I OSK 430/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-11-25
Skład orzekający: Izabella Kulig-Maciszewska, Jerzy Bujko, Andrzej Jurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, wydanej w związku z likwidacją jednostki wojskowej i brakiem możliwości wyznaczenia na inne stanowisko, może być uznana za rażąco naruszającą prawo, jeśli organ nie wykazał w sposób udokumentowany braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe, a interpretacja przepisów w tym zakresie była zmienna w orzecznictwie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie zawierała wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności. Sąd podkreślił, że przedmiotem postępowania było stwierdzenie nieważności decyzji, a nie ocena legalności samej decyzji o wypowiedzeniu. Ponadto, nawet jeśli organ nie wykazał w sposób udokumentowany braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko, nie można uznać tego za rażące naruszenie prawa, zwłaszcza w sytuacji, gdy orzecznictwo w tym zakresie było niejednolite.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, wydanej z powodu likwidacji jednostki wojskowej i braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, wskazując na brak udokumentowania przez organ poszukiwania dla niego innego stanowiska służbowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1289/08 w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1289/08 oddalił skargę T. R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. Dowódca [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wypowiedział st. plut. T. R. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu likwidacji jednostki wojskowej, w której pełnił służbę oraz z uwagi na brak możliwości wyznaczenia go na stanowisko służbowe w innych jednostkach wojskowych.
Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Minister Obrony Narodowej, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] września 2007 r., mając za podstawę art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dowódcy [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSWiA nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r., wypowiadającej T. R. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu decyzji podano, iż na podstawie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] października 2000 r. w sprawie rozformowania [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, jednostka ta z dniem 30 czerwca 2001 r. uległa rozformowaniu, co spowodowało likwidację stanowiska służbowego zajmowanego przez T. R. Ponadto brak było możliwości zaproponowania mu innego stanowiska służbowego, stosownie do posiadanego stopnia wojskowego oraz kwalifikacji wojskowych. Organ wskazał, iż tym samym spełnione zostały przesłanki wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zawarte w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej, który stanowił podstawę wydanej decyzji. Organ stwierdził, iż powołana decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] października 2000 r. nie była aktem jedynie zapowiadającym lub początkującym zmiany, ale miała charakter konstytutywny, bowiem na jej mocy zostało dokonane owo rozformowanie. W tym zakresie nie był wydany żaden inny akt, zaś rozformowanie było procesem przekształceń w wielu płaszczyznach: organizacyjnej, personalnej, lokalowej, technicznej. Uprawniony organ, wydając taką decyzję, określił początek i koniec tego procesu. Był to zatem formalny akt powodujący rozformowanie jednostki wojskowej. Natomiast również przed doręczeniem T. R. decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej prowadzone były czynności zmierzające do wyznaczenia oficera na inne stanowisko służbowe, w wyniku których ustalono, iż brak jest możliwości wyznaczenia zainteresowanego żołnierza na inne stanowisko służbowe w innych jednostkach wojskowych, co zostało ujęte w zaskarżonej decyzji.
W dniu [...] marca 2008 r. T. R. skierował do Ministra Obrony Narodowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Minister utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie oraz poparł zawartą tam argumentację.
Na powyższą decyzję wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia zarówno jej, jak i poprzedzającej ją decyzji oraz stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. Skarżący zarzucił organowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również przepisów prawa materialnego, tj. art. 78 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W uzasadnieniu skargi podał, iż o ile spełniona została pierwsza z przesłanek powołanego wyżej przepisu ustawy pragmatycznej, czyli jednostka wojskowa, w której pełnił zawodową służbę wojskową uległa rozformowaniu, o tyle organ wydający decyzję nie wykazał spełnienia drugiej z nich. Zamieszczenie bowiem w treści uzasadnienia wyłącznie stwierdzenia, iż brak jest możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe w innych jednostkach wojskowych, nie powołując się przy tym na żadne konkretne dowody, w sytuacji gdy skarżący kwestionował i nadal kwestionuje taki stan rzeczy, nie było wystarczające w świetle art. 7, art. 8 oraz art. 9 k.p.a. do podjęcia decyzji o zwolnieniu go ze służby. W ocenie skarżącego organ winien był bowiem podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, tymczasem nie zbadano możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe nawet w jednostkach organizacyjnych organowi podległych.
Skarżący zaznaczył ponadto, iż niejako na własną rękę próbował pozyskać kolejne zatrudnienie, zwracając się z prośbą o powołanie do zawodowej służby wojskowej, pełnionej jako służba kontraktowa w korpusie podoficerów zawodowych w strukturach i sztabach NATO. W związku z powyższym Dowódca Ośrodka Szkolenia na Potrzeby Sił Pokojowych w K. wystawił zaświadczenie o wolnym etacie podoficera. Powyżej wskazana okoliczność, zdaniem skarżącego, świadczy o tym, iż w czasie zwalniania go ze służby istniały dostępne dla niego stanowiska, brak było jedynie chęci poszukania takowych przez służby administracyjne.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumenty powołane w wydanych w sprawie decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił jako niezasadną.
Sąd stwierdził, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, w niniejszej sprawie nie zachodzi naruszenie prawa o kwalifikowanym charakterze, które mogłoby spowodować stwierdzenie nieważności decyzji. Sąd za prawidłową uznał ocenę dokonaną przez Ministra Obrony Narodowej, zgodnie z którą treść decyzji Dowódcy [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSWiA nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. nie pozostaje w oczywistej i wyraźnej sprzeczności z treścią art. 78 ust. 2 pkt 2 wymienionej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, powołanego jako podstawa prawna rozstrzygnięcia. Argumenty podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skardze nie czynią zasadnym zarzutu rażącego naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, iż fakt rozformowania jednostki, w której T. R. pełnił służbę, jest bezsporny, co przyznaje sam skarżący. Jest również sprawą powszechnie wiadomą, iż Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji zostały rozwiązane. Ponadto w Siłach Zbrojnych wykonano w ostatnich latach szereg przedsięwzięć natury organizacyjno-etatowej, wynikających m.in. z ich modernizacji, które to zamierzenia polegały przede wszystkim na rozformowaniu lub przeformowaniu szeregu związków taktycznych, oddziałów i dowództw różnego szczebla. W rezultacie tych zmian uległa znacznemu zmniejszeniu liczba stanowisk służbowych, wiele z nich, w tym jednostka wojskowa, w której służbę pełnił skarżący, zostało zlikwidowanych.
Ponadto Sąd wskazał, iż interpretacja przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, także w aspekcie wykazania braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe, podlegała zmianom, o czym świadczy wyrok z dnia 9 sierpnia 2001 r. sygn. akt II SA 1377/01 (publ. Lex nr 51016), w którym Sąd uznał, że określone w przepisie art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy pragmatycznej powiązanie stanowiska służbowego z konkretną jednostką organizacyjną, oznacza, że ustalony w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych warunek, jakim jest brak możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, odnosi się wyłącznie do jednostki organizacyjnej, w której żołnierz pełnił służbę. W konkluzji Sąd ten uznał, że organ wojskowy przy dokonywaniu wypowiedzenia stosunku służbowego, nie ma obowiązku wykazania braku możliwości wyznaczenia żołnierza na stanowisko służbowe w innych jednostkach organizacyjnych. Z dokonaną wyżej wykładnią nie zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 780/05, (niepubl.).
Skoro więc przepis stanowiący podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji w ocenianym przez Sąd aspekcie podlegał odmiennym wykładniom, to nie można, jako rażąco naruszającego prawo uznać rozstrzygnięcia, które interpretuje ten przepis w sposób, który później został uznany za nieprawidłowy. Pogląd ten jest podzielany również w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 1999 r. sygn. akt II SA 1387/89, publ. Lex nr 46253; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 489/05, Lex nr 196694).
Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto na powszechnie znany fakt likwidacji wszystkich jednostek wojskowych podległych w przeszłości ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, w tym Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Pomimo braku w aktach sprawy dokumentów potwierdzających w istocie analizę poszukiwania dla T. R. innego stanowiska służbowego w jednostkach podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, za wiarygodne uznano twierdzenie organu, iż nie miał on możliwości wyznaczenia skarżącego na takie stanowisko. Wszystkie służbowe stanowiska żołnierzy zawodowych w MSWiA zostały bowiem przekształcone w stanowiska przeznaczone dla członków korpusu służby cywilnej. Nie mógł też organ wyznaczyć skarżącego na stanowisko w resorcie obrony narodowej, gdyż w takiej sprawie właściwy jest wyłącznie organ wojskowy w stosunku do żołnierza wchodzącego w skład Sił Zbrojnych.
Niezasadny jest również zarzut skarżącego, iż fakt wystawienia przez Dowódcę Ośrodka Szkolenia na Potrzeby Sił Pokojowych w K. zaświadczenia o wolnym etacie podoficera potwierdza, że w momencie zwalniania go z zawodowej służby wojskowej istniały wolne stanowiska, na które mógł zostać wyznaczony. Zgodzono się z organem, iż wniosek skarżącego o powołanie go do służby kontraktowej dotyczył jednostki wojskowej podległej Ministrowi Obrony Narodowej nie Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Ponadto złożony został już po zakończeniu przez niego służby w Nadwiślańskich Jednostkach Wojskowych MSWiA i wszczynał odrębne postępowanie administracyjne.
Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż organy dokonały właściwej analizy całości sprawy i prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Decyzja nie zawiera wad, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności przez zastosowanie art. 156 § 1 k.p.a., gdyż została wydana przez właściwy organ, skierowano ją do właściwej strony postępowania, opiera się na istniejącej podstawie prawnej, nadaje się do wykonania, a jej wykonalność nie powoduje czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy przepisów prawa. Wymaga podkreślenia, iż jedynie wady tkwiące w samej decyzji dają podstawę do zastosowania powyższej regulacji. Tym samym nie naruszono również wskazanych w skardze przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem organ administracji publicznej, stojąc na straży praworządności, podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a wydając decyzję miał na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego oraz zapewnił mu czynny udział w każdym stadium postępowania.
Od powyższego wyroku złożono skargę kasacyjną zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 78 ust. 2 pkt 2 i art. 79 ust. 4 w związku z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), a także art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na uznaniu, iż nieprzeprowadzenie właściwego postępowania wyjaśniającego przez Dowódcę [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe, manifestujące się poprzez brak zgromadzonych w aktach wojskowych skarżącego dokumentów świadczących o poszukiwaniu dla niego takiego stanowiska, jak również nieprzeprowadzenie ze skarżącym rozmowy kadrowej oraz niezapoznanie go z dokumentami i innymi materiałami, dotyczącymi jego zwolnienia, nie stanowi rażącego naruszenia wyżej powołanych przepisów prawa przez Dowódcę [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, wydającego decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. wypowiadającą skarżącemu służbę wojskową, tym samym nie istnieje przesłanka stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i nierozważenie wszechstronnie zebranego materiału dowodowego w sprawie w zakresie uznania, iż brak dokumentacji zebranej w aktach wojskowych skarżącego, brak przeprowadzenia z nim rozmowy kadrowej oraz niezapoznanie go z dokumentami i innymi materiałami, dotyczącymi jego zwolnienia, jak również fakt wystawienia przez Dowódcę Ośrodka Szkolenia na Potrzeby Sił Pokojowych w K. zaświadczenia o wolnym etacie podoficera nie stanowią dowodu niepodjęcia przez Dowódcę [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji czynności zmierzających do wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe w innych jednostkach wojskowych;
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi T. R. z dnia [...] sierpnia 2008 r., tj. zarzutów rażącego naruszenia przez Dowódcę [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1, a także art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego przy wydaniu decyzji nr [...].
Na podstawie art. 176 w zw. z art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ewentualnie rozpoznanie sprawy merytorycznie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, praktycznie powtórzono zarzuty i argumenty zawarte w skardze, podkreślając, iż organ administracyjny nie wykazał spełnienia przesłanki braku możliwości wyznaczenia żołnierza zawodowego na inne stanowisko służbowe, tym samym dokonał rażącego naruszenia przepisów prawa, co przesądza o nieważności wydanej decyzji. Skarżący nie zgadza się z wywodami i wnioskami Sądu pierwszej instancji podnosząc, iż Sąd w ogóle nie rozpatrzył podnoszonych przez niego w skardze zarzutów rażącego naruszenia przez Dowódcę Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1, a także art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, podczas, gdy wedle art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadnienie wyroku winno zawierać między innymi zwięzłe przedstawienie zarzutów podniesionych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, stanowiące odpowiedź na zgłaszane zarzuty. Zdaniem skarżącego, Sąd swoją uwagę skupił jedynie na wykładni przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Tymczasem, według skarżącego, brak jest jakichkolwiek dowodów dokumentowych w jego aktach, a okoliczność wystawienia przez Dowódcę Ośrodka Szkolenia na Potrzeby Sił Pokojowych w K. zaświadczenia o wolnym etacie podoficera również skutkuje koniecznością oceny wypełnienia przez organ wojskowy dyspozycji wymienionych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które w niniejszej sprawie bez wątpienia mają zastosowanie.
Ponadto, skarżący nie zgadza się z poglądem prezentowanym przez Sąd pierwszej instancji, wedle którego okoliczność zmiany linii orzeczniczej NSA wyklucza stwierdzenie rażącego naruszenia przepisów prawa przez organ administracyjny stosujący przepis, którego wykładnia była przedmiotem zmiany tej linii. Po pierwsze, przedmiotowe zagadnienie zostało poddane zaledwie dwóm odmiennym analizom NSA, przy czym wykładnia korzystna dla skarżącego jest aktualnie obowiązująca i została ukształtowana przez Sąd po pięciu latach od wydania poprzedniej. Oznacza to, iż zagadnienie nie stanowiło przedmiotu kilku wzajemne wykluczających się orzeczeń NSA, wydawanych nieomal równolegle lub jedna po drugiej wskutek szczególnie zawiłego problemu prawnego, lecz zostało poddane jednej błędnej analizie, ostatecznie skorygowanej przez Sąd, który konsekwentnie linię swą utrzymuje od ponad trzech lat do chwili obecnej. Po drugie, zdaniem skarżącego, oczywistym jest, iż warunek skutecznego wypowiedzenia żołnierzowi stosunku służbowego w postaci braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, odnosił się również do innych jednostek organizacyjnych poza tą, w której żołnierz ten pełnił służbę, gdyż ta, wedle drugiej przesłanki, zawartej w treści przepisu art. 78 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, podlegała przecież rozformowaniu i jako taka nie rokowała możliwości dalszego trwałego zatrudnienia żołnierza. Natomiast żołnierz w zamyśle ustawodawcy miał tracić zatrudnienie jedynie w przypadku, gdy nie istniała jakakolwiek możliwość dalszego zatrudniania go w strukturach wojskowych. Dlatego w tym zakresie organ wojskowy, wydający decyzję o wypowiedzeniu żołnierzowi służby, winien poprzedzić ją wybitnie daleko idącą ostrożnością poprzedzoną rzeczywistym badaniem wszelkich możliwości utrzymania żołnierza na jakimkolwiek stanowisku wojskowym, czego nie uczynił.
Ponadto uznanie przez Sąd za wiarygodne twierdzenia organu wojskowego, iż nie miał on możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko, jest błędne, bowiem do zadań Sądu nie należało ustalenie po kilku latach czy możliwości takie wówczas były, lecz wyłącznie stwierdzenie, czy organ ten podjął wówczas starania w poszukiwaniu takiej możliwości. Zdaniem skarżącego, brak w jego aktach wojskowych jakichkolwiek dokumentów lub innych materiałów podważa, iż starania takie były podejmowane przez organ. Natomiast wedle wiedzy skarżącego, wspomniany wolny etat podoficera mógł mu zostać przydzielony, a jedynym tego warunkiem było właśnie wykazanie aktywności ze strony Dowódcy [...] Brygady wobec Dowódcy Ośrodka Szkolenia w Kielcach. Zdaniem skarżącego, dowódca miał możliwość zapewnienia mu nowego stanowiska pracy, mimo iż stanowisko to ówcześnie podlegało Ministrowi Obrony Narodowej a nie Ministrowi Spraw Wewnętrznych.
Dodatkowo zebrany w sprawie materiał dowodowy dowodzi, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zostały rażąco naruszone przez organ wojskowy, który nie gromadząc dokumentacji w aktach żołnierza (choćby notatek służbowych świadczących o wykonywanych telefonach lub kierowanych zapytaniach o etat do innych jednostek organizacyjnych) oraz ignorując poczynione przez skarżącego samodzielne kroki w celu pozyskania nowego stanowiska służbowego, dowiódł: działania bez oparcia w przepisach prawa, które obowiązki takie bez wątpienia na organ nakładały, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, brak należytego i wyczerpującego informowania żołnierza o okolicznościach faktycznych i prawnych w jego sprawie, tj. możliwościach jakiegokolwiek zatrudnienia w strukturach wojskowych, przez co zagwarantowaniu mu czynnego udziału w sprawie.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu. Oparta została na obu ustawowych podstawach i w takiej sytuacji w pierwszej kolejności podlegają rozpoznaniu zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.
Całkowicie chybiony jest zarzut dotyczący naruszenia art. 106 § 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym. Przede wszystkim § 4 art. 106 stanowi, że fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powoływania się na nie przez strony i w żaden sposób nie miał on zastosowania w niniejszej sprawie. Prawdopodobnie nastąpiła tutaj pomyłka pisarska i kasator chciał wskazać § 5 art. 106, który odnosi się właśnie do postępowania dowodowego, ale przeprowadzonego przez sąd. W niniejszej sprawie wprawdzie Sąd zażądał od organu stosownych dokumentów i została nadesłana decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2005 r. w sprawie rozformowania [...] Brygady Łączności Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSWiA, jednakże dokument ten nie podlegał ocenie przez Sąd I instancji w trybie powołanego przepisu. Natomiast przepis ten nie służy do analizy dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, bowiem do kompetencji sądu administracyjnego należy ocena przestrzegania prawa przez organ administracji publicznej m.in. przy stosowaniu przepisów postępowania. Zatem przepis ten nie służy do kwestionowania przyjętych przez Sąd ustaleń faktycznych dokonanych przez organ.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten określa elementy uzasadnienia orzeczenia. W niniejszej sprawie uzasadnienie zawiera wszystkie ustawowe elementy. Również Sąd przedstawił zarzuty skargi i odniósł się do nich. Dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji zgodnie ze swoją właściwością. Należy przy tym zauważyć, że przedmiotem sprawy nie było zbadanie zgodności z prawem decyzji wydanej w trybie zwykłym, którą na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wypowiedziano skarżącemu stosunek służbowy, ale decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym, w którym organ nadzoru badał jedynie czy przedmiotowa decyzja nie jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. W związku z tym zakres oceny legalności zaskarżonej decyzji ograniczał się do tej kwestii.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy, iż całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, iż nieprzeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. Przede wszystkim powołane przepisy są przepisami postępowania i w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego nie można skutecznie kwestionować ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd.
Nie jest także zasadny zarzut błędnej wykładni przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 i art. 79 ust. 4 w zw. z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.). Przede wszystkim Sąd nie dokonał wykładni tych przepisów, a w skardze kasacyjnej nie wskazano na czym miałaby polegać ta błędna wykładnia, zwłaszcza że przepis art. 79 ust. 4 odnosił się do terminu zwolnienia ze służby a art. 108 ust. 1 był przepisem kompetencyjnym dla Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie uprawnień przewidzianych w ustawie dla Ministra Obrony Narodowej. W skardze kasacyjnej nie wskazano jaka zdaniem skarżącego powinna być interpretacja tych przepisów i na czym polegało mylne rozumienie tych przepisów przez Sąd.
Odnośnie zaś niewłaściwego zastosowania powyższych przepisów to również nie wskazano na czym ono polegało co do przepisu art. 79 ust. 4 w zw. z art. 108 ust. 1. Natomiast zarzut ten dotyczący zastosowania art. 78 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy nie jest zasadny. Jak to podniesiono wyżej przedmiotem niniejszego postępowania jest stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, a nie decyzja o wypowiedzeniu tego stosunku. W związku z tym to nie decyzja o wypowiedzeniu jest przedmiotem oceny legalności. A więc Sąd I instancji stosował ten przepis jedynie w kontekście istnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. i uznał, że decyzja nie zawiera wad określonych w powyższym przepisie. Podstawową kwestią było ustalenie czy zachodziły obie przesłanki z art. 78 ust. 2 pkt 2 umożliwiające wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego. Bezsporne jest, iż jednostka wojskowa, w której skarżący pełnił służbę została rozformowana. Natomiast zdaniem skarżącego organy nie wykazały braku możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe.
Jak to słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej w aktach osobowych skarżącego brak jest stosownych dokumentów dotyczących tej okoliczności. Jedynie w uzasadnieniu decyzji wskazano, iż brak jest możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. Bezsporne jest, iż takiej możliwości nie było nie tylko w jednostce, w której pełnił służbę skarżący, ale również w innych Nadwiślańskich Jednostkach Wojskowych MSWiA, które ulegały likwidacji. Natomiast brak jest dokumentów, iż takiego stanowiska poszukiwano w jednostkach podległych Ministrowi Obrony Narodowej. Jeżeli nawet nie podjęto tych czynności, nie można uznać, iż spowodowało to rażące naruszenie art. 78 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jak to słusznie podniósł Sąd I instancji w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, właśnie w okresie gdy wydano decyzję o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego, prezentowany był pogląd, iż możliwość wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe odnosi się wyłącznie do jednostki organizacyjnej, w której pełnił służbę. Wprawdzie w okresie późniejszym pogląd ten został zmieniony, jednakże zarówno w orzecznictwie jak i w piśmiennictwie przyjmuje się, że sankcja w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nie jest możliwa do zastosowania wówczas, gdy decyzja została wydana na podstawie przepisów prawa, których stosowanie wymaga procesu wykładni i której wynik jest sporny w judykaturze (zob. glosa B. Adamiak do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2006 r. FSK 439/05, OSP 2007, nr 9, poz. 100).
Z kolei błędna wykładnia nie stanowi rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 1999 r. sygn. akt II SA 1387/89, Lex nr 46253; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r. II OSK 489/05, Lex nr 196694). A zatem zastosowanie przez organ przepisu będące skutkiem wadliwej jego wykładni nie jest rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że niejednolita wykładnia przepisu art. 78 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który stanowił podstawę materialnoprawną decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej nie pozwala na stwierdzenie, iż decyzja ta rażąco naruszała prawo - jest prawidłowe.
Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło