieg od zarówno momentu prawidłowego pouczenia skarżącego o fakcie, iż postanowienia odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia zamykają postępowanie (art. 59 §2 k.p.a.) jak i o pouczeniu jej o prośbie wynikającej z art. 58 §1 i §2. Brak pełnych danych o przysługującym skarżącemu uprawnieniach, czyli prawie złożenia prośby o przywrócenie terminu ma wpływ na bieg terminu do wniesienia skargi, który powinien biec od momentu pełnego pouczenia skarżącego o takich uprawnieniach. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zasądzenie kosztów postępowania należy wskazać, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, co skutkować musiało jego oddaleniem (zob. uchwała NSA z 4.02.2008 r., I OPS 4/07, ONSA i WSA 2008/2/23).